Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

Η Πρόληψη σώζει ζωές. Στην Ελλάδα, όμως, η πρόληψη είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένη στις προτεραιότητες της Πολιτείας, στην πρακτική των γιατρών και στη συνείδηση των πολιτών. Με αποτέλεσμα να χάνουμε κατά μέσο όρο 10 χρόνια από το προσδόκιμο ζωής μας. Αλλά ακόμα και όσοι ασχολούνται με την Πρόληψη κάνουν συχνά το λάθος να ταυτίζουν την Πρόληψη μόνο με τις προληπτικές εξετάσεις.

Οι προληπτικές εξετάσεις συνιστούν τη δευτερογενή πρόληψη, προκειμένου να εντοπιστεί ένα νόσημα σε πρώιμα προσυμπτωματικά στάδια, ώστε η θεραπευτική αγωγή να έχει μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος εφαρμόζεται για ορισμένα νοσήματα για τα οποία υπάρχει αξιόπιστη προσυμπτωματική εξέταση και αποτελεσματική θεραπεία, όπως είναι τα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, κυρίως η στεφανιαία νόσος, ορισμένοι καρκίνοι, όπως ο καρκίνος του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου, η οστεοπόρωση κ.ά.

Εξίσου, αν όχι πιο σημαντική, είναι η πρωτογενής πρόληψη η οποία αποσκοπεί στην καταπολέμηση ή στον έλεγχο των παραγόντων-αιτιών που προκαλούν τη νόσο και τον πρόωρο θάνατο. Οι πιο σημαντικοί από τους παράγοντες αυτούς είναι το κάπνισμα -ειδικά στην Ελλάδα-, η διατροφή, η άσκηση, το στρες, η οδική συμπεριφορά, η σεξουαλική συμπεριφορά, οι εμβολιασμοί, αλλά και οι επιδράσεις του περιβάλλοντος, φυσικού (π.χ. ατμοσφαιρική ρύπανση) και κοινωνικού (φτώχεια, ανεργία, περιθωριοποίηση κ.ά.).
Αλλά και σε ό,τι αφορά τις προληπτικές εξετάσεις επικρατεί σύγχυση και άγνοια. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί σε ατομική βάση, το γνωστό check-up, ή σε γενικό πληθυσμό στο πλαίσιο της δημόσιας υγείας. Η δεύτερη περίπτωση, που ονομάζεται διαλογή (screening), υλοποιείται με τη διενέργεια κλινικών και εργαστηριακών εξετάσεων που μπορούν να γίνουν εύκολα, φθηνά και γρήγορα. Μία δοκιμασία διαλογής σπανίως είναι τελεσίδικα διαγνωστική, χρησιμεύοντας πρωτίστως στον εντοπισμό ύποπτων περιπτώσεων που χρήζουν περεταίρω ελέγχου. Για όλους αυτούς τους λόγους τα εθνικά προγράμματα διαλογής στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες περιορίζονται σε λίγα μόνο νοσήματα που πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις.
Αντίθετα, το check-up αποτελεί επιλογή του ίδιου του πολίτη να προβαίνει στις προληπτικές, εργαστηριακές και κλινικές εξετάσεις με δική του πρωτοβουλία και κατά κανόνα με την καθοδήγηση του γιατρού του ή του ασφαλιστικού του φορέα.
Μία δυνατότητα που αρκετοί Έλληνες και Ελληνίδες δεν αξιοποιούν, με αποτέλεσμα να διαπιστώνουμε ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά διενέργειας check-up στις πανελλαδικές έρευνες υγείας Hellas Health που πραγματοποιούμε από το 2006.
Ειδικότερα, μία στις τρεις γυναίκες δεν έχει πραγματοποιήσει στις ηλικίες και στα διαστήματα που απαιτούνται pap-test, μία στις δύο δεν έχει πραγματοποιήσει μαστογραφία και εννιά στις δέκα κολονοσκόπηση. Αξίζει να σημειωθεί πως τα ποσοστά των διενεργούμενων εξετάσεων μειώνονται σημαντικά στα χαμηλότερα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα.
Το ατομικό check-up, όμως, δεν πρέπει να ταυτίζεται με τις προδιαγραφές των προγραμμάτων διαλογής, αλλά να είναι εξατομικευμένο ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό του καθενός, καθώς και τους παράγοντες κινδύνου που απειλούν την υγεία του. Οι εξετάσεις στο ατομικό check-up πρέπει να είναι περισσότερες και σε αρκετές περιπτώσεις να γίνονται πιο συχνά από τα πρωτόκολλα της πληθυσμιακής διαλογής με ευθύνη του θεράποντος γιατρού.
Αλλά και εδώ χρειάζονται κανόνες και πρωτόκολλα, όπως αυτά που εφαρμόζομε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα προληπτικής ιατρικής και προαγωγής υγείας του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής.

Εν μέσω πανδημίας, η ανάγκη της διατήρησης της καλής κατάστασης του ανοσοποιητικού μας παραμένει επιτακτική. Στις γραμμές που ακολουθούν, σάς δείχνουμε τον τρόπο για να τα καταφέρετε, με μικρές, απλές αλλαγές στην καθημερινότητά σας.

