Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία δεν είναι τόσο σπάνια όσο πιστεύεται. Συγκαταλέγεται στις συχνές γενετικές παθήσεις και προσβάλει 1 στα 200-250 άτομα.

Μέχρι σήμερα έχουν περιγραφεί περισσότερες από 2.000 γονιδιακές μεταλλάξεις που προκαλούν τη νόσο. Εάν ένας γονιός έχει οικογενή υπερχοληστερολαιμία τότε υπάρχει 50% πιθανότητα να κληρονομήσει τη διαταραχή το παιδί του.

Αυτή η μορφή οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας αποκαλείται ετερόζυγος. Εάν το παιδί γεννηθεί από γονείς που έχουν και οι 2 οικογενή υπερχοληστερολαιμία και το παιδί λάβει το παθολογικό γονίδιο και από τους 2 γονείς, τότε πρόκειται για ομόζυγο μορφή οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Η συχνότητα εμφάνισής της είναι εξαιρετικά σπάνια (υπολογίζεται ένα άτομο ανά 600.000 πληθυσμού).

Αν ένα άτομο έχει οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου (π.χ. έμφραγμα του μυοκαρδίου) σε μικρή ηλικία, τότε υπάρχει η υποψία ότι αυτό το άτομο μπορεί να πάσχει από την οικογενή υπερχοληστεριναιμία. Επίσης, αν ένα άτομο έχει εμφανίσει ένα καρδιακό επεισόδιο πριν από την ηλικία των 50-60 ετών είναι πιθανό να έχει πολύ αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να εξετάζονται τα επίπεδα των λιπιδίων και στους στενούς συγγενείς του ασθενούς.

Αντιμετώπιση 

Το κλειδί στην αντιμετώπιση αυτής της πάθησης είναι η έγκαιρη διάγνωσή της και η έναρξη θεραπείας με οδηγίες για υγιεινό τρόπο ζωής (σωστή διατροφή, άσκηση, διακοπή καπνίσματος εάν δεν είχε ήδη εφαρμοστεί), σε συνδυασμό με φαρμακευτικά σκευάσματα, όπου προεξέχουσα θέση κατέχουν οι στατίνες. Ορισμένοι ασθενείς επιτυγχάνουν τον επιθυμητό στόχο μείωσης των τιμών των λιπιδίων τους, άλλοι όμως χρειάζεται να λάβουν συνδυασμένη αγωγή. Και πάλι όμως κάποιοι εξακολουθούν να έχουν υψηλές τιμές χοληστερίνης.

Τα τελευταία χρόνια η φαρμακοβιομηχανία έχει δημιουργήσει καινούργια και πολλά υποσχόμενα σκευάσματα, εκ των οποίων κάποια ήδη κυκλοφορούν και άλλα βρίσκονται στην τελική φάση των κλινικών μελετών τους.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις, όπου οι ασθενείς δεν επιτυγχάνουν την επίτευξη των επιθυμητών τιμών λιπιδίων ή έχουν αδυναμία λήψης των φαρμακευτικών σκευασμάτων λόγω εκδήλωσης των ανεπιθύμητων ενεργειών στα συγκεκριμένα σκευάσματα.

Οι ασθενείς αυτοί μπορούν πλέον να αντιμετωπίσουν το χρόνιο αυτό πρόβλημά τους και με άλλες θεραπείες. Αυτές περιλαμβάνουν την εξωσωματική κάθαρση των λιπιδίων καθώς και τις γονιδιακές θεραπείες.

Από αιώνες, αυτό το θαυματουργό μπαχαρικό χρησιμοποιείται για τις εκπληκτικές φαρμακευτικές του ιδιότητες, οι οποίες μπορούν να προλάβουν και να θεραπεύσουν πολλά προβλήματα υγείας. Εκτός από αυτό, ο κρόκος είναι ένα εξαιρετικό μπαχαρικό για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και την αντιμετώπιση των εποχιακών παθήσεων. Καθώς ο κόσμος μάχεται με την πιο θανατηφόρα πανδημία Covid-19, η ανάγκη να παραμείνετε σε φόρμα και υγιείς έχει γίνει ακόμη πιο σημαντική, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Etimes of India.

Μειώνει την κατάθλιψη και τα προβλήματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου

Ο ταραχώδης τρόπος ζωής και το αυξανόμενο άγχος έχουν ωθήσει τους ανθρώπους σε ένα επίπεδο όπου καταλήγουν να υποφέρουν από διάφορα σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Ενώ υπάρχει πάντα μια γρήγορη θεραπεία για τις σωματικές ασθένειες, η εύρεση μιας θεραπείας για τις ψυχικές ασθένειες παίρνει χρόνο. Σύμφωνα με τα βιβλία της Αγιουρβέδα, το σαφράν είναι ένα από τα ενεργά συστατικά που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.
Σύμφωνα με μελέτες, το στίγμα του φυτού σαφράν έχει κάποιες μαγικές αντικαταθλιπτικές ιδιότητες. Η παρουσία δύο συστατικών στο σαφράν: της κροκίνης και της σαφρανάλης μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά στη διέγερση νευροχημικών ουσιών όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη. Αυτά τα συστατικά μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά την ήπια έως μέτρια κατάθλιψη και χρησιμοποιούνται κυρίως στα παραδοσιακά ψυχιατρικά φάρμακα.

Ο κρόκος – ένα από τα πιο ακριβοπληρωμένα μπαχαρικά κάνει θαύματα όταν καταναλώνεται σε τακτική βάση. Ο κρόκος έχει ορισμένες χημικές ουσίες που βοηθούν κάποιον να ενισχύσει τη διάθεσή του και να απελευθερώσει το άγχος ως εκ τούτου λειτουργεί εξαιρετικά για την κατάθλιψη, το άγχος και καταπολεμά την αϋπνία. Κατά τη διάρκεια του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου βοηθά επίσης στην μείωση των εναλλαγών της διάθεσης και αποτρέπει τις κράμπες της περιόδου, δήλωσε η Tanya S Kapoor, διατροφολόγος, Wellness by Tanya.

Αυξάνει τη σεξουαλική διάθεση

Από αιώνες, αυτό το μικρό φυτικό εκχύλισμα είναι γνωστό για τις εκπληκτικές αφροδισιακές του ιδιότητες. Εμπλουτισμένο με τη θεά της φύσης, το σαφράν αυξάνει φυσικά τη σεξουαλική ζωτικότητα τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Ο κρόκος έχει χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με την ηλικία. Έχει ισχυρές αφροδισιακές ιδιότητες, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν περαιτέρω στη βελτίωση των επιπέδων ανδρογόνων στις γυναίκες. Η προσθήκη σαφράν στη διατροφή μπορεί να έχει μαγικά οφέλη για την υγεία σας αν λαμβάνεται με μέτρο. Ο κρόκος είναι μια υπερτροφή, καθώς ενισχύει το ανοσοποιητικού συστήματος. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι ο κρόκος είναι αποτελεσματικός στη θεραπεία της υπογονιμότητας. Αυξάνει τη λίμπιντο τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Τα ζευγάρια που παλεύουν με την υπογονιμότητα θα πρέπει να καταναλώνουν σαφράν για να βελτιώσουν τις πιθανότητες σύλληψης. Συνιστάται να μην λαμβάνετε περισσότερα από 1,5 γραμμάρια την ημέρα,  δήλωσε η Dr Rita Bakshi, ανώτερη γυναικολόγος και εμπειρογνώμονας εξωσωματικής γονιμοποίησης, Διεθνές Κέντρο Γονιμότητας.

Βοηθά στην καταπολέμηση των εποχιακών παθήσεων

Το τσάι σαφράν ή το σαφράν αναμεμειγμένο με ζεστό γάλα μπορεί να κρατήσει μακριά τις εποχιακές ασθένειες όπως το κρυολόγημα, τον βήχα και τον πυρετό. Η ζεστή φύση αυτού του μαγικού βοτάνου βοηθά στην ανακούφιση από τις ενοχλήσεις που προκαλούνται από τη γρίπη και το κρυολόγημα.
Ο κρόκος έχει εξαιρετικά οφέλη και δεν χρησιμοποιείται μόνο ως χρωστική ουσία τροφίμων ή για να προσθέσει γεύση στο πιάτο κάποιου. Η ιδιότητά του να είναι πλούσιος σε αντιοξειδωτικά το καθιστά ένα τέλειο μέτρο για να θεραπεύσει κανείς το κρυολόγημα και τη γρίπη,  λέει η Tanya S Kapoor.

Η παρουσία αντιοξειδωτικών ουσιών καθιστά αυτό το θαυματουργό βότανο μια εξαιρετική θεραπεία για εποχιακά προβλήματα. Εκτός από αυτό, βοηθά επίσης στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, το οποίο είναι απαραίτητο για να αντέξει τις επιθέσεις ιών και άλλες ασθένειες.

Μειώνει την αρτηριακή πίεση και βελτιώνει την υγεία της καρδιάς

Φορτωμένο με την καλοσύνη του καλίου, η καθημερινή κατανάλωση σαφράν βοηθά στη διαστολή του αίματος, η οποία απομακρύνει περαιτέρω το μπλοκάρισμα από τις αρτηρίες. Αυτό μειώνει περαιτέρω την αρτηριακή πίεση και αποτρέπει τις καρδιακές προσβολές και τα εγκεφαλικά επεισόδια.

 

Το σύνδρομο της άπνοιας στον ύπνο (ΣΑΥ), ή σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο (ΣΑΑΥ), ή υπνο-απνοϊκό σύνδρομο, είναι μια σοβαρή και αρκετά συχνή διαταραχή που αφορά όλες τις ηλικίες και των δύο φύλων. Συχνότερα όμως, αφορά τους άνδρες μετά την ηλικία των 40 ετών. Είναι μια διαταραχή που συμβαίνει κατά τη διάρκεια του νυχτερινού ύπνου, όπου διακόπτεται η αναπνοή (άπνοια) μεταξύ επεισοδίων με έντονο ροχαλητό. Στην ουσία πρόκειται για επεισόδια ασφυξίας τα οποία επαναλαμβάνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του ύπνου και στα οποία σημειώνονται σημαντικές παθοφυσιολογικές διαταραχές που αφορούν, μεταξύ άλλων, την οξυγόνωση του αίματος και τον καρδιακό ρυθμό.

Τα επεισόδια άπνοιας καταστρέφουν τη φυσιολογική δομή του ύπνου, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι που πάσχουν από το σύνδρομο της άπνοιας να παρουσιάζουν ημερήσια κόπωση και υπνηλία άλλοτε άλλης έντασης, ανάλογα με τη βαρύτητα του συνδρόμου.

