Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

  • Γυαλιά ηλίου. Γιατί είναι απαραίτητα;

    Γυαλιά ηλίου. Γιατί είναι απαραίτητα;

    Η επίπτωση της υπεριώδους ακτινοβολίας στα μάτια μας είναι πολυδιάστατη. Εποχικοί παράγοντες όπως ο καιρός, το υψόμετρο, τα ατμοσφαιρικά αερολύματα, η συγκέντρωση του όζοντος αλλά και οι αντανακλάσεις από τις γύρω επιφάνειες είναι καθοριστικοί.

    Αλλά και το χρώμα του δέρματος, το σχήμα των βλεφάρων, η χρήση καπέλου και γυαλιών ηλίου παίζουν σημαντικό ρόλο στην ποσότητα της ακτινοβολίας που φτάνει στον οφθαλμό.

    Η ακτινοβολία πριν φτάσει στον αμφιβληστροειδή, τον νευρωνικό χιτώνα των οφθαλμών, και ενεργοποιήσει τους φωτοϋποδοχείς, σκεπάζεται από τα ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά του κάθε προσώπου (σχήμα, βλέφαρα, βλεφαρίδες, θέση ματιών) ενώ απορροφάται (φιλτράρεται) από τις δομές του οφθαλμού όπως τη δακρυϊκή στοιβάδα, τον κερατοειδή, τον κρυσταλλοειδή φακό (που περιέχει χρωστικές ουσίες που απορροφούν την πλειοψηφία των φωτονίων της υπεριώδους ακτινοβολίας) και τη χρωστική της ωχράς. Παρά τον προστατευτικό αυτό μηχανισμό, ένα μέρος της UVA ακτινοβολίας ίσως φτάσει στον αμφιβληστροειδή.

    Έτσι, η μακροχρόνια έκθεση στον ήλιο σχετίζεται με την εμφάνιση μιας σειράς από οφθαλμικές παθήσεις όπως ο πρώιμος καταρράκτης, ο καρκίνος των βλεφάρων, η φωτοκερατίτιδα και οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις της ωχράς κηλίδας, αναφέρει η κ.Θεοδώρα Παπαγεωργίου,Χειρουργός Οφθαλμίατρος MD, FEBO Συνεργάτης Μetropolitan General.

    Είναι προφανές ότι για την πλήρη προστασία του οφθαλμού από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι απαραίτητη η χρήση γυαλιών ηλίου με κατάλληλους φακούς που θα απορροφούσαν όλη την υπεριώδη και την υπέρυθρη ακτινοβολία και θα άφηναν να διαπεράσει ένα ποσοστό του ορατού φάσματος, ανάλογα με τα επίπεδα των περιβαλλοντικών αναγκών (Plainis & Feloni, 2015).

    Η ιστορία των γυαλιών ηλίου

    Η ιστορία των γυαλιών ηλίου αρχίζει χιλιάδες χρόνια πίσω.

    Πρώτοι οι Εσκιμώοι, χρησιμοποιούνε ειδικά επεξεργασμένα δέρματα για να προφυλάξουν τα μάτια τους από την ηλιακή ακτινοβολία και τις αντανακλάσεις της. Επίπεδοι φακοί από κρύσταλλο χαλαζία χρωματίζονται με καπνό και χρησιμοποιούνται από τους δικαστές στην Κίνα τον 12ο αιώνα για να αποκρύπτουν τις εκφράσεις τους από τους μάρτυρες κατά τη διάρκεια της εξέτασής τους. Η έκθεση στον αέρα, στη σκόνη και τον ήλιο των πρώτων επιβατών της ατμομηχανής αλλά και αργότερα των πρώτων ανοιχτών αυτοκινήτων οδηγεί στην κατασκευή των πρώτων προστατευτικών γυαλιών, κυρίως από δέρμα, λάστιχο ή ύφασμα με λευκούς ή έγχρωμους φακούς αρχικά από γυαλί και στη συνέχεια από πλαστικό.

    Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το σώμα της Αμερικανικής Αεροπορίας ανέθεσε στην εταιρεία Bausch & Lomb την κατασκευή ειδικών προστατευτικών γυαλιών υψηλής απορροφητικότητας για τις ανάγκες των πιλότων της. Έτσι, το 1937 σχεδιάζονται τα πρώτα γυαλιά ηλίου τύπου Αviator με το όνομα Ray-Ban και polarized φακούς για τους οποίους ο κατασκευαστής Edwin Land και ιδιοκτήτης της εταιρείας Polaroid, κέρδισε το βραβείο ευρεσιτεχνίας.
    Στα επόμενα χρόνια, τα γυαλιά ηλίου πήραν χιλιάδες μορφές.

     Κριτήρια επιλογής γυαλιών ηλίου

    Τα κριτήρια επιλογής των κατάλληλων γυαλιών ηλίου, εκτός του αισθητικού -που είναι βέβαια καθαρά υποκειμενικό- είναι γνωστά και σαφή:

    • Προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία.
      Επιλέγουμε φακούς με προστασία τουλάχιστον 99% από την UVB και 95% από την UVA ακτινοβολία.
    • Το χρώμα των φακών.
      Εξαρτάται από τη χρήση τους, καθώς επηρεάζει το πως αντιλαμβανόμαστε την αντίθεση των αντικειμένων και τη διαφοροποίηση των χρωμάτων. Έτσι, αν κάποιος παίζει γκολφ, χρειάζεται φακούς με χάλκινο χρώμα για να παρακολουθεί λευκά αντικείμενα σε πράσινο ή μπλε φόντο, οι φακοί με πορτοκαλί ή κόκκινο χρώμα είναι ιδανικοί για σκι σε συννεφιά ενώ τα μπλε ή πράσινα γυαλιά ηλίου βελτιώνουν την αντίθεση μεταξύ κίτρινων αντικειμένων όπως π.χ. μιας μπάλας τένις.
    • Διαπερατότητα των φακών από το φως.Υπάρχουν 4 κατηγορίες διαπερατότητας:

      Κατηγορία 0: Διαπερατότητα 80 – 100% Προορίζονται για χρήση τη νύχτα.

      Κατηγορία 1: Διαπερατότητα 43 – 80% Ιδανικά για χρήση στη συννεφιά.

      Κατηγορία 2: Διαπερατότητα 18 – 43% Ιδανικά για χρήση κατά τη διάρκεια της ημέρας και σε συνθήκες ελαφριάς συννεφιάς.

      Κατηγορία 3: Διαπερατότητα 8 -18% Έντονο ηλιακό φως.

      Κατηγορία 4: Διαπερατότητα 3 – 8% Για χρήση σε ακραίες συνθήκες και μεγάλο υψόμετρο (μη κατάλληλο για οδήγηση).

      • Υλικό κατασκευής των φακών
        Οργανικοί φακοί. Ανθεκτικοί σε θραύση, δυνατότητα παραγωγής σε πολλά χρώματα, όχι πολλή καλή ανθεκτικότητα και διαύγεια.
      • Πολυκαρμπονικοί – πολυανθρακικοί. Πολύ ανθεκτικοί, με καλή ευκρίνεια, γρατζουνίζονται εύκολα.
      • ΝΧΤ πολυερεθάνης. Ελαφρύ, πάρα πολύ ανθεκτικό και διαυγές υλικό, πολύ υψηλού κόστους.

    Κρύσταλλο. Πολύ καλή διαύγεια, δεν γρατζουνίζεται εύκολα, βαρύ και εύθραυστο.

    Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας, από τον φετινό χειμώνα η τρύπα του όζοντος έχει αυξηθεί κατά 40%. Οι δραματικές αυτές μετρήσεις καθιστούν απαραίτητη την προστασία των οφθαλμών μας από την ηλιακή ακτινοβολία και επιτακτική τη συστηματική χρήση κατάλληλων γυαλιών ηλίου σε κάθε ηλικία και ειδικά, τους θερινούς μήνες.