1. Βάλτε… χρώμα στη διατροφή σας, καταναλώνοντας περισσότερα φρούτα και λαχανικά: πιπεριές, πορτοκάλια, καρότα και φράουλες, ακτινίδια και μπρόκολο.
2. Πάρτε ένα ανοσοενισχυτικό συμπλήρωμα διατροφής. Μελέτες έχουν αποδείξει πως ο σύγχρονος τρόπος ζωής και η ακατάστατη διατροφή, στερούν από τον οργανισμό θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για να “χτίσει” ένα γερό ανοσοποιητικό, ένα “τείχος προστασίας” από τις εξωγενείς απειλές. Πριν τη λήψη του συμπληρώματος, συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ιδίως αν λαμβάνετε και άλλα φάρμακα.
3. Χαλαρώστε. Η πανδημία έχει αλλάξει τα δεδομένα για όλους μας. Μην αφήνετε όμως το άγχος σας να σας καταβάλλει. Το χρόνιο στρες είναι ένας βασικός παράγοντας εξασθένησης του ανοσοποιητικού συστήματος. Βάλτε στην καθημερινότητά σας πράγματα και δραστηριότητες που σας ευχαριστούν.
4. Μην ξεχνάτε το σεξ. Δεν θα σας κάνει μόνο να αισθανθείτε καλύτερα, αλλά σύμφωνα με μελέτη, θα σας βοηθήσει να διατηρήσετε ακμαίο και το ανοσοποιητικό σας.
5. Βάλτε στη ζωή σας έναν χνουδωτό φίλο. Τα κατοικίδια μας δίνουν ένα κίνητρο για άσκηση. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα που έχουν κατοικίδιο έχουν χαμηλότερα επίπεδα χοληστερίνης και αρτηριακής πίεσης και καλύτερη καρδιακή υγεία. Τα κατοικίδια είναι ωφέλιμα και για το ανοσοποιητικό των παιδιών.
6. Διατηρήστε την αισιοδοξία σας. Όταν κάνετε θετικές σκέψεις, το ανοσοποιητικό σας λειτουργεί καλύτερα.
7. Γελάστε! Και το γέλιο ενισχύει το ανοσοποιητικό.
8. Ασκηθείτε. Η σωματική άσκηση (ιδανικά 30 λεπτά κάθε μέρα) μάς βοηθά να απαλλαγούμε από το άγχος και λειτουργεί ευεργετικά σε όλο το σώμα: προλαμβάνει την οστεοπόρωση, βελτιώνει την καρδιακή υγεία και μας προστατεύει από τον καρκίνο. Κάθε είδος άσκησης μπορεί να βοηθήσει: το περπάτημα, το ποδήλατο, το κολύμπι ακόμη και το γκολφ.
9. Κοιμηθείτε. Χωρίς επαρκή και αναζωογονητικό ύπνο, το σώμα σας χάνει την ικανότητά του να καταπολεμά τους παθογόνους παράγοντες. Οι περισσότεροι ενήλικες χρειάζονται περίπου 7-9 ώρες ύπνου καθημερινά.
10. Περιορίστε το αλκοόλ και το κάπνισμα. Η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα, ενεργητικό και παθητικό, “ρίχνουν” το ανοσοποιητικό.
11. Πλένετε συχνά τα χέρια σας. Είναι μία από τις καλές συνήθειες που μας “κληροδότησε” η πανδημία. Πλένετε σχολαστικά τα χέρια σας με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα ή, αν δεν έχετε πρόσβαση σε σαπούνι και νερό, χρησιμοποιήστε αλκοολούχο αντισηπτικό με περιεκτικότητα τουλάχιστον 60% σε αλκοόλη.

Η Health Editor Προτείνει:

Οι ουρολοιμώξεις είναι από τις συχνότερες παθήσεις που ταλαιπωρούν γυναίκες και άνδρες. Τα συχνότερα συμπτώματα της ουρολοίμωξης είναι η συχνουρία, το αίσθημα καύσου κατά την ούρηση, τα θολά ή δύσοσμα ούρα, όπως επισημαίνει ο Παναγιώτης Χριστόπουλος  MD, MSc, PhD, IFEPAG, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Ειδικός Γυναικολόγος Παίδων & Εφήβων, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συντονιστής Παιδογυναικολόγων Ευρώπης.

Η ουρολοίμωξη οφείλεται σε παθογόνα μικρόβια που προέρχονται κυρίως από το έντερο. Περνώντας από την ουρήθρα στην ουροδόχο κύστη) φτάνουν και προσβάλλουν το ουροποιητικό σύστημα, και προκαλούν φλεγμονή.

Οι ουρολοιμώξεις εμφανίζονται ευκολότερα στις γυναίκες, αφού η ουρήθρα της γυναίκας είναι πολύ μικρότερη από του άνδρα, και τα βακτήρια εισέρχονται γρηγορότερα και ευκολότερα στην κύστη. Ο κίνδυνος να αναπτύξουν έστω ένα επεισόδιο ουρολοίμωξης στη ζωή τους είναι μεγαλύτερος από 50%.
Για τις περισσότερες ουρολοιμώξεις υπεύθυνος είναι ένας μικροοργανισμός, το βακτήριο Εscherichia coli (E.coli), το οποίο προέρχεται από το παχύ έντερο και προκαλεί το 80% των ουρολοιμώξεων στους ενήλικες. Το E.coli διαθέτει τη μοναδική ικανότητα να προσκολλάται στα κύτταρα των τοιχωμάτων της ουρήθρας και να προκαλεί επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, καθώς αντιστέκεται στους φυσικούς μηχανισμούς που διαθέτει ο οργανισμός για να το απομακρύνει, μετά από θεραπεία με αντιβιοτικά.