Η βαρύτητα του συνδρόμου εξαρτάται από τον αριθμό των επεισοδίων άπνοιας–υπόπνοιας που συμβαίνουν ανά ώρα κατά τη διάρκεια του ύπνου, αναφέρει ο κ. Νικόλαος Δ. Χαΐνης, Διευθυντής Β’ Πνευμονολογικής Κλινικής στo Metropolitan Hospital:

• Μέχρι 5 επεισόδια ανά ώρα μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν υπάρχει σύνδρομο άπνοιας εφόσον δεν υπάρχουν και κλινικά συμπτώματα.
• Ήπιου βαθμού τα 5 – 14 επεισόδια ανά ώρα.
• Μέτριου βαθμού τα 15 – 29 επεισόδια ανά ώρα.
• Σοβαρού βαθμού τα 30 ή περισσότερα επεισόδια ανά ώρα.

  Υπάρχουν διάφορα αίτια και προδιαθεσικοί παράγοντες που προκαλούν αυτή την κατάσταση, όπως: 

• Η αύξηση του σωματικού βάρους
• Οικογενής προδιάθεση
• Το αλκοόλ
• Υπερτροφία αμυγδαλών
• Κρανιο-προσωπικές δυσμορφίες (μικρογναθία, μακρογλωσσία κτλ.)
• Ενδοκρινικές και μεταβολικές διαταραχές (ακρομεγαλία, υποθυρεοειδισμός, σύνδρομο Cushing)
• Λαρυγγομαλακία
• Διαταραχές του κινητικού νευρώνα.

  Οι εκδηλώσεις (κλινική εικόνα) του συνδρόμου της άπνοιας είναι:

• Έντονο ροχαλητό και ανήσυχος ύπνος
• Μικροαφυπνίσεις ή αφύπνιση με αίσθημα πνιγμού, σε παρατεταμένη άπνοια
• Πρωινοί πονοκέφαλοι
• Ημερήσια κόπωση και υπνηλία (αποτελεί μια από τις αιτίες του συνδρόμου χρόνιας κόπωσης)
• Διαταραχή της μνήμης και της ικανότητας συγκέντρωσης της προσοχής
• Ευερεθιστότητα και γενικά αλλαγή του χαρακτήρα
• Σεξουαλική δυσλειτουργία – ανικανότητα
• Νυκτερινή συχνοουρία

  Οι συνέπειες είναι πολλές και σοβαρές: 

• Κίνδυνος αιφνίδιου θανάτου κατά τον ύπνο
• Αρτηριακή υπέρταση
• Εγκεφαλικό επεισόδιο
• Διαταραχές του καρδιαγγειακού συστήματος
• Ψυχολογικές και ενδοκρινολογικές διαταραχές
• Τροχαία ή εργατικά ατυχήματα.

Η διάγνωση, επί κλινικής υποψίας, γίνεται με τη λεγόμενη πολυ-σωματο-καταγραφική μελέτη ύπνου, η οποία γίνεται σε κατάλληλα εξοπλισμένο θάλαμο (εργαστήριο ύπνου) όπου ο εξεταζόμενος κοιμάται υπό την επίβλεψη ειδικά εκπαιδευμένου τεχνολόγου και γίνονται μετρήσεις, καταγραφή και παρατηρήσεις διαφόρων παραμέτρων όπως: οξυμετρία, κινήσεις οφθαλμών, θωρακικού τοιχώματος, κοιλιάς, ποδιών, καταγραφή της ροής του αέρα στη μύτη και στο στόμα.
Γίνονται ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, ηλεκτρομυογράφημα και ηλεκτροκαρδιογράφημα.
Αναλόγως του αποτελέσματος όλων αυτών των μετρήσεων διαπιστώνεται αν ο εξεταζόμενος πάσχει ή όχι από ΣΑΑΥ και τι βαρύτητας είναι αυτό.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το σύνδρομο της αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου πρέπει να θεραπεύεται (και θεραπεύεται) πάντα.
Η θεραπεία έγκειται στην απώλεια σωματικού βάρους για τους παχύσαρκους, ωστόσο μπορεί, ενίοτε, να γίνει και χειρουργικά.
Σε λίγες περιπτώσεις (μικρογναθία, μακρογλωσσία) μπορεί να βοηθήσουν ενδοστοματικές συσκευές (ενδοστοματικοί νάρθηκες ή μασελάκια) οι οποίες προωθούν την κάτω γνάθο και τη γλώσσα σε πιο πρόσθια θέση κατά τη διάρκεια του ύπνου, έτσι ώστε ο αεραγωγός να παραμένει ανοικτός. Είναι συσκευές εξατομικευμένες ανάλογα με την ανατομία του στόματος.
Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου συνιστά τις ενδοστοματικές συσκευές ως θεραπεία πρώτης γραμμής για την αγωγή ήπιας και μέτριας μορφής συνδρόμου υπνικής άπνοιας.
Συνήθως, όμως, η θεραπεία της αποφρακτικής άπνοιας αντιμετωπίζεται με ειδικό μηχάνημα συνεχούς θετικής πιέσεως (C-PAP) το οποίο χρησιμοποιείται κατά τον νυχτερινό ύπνο. Είναι μικρών διαστάσεων, αθόρυβο, διαθέτει ρινική ή ρινο-στοματική μάσκα, που εφαρμόζεται στον ασθενή και ωθεί τον αέρα με πίεση, έτσι ώστε ο αεραγωγός να παραμένει ανοικτός, καταργώντας τις άπνοιες.

Θέμα-ταμπού παραμένει μέχρι τις μέρες μας η ακράτεια ούρων, παρότι ταλαιπωρεί ποσοστό έως και 20% των ενηλίκων στην Ευρώπη. Όπως αποκαλύπτει νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ουρολογίας, η πλειονότητα των ασθενών δεν ζητούν ποτέ ιατρική βοήθεια, ενώ πολλοί δεν μιλούν γι’ αυτήν, ούτε στα πιο προσφιλή τους πρόσωπα.

Στην έρευνα έλαβαν μέρος 3.029 άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 18 ετών και άνω, από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ολλανδία.

Οι εθελοντές συμπλήρωσαν ανώνυμα ειδικά ερωτηματολόγια, απαντώντας μεταξύ άλλων σε ερωτήματα για το αν είχαν ακράτεια ούρων, τι πίστευαν γι’ αυτήν και αν είχαν ζητήσει ιατρική βοήθεια για να την αντιμετωπίσουν.

Οι απαντήσεις τους έδειξαν ότι, αναλόγως με τη χώρα, το 10-20% έπασχαν από ακράτεια ούρων. Ωστόσο το ποσοστό αυτό δεν ήταν το ίδιο σε όλες τις ηλικίες, ούτε μεταξύ των δύο φύλων. Επιπλέον, η ακράτεια δεν ταλαιπωρούσε μόνο τους ηλικιωμένους, όπως λανθασμένα πίστευε σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων.

Στη Γαλλία, λ.χ., το 48% των συμμετεχόντων είπαν ότι παρουσιάζουν ακράτεια ούρων. Το ποσοστό, όμως, των πασχόντων στους άνδρες ήταν 36% και στις γυναίκες 54%.

Στη Βρετανία, περιστασιακή ακράτεια ούρων ανέφερε το 27% των εθελοντών ηλικίας 18-24 ετών. Και αυτό μολονότι το σχεδόν 50% των Βρετανών της ίδιας ηλικιακής ομάδας είπαν ότι η ακράτεια ούρων είναι πρόβλημα των ηλικιωμένων και τα 28% δεν ήξεραν πότε η διαφυγή ούρων σημαίνει ακράτεια.

Ανεξαρτήτως του τι γνωρίζουν και τι αγνοούν, όμως, περισσότεροι από επτά στους δέκα πάσχοντες σε όλες τις χώρες δήλωσαν ότι ουδέποτε έχουν ζητήσει ιατρική βοήθεια γι’ αυτήν. Γιατί; Το σχεδόν 35% είπαν επειδή πιστεύουν πως θα περάσει μόνη της και το 27% επειδή ντρέπονται.

Οι γυναίκες ως φαίνεται ντρέπονται περισσότερο να μιλήσουν για την ακράτειά τους. Στην Ολλανδία, π.χ., από τις γυναίκες ηλικίας 55 ετών και άνω με ακράτεια ούρων, το 44% είπαν ότι δεν μιλούν ποτέ γι’ αυτήν. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη.

Συνολικά, σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και στα δύο φύλα, το σχεδόν 30% των πασχόντων από ακράτεια ούρων είπαν ότι ντρέπονται να μιλήσουν γι’ αυτήν.

«Η ακράτεια ούρων σε περισσότερο από το 60% των περιπτώσεων είναι μία ιάσιμη κατάσταση, αλλά δυστυχώς σημαντικό ποσοστό πασχόντων πιστεύουν λανθασμένα πως είναι κάτι με το οποίο πρέπει να μάθουν να ζουν. Η ακράτεια ούρων είναι συχνή, ενοχλητική, αλλά σε πάρα πολλές περιπτώσεις αντιμετωπίσιμη. Είναι κρίμα να ταλαιπωρείται κάποιος επειδή δεν γνωρίζει ότι υπάρχουν θεραπείες ή επειδή ντρέπεται να μιλήσει ανοιχτά για το πρόβλημά του. Αναλόγως με την περίπτωση, υπάρχουν πολλά που μπορούμε να προτείνουμε στους ασθενείς μας, από ασκήσεις του πυελικού εδάφους και αλλαγές στον τρόπο ζωής έως συμπεριφορική θεραπεία, ειδικά φάρμακα ή ακόμα και χειρουργικές επεμβάσεις», τονίζει ο Χειρουργός- Ουρολόγος Δρ Ηρακλής Πούλιας, τ. πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας. «Υπάρχουν διάφορες θεραπευτικές προσεγγίσεις, ανάλογα φυσικά με τον τύπο και την αιτία της ακράτειας. Διαφορετική προσέγγιση, π.χ. χρειάζεται η ακράτεια από προσπάθεια και διαφορετική η ακράτεια λόγω υπερδραστήριας κύστης», προσθέτει.

Όπως έδειξε και η νέα έρευνα, σχεδόν ο ένας στους τέσσερις πάσχοντες θεωρούσαν την ακράτειά τους αναπόφευκτη ή δεν γνώριζαν ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί. Το μεγαλύτερο ποσοστό άγνοιας για τις θεραπείες παρατηρήθηκε στη Βρετανία (47%) και το μικρότερο στη Γαλλία (32%). Μεταξύ ασθενών και μη, σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες είπαν ότι δεν γνωρίζουν πως υπάρχουν θεραπείες.