    Συμβουλευτείτε τον οπτικό σας για τη σωστή επιλογή και μην ξεχνάτε την ετήσια προληπτική οφθαλμολογική σας εξέταση.

     

  • Παχυσαρκία & αντίσταση στην ινσουλίνη

    Παχυσαρκία & αντίσταση στην ινσουλίνη

    Αναζητώντας τον σύνδεσμο παχυσαρκίας και αντίστασης στην ινσουλίνη, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Pennsylvania έδειξαν ότι η ορμόνη adiponectin, που εκκρίνεται από τον λιπώδη ιστό, οδηγεί σε μείωση του βάρους μέσα από τη δράση της στον εγκέφαλο.

    Σε αντίθεση με τη λεπτίνη, μια παρόμοιας στόχευσης ορμόνη, η adiponectin μειώνει το βάρος μέσω αύξησης κυρίως του μεταβολικού ρυθμού και όχι μέσω μείωσης της όρεξης, γεγονός που πιθανότατα θα μας οδηγήσει σε νέες θεραπείες για τον διαβήτη και τα μεταβολικά νοσήματα. Η ορμόνη αυτή σε υπερβολικά παχύσαρκα πειραματόζωα μειώνει ταχύτατα τη γλυκόζη του αίματος και τα λιπίδια, ενώ «καίει» λίπος. Aρα μελλοντικά θα μπορούσε να βοηθήσει στη θεραπεία του διαβήτη και των καρδιαγγειακών παθήσεων, που συνδέονται με την παχυσαρκία.

    Σχέση adiponectin και καφεΐνης

    Η σχέση της adiponectin με την καφεΐνη καταδεικνύεται από πρόσφατη μελέτη σε άτομα με διαβήτη που έπιναν καφέ. Ετσι βρέθηκε να έχουν υψηλότερα επίπεδα της ορμόνης και σημαντικά χαμηλότερη τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c ) σε σχέση με αυτούς που δεν έπιναν καφέ. Μιλάμε για περισσότερα από τρία φλιτζάνια καφέ την ημέρα για πάνω από μία δεκαετία. Αυτό που φάνηκε, λοιπόν, ήταν ότι αυτοί που πίνουν καφέ έχουν μικρότερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου ΙΙ.

    Ασφαλώς δεν πίνουν όλοι τόσο πολύ για τόσα χρόνια. Εχει σημασία, όμως, ότι η αύξηση της έκκρισης adiponectin μέσω της καφεΐνης οδήγησε σε αυτό το αποτέλεσμα. Αρα, μέχρι να ανακαλύψουμε άλλους τρόπους αύξησής της, ο καφές είναι μάλλον μια καλή λύση. Υπάρχουν κάποιες αναφορές ανάλογες για την πιθανή μείωση του σακχάρου μέσω της κατανάλωσης πράσινου καφέ που αποδίδονται στη δράση ενός συστατικού του (CGA). Να σημειωθεί εδώ ότι και τα ζάχαρα νηστείας ήταν πιο χαμηλά σε όσους έπιναν καφέ συγκριτικά πάντα με όσους δεν έπιναν. Καλό είναι πάντως πριν το ρίξουμε στους καφέδες, να συμβουλευθούμε τον γιατρό μας.

    Καφεΐνη και μεταβολικό σύνδρομο

    Υπάρχουν ακόμη πολλές θετικές επιδράσεις της καφεΐνης στα μεταβολικά νοσήματα. Πρόσφατη ανακοίνωση του καθηγητή Eliseo Guallar από το Johns Hopkins αναφέρει ότι το να πίνει κανείς τρεις με πέντε καφέδες την ημέρα σχετίζεται με λιγότερη συσσώρευση ασβεστίου στις αρτηρίες, χωρίς να είναι γνωστός ο μηχανισμός μέσω του οποίου συμβαίνει. Ο καφές, λοιπόν, φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου II, ο οποίος είναι παράγοντας σκλήρυνσης των αγγείων μας.

    Η μελέτη έγινε σε 25.000 άτομα με αξονική τομογραφία, που μετρούσε το ασβέστιο στα αγγεία της καρδιάς, και φάνηκε ότι όσο πιο πολύ καφέ έπιναν τόσο μειωνόταν η εναπόθεσή του. Αυτό το αποτέλεσμα δεν σχετιζόταν με το αν ο καφές ήταν κανονικός ή decaf.

    Τι κρύβεται πίσω από την αύξηση βάρους;

    Πίσω από την αύξηση των κιλών είναι πιθανό να κρύβεται η αντίσταση στην ινσουλίνη. Το λίπος στο σώμα μας δεν είναι, όπως νομίζαμε μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ένας αδρανής ιστός, αλλά ένας ενδοκρινής αδένας, που μέσω των λιποκυττάρων του συνθέτει και εκκρίνει ορμόνες, πρωτεΐνες και δραστικές ουσίες, που εισέρχονται στην κυκλοφορία και επηρεάζουν το σάκχαρο, τα λιπίδια κ.λπ. Μία από τις πρωτεΐνες αυτές (MK) ανακαλύφθηκε ότι στα παχύσαρκα παιδιά ή στα παιδιά με διαβήτη είναι πολύ ανεβασμένη σε σύγκριση με τα υγιή παιδιά και επηρεάζει την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη, δηλαδή αυξάνει την αντίσταση, δεν μπαίνει η γλυκόζη μέσα στα κύτταρά μας, άρα οδηγεί σε παχυσαρκία και διαβήτη. Αυτό μας δίνει έναν νέο στόχο θεραπείας της παχυσαρκίας, που δεν είναι άλλος από την αντιμετώπιση της αντίστασης στην ινσουλίνη.

    Βήματα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας

    Διατροφή, άσκηση … και

    Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος με πολλούς βιολογικούς και μη παράγοντες να ενοχοποιούνται, που κάνουν πολλές φορές αδύνατη την αντιμετώπισή της μόνο με δίαιτα και άσκηση. Το 95% όσων χάνουν βάρος συνήθως το ξαναπαίρνουν κι αυτό γιατί πάρα πολλές βιολογικές οδοί ενεργοποιούνται όταν μειώνουμε τις θερμίδες και μας οδηγούν να φάμε πιο πολύ και μάλιστα τροφές πλούσιες σε θερμίδες.

    Χρειάζεται πλήρης έλεγχος του μεταβολικού προφίλ κάθε ατόμου που θέλει να χάσει βάρος, αποκλεισμός νοσημάτων που οδηγούν σε μείωση του μεταβολισμού και ειδικά στις γυναίκες προσεκτική καταγραφή της ορμονικής συμπεριφοράς. Η καλή ψυχολογική κατάσταση σε αυτή την προσπάθεια είναι αυτονόητα απαραίτητη με όποιον τρόπο κρίνει ο γιατρός. Ακόμα και με φαρμακευτική αγωγή. Υπάρχουν φάρμακα που, αν το κρίνει ο θεράπων ιατρός, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Στις ΗΠΑ κυκλοφορούν αρκετά. Προς θεού, μην καταφύγουμε σε λύσεις internet.Οι περισσότερες από τις «μαγικές» λύσεις για αδυνάτισμα απλώς θα αδυνατίσουν το πορτοφόλι μας, αν δεν προκαλέσουν επιπλοκές.