Το εκχύλισμα Cranberry έχει αποδειχθεί ότι αναστέλλει την ικανότητα των βακτηρίων E.coli να προσκολλώνται στο ουροποιητικό επιθήλιο, ώστε να προκαλέσουν ουρολοιμώξεις. Αυτή η ιδιότητα του Cranberry να εμποδίζει τη προσκόλληση έχει ως αποτέλεσμα την αδρανοποίηση των βακτηρίων, τα οποία δεν μπορούν να βλάψουν πλέον το ουροποιητικό σύστημα.
Παράλληλα η χρήση προβιοτικών, η οποία αναστέλλει την ανάπτυξη παθογόνων βακτηρίων και προστατεύει την φυσιολογική χλωρίδα, ενισχύοντας την ανάπτυξη ωφελίμων για το έντερο μικροοργανισμών, συμπληρώνει την ενδεδειγμένη καταπολέμηση και προστασία από τις ουρολοιμώξεις.

Χρήσιμες συμβουλές για τη μείωση των ουρολοιμώξεων

• Πίνετε άφθονο νερό. Μέσω της συχνής ούρησης, διευκολύνεται η ταχύτερη απομάκρυνση των παθογόνων μικροοργανισμών.
• Να ουρείτε μόλις νιώθετε την ανάγκη, διαφορετικά είναι πιθανή η μικροβιακή ανάπτυξη στα στάσιμα ούρα.
• Προτιμήστε βαμβακερά εσώρουχα και όχι πολύ στενά ρούχα, ώστε η ευαίσθητη περιοχή να «αναπνέει» καλύτερα. Φορέστε στεγνά ρούχα μετά από κολύμβηση ή έντονη γυμναστική.
• Προτιμήστε τη χρήση ήπιου καθαριστικού, κατάλληλου για την ευαίσθητη περιοχή.
• Οι ασθενείς με μη ρυθμισμένο σακχαρώδη διαβήτη, παρουσιάζουν συχνά ουρολοιμώξεις, αφού τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στα ούρα δρουν ως υπόστρωμα για την ανάπτυξη μικροβίων.

Η Health Editor Προτείνει:

Στην εποχή της τηλε-εργασίας, η ακινητοποίηση μπροστά από μία οθόνη αυξάνει σημαντικάτον κίνδυνο επιδείνωσης ή εμφάνισης αιμορροΐδων. Οι αιμορροΐδες είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από οίδημα και διεύρυνση των φλεβών του ορθού, ως αποτέλεσμα της αυξημένης πίεσης στον πρωκτικό δακτύλιο. Παράγοντες όπως η πολύωρη παραμονή στην ίδια θέση (όπως π.χ. συμβαίνει συχνά στους οδηγούς και τώρα πια σε όλους ελέω τηλε-εργασίας), η εγκυμοσύνη και η άρση βαρών, η δυσκοιλιότητα, η παρατεταμένη χρήση υπακτικών, το στρες και η κατάθλιψη (που επίσης είναι σε άνοδο το τελευταίο διάστημα λόγω της πανδημίας) αυξάνουν σημαντικά τον σχετικό κίνδυνο.

Ωστόσο, υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε για την πρόληψή τους:

Φροντίστε να σηκώνεστε κάθε μία ώρα από τη θέση σας, για να μειώνετε την πίεση στην περιοχή. Μία καρέκλα με μαλακό κάθισμα ή η χρήση μαξιλαριού πάνω στην καρέκλα, αν είναι σκληρή, μπορεί επίσης να βοηθήσει.

Προσοχή στη διατροφή. Βάλτε στο πιάτο σας περισσότερες φυτικές ίνες και μην ξεχνάτε το νερό. Η πρόληψη της δυσκοιλιότητας είναι καθοριστικός παράγοντας πρόληψης των αιμορροΐδων.
Καθημερινή άσκηση. Φροντίστε όμως να αποφύγετε τα σκουότ και την άρση βαρών, που μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα (ειδικά αν είστε σε φάση έξαρσης)
Αποφυγή της υπερκατανάλωσης καφέ και αλκοόλ. Προκαλούν αφυδάτωση και επιτείνουν τη δυσκοιλιότητα.
Αποφύγετε την παρατεταμένη παραμονή στην τουαλέτα, για περισσότερα από 10-15 λεπτά.

Αντιμετώπιση

Αν πάσχετε ήδη από αιμορροΐδες και λόγω των παραπάνω συνθηκών βρίσκονται σε έξαρση, η λύση βρίσκεται στο γειτονικό σας φαρμακείο. Εκεί θα βρείτε κρέμες με αγνά, φυτικά εκχυλίσματα, που προσφέρουν άμεση ανακούφιση, χωρίς τοπικά αναισθητικά και χωρίς κορτιζόνη.

Στόμα και μύτη είναι οι κύριες πύλες εισόδου ιών και μικροβίων στον οργανισμό.

Αυτό το νιώσαμε όλοι πρακτικά τον τελευταίο χρόνο που η συστηματική κάλυψη μύτης και στόματος με τη χρήση μάσκας για προστασία από τον κορωνοϊό, είχε σας αποτέλεσμα παράλληλα την προστασία από όλες τις ιογενείς λοιμώξεις.