Ο πυρετός είναι από τα συχνότερα συμπτώματα στα παιδιά, όμως αποτελεί επίπτωση υποκείμενης σοβαρής νόσου περίπου στο 1% των εξεταζόμενων παιδιών στις δομές πρωτοβάθμιας περίθαλψης και στο 7-8% στις μονάδες δευτεροβάθμιας φροντίδας.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια φυσιολογική και ωφέλιμη βιολογική αντίδραση του οργανισμού, τονίζει ο κ. Γεώργιος Τσόλας, Διευθυντής Παιδιατρικής του Μetropolitan Hospital.

O πυρετός είναι το συχνότερο σύμπτωμα στην παιδιατρική πράξη και όταν δεν υποδεικνύει κάποιο σοβαρό νόσημα, δεν είναι επικίνδυνος. Παρ’όλα αυτά, η πυρετοφοβία είναι ένα φαινόμενο που διαπερνά όλες τις κοινωνίες και η διαπίστωση πυρετού στο παιδί ενεργοποιεί «πυρετοφοβικά αντανακλαστικά» στους γονείς, οι οποίοι συνήθως παρεμβαίνουν με άμεση χορήγηση αντιπυρετικών, συχνά αδικαιολόγητα και άκαιρα, ακόμη και πριν επικοινωνήσουν με τον παιδίατρό τους. Η ευρέως διαδεδομένη αυτή πρακτική «γεννά» μερικές ερωτήσεις, για τις οποίες καλό θα είναι να δοθούν απαντήσεις, προκειμένου να ελεγχθεί αυτή η τακτική.

Είναι επικίνδυνος ο πυρετός βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα;

Είναι αλήθεια ότι ο πυρετός φοβίζει τους γονείς γιατί καταλαβαίνουν ότι η παρουσία του δηλώνει κάποια υποκείμενη νόσο εν εξελίξει. Τους φοβίζουν επίσης ο συνοδός βήχας τον οποίο συσχετίζουν με πνευμονία και η συνοδός κεφαλαλγία την οποία συσχετίζουν με τη μηνιγγίτιδα. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι ο πυρετός μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλική βλάβη. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί σε κυτταρικό επίπεδο σε θερμοκρασία >41,5° C, τιμή ασυνήθη επί πυρετού, αλλά πιθανή επί θερμοπληξίας, που δεν αποτελεί πυρετό αλλά υπερθερμία κατά την οποία το σημείο θερμορρύθμισης δεν μετακινείται. Επομένως ο πυρετός καθαυτός δεν είναι επικίνδυνος και οι όποιοι κίνδυνοι δεν απορρέουν από αυτόν αλλά ενδεχομένως από το υποκείμενο νόσημα.

Υπάρχουν ενδεχόμενα οφέλη από την επίμονη προσπάθεια ελέγχου του πυρετού με αντιπυρετικά;

Τα αντιπυρετικά δεν θεραπεύουν, χορηγούνται μόνο ως ανακουφιστική αγωγή.

Ήδη, όπως προαναφέρθηκε, ο πυρετός ως σύμπτωμα δεν είναι επικίνδυνος. Οι λόγοι που θα δικαιολογούσαν τη χορήγηση αντιπυρετικού είναι η διαπίστωση ότι στη διάρκεια του πυρετού υπάρχουν καταβολή με αλλαγή συμπεριφοράς, κακή διατροφή, ανεπαρκής ενυδάτωση, ανήσυχος ή και διακοπτόμενος ύπνος ή συνυπάρχουν δυσκαταποσία, ωταλγία, οδυνοφαγία, οπότε εκμεταλλεύεται κανείς την παυσίπονη ή και αντιφλεγμονώδη δράση του αντιπυρετικού.

Προλαμβάνει η χορήγηση αντιπυρετικών τους πυρετικούς σπασμούς;

Η αντιμετώπιση του πυρετού δεν προλαμβάνει την έκλυση των πυρετικών σπασμών, οι οποίοι είναι κατά κανόνα «εισαγωγικοί», δηλαδή συμβαίνουν συνήθως στο πρώτο πυρετικό κύμα της ασθένειας, πριν καν ο γονιός αντιληφθεί την παρουσία του πυρετού.

Όπως επίσης είναι χωρίς νόημα η προληπτική χορήγηση αντιπυρετικών πριν από τον εμβολιασμό, ενώ ενδέχεται να υπονομεύσει την ανοσολογική απάντηση στο εμβόλιο. Σε πρόσφατη μελέτη διαπιστώθηκε μειωμένη παραγωγή αντισωμάτων όταν συγχρόνως με τον εμβολιασμό χορηγούνταν συστηματικά παρακεταμόλη.

Ο πυρετός, ως απάντηση του οργανισμού στη λοίμωξη, είναι χρήσιμη διαδικασία;

Ο πυρετός, ως φυσική απάντηση του οργανισμού στη λοίμωξη, αποτελεί όντως ωφέλιμη βιολογική διαδικασία. Η ανάπτυξη και ο πολλαπλασιασμός των μικροοργανισμών επιβραδύνεται σημαντικά σε Θ> 37° C.

Η αντιμετώπιση του υψηλού πυρετού δεν βελτιώνει την πορεία της νόσου.

Αντιθέτως: 

• Καθυστερεί η αποδρομή των εξανθηματικών δερματικών βλαβών της ανεμευλογιάς όταν χορηγείται συστηματικά παρακεταμόλη.
• Σε σοβαρές λοιμώξεις ενηλίκων παρατηρείται αυξημένη θνητότητα όταν χορηγούνται συστηματικά αντιπυρετικά.

  Αυτό το οποίο έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι η σωστή αξιολόγηση του πυρετού. Κατά κανόνα, η πρώτη επαφή της οικογένειας του παιδιού που έχει πυρετό με τον παιδίατρο γίνεται τηλεφωνικά, για να ζητηθούν οδηγίες αντιμετώπισής του.

  Οπότε, ο παιδίατρος θα προσπαθήσει, μέσα από την επικοινωνία αυτή, να εκμαιεύσει πληροφορίες για:

• Τη γενική κατάσταση του παιδιού,
• το χρώμα του δέρματος (ωχρό, γαιώδες, κυανωτικό),
• την αναπνοή (ταχύπνοια, γογγυσμός, εισολκή, αναπέταση ρινικών πτερυγίων),
• την ενυδάτωση / σίτιση,
• την τυχόν παρουσία ρίγους ή αν το παιδί έχει φρίκια (κρυάδες),
• τη δραστηριότητα (κλάμα, χαμόγελο, εύκολη αφύπνιση, λήθαργος, ευερεθιστότητα κ.λπ.),
• τυχόν εξάνθημα,
• το ύψος και τη διάρκεια του πυρετού,
• τυχόν αδυναμία βάδισης, χωλότητα,
• οίδημα σκέλους ή άλλα εμφανή στο γονιό σημεία φλεγμονής,

τυχόν παρουσία εμέτων και άλλα συμπτώματα.

Στόχος στην επικοινωνία αυτή πρέπει να είναι η κατά το δυνατόν ασφαλής εκτίμηση της σοβαρότητας της νόσου, ώστε να αποφασιστεί η μετάβαση ή μη στο νοσοκομείο, η επείγουσα ή μη εξέταση στο ιατρείο καθώς και το αν μπορεί το παιδί να μείνει στο σπίτι για παρακολούθηση. Εξυπακούεται ότι ποτέ δεν πρέπει να χορηγούνται αντιβιοτικά από τηλεφώνου, ούτε και να συστήνεται παρακλινικός και ιδίως απεικονιστικός έλεγχος, πριν τη διενέργεια κλινικής εξέτασης του ασθενούς, με μοναδική ίσως εξαίρεση τη σύσταση για γενική αίματος και καλλιέργεια ούρων σε βρέφη χωρίς συμπτωματολογία δηλωτική της εστίας της λοίμωξης.

Πότε υπάρχει κίνδυνος  

Παιδί < 3 μηνών με πυρετό ≥38° C είναι εξ ορισμού υψηλού κινδύνου. Επίσης, ανεξαρτήτως ηλικίας, παιδί με πυρετό και προέχουσα πηγή, ή αυχενική δυσκαμψία, ή εστιακούς σπασμούς, ή μη εξαφανιζόμενο με την πίεση εξάνθημα, ή χρώμα δέρματος ωχρό, ή κυανωτικό, ή γαιώδες, ή μειωμένη σπαργή δέρματος, ή με ταχύπνοια, γογγυσμό, εισολκή μεσοπλευρίων, ή με ασθενές, υψίσυχνο, ή συνεχές κλάμα, ή παιδί που δεν ξυπνά, ή αν ξυπνήσει ξανακοιμάται αμέσως, είναι σαφώς παιδί υψηλού κινδύνου για σοβαρή ή και απειλητική για τη ζωή βακτηριακή λοίμωξη.

Κεφαλαιώδους σημασίας είναι η εντόπιση της εστίας της λοίμωξης και η αναγνώριση της κλινικής εικόνας που παραπέμπει σε συγκεκριμένη σοβαρή κατάσταση. Επειδή η θεραπεία συνδέεται ουσιωδώς με την ίδια τη νόσο, την εντόπιση και τη σοβαρότητά της, πρέπει να αξιολογούνται όλα τα σημεία, συμπτώματα και κλινικά χαρακτηριστικά που θα βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Ιδιαίτερη διαγνωστική πρόκληση συνιστά η παρουσία εξανθήματος, τα χαρακτηριστικά του και η ενδεχόμενη συσχέτισή του με κάποιο πρόσφατο ταξίδι, με τη συμβίωση με κάποιους αρρώστους, τη συνύπαρξη με ζώα κ.λπ..

Επίσης, σημασία έχει η περιοδικότητα στην υποτροπή των εμπύρετων επεισοδίων σε μια κατηγορία νοσημάτων τα οποία φέρονται ως περιοδικά εμπύρετα σύνδρομα, τα οποία πρέπει να διαφοροδιαγιγνώσκονται από λοιμώξεις, νεοπλασίες, ανοσοανεπάρκειες, αιματολογικά και αυτοάνοσα νοσήματα. Ιδιαίτερα απασχολεί ο χαρακτηριζόμενος ως πυρετός άγνωστης αιτιολογίας και τούτο όχι διότι διαθέτει συγκεκριμένα και ειδικά γνωρίσματα, αλλά επειδή αποτελεί διαγνωστική πρόκληση.