    Υπέρταση και αλάτι. Αθώο ή ένοχο;

    Η υπέρταση έχει σαφή συσχέτιση με την κακή χρήση του αλατιού. Παρότι όμως έχουν δοκιμαστεί όλα τα μέσα για την πρόληψή της, όπως η μείωσή του στα τρόφιμα ή η αντικατάσταση του αλατιού με υποκατάστατα παρά ταύτα η υπέρταση συνεχίζει ακάθεκτη την ανοδική της πορεία τα τελευταία 20 έτη τόσο στην Αμερική όσο και στην Ευρώπη. Ισως, σύμφωνα με τις νέες μελέτες, το αλάτι να μην είναι ο αποκλειστικός ένοχος, αλλά σε μεγάλο βαθμό να φταίει η ζάχαρη. Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει κάτι παράξενο που παρατηρούμε με τα τελευταία φάρμακα για τον διαβήτη, που λέγονται αναστολείς SGLT-2 (αναστολείς μεταφορέα νατρίου-γλυκόζης), τα οποία δουλεύουν μειώνοντας μάλλον τη γλυκόζη μέσω των ούρων, παρά μειώνοντας το αλάτι, και παρά ταύτα παρατηρούμε σε όσους  τα χρησιμοποιούν πτώση της πίεσης.

    Χάνουν όλοι βάρος με τον ίδιο ρυθμό;

    Δημοσίευση στο περιοδικό «Diabetes», μας πληροφορεί γι’ αυτό που πολλοί απογοητευμένοι από τις δίαιτες υποψιάζονται: Κάποιο χάνουν κιλά πιο εύκολα, ενώ άλλοι πιο δύσκολα. Κι αυτό, γιατί υπάρχουν διαφορές μεταβολικές. Οι μετρήσεις στα παχύσαρκα άτομα που μετείχαν αφορούσαν το πόση ενέργεια χρησιμοποιούνταν ως απάντηση στη νηστεία εκείνης της ημέρας.

    Σε αυτή τη μελέτη, διαπιστώνουμε ότι μέσα σε έξι εβδομάδες δίαιτας, με περιορισμό στις θερμίδες που κατανάλωναν, άλλοι έχαναν πιο πολύ κι άλλοι λιγότερο, ανάλογα με το αν είχαν μεταβολισμό που υστερούσε («thrifty») ή όχι («spendthrift»).

    Η εξατομικευμένη προσέγγιση είναι τελικά η πιο αποδοτική στο θέμα του αδυνατίσματος. Δεν γνωρίζουμε αν κάποιοι γεννιούνται με αυτές τις διαφορετικές μεταβολικές αποδόσεις όταν κάνουν δίαιτα ή αν αυτό αναπτύσσεται μετέπειτα.

    Γνωρίζουμε, όμως, ότι ποσοστό 65% του δείκτη μάζας σώματος στις γυναίκες οφείλεται σε κληρονομικά αίτια. Γι’ αυτό στο βιβλίο μου «Παχυσαρκία, Μεταβολικό Σύνδρομο και Διαβήτης – Υπάρχει λύση!» μιλάω για τον «δικαιολογημένο θυμό των γυναικών» στο θέμα του αδυνατίσματος.

    Σωτήρης Αδαμίδης, Παθολόγος

  • Πώς γίνεται η διάγνωση της οστεοπόρωσης;

    Πώς γίνεται η διάγνωση της οστεοπόρωσης;

    H οστεοπόρωση είναι μια πολύ κοινή μεταβολική νόσος των οστών που συχνά αγνοείται και δεν λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία, κυρίως επειδή είναι μια σιωπηλή νόσος μέχρι να εκδηλωθεί με κάποιο κάταγμα.

    Ο Ιωάννης Ράλλης, Ενδοκρινολόγος – Διαβητολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος Ενδοκρινολογικού Ιατρείου Affidea Αθηνών, τονίζει ότι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας συστήνεται για:

    ● Γυναίκες άνω των 65 και άνδρες άνω των 70, ανεξαρτήτως λοιπών παραγόντων κινδύνου ή συμπτωμάτων.

    ● Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και άνδρες μεταξύ 50-59, εφόσον υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

    ● Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και οι άνδρες μετά τα 50 που είχαν τουλάχιστον ένα κάταγμα στην ενήλικη ζωή τους.

    Τι πρέπει να περιλαμβάνει ο έλεγχος

    • Γενική αίματος για πιθανή αναιμία
    • Ηπατικά ένζυμα
    • Ορμόνες του θυρεοειδούς
    • Εξέταση της βιταμίνης D (ολική 25-ύδροξυ-D3)
    • Ηλεκτροφόρηση των πρωτεϊνών του ορού
    • Ασβέστιο και κρεατινίνη σε ούρα 24ώρου
    • Παραθορμόνη
    • Τεστοστερόνη και γοναδοτροπίνες στους άνδρες με οστεοπόρωση
    • Μέτρηση οστικής πυκνότητας
  • Ανοιξιάτικες αλλεργίες: τα «σύννεφα» της ωραιότερης εποχής του χρόνου

    Ανοιξιάτικες αλλεργίες: τα «σύννεφα» της ωραιότερης εποχής του χρόνου

    Η άνοιξη είναι η εποχή που για τους περισσότερους ανθρώπους σημαίνει άνοδο της θερμοκρασίας, ηλιόλουστες ημέρες και περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους. Για πολλούς άλλους, ωστόσο, η εποχή αυτή φέρνει και την εμφάνιση ή την επιδείνωση των αλλεργικών συμπτωμάτων τους.

    Είναι δε τόσο συχνή η επιδείνωση αυτή που πολύς κόσμος θεωρεί την άνοιξη συνυφασμένη με την αλλεργία –έστω και αν ορισμένα από τα «εαρινά συμπτώματα» δεν είναι στην πραγματικότητα αλλεργικά.

    sinomarin

    “Αν και συμπτώματα αλλεργίας εμφανίζονται όλες τις εποχές, είναι συχνότερα την άνοιξη”

    Τι σχέση όμως μπορεί να έχει η αλλεργία με την άνοιξη; Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα έχει πρωτίστως να κάνει με τα αίτια των διαφόρων αλλεργιών –τα γνωστά ως αλλεργιογόνα, η έκθεση στα οποία αποτελεί το έναυσμα για κάθε αλλεργική αντίδραση.
    Αλλεργία είναι η παθολογική κατάσταση που προκύπτει από τη λανθασμένη, υπερβολική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού σε αβλαβείς –για τους περισσότερους ανθρώπους– ουσίες.

    “Οι αλλεργίες παρουσιάζουν έξαρση την άνοιξη, καθώς πολλά αλλεργιογόνα εμφανίζονται ή ενισχύονται την εποχή αυτή”

    Αναπνευστική αλλεργία (αλλεργική ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα, άσθμα). Οι αλλαγές στο περιβάλλον την άνοιξη, με την αύξηση της θερμοκρασίας και της ηλιοφάνειας, οδηγούν στην ανθοφορία των περισσοτέρων φυτών που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία.

    “Δεν προκαλούν όλα τα φυτά αλλεργία”

    Δεν προκαλεί όμως κάθε είδους γύρη αλλεργία. Οι αλλεργιογονικές γύρεις είναι μικρού μεγέθους, μεταφέρονται μέσω του αέρα και αιωρούνται σε μεγάλες ποσότητες για αρκετό χρονικό διάστημα. Τέτοια φυτά (ανεμόγαμα) είναι, για παράδειγμα, δέντρα (κυπαρίσσι, ελιά κ.ά.), ζιζάνια (παριετάρια ή περδικάκι, αμβροσία κ.ά.) και αγρωστώδη, τα γνωστά σε όλους μας γρασίδια.
    Τα συμπτώματα που θα εγείρουν την υποψία αλλεργίας αναπνευστικού την άνοιξη μπορεί να προέρχονται από τους επιπεφυκότες των ματιών (επιπεφυκίτιδα), το ανώτερο (ρινίτιδα) ή το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα (βρογχικό άσθμα).
    Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα εκδηλώνεται με ερυθρότητα (κοκκίνισμα των ματιών), δακρύρροια, κνησμό (φαγούρα) στα μάτια και σπανιότερα με φωτοφοβία (ενόχληση στο έντονο φως).