Τα ποσοστά νόσησης από το κοινό κρυολόγημα, το βήχα, τη ρινική συμφόρηση, τα προβλήματα του ανώτερου αναπνευστικού, τον τελευταίο χρόνο έχουν μειωθεί εντυπωσιακά, πράγμα που αποδεικνύει ότι ο «φραγμός» που δημιουργήθηκε από τη χρήση μάσκας μαζί με τα ειδικά υλικά , αντισηπτικά (για χέρια και επιφάνειες), καθώς και σπρέι για μύτη και λαιμό βοήθησαν πάρα πολύ στην προστασία τόσο από τον κορωνοϊό, όσο και από τις υπόλοιπες ιώσεις.
Όσον αφορά στα σπρέι για λαιμό και μύτη, νέες τεχνολογίες εξασφαλίζουν προϊόντα που απομονώνουν τους ιούς (συμπεριλαμβανομένου του κορωνοϊού) και μειώνουν το ιικό φορτίο με αποτέλεσμα την ικανοποιητική προστασία και αντιμετώπιση κατά των ιών.

Η Health Editor Προτείνει:

Το τελευταίο διάστημα διαβάζουμε συνεχώς για μελέτες σχετικά με τον ρόλο της βιταμίνης D στη μείωση των επιπτώσεων από τη νόσο COVID-19.

H έλλειψη βιταμιίνης D έχει συνδεθεί με χειρότερη έκβαση των ασθενών με COVID-19. Οι πρώτες μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς που νοσούν βαριά από COVID-19 ή μπαίνουν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) από τον ιό COVID-19 έχουν σε συντριπτικό ποσοστό έλλειψη βιταμίνης D. Τα επίπεδα της βιταμίνης D είναι σύμφωνα με τις μελέτες αντιστρόφως ανάλογα με την πιθανότητα ανάπτυξης Συνδρόμου Οξείας Αναπνευστικής Δυσχέρειας που απαιτεί νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας σε ασθενείς με κορονοϊό.

«Η έλλειψη βιταμίνης D είναι αυτή που καθορίζει όσο ευάλωτος είναι κάποιος από τον κορονοϊό», τονίζει ο επικεφαλής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νόσων των ΗΠΑ, Δόκτωρ Άντονι Φάουτσι, σημειώνοντας ότι θα μπορούσε να συστήσει τη χορήγηση συμπληρωμάτων βιταμίνης D και γνωστοποιώντας ότι και ο ίδιος λαμβάνει αντίστοιχα συμπληρώματα.
Τα συμπληρώματα βιταμίνης D έχουν τη δυναμική να αποτελέσουν μία ικανοποιητική ασπίδα κατά της ιογενούς πνευμονίας που προκαλεί ο ιός. Ο ρόλος της βιταμίνης D στην ορθή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στον μεταβολισμό περιορίζοντας τον κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων είναι άλλωστε γνωστός εδώ και χρόνια και έχει επιβεβαιωθεί από δεκάδες μελέτες.
Το θέμα είναι πως η σύσταση για περισσότερη βιταμίνη D, μια βιταμίνη που συντίθεται ως επί το πλείστον στο δέρμα μας κατά την έκθεση στον ήλιο, ήλθε σε μια χρονική περίοδο κατά την οποία οι καραντίνες και οι εγκλεισμός ήλθαν να επιδεινώσουν ακόμη περισσότερο το λεγόμενο «μεσογειακό παράδοξο», δηλαδή το φαινόμενο της έλλειψης και ανεπάρκειαςβιταμίνης D3 σε μεγάλα ποσοστά του πληθυσμού, παρά το γεγονός ότι ζούμε σε μια χώρα με υψηλή ηλιοφάνεια.

Αυτός ήταν προφανώς και ο λόγος για τον οποίο, στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου, η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε τη δωρεάν διάθεση συμπληρωμάτων βιταμίνης D στους τροφίμους των οίκων ευγηρίας, σε μέλη ευπαθών ομάδων, καθώς και στους εγκλείστους στις φυλακές.

Η Health Editor Προτείνει:

Ένα από τα πιο συχνά παράπλευρα συμπτώματα που φέρνει η εμμηνόπαυση και που συνδέεται άμεσα με τη σεξουαλικότητα –άρα έχει ψυχικές και σωματικές συνέπειες– είναι η κολπική ξηρότητα. Μια κατάσταση που αν δεν αντιμετωπιστεί μεθοδικά και στοχευμένα, θα επηρεάσει αρνητικά και σε πολλά επίπεδα τη γυναίκα που διανύει αυτή τη φάση στη ζωή της.

Αίτια

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τα τοιχώματα του κόλπου παραμένουν ενυδατωμένα με ένα λεπτό στρώμα καθαρού υγρού. Η ορμόνη των οιστρογόνων βοηθά στη διατήρηση αυτού του υγρού και διατηρεί την επένδυση του κόλπου υγιή, πυκνή και ελαστική. Μια πτώση στα επίπεδα οιστρογόνων μειώνει την ποσότητα της διαθέσιμης υγρασίας, ενώ η περιοχή εμφανίζει και μικρό ερεθισμό. Η κολπική ξηρότητα είναι ένα συνηθισμένο σύμπτωμα της εμμηνόπαυσης (ταλαιπωρεί σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες), ενώ μπορεί να κάνει τον κόλπο πιο λεπτό και λιγότερο ελαστικό (κολπική ατροφία).