Σοβαρές είναι οι επιπτώσεις της ατοπικής δερματίτιδας στην ψυχική υγεία ατόμων κάθε ηλικίας και φύλου. Ερευνες έχουν αποδείξει ότι αυτή η δερματοπάθεια προκαλεί σε ενήλικες κατάθλιψη και άγχος. Μάλιστα, η σοβαρότητα της κατάθλιψης εξαρτάται από την ένταση της ατοπικής δερματίτιδας στους ανθρώπους άνω των 18 ετών.

Παρόμοια, όμως είναι και τα συμπτώματα στα παιδιά. Μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στη διαδικτυακή έκδοση του επιστημονικού περιοδικού JAMA διαπίστωσε ότι τα έντονα συμπτώματα του εκζέματος προκαλούν στα παιδιά και τους εφήβους όχι μόνο κατάθλιψη, αλλά και εσωτερικευμένου τύπου διαταραχές. Ερευνητική ομάδα από το Ηνωμένο Βασίλειο βρήκε ότι η κατάθλιψη και οι διαταραχές εσωτερικευμένου τύπου στις οποίες περιλαμβάνονται οι αγχώδεις και οι συναισθηματικές διαταραχές, ξεκινούν σε πολύ μικρή παιδική ηλικία. Οι ερευνητές επισήμαναν, δε, ότι είναι σημαντικό να μελετηθεί η επίδραση των νέων θεραπειών της ατοπικής δερματίτιδας στον ύπνο και την ψυχική υγεία.

«Η πάθηση συχνά εμφανίζεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής και ανά διαστήματα ο ασθενής βιώνει περιόδους ύφεσης και έξαρσης, καθώς δεν υπάρχει μόνιμη θεραπεία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι επηρεάζει το 20% των παιδιών και έως 10% των ενηλίκων στις ανεπτυγμένες χώρες. Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότερες μελέτες επικεντρώνονται σε ενήλικες», επισημαίνει ο Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος Δρ Χρήστος Στάμου.

Δεδομένων των υψηλών ποσοστών του πληθυσμού που πάσχουν από τις συγκεκριμένες παθήσεις, η ανάγκη για επισταμένη έρευνα σχετικά με τις επιπτώσεις της ατοπικής δερματίτιδας στην ψυχική υγεία είναι επιτακτική.

Αντιμετώπιση

«Η προσπάθεια ελέγχου των συμπτωμάτων της ατοπικής δερματίτιδες γίνεται με διάφορους τρόπους. Για την αντιμετώπιση του κνησμού υπάρχουν αποτελεσματικές κρέμες, ενώ για τη φλεγμονή δίδονται κρέμες, χάπια ή ενέσεις, αναλόγως της σοβαρότητας του εκζέματος. Για την αποκατάσταση του δέρματος χρησιμοποιούνται κρέμες, και για τη θεραπεία τυχόν μολύνσεων, που έχουν προκύψει από το ξύσιμο κατά την προσπάθεια ανακούφισης από τον κνησμό, προτείνονται από του στόματος φαρμακευτικές αγωγές.

Ύφεση των συμπτωμάτων του εκζέματος προσφέρει και η φωτοθεραπεία. Αυτή περιλαμβάνει την έκθεση του δέρματος σε ελεγχόμενους χρόνους σε φυσικό ηλιακό φως. Άλλες μορφές φωτοθεραπείας περιλαμβάνουν χρήση υπεριώδους ακτινοβολίας Α (UVA) και στενού φάσματος UVB, είτε μόνες τους είτε σε συνδυασμό με φάρμακα.

Τα τελευταία χρόνια έχουν προστεθεί στη φαρέτρα των δερματολόγων και οι βιολογικοί παράγοντες (φάρμακα βιοτεχνολογίας με μονοκλωνικά αντισώματα που αναπτύσσονται ειδικά για μια θεραπεία) για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που προκαλεί το έκζεμα.

Η προσπάθειά μας θα πρέπει να είναι η ολιστική αντιμετώπιση του εκζέματος, ειδικά σε παιδιά με εκτεταμένες βλάβες που σε ορισμένες περιπτώσεις καλύπτουν στο 60% της επιφάνειας του δέρματός τους», καταλήγει ο δρ Χρήστος Στάμου.

Η Πρόεδρος και τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας (ΕΕΜ)  με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση  ανακοινώνουν ότι η Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής  των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας και Πρόεδρος της Επιτροπής «Ελλάδα 2021», η οποία συντόνισε τις δράσεις για την επέτειο των 200 χρόνων μετά την Ελληνική Επανάσταση, κ. Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη, από τις 9 Φεβρουαρίου είναι η Επίτιμος Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας.

Με την ευκαιρία αυτής της ανακήρυξης, η Καθ. κ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα, ανέφερε ότι «η  κ. Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη, αγκάλιασε τις δράσεις μας σε 7  Ιστορικές πόλεις της Ελλάδας, στις  οποίες έθεσε υπό  την Αιγίδα της Επιτροπής “Ελλάδα 2021” και ένωσε τις δυνάμεις της μαζί μας, ώστε να διαδοθεί από άκρη σε άκρη σε όλη την Ελλάδα το μήνυμα της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού και πρόσθεσε ότι είναι μια ευτυχής συγκυρία να συναντάς στη ζωή σου ανθρώπους με ήθος και όραμα και πραγματικά θεωρεί «δώρο» την συνάντησή της με την Πρόεδρο της Επιτροπής «Ελλάδα 2021». Η στήριξη των προσπαθειών μας εκ μέρους της, πηγάζει από την βαθιά προσωπική της ανάγκη να συμβάλλει ως γυναίκα σε μια συλλογική προσπάθεια με σημαντικό κοινωνικό πρόσημο, να ενώσει τη φωνή της μαζί μας και μαζί με όλες τις γυναίκες, μέχρι να βγάλουμε «νοκ άουτ» τον καρκίνο του μαστού».

Την ευχαριστούμε από καρδιάς για την ουσιαστική στήριξη του αγώνα μας, για την πίστη της στους σκοπούς και τα ιδανικά της Εταιρείας μας, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνει και επικυρώνει την 42χρονη συνεχή παρουσία και προσφορά της ΕΕΜ στον Επιστημονικό και Κοινωνικό “στίβο” στην Ελλάδα και στον Διεθνή χώρο.

Πιστεύουμε ότι το γεγονός αυτό είναι προστιθέμενη αξία για την πορεία της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας.

[dearpdf id=”24738″ ][/dearpdf]

Πολλοί από εμάς κοιμούνται άσχημα περιστασιακά και, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, περίπου το 30% των ενηλίκων έχουν περιστασιακή ή βραχυπρόθεσμη αϋπνία. Δείτε τι πρέπει να κάνετε την επόμενη μέρα, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Koa Foundation.

 Προσπαθήστε να μην το πολυσκεφτείτε.

Όσο περισσότερο σκέφτεστε πόσο άσχημα κοιμηθήκατε, τόσο χειρότερα θα αισθάνεστε. Αν θέλετε να το βγάλετε από μέσα σας, γράψτε ημερολόγιο ή μιλήστε σε έναν φίλο σας και μετά κάντε ό,τι μπορείτε για να μην ασχοληθείτε με αυτό. Το να σκέφτεστε υπερβολικά θα σας αγχώσει μόνο.

Μην καταναλώνετε υπερβολική ποσότητα καφεΐνης.

Ένα ή δύο φλιτζάνια για να ξεκινήσετε τη μέρα σας είναι μια χαρά, αλλά η υπερβολή με τον καφέ και τα καφεϊνούχα ροφήματα το μόνο που θα κάνει είναι να νιώσετε νευρικότητα και ανησυχία εκτός από την κούραση. Και ό,τι κι αν κάνετε, διακόψτε την κατανάλωση καφεΐνης 4-6 ώρες πριν από τον ύπνο.

Κάντε ένα κρύο ντους.

Μπορεί να μη σας αρέσει πολύ, αλλά έρευνες δείχνουν ότι το να στέκεστε κάτω από μια παγωμένη ροή νερού αυξάνει τον ρυθμό της  αναπνοή σας και μαζί με αυτήν την πρόσληψη οξυγόνου, η οποία με τη σειρά της αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό και τη ροή του αίματος και τη συνολική ενέργεια. Το σοκ από το παγωμένο σπρέι προκαλεί επίσης μια αντίδραση σοκ του “καλού στρες”, προκαλώντας στον εγκέφαλο την απελευθέρωση χημικών ουσιών που προκαλούν ευεξία.

Ενυδατωθείτε

Μελέτες δείχνουν ότι ο κακός ύπνος μπορεί να σας αφυδατώσει, επιδεινώνοντας την κόπωση και τα προβλήματα συγκέντρωσης  που μπορεί να αντιμετωπίζετε ήδη λόγω της απώλειας ύπνου.

Καθήστε κάτω από τον ήλιο.

Μόλις 15 λεπτά έκθεσης στο άμεσο ηλιακό φως όταν ξυπνάτε μπορούν να σας βοηθήσουν να επαναφέρετε το εσωτερικό σας ρολόι (το οποίο είναι ό,τι πρέπει μετά από μια άσχημη νύχτα ).

Το φως σταματάει την παραγωγή μελατονίνης (η οποία μπορεί να σας κάνει να αισθάνεστε ζαλισμένοι) και αυξάνει τα επίπεδα της σεροτονίνης, η οποία συνδέεται με τη βελτίωση της διάθεσης και τα καλύτερα επίπεδα ενέργειας.

Κουνηθείτε.

Αλλά μην εξαντλείτε τον εαυτό σας με υπερβολική γυμναστική. Προτιμήστε κάτι πιο μεσαίο, όπως ένα γρήγορο περπάτημα ή  πιλάτες. Σύμφωνα με τους επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια, η άσκηση χαμηλής έντασης μπορεί να μειώσει την κούραση έως και 65%.

Πάρτε μια  βαθιά ανάσα.

Κρατήστε την κούραση (και το άγχος) μακριά με έναν γύρο βαθιών αναπνοών. Αυτό το είδος αναπνοής δεν σας βοηθά απλώς να ηρεμήσετε- βελτιώνει επίσης τη ροή οξυγόνου στο σώμα σας και μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση των επιπέδων ενέργειάς σας.

Ακούστε λίγη μουσική.

Μπορεί να ακούγεται αντιφατικό να εισάγετε έναν ακόμη περισπασμό σε μια μέρα που πιθανώς ήδη δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, ο ρυθμός και οι ρυθμοί της μουσικής μπορούν στην πραγματικότητα να αυξήσουν τα επίπεδα συγκέντρωσης που υστερούν, καθώς το σώμα σας τελικά συγχρονίζεται με τη μουσική.

Μείνετε μακριά από τις οθόνες κατά τη διάρκεια της ημέρας σας.