    “Συχνά τα αλλεργικά νοσήματα του αναπνευστικού εμφανίζονται διαδοχικά στον ίδιο ασθενή”

    Οι ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα εμφανίζουν κνησμό στη μύτη, στα αυτιά ή το άνω τοίχωμα του στόματος (υπερώα), συχνά φταρνίσματα, καταρροή με διαυγείς εκκρίσεις, ρινική συμφόρηση (μπούκωμα) ή και βήχα.
    Το άσθμα είναι μια νόσος κατά την οποία εμφανίζεται φλεγμονή των αεραγωγών στους πνεύμονες και απόφραξή τους, με αποτέλεσμα δυσκολία στην αναπνοή, ήχο σαν “σφύριγμα” στην εκπνοή, βήχα και επιπτώσεις στην καθημερινότητα των ασθενών. Η συχνότερη κατηγορία άσθματος είναι το αλλεργικό άσθμα, όπου η επαφή με τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα προκαλεί ή επιδεινώνει τα παραπάνω συμπτώματα.

    “Η αλλεργική ρινίτιδα συνυπάρχει με το άσθμα μέχρι και στο 90% των ασθενών”

    Ιδανικά, για να περιοριστούν οι ανοιξιάτικες αλλεργίες, θα αρκούσε απλά να βρεθούν τα υπεύθυνα για κάθε ασθενή αλλεργιογόνα ώστε να τα αποφεύγει. Αν και το πρώτο βήμα είναι εφικτό χάρη στις δερματικές δοκιμασίες (αλλεργικά τεστ) και την αξιολόγησή τους από αλλεργιολόγο, η αποφυγή των γύρεων είναι ιδιαίτερα μια υπόθεση περίπλοκη και πρακτικά μη εφαρμόσιμη.
    Σε ασθενείς με σποραδικά, ήπια συμπτώματα ο περιορισμός τους επιτυγχάνεται με αντιισταμινικά χάπια, ρινικά σπρέι κορτικοστεροειδών (κορτιζόνης) και άλλες φαρμακολογικές ή μη παρεμβάσεις –χωρίς να θεραπεύεται όμως η αλλεργία.

    “Η ειδική ανοσοθεραπεία μπορεί να θεραπεύσει τις ανοιξιάτικες αναπνευστικές αλλεργίες”

    Όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή η άνιση μάχη για την αποφυγή των γύρεων καταλήγει να υποβαθμίζει την καθημερινότητα, τότε σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς η θεραπεία της αλλεργίας καθίσταται δυνατή με την ειδική ανοσοθεραπεία. Η ανοσοθεραπεία (θεραπεία απευαισθητοποίησης) στοχεύει στην προοδευτική διόρθωση της “υπερβολικής” αντίδρασης του οργανισμού στα αλλεργιογόνα που ευθύνονται για τα συμπτώματα.

  • Προβιοτικά: τα φιλικά βακτήρια

    Προβιοτικά: τα φιλικά βακτήρια

    Είναι απαραίτητα στον οργανισμό, συμβιούν με αυτόν και συντελούν στην ισορροπία της εντερικής χλωρίδας. Το πλέον πλούσιο τρόφιμο – προβιοτικό είναι το κεφίρ.

    Στο έντερο πραγματοποιείται η απορρόφηση όλων των χρήσιμων συστατικών και ιχνοστοιχείων που τρέφουν τον οργανισμό μας και του εξασφαλίζουν τη ζωή και την υγεία. Σύμφωνα με τον Ιπποκράτη όλες οι ασθένειες προέρχονται από το έντερο!

    Στο γαστρεντερικό σωλήνα και ειδικά στο έντερο «φιλοξενούνται» τρισεκατομμύρια βακτήρια σε περίπου 400-1000 αποικίες που εγκαθίστανται εκεί αμέσως μετά τη γέννησή μας. Είναι φιλικά και απαραίτητα στον οργανισμό, συμβιούν με αυτόν και συντελούν στην ισορροπία της εντερικής χλωρίδας (αναλογία φιλικών προς παθογόνα βακτήρια: 85%-15%).

    Τα φιλικά βακτήρια – προβιοτικά (σύνθετη λέξη: προ + βιοτικά, δηλ προ ζωής) …αποτρέπουν την αύξηση των παθογόνων βακτηρίων, συντελούν στη σύνθεση και απορρόφηση βιταμινών, την παραγωγή ενζύμων, την πέψη των ινών, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος κλπ.

    Η κακή διατροφή, τα συντηρητικά, οι χρωστικές, το στρες, η μόλυνση της ατμόσφαιρας, η καθιστική ζωή, τα αντιβιοτικά (είτε χορηγούνται ως θεραπεία, είτε «κρύβονται» στις τροφές π.χ. κρέας από ζώα που τους έχουν χορηγηθεί αντιβιοτικά) επηρεάζουν τη χλωρίδα του εντέρου (και άρα την καλή λειτουργία του) με αποτέλεσμα τη δυσκοιλιότητα, τη διάρροια, το φούσκωμα, τη δημιουργία ουρολοιμώξεων, μυκητιάσεων, στοματίτιδας κλπ.

    Η συμβουλή του επιστήμονα υγείας, γιατρού ή φαρμακοποιού, ανάλογα με τη σοβαρότητα του περιστατικού και η ενδεδειγμένη αγωγή θα θεραπεύσει το πρόβλημά μας.

    Όμως οφείλουμε να είμαστε υποψιασμένοι και να φροντίζουμε προληπτικά την υγεία μας μέσα από τη διατροφή και τον τρόπο ζωής μας, ώστε να αποφύγουμε τα προβλήματα που προαναφέραμε.

    Πιο συγκεκριμένα πρέπει να:

    • περιλαμβάνει το καθημερινό μας φαγητό πολλές πράσινες, πολύχρωμες σαλάτες και φρούτα
    • αποφεύγουμε τη ζάχαρη (τρέφει τα παθογόνα βακτήρια-μύκητες), τις τεχνητές χρωστικές, τα συντηρητικά κλπ.
    • περιλαμβάνουμε στη διατροφή μας τρόφιμα στα οποία έχει συντελεστεί ζύμωση (γιαούρτι παραδοσιακό με πέτσα, κεφίρ, τουρσί) ή τρόφιμα με προσθήκη προβιοτικών
    • υιοθετούμε τη λήψη συμπληρωματικών προβιοτικών τα οποία ανάλογα με το είδος τους, περιέχουν από 1 έως 5 δισεκατομμύρια φιλικά βακτήρια για προληπτική λήψη ή αντιμετώπιση ελαφρών προβλημάτων του γαστρεντερικού. Υπάρχουν επίσης σκευάσματα που περιέχουν από 1 έως 450 δισεκατομμύρια φιλικά βακτήρια για την αντιμετώπιση ειδικών προβλημάτων του γαστρεντερικού.  (διάρροια, διάρροια από χρήση αντιβιοτικών, ευερέθιστο έντερο (IBS), ελκώδης κολίτις (US), νόσος crohn, κόλπωμα ειλεού, ενεργοποίηση και διατήρηση του ανοσοποιητικού συστήματος). 