• Για να μην υπάρξει σύγχυση θα πρέπει να αναφερθούν και κάποια άλλα πιθανά αίτια:
• Ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία
• Χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών
• Αντι-οιστρογόνα φάρμακα
• Ορισμένα αντικαταθλιπτικά

Βασικά συμπτώματα

• Πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής
• Κνησμός – «κάψιμο»
• Συχνοουρία
• Συχνές ουρολοιμώξεις

Διάγνωση

Οποιοδήποτε από τα άνωθεν συμπτώματα χρήζει επικοινωνίας με τον γιατρό, ο οποίος είναι ο πλέον αρμόδιος ώστε να ρωτήσει για το ιστορικό, για το πόσο καιρό εμφανίζονται τα εν λόγω συμπτώματα και με τι συχνότητα. Είναι σημαντικό κάθε γυναίκα να είναι ειλικρινής με τον ειδικό που την παρακολουθεί και να μπορεί να αναπτύσσει ανοιχτό διάλογο μαζί του χωρίς ντροπή και συστολές: Μόνο εκείνος μπορεί να κάνει τη σωστή διάγνωση και να δρομολογήσει την ανάλογη θεραπεία. Παρόλο, λοιπόν, που πρόκειται για ένα λεπτό και πολύ προσωπικό θέμα, ο γιατρός γνωρίζει πως να το χειριστεί με λεπτότητα και επαγγελματισμό, ενώ αναμφίβολα έρχεται αντιμέτωπος καθημερινά με δεκάδες ανάλογα ζητήματα. Έπειτα θα πρέπει να εξεταστεί η κατάσταση του κόλπου. Ο ορμονολογικός έλεγχος, η καλλιέργεια κολπικού υγρού, καθώς και το τεστ Παπανικολάου είναι επίσης δεδομένα.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση της κολπικής ξηρότητας θα πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα. Ο πιο συνήθης τρόπος είναι η τοπική θεραπεία οιστρογόνων, τα οποία αντικαθιστούν ορισμένες από τις ορμόνες που το σώμα δεν παράγει πλέον μόνο του.
Αυτό βοηθά στην ανακούφιση των κολπικών συμπτωμάτων, αλλά δεν εισάγει τόσα οιστρογόνα στο αίμα, όσα η ορμονική θεραπεία που γίνεται με τα διά του στόματος χάπια.
Τρεις συνηθισμένοι τύποι εφαρμογής κολπικών οιστρογόνων είναι το δαχτυλίδι, το δισκίο και η κρέμα. Για τις γυναίκες που δεν επιτρέπεται ή δεν επιθυμούν να λάβουν ορμόνες, η από του στόματος χορήγηση του φυσικού εκλεκτικού τροποποιητή των οιστρογονικών υποδοχέων DT56a μπορεί να αποτελέσει ιδανική λύση.
Ακόμη, στην κολπική ξηρότητα μπορούν να βοηθήσουν μια κολπική ενυδατική κρέμα, η κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε ισοφλαβόνες, η εφαρμογή ενός λιπαντικού με βάση το νερό και η αποφυγή της κατάχρησης των κολπικών πλύσεων. Τέλος, αυτό που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αμελεί η ασθενής με κολπική ξηρότητα είναι η σεξουαλική επαφή με τον σύντροφό της.
Παρόλο που η δυσάρεστη αυτή αίσθηση ξηρότητας μπορεί να την οδηγήσει στη μείωση της συχνότητας του σεξ, η αλήθεια είναι πως η τακτική διέγερση του κολπικού ιστού συμβάλλει στη διατήρηση της ροής του αίματος. Τι σημαίνει αυτό; Ότι αυξάνεται η λίπανση και η ελαστικότητα της περιοχής.
Αντιθέτως, η αποχή για μεγάλα χρονικά διαστήματα από το σεξ μπορεί να επιδεινώσει την κολπική ξηρότητα.

Είναι γνωστό ότι οι γυναίκες, κατά την αναπαραγωγική φάση της ζωής τους διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών προβλημάτων, λόγω της προστατευτικής δράσης των οιστρογόνων. Μετά την εμμηνόπαυση, όμως, μεταβάλλεται το καρδιολογικό προφίλ των γυναικών και δύναται να εμφανιστούν καρδιαγγειακά νοσήματα, όπως η αρτηριακή υπέρταση, η στεφανιαία νόσος, η καρδιακή ανεπάρκεια, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και η περιφερική αρτηριοπάθεια.

Σε άρθρο μας, που δημοσιεύσαμε το 2012 στο Atherosclerosis φάνηκε ότι, οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, διατρέχουν τον ίδιο κίνδυνο εμφάνισης αθηρωματικής νόσου στις καρωτίδες με τους άνδρες.

Τι γίνεται μετά την εμμηνόπαυση;

Η εμμηνόπαυση είναι ένας φυσιολογικός «σταθμός» στη ζωή της γυναίκας και χαρακτηρίζεται από την οριστική διακοπή της εμμήνου ρύσεως. Συνήθως, εμφανίζεται σε ηλικία περίπου 50 ετών και οφείλεται στη διακοπή της παραγωγής των ωοθυλακίων, με αποτέλεσμα την έλλειψη των οιστρογόνων και κατ’ επέκταση την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Κατά την εμμηνόπαυση και την περίοδο που ακολουθεί, λόγω της σημαντικής ορμονικής πτώσης, παρατηρείται αύξηση της χοληστερόλης, διαταραχές του μεταβολισμού της γλυκόζης, υπέρταση, καθώς και αύξηση του σωματικού βάρους, ιδίως στην κοιλιακή χώρα, με ανακατανομή του λιπώδους ιστού.