Κάντε τακτικά διαλείμματα από τις οθόνες (όχι μόνο από τον υπολογιστή σας, αλλά και από τα τηλέφωνα και τις ταμπλέτες) κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο χρόνος μακριά από τις συσκευές κάνει καλό στον εγκέφαλό σας, στην ψυχική σας ευεξία και στα μάτια σας.

Αυτά τα διαλείμματα θα σας βοηθήσουν επίσης να αποφύγετε την καταπόνηση των ματιών σας από το να κοιτάτε την οθόνη σας (η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πονοκεφάλους).

 

Νανοτεχνολογία των εμβολίων αλλά και του νέου εμβολίου της Novavax Συνέντευξη του Καθηγητή Κ. Ν. Δεμέτζου,  Διευθυντή του Εργαστηρίου Φαρμακευτικής Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ και Προέδρου της Ελληνικής Φαρμακευτικής Εταιρείας

Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος είναι Διευθυντής του Εργαστηρίου Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Επιστημονικής Ελληνικής Φαρμακευτικής Εταιρείας (ΕΦΕ) και τακτικό Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας, Επιστημών και Τεχνών, Τάξη IV Φυσικών Επιστημών, 2021. Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος, το 2018 βραβεύθηκε από την Τάξη των Θετικών Επιστημών της Ακαδημίας Αθηνών για το επιστημονικό του έργο στην Φαρμακευτική Νανοτεχνολογία και για το πρωτότυπο σύγγραμμα του ‘Pharmaceutical Nanotechnology. Fundamentals and Practical Applications’, το οποίο προσφέρει νέες και διεπιστημονικές προσεγγίσεις στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη νέων και καινοτόμων νανοσυστημάτων για την μεταφορά φαρμακομορίων και θεραπευτικών προϊόντων για την θεραπεία των νόσων. [http://demetzoslab.gr/; https://orcid.org/0000-0001-9771-4314; http://linkedin.com/in/costas-demetzos-76a651203]

Ο Καθηγητής κ. Δεμέτζος μίλησε στο HUB σχετικά με τη Νανοτεχνολογία των εμβολίων αλλά και του νέου εμβολίου της Novavax

Ακολουθεί η συνέντευξη:

• Ποια είναι η τεχνολογία των εμβολίων mRNA και ποιος ο ρόλος της Νανοτεχνολογίας στην ανάπτυξη των εμβολίων και των νέων θεραπειών ?

Τα εμβόλια εναντίον του κοροναϊου SARS-CoV-2 αποτελούν αντικείμενο ευρύτατης συζήτησης, όσον αφορά στην αποτελεσματικότητα και στην ασφάλεια τους. Οι συζητήσεις, οι συνεντεύξεις και η αρθρογραφία που αφορούν στην ενημέρωση των πολιτών και του επιστημονικού δυναμικού της χώρας στην εποχή της πανδημίας και αναφέρονται στην νανοτεχνολογία των εμβολίων και στην κατανόηση του τεχνολογικού τους υπόβαθρου, είναι περιορισμένες.

Δεν θα αναφερθούμε στην μεθοδολογία παραγωγής του mRNA το οποίο κωδικοποιεί την παραγωγή της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ του ιού SARS-CoV-2, αλλά θα συζητήσουμε το νανοτεχνολογικό υπόβαθρο των εμβολίων. Η νανοτεχνολογία  είναι ένα διεπιστημονικό πεδίο στο οποίο συμμετέχουν επιστήμες όπως, της ιατρικής, της φυσικής , της χημείας, των μαθηματικών, της φαρμακευτικής αλλά και  αυτές των υπολογιστών, της μηχανικής μάθησης, της τεχνητής νοημοσύνης. Ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη νανοσυσκευών με χρήση βιοϋλικών  οι οποίες έχουν διαστάσεις ενός δισεκατομμυριοστό του μέτρου (10^-9 m) αποτελεί το βασικό αντικείμενο  της φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας με στόχο την μεταφορά θεραπευτικών προϊόντων, φαρμάκων ή γενετικού υλικού.

Τα λιπιδικά νανοσωματίδια τα ονομαζόμενα Lipid Nano Particles (LNPs), αναπτύχθηκαν και μελετήθηκαν για πολλές δεκαετίες και σε αυτά  εγκλωβίζεται το ευαίσθητο mRNA . Χωρίς τα νανοσωματίδια δεν θα μπορούσαμε να έχουμε αναπτύξει τα εμβόλια, τα σημαντικά αυτά όπλα εναντίον του ιού SARS-CoV-2. (Βιβλ. Drug Delivery, Covid-19, ‘Without these lipid shells, there would be no m RNA vaccines for COVID, 19’, R.Cross, 99 (8), March, 2021) . Οι  νανοσυσκευές έχουν διαστάσεις εκατοντάδες φορές μικρότερες από το πλάτος της ανθρώπινης τρίχας. Αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για αόρατα  νανο-οχήματα που χρησιμοποιούνται για τον εγκλωβισμό, την μεταφορά και παράδοση του mRNA στα κύτταρα και στην συνέχεια στα ριβοσώματα (οργανίδια των κυττάρων) στα οποία θα πραγματοποιηθεί η μετάφραση του mRNA και η παραγωγή της  πρωτεΐνης ‘ακίδας’ η οποία θα ενεργοποιήσει την παραγωγή των αντισωμάτων  εναντίον του ιού SARS-CoV-2. Τα λιπιδικά νανοσωματίδια (Lipid Nano Particles, LNPs) που έχουν χρησιμοποιηθεί ως δομικά συστατικά (καινοτόμα έκδοχα) των εμβολίων εναντίον του ιού SARS-CoV-2, έχει επιβεβαιωθεί ότι είναι ασφαλή και αποτελεσματικά, όχι μόνο από τις κλινικές μελέτες, αλλά και από την χορήγηση τους σε δισεκατομμύρια δόσεις παγκοσμίως για την προστασία εναντίον της COVID-19. Η έρευνα εξελίσσεται καθημερινά και νέες πρωτοποριακές μελέτες δημοσιεύονται συνεχώς και γίνονται εμφανείς οι προοπτικές ανάπτυξης και μελλοντικής έγκρισης νέων αντιιικών θεραπειών βασισμένων στην νανοτεχνολογία.

Η τεχνολογία των LNPs τα οποία ομοιάζουν με τα λιποσώματα (liposomes), εμφανίζεται στη βιβλιογραφία από το 1974, και αναφέρεται η ανοσοενισχυτική τους δράση (Βιβλ. Allison, A.C and Gregoriadis, G, Nature, 252, 1974).  Επίσης από το 1990 αναφέρονται λιποσωμιακά προϊόντα, ενώ η βιβλιογραφία αναφέρεται σε προσπάθειες που εξελίσσονταν σχετικά με  τον εγκλωβισμό νουκλεϊνικών οξέων σε λιποσωμιακά ή λιπιδικά νανοσωματίδια, με στόχο την δημιουργία εμβολίων αλλά και νέων θεραπειών. Η σημαντική αλλά και συσσωρευμένη επιστημονική γνώση στην θεραπευτική νανοτεχνολογία σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στην μοριακή γενετική,  οδήγησε στην ανάπτυξη του εμβολίου εναντίον του ιού SARS-CoV-2, σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Στο παρακάτω Σχήμα (Σχήμα 1) παρουσιάζεται η εξέλιξη του mRNA παράλληλα με την εξέλιξη των λιπιδικών νανοσωματιδίων  (Βιβλ. Xucheng Hou , Tal Zaks  , Robert Langer , Yizhou Dong  Nat Rev Mater  2021 Aug 10;1-17. doi: 10.1038/s41578-021-00358-0.)

Θα πρέπει να αναφέρουμε επίσης την τεχνολογία των virosomes (νανοσωμιακοί φορείς) (Εικόνα 1)

που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή εμβολίων και κυκλοφορούν από την δεκαετία του 1990 εναντίον της γρίπης (στελέχη Α και Β) και της ηπατίτιδας Α. Τα virosomes είναι μη αντιγραφόμενοι τεχνητοί ιοί που χρησιμοποιούνται για να μεταφέρουν ιικά αντιγόνα. Αποτελούνται από ανασύσταση των πρωτεϊνών του ιού της γρίπης, συγκεκριμένων στελεχών, σε συνδυασμό με φωσφολιπίδια και τα οποία αυτό-οργανώνονται και σχηματίζουν τεχνητά καψίδια.  Ανήκουν στα πρωτεο-λιποσωμιακά νανοσωματίδια και στόχο έχουν τη μεταφορά αντιγόνων και την ενεργοποίηση αντισωμάτων, για την αντιμετώπιση  συγκεκριμένων πρωτεϊνών που έχουν στην επιφάνεια τους. Από το2014 δημοσιεύονται ερευνητικές δραστηριότητες και αποτελέσματα κλινικών μελετών που αφορούν στην εφαρμογή της λιποσωμιακής νανοτεχνολογίας και της τεχνολογίας των λιπιδικών νανοσυστημάτων για τον εγκλωβισμό και την ασφαλή μεταφορά και παράδοση στα κύτταρα- στόχους του mRNA για την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Το 2017 δημοσιεύονται κλινικές μελέτες με λιπιδικά νανοσυστήματα για χρήση ως εμβόλια εναντίον του ιού της γρίπης καθώς και μελέτες για την ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων mRNA εναντίον του καρκίνου καθώς και εφαρμογές σε πρωτεϊνικές θεραπείες. Το 2020 έχουμε την ανάπτυξη και κυκλοφορία των σημαντικών, αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων εναντίον του ιού SARS-CoV-2. Η περιγραφή του μηχανισμού με τον οποίο τα λιπιδικά νανοσωματίδια ενσωματώνονται στα ανθρώπινα κύτταρα και η ανάπτυξη κατάλληλων αντισωμάτων για την αντιμετώπιση του ιού SARS-CoV-2 περιγράφεται εκτενώς σε πρόσφατα δημοσιευμένο  άρθρο (Βιβλ. Xucheng Hou , Tal Zaks  , Robert Langer , Yizhou Dong  Nat Rev Mater  2021 Aug 10;1-17. doi: 10.1038/s41578-021-00358-0).