    Το πλέον πλούσιο τρόφιμο-προβιοτικό, που είναι σχετικά εύκολο να φτιάξουμε στο σπίτι μας, είναι το κεφίρ. Η παραγωγή και χρήση του άρχισε στον Καύκασο πριν από 20 αιώνες, αλλά σήμερα είναι διαδεδομένο παντού. Αποτελεί έναν πολύ καλό σύμμαχο για την προστασία της εντερικής χλωρίδας και της υγείας μας. Δημιουργείται με τη ζύμωση του γάλακτος από μαγιά-αποικία βακτηρίων (κεφιρόσποροι) σε θερμοκρασία δωματίου, σε σκοτεινό μέρος. Έπειτα από την παραμονή της μαγιάς στο γάλα (κατά προτίμηση κατσικίσιο) 12-36 ώρες, σουρώνουμε και αποθηκεύουμε το υγρό στη συντήρηση του ψυγείου (πρέπει να καταναλωθεί σε 3-4 μέρες). Στη συνέχεια ξεπλένουμε τη μαγιά (έχει τη μορφή φούντας κουνουπιδιού) στο σουρωτήρι με νερό και την τοποθετούμε εκ νέου σε γάλα για νέα ζύμωση και δημιουργία φρέσκου κεφίρ. Η αναλογία είναι ½ κούπα κεφιρόσποροι σε 1 lt γάλα. Η δοσολογία είναι ½ – 1 ποτήρι του νερού την ημέρα.  Αν δεν θέλουμε να φτιάξουμε νέο υγρό, μπορούμε να το φυλάξουμε στο ψυγείο σε διάλυμα νερού-γάλακτος (αναλογία 2/3-1/3) για μία εβδομάδα. Στη συνέχεια σουρώνούμε το υγρό, ξεπλένουμε τη μαγιά και την τοποθετούμε εκ νέου σε γάλα για νέα ζύμωση. Επίσης, μπορούμε για μεγαλύτερο διάστημα (3-4 μήνες) να συντηρήσουμε τη μαγιά στην κατάψυξη. Για να την ενεργοποιήσουμε πάλι, την αποψύχουμε και την τοποθετούμε σε γάλα σε θερμοκρασία δωματίου. Μπορούμε να προμηθευτούμε μαγιά από φίλους που παρασκευάζουν κεφίρ, δεδομένου ότι οι κεφιρόσποροι σχεδόν διπλασιάζονται κάθε 15-20 ημέρες και πρέπει να χωρίζονται.

    ΠΡΟΣΟΧΗ! Τα σκεύη δεν πρέπει να είναι μεταλικά! Το σουρωτήρι και η κουτάλα πρέπει να είναι πλαστικά και τα δοχεία γυάλινα.

    Επειδή αυτή η διαδικασία είναι ομολογουμένως αρκετά δύσκολη και θέλει καθημερινή ενασχόληση, μπορούμε να βρούμε αξιόπιστα προϊόντα κεφίρ στα σουπερμάρκετ, τα οποία εγγυώνται τα αποτελέσματα της χρήση του κεφίρ στο έντερο μας και άρα στην καλή υγεία μας.

    Σοφία Παπαγιάννη, Φαρμακοποιός

  • Διατροφή που βελτιώνει τη γονιμότητα

    Διατροφή που βελτιώνει τη γονιμότητα

    Η κατάλληλη διατροφή για τη βελτίωση της γονιμότητας μίας γυναίκας είναι η μεσογειακή, σημειώνει ο Μαιευτήρας Γυναικολόγος κ. Αθανάσιος Παπαδημητρίου, διότι στηρίζεται σε σύνθετους ακατέργαστους υδατάνθρακες.

    Στις γυναίκες που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί συστήνεται να τρώνε φρούτα και λαχανικά που είναι πλούσια σε φυλλικό οξύ και να υποκαθιστούν τη ζωική πρωτεΐνη με φυτική, που βρίσκεται στα όσπρια και τους ξηρούς καρπούς, αντί για κόκκινο κρέας.

    Προτιμάται επίσης, και αυτό είναι σημαντικό, να μην καταναλώνουν άπαχα γαλακτοκομικά, αλλά γαλακτοκομικά πλήρη σε λιπαρά, γιατί η σύνθεση των ορμονών, οιστρογόνων και προγεστερόνης, έχει ως βάση τη χοληστερόλη.

    Επίσης, συστήνεται η αποφυγή καφεΐνης και ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη, γιατί έχουν σχετιστεί με ελαττωμένη γονιμότητα.

  • Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση & Δυσπεψία

    Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση & Δυσπεψία

    Πολλοί άνθρωποι ταλαιπωρούνται από συμπτώματα που οφείλονται σε δυσλειτουργία του ανώτερου πεπτικού συστήματος. Αυτό το άρθρο αναφέρεται σε δύο πολύ συχνές παθήσεις που παρουσιάζουν τέτοια ενοχλητικά συμπτώματα, καθώς και στα σημάδια εκείνα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν ώστε να επισκεφτούμε το γιατρό μας. Πρόκειται για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και τη δυσπεψία.

    Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
    Κάψιμο πίσω από το στήθος (η γνωστή καούρα) που κάποιες φορές ανεβαίνει ψηλά μέχρι το λαιμό, ρεψίματα και αναγωγές όξινου περιεχόμενου από το στομάχι στον οισοφάγο είναι οι πιο συνηθισμένες εκδηλώσεις μιας παθολογικής κατάστασης που ονομάζεται γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος. Είναι μια ενοχλητική, χρόνια και συχνά επαναλαμβανόμενη πάθηση που αφορά σε πολλούς ανθρώπους. Υπολογίζεται ότι σε καθημερινή βάση περίπου το 4-7% του πληθυσμού παρουσιάζει συμπτώματα της νόσου. Μελέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρουν ότι το 20% των ενήλικων Αμερικανών εμφανίζει τη χαρακτηριστική «καούρα» πίσω από το στήθος τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα. Η συχνότητά της νόσου έχει αυξηθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια και αυτό οφείλεται εν πολλοίς στον καθημερινό τρόπο ζωής και στις διατροφικές συνήθειες που προάγουν την παλινδρόμηση, όπως η κατάκλιση αμέσως μετά το γεύμα, η κατανάλωση λιπαρών εδεσμάτων, αεριούχων ποτών κ.λπ. Αν και μια μικρή σε διάρκεια παλινδρόμηση τροφής ή υγρών μετά από ένα βαρύ γεύμα ή σημαντική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να θεωρηθεί «φυσιολογική», η συχνή παρουσία συμπτωμάτων έχει παθολογική σημασία και απαιτεί ιατρική βοήθεια. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εμφάνιση συμπτωμάτων κυρίως σε ηλικίες άνω των 40-45 ετών και χρήζει άμεσης επίσκεψης στον γαστρεντερολόγο μας. Το πιθανότερο είναι να μας ζητηθεί να υποβληθούμε σε οισοφαγογαστροσκόπηση. Ευτυχώς σήμερα υπάρχουν πολύ αποτελεσματικά φάρμακα που, σε συνδυασμό με κατάλληλες αλλαγές στον τρόπο ζωής αλλά και αποφυγή επιβαρυντικών τροφών, βοηθούν στο να αντιμετωπίζεται επιτυχώς η παλινδρόμηση.

    almora-2023

    Δυσπεψία
    Με τον όρο δυσπεψία εννοούμε την παρουσία μιας σειράς συμπτωμάτων όπως ο πόνος, το αίσθημα πληρότητας, πρώιμου κορεσμού ή δυσφορίας στο πάνω μέρος της κοιλιάς κατά τη διάρκεια ή μετά από λήψη τροφής ή υγρών. Συχνά αποτελεί σημάδι ενός υποκείμενου προβλήματος π.χ. γαστρίτιδας, ελκοπάθειας, γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, παθήσεων της χοληδόχου κύστης κ.ά. και όχι μια πρωτοπαθή κατάσταση. Στην περίπτωση αυτή η θεραπεία στοχεύει στην αντιμετώπιση του αντίστοιχου αίτιου της δυσπεψίας (αιτιολογική).
    Ωστόσο, παρά τις σχετικές εξετάσεις, συνηθέστατα δεν τεκμηριώνεται η αιτιολογία των συμπτωμάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις προτιμάται ο όρος λειτουργική δυσπεψία. Αυτή θεωρείται και ένας από τους πιο συχνούς λόγους επίσκεψης στον γαστρεντερολόγο. Επειδή πολλοί άνθρωποι δεν αναζητούν ιατρική βοήθεια για τα συμπτώματά τους, ο πραγματικός αριθμός των ασθενών με λειτουργική δυσπεψία είναι μάλλον μεγαλύτερος από αυτόν που εκτιμάται στις ιατρικές μελέτες. Η θεραπεία σε αυτές τις περιπτώσεις προσβλέπει κυρίως στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων (συμπτωματική), εφόσον δεν έχει βρεθεί η αιτία που τα προκαλεί.Η παρουσία δυσπεπτικών ενοχλημάτων είναι φρόνιμο να μας οδηγεί στο γιατρό, κυρίως όταν αυτά επιμένουν ή όταν εμφανίζουν κάποια αλλαγή στα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά.