Ποια συμπτώματα εμφανίζονται μετά την εμμηνόπαυση;

Τα συμπτώματα που εμφανίζονται μετά την εμμηνόπαυση, διακρίνονται σε πρώιμα και όψιμα. Ως πρώιμα αναφέρονται οι εξάψεις και οι εφιδρώσεις, οι οποίες συμβαίνουν συνήθως το βράδυ και προκαλούν διαταραχές του ύπνου. Επίσης, μπορεί να εμφανιστεί εύκολη κόπωση, αδυναμία συγκέντρωσης και αύξηση του σωματικού βάρους. Ως όψιμα (εμφανίζονται σε μεταγενέστερο στάδιο και όχι στην αρχή) αναφέρονται πιθανά καρδιολογικά συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένης της δύσπνοιας, του πόνου στο στήθος, της ταχυκαρδίας ή λιποθυμικών επεισοδίων. Η έγκαιρη, εξατομικευμένη και αποτελεσματική τους αντιμετώπιση μειώνει τη γενικότερη επιβάρυνση της καρδιάς.
Η περιεμμηνοπαυσιακή φάση, επίσης, είναι κρίσιμη για τη μετέπειτα καλή πορεία της υγείας μιας γυναίκας. Αν σε αυτό το κρίσιμο μεταβατικό στάδιο δεν δοθεί η απαραίτητη σημασία, είναι πιθανόν να εγκατασταθούν μόνιμες διαταραχές του μεταβολισμού.

Τι πρέπει να κάνει μία γυναίκα καρδιολογικώς μετά την εμμηνόπαυση;

Η πρόληψη αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Για αυτό το λόγο, μία γυναίκα μετά την εμμηνόπαυση καλό θα είναι να βελτιώσει τις διατροφικές της συνήθειες. Αποτελέσματα πολλών μελετών αποδεικνύουν ότι η ελάττωση των λιπαρών γευμάτων και η αποφυγή της κατανάλωσης «κακών» υδατανθράκων μειώνουν σε σημαντικό βαθμό την «κακή χοληστερίνη» και τα τριγλυκερίδια. Η σωματική άσκηση (τουλάχιστον 2-3 φορές/ ανά εβδομάδα) συνδράμει συναγωνιστικά σε αυτό το αποτέλεσμα. Η διακοπή του καπνίσματος και η αποφυγή της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ είναι απαραίτητα και συνήθως χρειάζεται η βοήθεια κάποιου ειδικού, ώστε να επιτευχθούν.
Επίσης, η λήψη βιταμίνης D και ασβεστίου σε συνδυασμό με τη σωματική άσκηση θα επιβραδύνουν την εμφάνιση οστεοπόρωσης στις περισσότερες γυναίκες. Σε γυναίκες που εμφάνισαν πρώιμη εμμηνόπαυση (νωρίτερα από τα 45 έτη) μπορεί να χρειαστούν ορμονική θεραπεία υποκατάστασης με τη συμβουλή του γυναικολόγου τους.

Ποιες καρδιολογικές εξετάσεις διενεργούνται μετά την εμμηνόπαυση;

Σ’ όλες τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση συνιστάται η διενέργεια ενός πλήρους καρδιολογικού ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων εξετάσεων αίματος, ηλεκτροκαρδιογραφήματος, triplex καρδιάς και κλινικής εξέτασης.

Οι περιορισμοί που επέβαλε αναγκαστικά η πανδημία οδήγησαν στην τηλεργασία και τη μείωση του χρόνου σωματικής άσκησης. Επόμενο ήταν να αναδεικνύονται, με εμφατικό πλέον τρόπο, οι επιπτώσεις της καθιστικής ζωής και πολλοί ασθενείς των ιατρείων μας να παραπονιούνται για μυοσκελετικά άλγη.

Ακόμη κι αν αφιερώνουμε χρόνο προσπαθώντας να παραμείνουμε σε καλή φυσική κατάσταση, ο χρόνος που περνάμε καθιστοί είναι και πάλι πολύ περισσότερος από αυτόν που θα ήταν ευεργετικός για το σώμα μας. Πώς μπορούμε λοιπόν να βελτιώσουμε την εργονομία του χώρου εργασίας μας, ώστε να περιορίσουμε την επιβάρυνση του σώματός μας;

Η σωστή στάση του σώματός μας κατά την ώρα της καθιστικής εργασίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εργονομία του εργασιακού μας χώρου και προστατεύει το μυοσκελετικό σύστημα με πολλαπλούς τρόπους:

• Ελαχιστοποιεί την καταπόνηση που δέχονται οι στηρικτικοί μύες, οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι και οι σύνδεσμοι της σπονδυλικής στήλης.
• Περιορίζει την πίεση που δέχονται οι αρθρώσεις μας, αποφεύγοντας την ανάπτυξη χονδροπάθειας ή ακόμα και αρθρίτιδας.
• Επιτρέπει στους μύες του σώματος να δουλεύουν πιο αποτελεσματικά καταναλώνοντας λιγότερη ενέργεια, αποφεύγοντας τον μυϊκό κάματο.
• Βοηθά στην πρόληψη μυϊκών θλάσεων και συνδρόμων υπέρχρησης.
• Διευκολύνει την αναπνοή, βοηθώντας στην καλύτερη συγκέντρωση και σκέψη, λόγω της καλύτερης οξυγόνωσης του εγκεφάλου.