Τα Νανοσωματιδια της κατηγορίας των Virus-Like Particles (VLPs) με μέγεθος σωματιδίων 20-100 nm, έχουν τις πρωτεΐνες και τα δομικά υλικά του καψιδίου του ιού, αλλά χωρίς να έχουν γενετικό υλικό, οπότε δεν πολλαπλασιάζονται και συνεπώς δε έχουν μολυσματικότητα για τον άνθρωπο. Τα πολύπλοκα αυτά συστήματα με χαρακτηριστικό την  αυτό-οργάνωση (self-assembly) των πρωτεϊνών (self-assembly of proteins in a vector) αποτελούν την νανοτεχνολογική πλατφόρμα εγκεκριμένων εμβολίων όπως  τα anti-HBV EngerixTM-B, Recombivax-HB® and Fendrix®, anti-HPV GardasilTM and CervarixTM. Εμβόλια της κατηγορίας των VLPs εναντίον της ελονοσίας, των ιών SAR, HIV, Ebola  είναι ήδη σε κλινικές μελέτες. Το πλεονέκτημα αυτών των εμβολίων είναι ότι συνδυάζουν την ανοσογονικότητα του ιού λόγω της υπερμοριακής τους δομής όμοιας με του ιού, χωρίς όμως την μολυσματικότητα του λόγω της μη ύπαρξης του γενετικού του υλικού που έχει αφαιρεθεί (Tsakiri, M., et al., Int J Pharm. 2021. doi: 10.1016/j.ijpharm.2021.121212. Epub 2021; Kushnir N, et al., Vaccine. 2012 Dec 17; 31(1): 58–83. doi: 10.1016/j.vaccine.2012.10.083). Η σύσταση των εμβολίων mRNA είναι λιπιδικά νανοσωματιδία (LNPs) στα οποία έχει εγκλωβισθεί το mRNA (Εικόνα 2).  Με βάση το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (Summary of Product Characteristics, SPC) του εμβολίου της Pfizer/BioNTech, το εμβόλιο εκτός του mRNA, το οποίο είναι εγκλωβισμένο στα Λιπιδικά νανοσωματιδία και κωδικοποιεί την παραγωγή της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ του ιού SARS-CoV-2 η οποία οδηγεί στην παραγωγή των αντισωμάτων, περιλαμβάνει και τα λεγόμενα έκδοχα. Τα βασικό ‘καινοτόμο έκδοχο’  χωρίς το οποίο δεν θα μπορούσε να υπάρχει το εμβόλιο, είναι τα λιπιδικά νανοσωματίδια (LNPs), η σύσταση των οποίων περιγράφεται στο φύλλο οδηγιών χρήσης και είναι : ιοντιζόμενα κατιονικά λιπίδια (ionizable cationic lipid (ALC-0315), πολυεθυλενογλυκόλη (PEG, ALC-0159), χοληστερόλη και ένα ‘βοηθητικό’ φωσφολιπίδιο , διστεαροϋλοφωσφατιδυλοχολίνη (helper Distearoylphosphatidylcholine, DSPC). Το εμβόλιο φυλάσσεται σε θερμοκρασία -80 ^oC και αυτό αποτελεί πρόβλημα για τις χώρες χαμηλού κατά κεφαλή εισοδήματος. Το εμβόλιο της εταιρείας Moderna το οποίο και αυτό είναι της τεχνολογίας mRNA, είναι σταθερό σε θερμοκρασίες ψυγείου για ένα μήνα και για επτά μήνες σε θερμοκρασία -25 ^oC έως -15 ^oC. Η διαφορετική αυτή θερμοκρασία αποθήκευσης των δυο εμβολίων πιθανόν να οφείλεται σε διαφορετική ποιοτική η ποσοτική σύσταση των λιπιδικών νανοσυστημάτων και λιγότερο στις μικρές διαφορές στο mRNA, ανάμεσα στις δυο εταιρείες. Η μορφοποίηση των λιπιδικών νανοσωματιδίων της εταιρείας Moderna  με βάση το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (Summary of product characteristics) περιέχει SM-102  ως ιοντιζόμενο κατιονικό λιπίδιο, επίσης περιέχει DSPC, χοληστερόλη και πολυεθυλενογλυκόλη ( polyethyleneglycol 2000 – dimyristoyl glycerol (PEG2000 DMG)). Και οι δυο μορφοποιήσεις των λιπιδικών νανοσωματιδίων περιέχουν ιοντιζόμενα κατιονικά λιπίδια τα οποία συνδέονται ηλεκτροστατικά με το αρνητικά φορτισμένο mRNA.  Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η μορφολογία των δυο ιοντιζόμενων κατιονικών λιπιδίων, ALC-0315 and SM- 102, είναι διαφορετική π.χ. στο μήκος των υδρόφοβων αλυσίδων τους. Επίσης η ακριβής μοριακή αναλογία των συστατικών που δημιουργούν το λιπιδικό νανοσωματιδίο φαίνεται ότι καλύπτεται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας τα οποία είναι ενεργά. Όλα τα παραπάνω φανερώνουν ότι υπάρχουν όχι μόνο χημικές διαφορές της σύστασης των λιπιδικών νανοσωματιδίων, αλλά λόγω της αυτό-οργάνωσης των βιοϋλικών τους σε λιπιδικές νανοδομές, δημιουργείται διαφορετική οργάνωση των βιοϋλικών με αποτέλεσμα να έχουν διαφορετική βiοφυσική συμπεριφορά.

Αξίζει να αναφερθεί ότι όλα τα συστατικά των νανοσωματιδίων είναι ασφαλή και εγκεκριμένα από τους διεθνείς οργανισμούς όπως τον FDA (Food and Drug Administration, USA) και χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια στην ανάπτυξη θεραπευτικών προϊόντων που ήδη κυκλοφορούν στην παγκόσμια αγορά. Πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο (Βιβλ.Nature Biotechnology Vol. 39, October 2021, 1169-1175 ) αναφέρεται στην ανάπτυξη νανοσυσκευών με συγκεκριμένη λειτουργικότητα. Σημαντικό  να αναφερθεί  ότι οι  νανοσυσκευές με δομικά υλικά λιπίδια ή και πολυμερή είναι βιοσυμβατές και βιοαποικοδομίσιμες από τον ανθρώπινο οργανισμό, και αποβάλλονται μέσω των φυσιολογικών ανθρώπινων λειτουργιών. Η ανάπτυξη επίσης πολύ-λειτουργικών νανοσυσκευών έχει ως στόχο την χρήση τους στην αντιμετώπιση πολλών διαφορετικών ιών οι οποίοι όμως έχουν κοινά δομικά χαρακτηριστικά δηλ. κοινές βιολογικές ‘σημαίες’, οι οποίες αναγνωρίζονται από τις νανοσυσκευές.

Κλινικές μελέτες φάσης Ι και ΙΙ εξελίσσονται για εμβόλια εναντίον διαφόρων μορφών  καρκίνου για τους οποίους πολύ γρήγορα αναμένεται να έχουμε θεραπευτικά εμβόλια. Αυτά, θα κινητοποιούν το ανοσοποιητικό να παράγει αντισώματα που θα στρέφονται εναντίον συγκεκριμένων καρκινικών κυττάρων αναγνωρίζοντας συγκεκριμένες πρωτεΐνες στην επιφάνεια τους. Τα αντισώματα που θα παράγονται από τον οργανισμό του ασθενή, θα ‘επιτίθενται’ και θα καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα. Οι εξελίξεις αυτές είναι το αποτέλεσμα της  συνεργασίας της νανοτεχνολογίας και της βιοτεχνολογίας αλλά και άλλων κλασσικών αλλά και αναδυόμενων τεχνολογιών που θα βοηθήσουν να δημιουργηθούν οι προοπτικές θεραπείας των νόσων βασισμένων στην ανοσοθεραπεία. Επίσης έχουμε την προοπτική ανάπτυξης θεραπειών και για νευροεκφυλιστικές νόσους,  χρησιμοποιώντας τα νέα επιστημονικά εργαλεία, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική μάθηση κ.α.

Σήμερα γίνεται μια  επανάσταση και πρέπει να αντιληφθούμε ότι η εξέλιξη της επιστήμης των υπολογιστών και της πληροφορικής, η τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση μπορούν να δημιουργήσουν πολύ-υβριδικά νανοσωματίδια. Σε συνδυασμό με την τριδιάστατη εκτύπωση (3D Printing)  μπορούν να αναπτυχθούν νανοτεχνολογικά προϊόντα για την απεικόνιση των ιστών, όπως γίνεται με τις ακτινογραφίες, τις τομογραφίες και τους υπερήχους, παράλληλα με την εφαρμογή σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων αλλά και νέων θεραπειών με σημαντικά πλεονεκτήματα στην θεραπεία των ασθενών. Είναι ρεαλιστικό ότι,  τα νανοσωματίδια απεικόνισης των ιστών, μπορεί να μεταφέρουν και το θεραπευτικό προϊόν ταυτόχρονα, βελτιώνοντας έτσι το τελικό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Η κατηγορία αυτή των διαγνωστικών και θεραπευτικών προϊόντων ταυτόχρονα, είναι γνωστή ως theranostics.

• Ποια είναι η τεχνολογία του νέου εμβολίου NVX-CoV2373 της εταιρείας Novavax;

Η τεχνολογία με την οποία έχει αναπτυχθεί το εμβόλιο NVX-CoV2373 εναντίον του ιού SARS-CoV-2 αναφέρεται ως recombinant nanoparticle technology, δηλ. ανασυνδυασμένη νανοτεχνολογία. Το νανοεμβόλιο NVX-CoV2373, εναντίον του SARS-CoV-2 το οποίο έχει αναπτυχθεί από την εταιρεία Novavax και αναμένεται τον Φεβρουάριο του 2022 στην Ελλάδα, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η μορφοποίηση του περιλαμβάνει την πρωτεΐνη ‘ακίδα’ του ιού SARS-CoV-2 και το ανοσοενισχυτικο Matrix-M^TM.  Το ανοσοενισχυτικό Matrix-M^TM είναι κατοχυρωμένο με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην εταιρεία Novavax  και έχει ως δομικό συστατικό το φυσικό προϊόν σαπωνίνη (fraction extract) από το φυτό  Quillaja saponaria Molina (Βιβλ. . Li X., et al.,  2018; Chung Y.H.,et al.,  2020 ; Tian J.H., et al.,  2021). Η Novavax είναι η εταιρεία η οποία αναπτύσσει όχι μόνο ένα νανοσύστημα με αντιγονικές ιδιότητες λόγω της ύπαρξης της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ ως μέρους του εμβολίου, αλλά επίσης ένα νανο-ανοσοενισχυτικό εμβόλιο  (NVX-CoV2373 – 0.5 mL). Το NVX-CoV2373 περιέχει ένα ανασυνδιασμένο νανοσωματίδιο (rSARS-CoV-2, ∼27.2 nm) και ένα νανο-ενισχυτικό. Η νανοπλατφόρμα δημιουργείται με αυτό-οργάνωση των συστατικών δηλ. της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ του ιού SARS-CoVO-2, και έτσι δημιουργούνται νανο μικκυλιακές δομές (Εικόνα 3) οι οποίες ‘καθαρίζονται’ μέσα σε κύτταρα baculovirus Spodoptera fruigiperda (Sf9) (Βιβλ. Tian et al., 2020).