    Ο ρόλος των συμπληρωμάτων
    Εκτός από τα φάρμακα για την αντιμετώπιση στομαχικών προβλημάτων που είναι σήμερα πολύ αποτελεσματικά, υπάρχουν ως εναλλακτική λύση και ορισμένα, φυτικά κυρίως, συμπληρώματα που μπορούν να βοηθήσουν. Η μαστίχα (Pistacia lentiscus) π.χ., μια ξεχωριστή ρητίνη η οποία προέρχεται από δέντρο που καλλιεργείται στη νότια Χίο, χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της πέψης, της στοματικής υγείας και της λειτουργίας του ήπατος. Περιέχει αντιοξειδωτικά που φαίνεται ότι της προσδίνουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Έχει αντιμικροβιακή δράση με ιδιαίτερο ρόλο στην καταπολέμηση ή και εξάλειψη της λοίμωξης από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Σημαντικές επιστημονικές μελέτες και διεθνείς φαρμακευτικοί οργανισμοί υποστηρίζουν τις θεραπευτικές της ιδιότητες, Το τζίντζερ χρησιμοποιείται για την ανακούφιση από τη ναυτία και τον έμετο. Εκχυλίσματα φύλλων αγκινάρας μπορεί να ανακουφίσουν συμπτώματα της δυσπεψίας, ενώ φαίνεται να βελτιώνουν τη ναυτία, τον έμετο, τον μετεωρισμό και τον κοιλιακό πόνο. Το χαμομήλι επίσης έχει χρησιμοποιηθεί σε στομαχικές διαταραχές, κολικούς και ναυτία.
    Βέβαια, πάντα πριν τη χρήση οποιουδήποτε συμπληρώματος για θεραπευτικούς σκοπούς πρέπει να συμβουλευόμαστε τον γιατρό μας.

    ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΛΗΣ – Επεμβατικός Γαστρεντερολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Διευθυντής Γαστρεντερολόγος METROPOLITAN HOSPITAL

  • Cranberry & Ουρολογικές Παθήσεις

    Cranberry & Ουρολογικές Παθήσεις

    Το cranberry (Vaccinium macrocarpon) προέρχεται από τη Βόρεια Αμερική και αναπτύσσεται σε υγρά εδάφη με ήλιο. Το ώριμο φρούτο (καρπός) χρησιμοποιείται για στην παρασκευή τροφίμων, ως μυρωδικό ή χρωστική,  και για θεραπευτικούς σκοπούς.

    To cranberry βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των φρούτων που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά. Τα αντιοξειδωτικά είναι ευεργετικά  για την υγεία μας,  διότι εξουδετερώνουν  τις ελεύθερες ρίζες   που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη σε κυτταρικές δομές και στο κυτταρικό DNA.

    Τα ενεργά συστατικά  του είναι ένα σύνολο φλαβονοειδών με  αντιβακτηριακή δράση,  αντιοξειδωτικά, όπως  προανθοκυανιδίνες/ανθοκυaανιδίνες,  ευεργετικά οργανικά οξέα, όπως το ελλαγικό, κιτρικό, μαλικό,   βενζοϊκό, χλωρογενικό, φερουλικό, ευγενολικό, καθώς και β-καροτένιο, ασβέστιο,  φυλλικό οξύ, σίδηρο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, φωσφόρο, κάλιο, σελήνιο και βιταμίνες  Β1, Β2, Β3, C και Ε. Τα υπάρχοντα δεδομένα δείχνουν ότι η κατανάλωση  προϊόντων cranberry (ώριμο φρούτο, αποξηραμένο, χυμός, δισκία ή καψάκια) μπορεί να έχει ευεργετικές δράσεις στο καρδιαγγειακό (ελάττωση του οξειδωτικού stress και χρόνιας φλεγμονής που προάγουν την αθηροσκλήρυνση, ελάττωση της LDL), στο γαστρεντερικό (αποτροπή οδοντικής πλάκας και περιοδοντίτιδας, προστασία από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, πιθανή αντινεοπλασματική δράση στο έντερο) και στο ουροποιητικό (πρόληψη ουρολοιμώξεων, νεφρολιθίασης, καρκίνου προστάτη).

    Τα τελευταία χρόνια έχουν διαπιστωθεί αρκετοί μηχανισμοί που μας βοηθούν στην εξήγηση των αντικαρκινικών ιδιοτήτων των cranberries.

    Οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν:

    • Μπλοκάρισμα στην έκφραση των μεταλλοπρωτεϊνών της θεμέλιας ουσίας, αναστολή των ενζύμων της δεκαρβοξυλάσης της ορνιθίνης που επάγουν την καρκινογένεση, αναστολή των CYP2C9s, που είναι φάσης Ι αποτοξινοποιητικά ένζυμα.
    • Eνίσχυση της απόπτωσης  (προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου) των καρκινικών κυττάρων. Οι  ωφέλιμες αντινεοπλασματικές ιδιότητες των  cranberries   αναφέρονται κυρίως σε νεοπλάσματα του μαστού, του εντέρου, του πνεύμονα και του προστάτη. Μελέτες έχουν δείξει ότι το Cranberry Βορείου Αμερικής (Vaccinium macrocarpon) αναστέλλει  την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων μέσω αναστολής του κυτταρικού κύκλου (μεταβάλλοντας την έκφραση των ρυθμιστών του κυτταρικού κύκλου σε πειραματόζωα). Ασφαλώς τα υπάρχοντα δεδομένα  δεν είναι ισχυρά, είναι απλώς ενδεικτικά για πιθανή αντινεοπλασματική δράση των προϊόντων  Crunberry.

    Αναφορικά με τη δράση του στη νεφρολιθίαση, τα δεδομένα είναι αμφιλεγόμενα. Το μαγνήσιο και τα κιτρικά άλατα είναι γνωστά ως φυσικοί αναστολείς του σχηματισμού νεφρικών λίθων και διαπιστώνονται στα ούρα.  Για  να είναι δραστικό  κάποιο φυσικό αναψυκτικό στην πρόληψη της νεφρολιθίασης πρέπει να αυξάνει τα επίπεδα των ανασταλτών της λιθίασης και ταυτόχρονα να ελαττώνει τα επίπεδα των ουσιών που σχηματίζουν λίθους.

    Ο χυμός cranberry  αυξάνει τα επίπεδα του μαγνησίου, κιτρικών και οξαλικών αλάτων και ασβεστίου στα ούρα. Ετσι, αν  και αυξάνει τα επίπεδα δύο ανασταλτών της λιθίασης (μαγνήσιο, κιτρικά), ταυτόχρονα αυξάνει τα επίπεδα δύο βασικών συστατικών (ασβέστιο, οξαλικά)  των λίθων οξαλικού ασβεστίου, που αποτελούν περίπου το 70% των νεφρικών λίθων.  Τα προϊόντα cranberry  διαπιστώθηκε ότι αυξάνουν τον κίνδυνο της οξαλικής λιθίασης. Επιπροσθέτως, ο χυμός cranberry  μπορεί να ελαττώσει την οξύτητα των ούρων και έτσι να αυξήσει τον κίνδυνο της ουρικής λιθίασης. Από την άλλη πλευρά, ο χυμός cranberry  προστατεύει από τις ουρολοιμώξεις και  βοηθά στην πρόληψη σχηματισμού φλεγμονώδους λιθίασης (λίθους στρουβίτη). Αυτός ο τύπος λίθων γίνεται από μαγνήσιο, φωσφορικά και αμμωνία  και συνήθως εμφανίζεται όταν υπάρχει ουρολοίμωξη. Είναι επομένως αντιληπτό ότι ασθενείς με ιστορικό νεφρολιθίασης  πρέπει να γνωρίζουν τον τύπο της λιθίασης και να συμβουλεύονται τον γιατρό τους σε περίπτωση που λαμβάνουν προϊόντα cranberry.