Επομένως, πρέπει να ακολουθούμε κανόνες σωστής εργονομίας κατά την πολύωρη καθιστική εργασία:

• Αποφεύγουμε να είμαστε μακριά από το γραφείο μας, να σκύβουμε πολύ τον κορμό μας για να γράψουμε και να αφήνουμε τον αυχένα να έρθει μπροστά από τον κορμό.
• Οι βραχίονες του καθίσματος πρέπει να είναι σε οριζόντια θέση και να εισέρχονται εν μέρει κάτω από το γραφείο.
• Η καρέκλα πρέπει να υποστηρίζει τη μέση μας.
• Η δυνατότητα αυξομείωσης του ύψους της καρέκλας βοηθάει στην επιλογή του κατάλληλου ύψους, ανεξάρτητα από το ύψος του χειριστή.
• Όταν τα πόδια δεν στηρίζονται στο πάτωμα, το υποπόδιο βοηθάει στην ορθή στάση.
• Τα μάτια μας πρέπει να είναι σχεδόν στην ίδια ευθεία με το πάνω μέρος της οθόνης, ώστε να κοιτάζουν ευθεία ή με ελαφριά κλίση προς τα κάτω (περίπου 10 μοιρών) και η οθόνη να βρίσκεται σε απόσταση 60 με 70 εκατοστά.
• Διατηρούμε καλή στάση της κεφαλής, σε 20-30 μοίρες πρόσθια κάμψη, με τον αυχένα σε σχεδόν κατακόρυφη θέση, τον θώρακα σε 10-15 μοίρες ελαφρά έκταση, την οσφύ υποστηριζόμενη στην πλάτη της καρέκλας και τα γόνατα σε ελαφρά υψηλότερη θέση από τα ισχία.
• Όταν γράφουμε, το πληκτρολόγιο πρέπει να είναι ακριβώς μπροστά μας και το ποντίκι ακριβώς δίπλα.
• Το πληκτρολόγιο μπορεί να είναι ελάχιστα ανασηκωμένο (με τα υποστηρίγματα που διαθέτει). Οι καρποί μας πρέπει να στηρίζονται με ειδικά μαξιλάρια ή στηρίγματα στο επίπεδο των πλήκτρων.
• Προτιμούμε να χρησιμοποιούμε το κινητό μας υποστηρίζοντας τους αγκώνες μας πάνω σε τραπέζι. Αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, φέρνουμε την οθόνη του κινητού στο ύψος των ματιών, κλείνοντας τους αγκώνες κοντά στο σώμα μας.
• Το tablet που είναι μεγαλύτερο και πιο βαρύ το τοποθετούμε το πάνω σε ένα γραφείο, όπως τον υπολογιστή, φροντίζοντας η οθόνη του να είναι λίγο χαμηλότερα από το ύψος των ματιών μας.
• Αποφεύγουμε να εργαζόμαστε στον καναπέ. Προκαλεί λανθασμένη στήριξη στον αυχένα, κακή οσφυϊκή υποστήριξη και αυξημένη τάση στους οπίσθιους μηριαίους μύες.
• Αποφεύγουμε τις επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το επίπεδο του ώμου.
• Διακόπτουμε την εργασία μας ανά τακτικά χρονικά διαστήματα και εκτελούμε ασκήσεις: αργές κινήσεις κεφαλής και αυχένα με ήπια επιμονή σε ακραίες θέσεις, κινήσεις των ώμων με ανασπάσεις και περιαγωγές, ισοτονικές ή ισομετρικές συσπάσεις των καταπονημένων μυών και κινητοποίηση, όπως βάδισμα ή ελαφρό επιτόπιο τρέξιμο.
• Στις γενικότερες οδηγίες θα αναφέρω τη βελτίωση του ύπνου με κατάλληλο στρώμα και μαξιλάρι (ουδέτερη θέση κεφαλής), αποφυγή πρηνούς θέσης και τοποθέτηση των χεριών κάτω από το επίπεδο των ώμων.

Η ψυχοσυναισθηματική ισορροπία, ο έλεγχος του βάρους σώματος, η διόρθωση προβλημάτων όρασης, ακοής, στοματογναθικού συστήματος, η ελάττωση του καπνίσματος, ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου και η διόρθωση τυχόν αναπνευστικών προβλημάτων αποτελούν, επίσης, στόχους που πρέπει να θέσουμε.
Και αφού… «καθόμαστε», είναι εύκολο να τους επιτύχουμε!

Η Health Editor Προτείνει:

Γεώργιος Κ. Αναγνωστόπουλος

Γαστρεντερολόγος

Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Νοσοκομείο ΜΗΤΕΡΑ

Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που, όταν χορηγηθούν σε επαρκή ποσότητα, προσδίδουν όφελος στην υγεία του ξενιστή. Παρότι η αγορά προβιοτικών έχει αυξηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια, η χρήση τους έχει μελετηθεί σε πειραματόζωα και κυτταρικές καλλιέργειες, αλλά δεν έχουν ακόμη παρατηρηθεί όλοι οι μηχανισμοί δράσης τους σε ανθρώπους και δεν ισχύουν για όλα τα στελέχη.