Ο εμβολιασμός απαιτεί δυο ενδομυϊκές δόσεις με διαφορά 21 ημέρες, ενώ τα  rSARS-CoV-2 και Matrix-M^TM διατηρούνται ξεχωριστά σε θερμοκρασία  2–8 °C και αναμιγνύονται λίγο πριν την χορήγηση. To εμβόλιο NVX-CoV2373 είναι το πέμπτο στην σειρά εμβόλιο εναντίον του ιού SARS-CoV-2 και λαμβάνει προσωρινή έγκριση (rolling review) από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) με το εμπορικό όνομα Nuvaxovid. Τον Μάρτιο του 2021 η εταιρεία ανακοίνωσε ποσοστό αποτελεσματικότητας 96% εναντίον του κορωνοϊού, 86 % έναντι της παραλλαγής B.1.1.7 και 49% έναντι της παραλλαγής B.1.351. Το εμβόλιο της εταιρείας Novovax ακολουθεί διαφορετική λογική στην ανάπτυξη των νανοσωματιδίων με δομή μικκυλίων από ότι των εμβολίων των Pfizer/BioNTech και Moderna (m RNA) και των  Astra-Zeneca και  Janssen-Cilag (Johnson & Johnson). Οι τελευταίες χρησιμοποιούν αδενοϊούς χωρίς γενετικό υλικό και με βάση την τεχνολογία του ανασυνδυασμένου γενετικού υλικού παράγουν την πρωτεΐνη-ακίδα η οποία δημιουργεί τα εξουδετερωτικά αντισώματα.

Ο ρόλος των ανοσοενισχυτικών (adjuvants) παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Η δομή τους αλλά και η μορφολογία τους όταν συνδέονται με τα νανοσωματίδια και στην συνέχεια η δομική τους σταθερότητα, είναι προϋποθέσεις για την βιολογική σταθερότητα και αποτελεσματικότητα του εμβολίου. Η χρήση των ανoσοενισχυτικών τα οποία μπορεί να είναι συνθετικά, ή  μπορούν να παραχθούν με την χρήση της γενετικής μηχανικής, ή είναι εκχυλίσματα ή φυσικά προϊόντα, είναι εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας στην ανοσοποίηση του οργανισμού.  Θα πρέπει να μελετηθούν διάφοροι παράμετροι πριν την επιλογή του κατάλληλου ανοσοενισχυτικού για την δημιουργία του τελικού εμβολίου. Σήμερα ένας μεγάλος αριθμός προϊόντων είτε μικρής σχετικής μοριακής μάζας (μοριακού βάρους) (μικρά μόρια), φυσικής προέλευσης , είτε συνθετικά, αλλά και μακρομόρια, χρησιμοποιούνται ως ανοσοενισχυτικοί παράγοντες. Είναι προφανές ότι η επιλογή τους γίνεται στην βάση όχι μόνο της αποτελεσματικότητας τους αλλά και της ασφάλειας και μη τοξικότητας τους (Πινακας 1)

Πίνακας 1. Εγκεκριμένα από τον FDA (Food Drug Administration, USA) ανοσοενισχυτικά τα οποία χρησιμοποιούνται σε εμβόλια (Βιβλ. Nanishi E., Dowling D.J., Levy O. Toward precision adjuvants: Optimizing science and safety. Curr. Opin. Pediatr. 32 (1), 125–138, 2020).

Ανοσοενισχυτικό	Σύσταση	Μορφοποίηση	Εμβόλιο	Έτος
Εγκεκριμένα ανοσοενισχυτικά για παιδιατρικών εμβολίων
Aluminum	One or more of the following: Aluminum hydroxide, aluminum phosphate, potassium, Alum, AAHS	Various/ Aqueous (PBS-based)	Anthrax (BioThrax), DT, DTaP (Daptacel), DTaP (Infanrix), DTaP-IPV (Kinrix), DTaP-IPV (Quadracel), DTaP-HepB-IPV (Pediarix), DTaP –IPV/Hib (Pentacel), Hep A (Havrix), Hep A (Vaqta), Hep B (Engerix-B), Hep B (Recombivax), HepA/Hep B (Twinrix), HIB (PedvaxHIB), HPV (Gardasil 9), Japanese encephalitis (Ixiaro), MenB (Bexsero, Trumenba), Pneumococcal (Prevnar 13), Td (Tenivac), Td (Mass Biologics), Tdap (Adacel), Tdap (Boostrix)	1930 – present
Εγκεκριμένα ανοσοενισχυτικά παιδιατρικών εμβολίων
MF59	Oil in water emulsion, squalene-based	Emulsion- based	TIV (Fluad) (for adults aged 65 or older)	2015
AS01B	MPL and QS-21, natural extract from the Chilean soapbark tree	Liposome- based	RVL (Shingrix) (for adults aged 50 or older)	2017
CpG-1018	CpG, synthetic form of DNA mimicking bacterial oligodeoxynucleotide and viral genetic material	PBS-based	Hep B (Heplisav-B) (for adults aged 18 or older)	2017
Εγκεκριμένα μη εμπορικά διαθέσιμα σε ΗΠΑ
AS04	MPL and aluminum salt	VLP and MPL adsorbed onto Alum, PBS- based	HPV (Cervarix)	2009
AS03	a-Tocopherol, squalene and polysorbate 80	Emulsion- based	Monovalent Pandemic H5N1 Swine Influenza A (Q- Pan H5N1) (for adults aged 18 or older)	2013

• Ποιο το έργο του ΕΚΠΑ και του Εργαστηρίου Φαρμακευτικής Νανοτεχνολογίας στους τομείς της τεχνολογίας νανοσωματιδίων  για ανάπτυξη θεραπευτικών προϊόντων, καθώς και γενικότερα, σχετικά με τα νανοσωματίδια και τη νανοτεχνολογία;

Το εργαστήριο της Φαρμακευτικής Νανοτεχνολογίας, δημιουργήθηκε το 2002 μετά την επιστροφή μου από τις ΗΠΑ (1996) όπου η μεταδιδακτορική μου έρευνα αφορούσε στην ανάπτυξη καινοτόμων νανοτεχνολογικών φορέων των φαρμάκων και των θεραπευτικών βιομορίων. Η ερευνητική και διδακτική δραστηριότητα στην φαρμακευτική νανοτεχνολογία ξεκίνησε από μηδενική βάση στο τμήμα Φαρμακευτικής. Τα ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα στα οποία συμμετείχαμε, αλλά και η συνεχής προσπάθεια διαχρονικά των μελών του εργαστηρίου μου, έδωσε μεγάλη ώθηση στην δημιουργία υποδομών και στην συσσώρευση γνώσης για περαιτέρω έρευνα.

Σήμερα το εργαστήριο παράγει πρωτογενή γνώση και αποτελέσματα τα οποία δημοσιεύονται σε διεθνή περιοδικά. Η ερευνητική δραστηριότητα του εργαστηρίου αφορά όχι μόνο στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη νανοφορέων  της κατηγορίας κυρίως των λιπιδικών νανοσωματιδίων για εγκλωβισμό φαρμακομορίων, αλλά και στον τρόπο αυτό-οργάνωσης τους σε δομές, με μορφολογίες οι οποίες συσχετίζονται με την λειτουργικότητα τους π.χ., σταθερότητα, ρυθμός αποδέσμευσης φαρμακομορίων, βιοφυσική και σε μεγάλο βαθμό εφαρμογή της θερμοδυναμικής. Επίσης εκτός από την πρωτογενή ερευνητική δραστηριότητα, το εργαστήριο συμμετέχει σε εφαρμοσμένη έρευνα σε συνεργασία με την Ελληνική Φαρμακευτική βιομηχανία, βοηθώντας στην ανάπτυξη θεραπευτικών προϊόντων.

Έχουν ολοκληρωθεί δεκάδες διδακτορικές διατριβές, και μεταπτυχιακά διπλώματα ειδίκευσης καθώς και πολύ μεγάλος αριθμός διπλωματικών εργασιών.

Στο εργαστήριο έχουν απονεμηθεί διπλώματα ευρεσιτεχνίας, βραβεύσεις σε συνέδρια και επιστημονικές ημερίδες καθώς και προσωπικές τιμητικές διακρίσεις των μελών του εργαστηρίου. Συνεργαζόμαστε σε δεκάδες Εθνικά και Ευρωπαϊκά ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα, υποδεχόμαστε επιστήμονες και φοιτητές από την Ευρώπη κυρίως και συμμετέχουμε διαχρονικά σε πολλά ερευνητικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία. Επίσης μέλη του εργαστηρίου εργάζονται σε Πανεπιστήμια και Ινστιτούτα της Ευρώπης, μεταφέροντας τεχνογνωσία αλλά και τις γνώσεις τους που αποκτούν στο εργαστήριο μας. Μέλη του εργαστηρίου νανοτεχνολογίας έχουν ήδη πανεπιστημιακές θέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Τα τελευταία 22 χρόνια έχουν δημοσιευθεί περισσότερες από 250 ερευνητικές δημοσιεύσεις και εκατοντάδες ανακοινώσεις και ομιλίες σε Εθνικά και Διεθνή συνέδρια.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μεγάλη αυτή ερευνητική δραστηριότητα στον τομέα των νανοσωματιδίων διαφορετικών μορφολογιών, οδήγησε σε ανάπτυξη σημαντικού διδακτικού έργου. Σήμερα διδάσκονται μαθήματα που δεν υπήρχαν στο παρελθόν τόσο στο τμήμα Φαρμακευτικής όσο και στην Ιατρική σχολή του ΕΚΠΑ, με αντικείμενο την Φαρμακευτική και Θεραπευτική νανοτεχνολογία, την νανο-Ιατρική και την νανο-φαρμακολογία, αλλά και σε άλλες Ιατρικές σχολές της χώρας. Επίσης συμμετέχουμε σε πολλά μεταπτυχιακά μαθήματα τόσο στο ΕΚΠΑ όσο και σε άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα όχι μόνο σε σχολές επιστημών υγείας αλλά και σε συναφή γνωστικά αντικείμενα, προσφέροντας μαθήματα φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας και νανοϊατρικής, ενώ έχουμε οργανώσει και πρακτικές ασκήσεις σε προπτυχιακό επίπεδο για εκπαίδευση των φοιτητών.