    Οι ουρολοιμώξεις είναι ένα πολύ συχνό κλινικό πρόβλημα και παρατηρούνται συχνότερα στις γυναίκες. Πάνω από το 60% των γυναικών εμφανίζει μία λοίμωξη του ουροποιητικού κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ενώ για πολλές από αυτές η λοίμωξη αποτελεί χρόνιο πρόβλημα, διότι  συχνά υποτροπιάζει και πολλές φορές απαιτείται η λήψη προληπτικών μέτρων για τις υποτροπές. Οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν αντιμικροβιακή προφύλαξη  (χημειοπροφύλαξη) σε ασθενείς που εμφανίζουν τρεις ή  περισσότερες ουρολοιμώξεις ετησίως.

    Η αντιμικροβιακή προφύλαξη είναι συνήθως αποτελεσματική, αλλά έχει ασφαλώς και ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ υπάρχει πάντα ο κίνδυνος της ανάπτυξης μικροβιακής  αντίστασης. Αυτοί οι ενδοιασμοί  και η ευρεία διάδοση της μικροβιακής  αντίστασης  έχουν οδηγήσει το ενδιαφέρον σε εναλλακτικούς τρόπους πρόληψης των ουρολοιμώξεων, όπως με τα προϊόντα από cranberry, που έχουν δείξει  αποτελεσματικότητα στην πρόληψη της υποτροπής των ουρολοιμώξεων. Τα βακτήρια προσκολλούνται στα ουροεπιθηλιακά κύτταρα με τριχοειδείς κροσσούς, τα ινίδια τύπου 1 και τα ινίδια τύπου Ρ. 

    Στο παρελθόν εθεωρείτο ότι η δράση του cranberry οφειλόταν στην οξινοποίηση των ούρων, που επιτυγχάνεται όπως και με όλα τα άλλα φρούτα. Η οξινοποίηση, όμως, που επιτυγχάνεται είναι χαμηλή και παροδική και μπορεί να αναστείλει  μόνο τα τύπου 1 ινίδια των βακτηριδίων. Η αναστολή των ινιδίων προσκόλλησης τύπου Ρ δεν επιτυγχάνεται με την οξινοποίηση.

    Το cranberry  αναστέλλει την προσκόλληση των κολοβακτηριδίων -E. Coli- στα ουροεπιθηλιακά κύτταρα, που είναι το πρώτο αναγκαίο και απαραίτητο βήμα για την ανάπτυξη της ουρολοίμωξης. Αυτή η ανταγωνιστική αναστολή οφείλεται σε ένα μη διαλυτό συστατικό, την προανθοκυανιδίνη τύπου Α  (PAC-A). Tο  cranberry  περιέχει μεγάλες ποσότητες PAC-(A) σε αντίθεση με τα άλλα φρούτα. Μόνο το PAC-(A) μπορεί να αναστέλλει την προσκόλληση του E. Coli, μέσω αδρανοποίησης των ινιδίων τύπου Ρ.  Οι άλλες ΡΑC -(B) που υπάρχουν στα άλλα φρούτα δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα. Υπάρχουν 3 είδη cranberry  και το vaccinium macrocarpon είναι το μόνο που έχει PAC-(A) σε επαρκείς ποσότητες. Τα άλλα δύο (vaccinium vitis idaea και  oxycoccus) περιέχουν μικρές ποσότητες PAC-(A) για την αναστολή της προσκόλλησης  και η δράση τους δεν έχει εκτιμηθεί επαρκώς. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο των αντιβιοτικών κατά τη διάρκεια  οξείας λοίμωξης του ουροποιητικού, είναι όμως ιδανικό να χρησιμοποιείται μόλις ολοκληρωθεί η δράση των αντιβιοτικών προκειμένου να αποφευχθεί η υποτροπή της λοίμωξης. Εχει αποδειχθεί ότι το cranberry  μειώνει τα επίπεδα των βακτηρίων στις ουροδόχους κύστεις των ηλικιωμένων γυναικών πολύ περισσότερο από το placebo, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη μελλοντικών λοιμώξεων.

    Η αρχική μελέτη χρησιμοποίησε χυμό από cranberry  που περιείχε 36 mg PAC-(A) και διαπίστωσε ότι ελαττώνει τις υποτροπές σε  σύγκριση με placebo. Αλλες μελέτες έδειξαν ότι η αποτελεσματικότητα είναι δοσοεξαρτώμενη  και το ελάχιστο  ποσό PAC-(A) που απαιτείται είναι τα 36 mg. Από μετα-ανάλυση των υπαρχουσών έως τώρα κλινικών μελετών φαίνεται ότι τα προϊόντα cranberry είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη των ουρολοιμώξεων, ειδικότερα σε γυναίκες με υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις. Είναι λιγότερο αποτελεσματικά σε παιδιά, ενώ δεν φαίνεται να είναι αποτελεσματικά σε ασθενείς με νευρογενείς κύστεις  που χρησιμοποιούν διαλείποντες αυτοκαθετηριασμούς. Η ανάλυση έδειξε μεγαλύτερη δραστικότητα του χυμού από τα δισκία ή τα καψάκια. Η χρόνια, όμως, λήψη χυμού είναι δύσκολη και φαίνεται ότι περίπου το 50%  των ατόμων την εγκαταλείπουν, σε αντίθεση με τα δισκία ή τα καψάκια που είναι ευκολότερα στη λήψη τους. Το συμπέρασμα της μετα-ανάλυσης αναφέρει ότι «υπάρχουν δεδομένα ότι ο χυμός cranberry  μπορεί να ελαττώσει τον αριθμό των συμπτωματικών ουρολοιμώξεων σε περίοδο 12 μηνών, ειδικότερα  σε γυναίκες με υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις» και «η καθημερινή κατανάλωση cranberry vaccinium macrocarpon σε χυμό/σκόνη  που περιέχει 36 mg προανθοκυανιδίνης ημερησίως είναι απαραίτητη για να ελαττώσει την προσκόλληση του E.Coli  στα τοιχώματα των ουροφόρων οδών». Οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν είναι σημαντικές, πλην ενδεχομένως από ήπιες γαστρεντερικές διαταραχές από την άφθονη λήψη χυμού. Προσοχή, όμως, χρειάζεται σε αυτούς που λαμβάνουν αντιπηκτικά (Warfarin), διότι το cranberry αναστέλλει τη δράση του ενζύμου CYP2C9,  που είναι απαραίτητο για τον μεταβολισμό της βαρφαρίνης στο ήπαρ. Ετσι η λήψη προϊόντων cranberry σε αυτούς που λαμβάνουν κουμαρινικά αντιπηκτικά μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία και θέλει ιδιαίτερη προσοχή.

    Φαίνεται όμως, ότι δεν είναι όλα ξεκαθαρισμένα  αναφορικά με τη φαρμακοκινητική και τη βιοδιαθεσιμότητα των σκευασμάτων του και απαιτούνται κλινικές μελέτες καλά σχεδιασμένες ώστε να εξαχθούν απόλυτα ασφαλή συμπεράσματα.   

    Μουτζούρης Γεώργιος, Δ/ντής ΕΣΥ Ουρολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Άργους

  • Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε καθημερινά;

    Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε καθημερινά;

    Ο Εθνικός Διατροφικός Οδηγός συστήνει οι ενήλικες να καταναλώνουν καθημερινά 8-10 ποτήρια υγρών, εκ των οποίων τα 6-8 να είναι νερό.