Οι μηχανισμοί δράσης των προβιοτικών θα μπορούσαν να συνοψισθούν στους εξής:

• Αντίσταση του οργανισμού στον αποικισμό από παθογόνα μικρόβια.
• Τροποποίηση της ανοσοαπόκρισης (αύξηση φαγοκυττάρωσης, αύξηση δραστηριότητας ΝKcells, αύξηση παραγωγής αντισωμάτων, παραγωγή αντιφλεγμονωδών κυτοκινών).
• Αλληλεπίδραση με την εντερική μικροχλωρίδα (παραγωγή βακτηριοκινών και βουτυρικού οξέος).
• Παραγωγή οργανικών οξέων.
• Βελτιώνουν τη συνεκτικότητα του εντερικού τοιχώματος (αυξάνουν την παραγωγή βλέννης, o Lactobacillus rhamnosus GG αυξάνει την έκφραση της οκλουντίνης).
• Αλληλεπίδραση με τους ιστούς του ξενιστή, μέσω πρωτεϊνικών και μη στοιχείων της κυτταρικής τους επιφάνειας.
• Παραγωγή σεροτονίνης, νοραδρεναλίνης, GABA, ωκυτοκίνης, ντοπαμίνης (o lactobacillus helveticus NS8 ελαττώνει τα επίπεδα κορτιζόλης/ACTH και αυξάνει αυτά της σεροτονίνης στον ιππόκαμπο).
• Παραγωγή ενζύμων (β-γαλακτοσιδάση, υδρολάση χολικών οξέων που βελτιώνουν την απορρόφηση λακτόζης και το λιπιδαιμικό προφίλ).

Είναι γεγονός πως η χορήγηση των προβιοτικών έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Είναι όμως ασφαλή;

Μελέτες σε παιδιατρικά ιδίως, ιατρικά περιοδικά, έχουν δείξει πως συχνά υπάρχει ασυνέπεια μεταξύ των πληροφοριών της ετικέτας και του περιεχομένου, μπορεί να υπάρχει μικρότερος αριθμός ζωντανών μικροοργανισμών και ελαττωμένη ανθεκτικότητα στο γαστρικό οξύ και στη χολή και πολλές φορές αναγράφονται λανθασμένα τα υποείδη. Επειδή τα προβιοτικά δεν θεωρούνται φάρμακα, υπάρχει μεγάλο κενό, τόσο στον έλεγχο της διαδικασίας παραγωγής όσο και στη μετά την παραγωγή φύλαξή τους.
Από το 1994 (Dietary Supplement Health and Education Act) τα προβιοτικά θεωρούνται διατροφικά συμπληρώματα (όχι φάρμακα) ή τροφές (γιαούρτι). Οι εταιρείες δεν μπορούν να γράφουν πως χορηγούνται για θεραπεία ή πρόληψη οποιασδήποτε ασθένειας και επιβάλλεται να συλλέγουν στοιχεία για την ασφάλειά τους. Στην Ευρώπη, η European Food Safety Authority (διαφέρει η νομοθεσία ανά χώρα) δεν δέχεται να αναγράφεται κανένα health claim στη συσκευασία των προβιοτικών.

Πού βοηθούν όμως τα προβιοτικά;

Η χρήση προβιοτικών φαίνεται πως έχει θέση στη θεραπεία της διάρροιας από αντιβιοτικά (ο S.boulardii και ο Lactobacillus Rhamnosus GG), στη διατήρηση της ύφεσης σε ελκώδη κολίτιδα (ιδίως το σύμπλεγμα VSL-3), ενώ σημαντική βοήθεια προσφέρουν στην πρόληψη της σήψης και νεκρωτικής εντεροκολίτιδας σε νεογνά (Βifidobacterium breve, lactis/Lactobacillus plantarum) και πιθανά στην εντερίτιδα από Clostridium difficile.
Σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στις μελέτες και φαίνεται πως βοηθούν σκευάσματα με ποικιλία μικροοργανισμών (ιδίως bifidobacteria και λακτοβάκιλλους) και σε χρήση για μεγάλο χρονικό διάστημα (περισσότερο από 2 μήνες). Οι μελέτες δείχνουν πως δεν βοηθούν στη διάρροια των ταξιδιωτών, στη νόσο του Crohn, στους κολικούς των νεογνών, ενώ μπορεί να έχουν κάποια αποτελεσματικότητα σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο.

Συμπερασματικά, θα λέγαμε πως παρά τον τεράστιο αριθμό προβιοτικών σκευασμάτων που κυκλοφορούν, οι ενδείξεις τους είναι ακόμη πολύ συγκεκριμένες. Φαίνεται πως όχι μόνο συγκεκριμένα προβιοτικά, αλλά και συγκεκριμένα strains επιτυγχάνουν το συγκεκριμένο όφελος.
Χρειάζονται μεγάλες και πολλές μελέτες για να βρεθεί η θέση των προβιοτικών στην κλινική πράξη και σαφέστατα μεγαλύτερος έλεγχος των σκευασμάτων και ένα ενιαίο παγκόσμιο πλαίσιο.