Τέλος, το συγγραφικό έργο του εργαστηρίου είναι επίσης σημαντικό. Έχουν γραφτεί μονογραφίες τόσο με Ελληνικούς όσο και με ξένους εκδοτικούς οίκους με αντικείμενο την φαρμακευτική νανοτεχνολογία, καθώς και μεταφράσεις και επιστημονικές επιμέλειες διεθνών συγγραμμάτων  ενώ έχουν εκδοθεί πολύσυγγραφικά βιβλία με ξένους εκδοτικούς οίκους. Όλα τα βιβλία  δίδονται μέσω του συστήματος ΕΥΔΟΞΟΣ όχι μόνο σε σχολές επιστημών υγείας στα πανεπιστήμια της χώρας μας, αλλά και σε συναφή γνωστικά αντικείμενα άλλων πανεπιστημιακών σχολών.

Σήμερα το εργαστήριο φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας προσφέρει τις γνώσεις του και τις υπηρεσίες του στην προσπάθεια που καταβάλει το ΕΚΠΑ για ενημέρωση των πολιτών και του επιστημονικού δυναμικού της χώρας. Μέλη του εργαστηρίου μας με ομιλίες σε επιστημονικές ημερίδες και συνέδρια με αντικείμενο την νανοτεχνολογία των εμβολίων, με συνεντεύξεις και άρθρα στον τύπο, συμβάλλει στην διάχυση της επιστημονικής γνώσης, αλλά κυρίως στην ενημέρωσης της κοινωνίας.

Μελλοντικός μας στόχος είναι η ακόμα μεγαλύτερη συμβολή μας στην κατάκτηση γνώσεων, στην αποκάλυψη των μυστικών του νανόκοσμου και στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προϊόντων υγείας, εμβολίων και φαρμάκων. Η ερευνητική δραστηριότητα αποτελεί την βάση για την εξέλιξη και προαγωγή της εκπαίδευσης των νέων επιστημόνων και στόχος μας είναι η μεγιστοποίηση της προσπάθειας μας προς αυτή την κατεύθυνση. Επίσης, στόχος μας αποτελεί η εκλαΐκευση δύσκολων επιστημονικών πεδίων και εννοιών, ώστε η εξωστρέφεια που σήμερα το ΕΚΠΑ έχει επιτύχει, να είναι μεγαλύτερη και προς την κατεύθυνση της μεταφοράς της επιστημονικής γνώσης στην κοινωνία, και σε αυτό είμαστε έτοιμοι να συμβάλλουμε ακόμα περισσότερο.

Ευχαριστίες

Ως διευθυντής του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας και επιστημονικός υπεύθυνος του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Νανοτεχνολογίας του ΕΚΠΑ, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον πρύτανη καθηγητή Α.Μ Δημόπουλο, διότι αποτελεί αρωγό στην προσπάθεια του εργαστηρίου μου και δίνει πάντοτε βήμα έκφρασης των δραστηριοτήτων του. Επίσης η εξωστρέφεια του ΕΚΠΑ και οι διεθνείς επιτυχίες του έχουν και την δική του συμβολή. Τέλος ευχαριστίες στο Γραφείο Τύπου του ΕΚΠΑ και στον κόμβο επικοινωνίας του HUB.

Περισσότερες πληροφορίες για την δραστηριότητα του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Νανο-Τεχνολογίας του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ στην ιστοσελίδα του εργαστηρίου: www.demetzoslab.gr

Πηγή: hub.uoa.gr

Συμπληρώνονται δύο χρόνια από την έναρξη της πανδημίας Covid-19 και οι δυσμενείς επιπτώσεις αυτής στη σωματική και ψυχική μας υγεία είναι ακόμη δύσκολο να εκτιμηθούν. Την περίοδο αυτή, έχοντας ήδη βιώσει 2 περιόδους γενικής καραντίνας ως προληπτικό μέτρο μείωσης της μετάδοσης του ιού, ένα μέρος του ενήλικου πληθυσμού (ιδιαίτερα άνω των 60) περιόρισε τις συνήθεις σωματικές του δραστηριότητες στα πλαίσια της κοινωνικής αποστασιοποίησης.

Πρόσφατη μελέτη του πανεπιστημίου UCL από το Ηνωμένο βασίλειο σε δείγμα 5.800 ενηλίκων άνω των 20 ετών αναφέρει πως, ενώ η πλειονότητα (60%) αυτών διατήρησε τα ίδια επίπεδα φυσικής δραστηριότητας με την προ Covid περίοδο, ένα 25,4 % υιοθέτησε έναν πιο “καθιστικό” τρόπο ζωής.
Η ομάδα αυτή αφορούσε κυρίως ανθρώπους με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, όπως παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις και πνευμονοπάθειες, με αποτέλεσμα περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης της υγείας τους.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, κάθε χρόνο 5 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας της καθιστικής ζωής: υπολογίζεται πως η κακή φυσική κατάσταση αυξάνει από 20 έως 30% τον κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Στον αντίποδα, η ευεργετική επίδραση της άσκησης στην ψυχική και σωματική υγεία, είναι καλά τεκμηριωμένη με εκατοντάδες έρευνες εδώ και αρκετές δεκαετίες.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη συστηματικής σωματικής άσκησης για ένα μέρος του ενήλικου πληθυσμού.
Η ενασχόληση με τις αθλητικές δραστηριότητες με τρόπο περιστασιακό και έντονο, χωρίς στις περισσότερες περιπτώσεις να προϋπάρχει καλό επίπεδο φυσικής κατάστασης, εγκυμονεί αυξημένους κινδύνους τραυματισμών. Οι πιο συχνοί μυοσκελετικοί τραυματισμοί που παρατηρούνται είναι:

Διαστρέμματα και μυϊκοί τραυματισμοί

Είναι οι συχνότεροι τύποι κακώσεων που προκύπτουν κατά τη διάρκεια των αθλητικών δραστηριοτήτων. Αφορούν ρήξη συνδέσμων ή μυικών ινών αντίστοιχα. Η βαρύτητα τους ποικίλλει και στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται συντηρητικά με ακινητοποίηση – ψυχρά επιθέματα – αντιφλεγμονώδη αγωγή – φυσικοθεραπεία.

Τενοντίτιδες – Θυλακίτιδες

Είναι συνήθως προϊόν υπέρχρησης ή ελλειπούς προθέρμανσης. Συχνότερα εντοπίζονται στον Αχίλλειο, επιγονατιδικό και στο μυοτενοντώδες πέταλο του ώμου. Συχνή, επίσης, είναι και η επικονδυλίτιδα του αγκώνα (Tennis elbow). Η αντιμετώπιση είναι κατά κανόνα συντηρητική (ξεκούραση/ φυσικοθεραπεία).

Κακώσεις του γόνατος

Συχνά αφορούν κακώσεις (ρήξεις) των χιαστών συνδέσμων, των πλαγίων συνδέσμων, των μηνίσκων ή/και του αρθρικού χόνδρου. Συμβαίνουν συχνότερα σε αθλήματα όπως: ποδόσφαιρο, μπάσκετ, σκι. Είναι συνήθως μετρίου ή σοβαρού βαθμού και μπορεί να οδηγήσουν τον ασθενή στο χειρουργείο.

Κακώσεις του ώμου

Συνηθέστερα αφορούν κακώσεις του μυοτενοντώδους πετάλου (υπερακανθίου, υπακανθίου, υποπλατίου), ρήξεις του επιχειλίου χόνδρου (αστάθειες-εξαρθρήματα). Παρατηρούνται συνήθως σε όσους ασχολούνται με δραστηριότητες όπως το βόλεϊ, το τένις, η κολύμβηση, τα βάρη κ.λπ. Ανάλογα με το είδος και τη βαρύτητα της βλάβης επιλέγεται και η κατάλληλη θεραπεία. Οι σοβαρότερες κακώσεις μπορεί να απαιτήσουν χειρουργική θεραπεία.

Οστικά οιδήματα

Είναι συνήθως αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενης καταπόνησης (υπέρχρησης) ενός οστού που μπορεί να οδηγηθεί και σε κάταγμα (κοπώσεως). Συχνές εντοπίσεις είναι στην κνήμη, στο σκαφοειδές ή στο μετατάρσιο οστό. Παρατηρείται πιο συχνά σε δρομείς μεγάλων αποστάσεων. Αντιμετωπίζεται συνήθως συντηρητικά με αποφόρτιση, φυσικοθεραπεία με χρήση διαμαγνητικής αντλίας ή/και υπερβαρικό οξυγόνο. Επίσης, διατροφή πλούσια σε βιταμίνες και αντιοξειδωτικές ουσίες (ιδιαίτερα σε Βιταμίνες D, C, Κ) συμβάλλει στην ταχύτερη επούλωση.

Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS) έχει προχωρήσει σε συστάσεις για την πρόληψη τραυματισμών που συνδέονται με την άσκηση και οι οποίες περιλαμβάνουν τα εξής:
✤ Ελέγξτε την κατάσταση της υγείας σας με τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε πρόγραμμα συστηματικής άσκησης.
✤ Αφιερώστε χρόνο για προθέρμανση πριν κάθε αθλητική δραστηριότητα.
✤ Εφαρμόστε προοδευτικό πρόγραμμα επιβάρυνσης: αυξήστε την ένταση ή τη διάρκεια της άσκησης κατά 10% κάθε εβδομάδα. Έτσι, η προσαρμογή του οργανισμού στις νέες συνθήκες γίνεται ομαλά και ο κίνδυνος τραυματισμών ελλατώνεται.
✤ Αποφύγετε να γίνετε ο “Αθλητής του Σαββατοκύριακου”: η μικρή σε ένταση και διάρκεια καθημερινή άσκηση είναι πολύ πιο ευεργετική και ασφαλής.
✤ Συμβουλευθείτε τους ειδικούς: η συμβολή ενός γυμναστή – προπονητή στην κατάρτιση εξατομικευμένου προγράμματος σύμφωνα με τις ανάγκες σας είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην αποφυγή τραυματισμών που σχετίζονται με την άσκηση.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της ΕΕ για την τακτική σωματική άσκηση περιγράφουν τα κυριότερα οφέλη αυτής, όπως:

✤ Μειωμένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
✤ Πρόληψη ή καθυστέρηση ανάπτυξης υπέρτασης.
✤ Μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου ΙΙ (ενηλίκων).
✤ Μειωμένο κίνδυνο παχυσαρκίας καθώς και ορισμένων τύπων καρκίνου.
✤ Χαμηλότερα επίπεδα άγχους, μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση.
✤ Μειωμένο κίνδυνο κατάθλιψης και άνοιας.
✤ Σε ηλικιωμένα άτομα μειωμένο κίνδυνο πτώσεων –επιβράδυνση της διαδικασίας γήρανσης.