    Μία άλλη σύσταση είναι τα ml νερού που πίνουμε καθημερινά να είναι όσες και οι θερμίδες που καταναλώνουμε.

    Οι συστάσεις αυτές αφορούν τον γενικό πληθυσμό και τροποποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.

    Για παράδειγμα, οι αθλητές που χάνουν σημαντική ποσότητα υγρών στις προπονήσεις και τους αγώνες λόγω της διαδικασίας της εφίδρωσης, πρέπει να αναπληρώνουν την ποσότητα αυτή μέσω της κατανάλωσης νερού.

    Οι ασθενείς με νεφρική ή καρδιακή ανεπάρκεια, σε ορισμένες περιπτώσεις, πρέπει να περιορίζουν την κατανάλωση νερού σύμφωνα με τις συστάσεις των θεραπόντων ιατρών.

    Πρακτικές συμβουλές για να αυξήσουμε την πρόσληψη νερού

    Η Μελίνα Τσαγκατάκη – Τσιρίγγα, MSc Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Επιστημονική συνεργάτης της Βιοκλινικής Αθηνών, συμβουλεύει:

    1) Έχετε πάντα μαζί σας νερό διαθέσιμο. Χρησιμοποιείστε ένα παγούρι αντί για πλαστικό μπουκάλι που είναι βλαβερό για το περιβάλλον και δεν πρέπει να ξαναγεμίζεται. 2) Αρωματίστε το νερό με φρούτα, λαχανικά και μυρωδικά για να σας είναι πιο ευχάριστη η κατανάλωσή του.

    3) Παρακολουθήστε την κατανάλωση νερού που κάνετε. Τα παγούρια και τα θερμός είναι πολύ εξυπηρετικά, καθώς ανάλογα με το μέγεθος μπορείτε να βάλετε στόχο να καταναλώσετε π.χ. 2 ή 3 τέτοια παγούρια μέσα στην ημέρα.

    4) Εάν δεν καταναλώνετε επαρκείς ποσότητες υγρών, προσπαθήστε να αυξήσετε σταδιακά την ημερήσια κατανάλωσή σας. Ξεκινήστε προσθέτοντας 1 ποτήρι κάθε 3-4 μέρες επιπλέον της κατανάλωσης που ήδη κάνετε.

  • H επικινδυνότητα και η τοξικότητα των προϊόντων νανοτεχνολογίας

    H επικινδυνότητα και η τοξικότητα των προϊόντων νανοτεχνολογίας

    Οι έννοιες της επικινδυνότητας και της τοξικότητας -στις οποίες θα αναφερθούμε  παρακάτω- των καταναλωτικών προϊόντων, και ειδικά αυτών που σχετίζονται άμεσα με την υγεία μας, αποτελούν αντικείμενο μελετών και συζητήσεων τόσο στην ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και στους ελεγκτικούς οργανισμούς εγκρίσεως των προϊόντων αυτών.

    Ξεκινώντας από τις βασικές έννοιες του κινδύνου και της εκτίμησης του κινδύνου, θα ορίσουμε τι είναι κίνδυνος και τι εκτίμηση κινδύνου.

    Κίνδυνος (risk) είναι ο συνδυασμός της πιθανότητας να συμβεί κάτι σε σχέση με τη σοβαρότητα του παράγοντα κινδύνου.

    Εκτίμηση κινδύνου (risk assessment) είναι η αναγνώριση  και αξιολόγηση της επικινδυνότητας παραγόντων κινδύνου και συνδέεται με την έκθεση σε αυτούς, αν, π.χ., μια ουσία ή ένα προϊόν προορίζεται για θεραπευτική εφαρμογή αξιολογείται με βάση τη σχέση κινδύνου προς το όφελος που προκύπτει (risk / benefit ratio). Η αποτελεσματική δυνατότητα εκτίμησης του κινδύνου (risk assessment)  σχετίζεται με  το επίπεδο του συστήματος ποιότητας που θα εφαρμοστεί για την παρασκευή του προϊόντος.

    Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η ποιότητα των προϊόντων  διαμορφώνεται και ενσωματώνεται σε όλα τα σταδια της ζωής τους, από την παραγωγή, το στάδιο συσκευασίας, αποθήκευσης, διανομής έως τη χρήση τους από τον καταναλωτή.

    Το Σύστημα Διασφάλισης Ποιότητας μπορεί να θεωρηθεί ως ένα παραγωγικό σύστημα που συνδυάζει και αξιοποιεί διάφορα μέσα και συντελεστές παραγωγής, όπως:

    • Ανθρώπινο δυναμικό
    • Τεχνογνωσία
    • Πρώτες ύλες και υλικά
    • Κτιριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις

    Όσον αφορά τον τομέα της υγείας και των φαρμάκων, αλλά και γενικότερα των προϊόντων υγείας, θα πρέπει  να αναφέρουμε την έννοια της επικινδυνότητας, η οποία σχετίζεται με την πιθανότητα να εκδηλωθεί βλάβη στον οργανισμό από την έκθεσή του κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες σε φυσικούς, χημικούς ή και βιολογικούς παράγοντες. 

    Η τοξικότητα είναι το αποτέλεσμα της έκθεσης του οργανισμού σε βλαπτικούς παράγοντες και μπορεί να είναι τοπική ή συστηματική ή να εκδηλωθεί, π.χ., με αλλεργικές αντιδράσεις. Επίσης,μπορεί να επηρεάσει τις φυσιολογικές λειτουργίες συστημάτων του οργανισμού, π.χ. το αναπνευστικό σύστημα, ή και να οδηγήσει σε συσσωρευτική δράση, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί σε μέλλοντα χρόνο ή και να οδηγήσει σε μεταλλάξεις ή σε ενεργοποίηση βιοχημικών μονοπατιών, με αποτελεσμα την εμφάνιση νόσων.

    Τα παραπάνω εισαγωγικά αποτελούν σύνοψη απόψεων επιστημονικών τομέων, που σχετίζονται με την ποιότητα των καταναλωτικών προϊόντων και προφανώς και των φαρμάκων και των προϊόντων υγείας, καθώς και με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς έγκρισης αυτών. Η συσσωρευμένη επιστημονική γνώση και οι διαδικασίες των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών ελεγκτικών μηχανισμών διασφαλίζουν την ποιότητα και την ασφάλεια των προϊόντων και ιδιαίτερα των φαρμάκων και των προϊόντων υγείας που κυκλοφορούν με βάση τις υπάρχουσες γνώσεις και τα πρωτόκολλα μελετών.

    Η εξέλιξη των γνώσεων στην επιστήμη και η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχουν  δημιουργήσει αναδυόμενους τομείς στην έρευνα, όπως η νανοτεχνολογία και η ανάπτυξη νανοσυσκευών και νανοσυστημάτων. Νανοτεχνολογία είναι το διεπιστημονικό πεδίο που αφορά την ανάπτυξη και τη χρήση υλικών με τα οποία μπορούν να παρασκευασθούν συσκευές και προϊόντα που έχουν διαστάσεις της τάξης του δισεκατομμυριοστού του μέτρου (10 -9 = 0, 000000001).

    Τα προϊόντα νανοτεχνολογίας ειδικά στον τομέα της υγείας, και ειδικότερα στη φαρμακευτική αντιμετώπιση των νόσων, έχουν συμβάλει αποτελεσματικά στη θεραπεία και στην ελαχιστοποίηση των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμακολογικά δραστικών μορίων. Εκείνο το οποίο μας ενδιαφέρει είναι αν ο βαθμός επικινδυνότητας, και κατά συνέπεια η τοξικότητα των νανοσυστημάτων, όταν αυτά υπάρχουν στο περιβάλλον, και στα οποία μπορεί να εκτεθούν οι άνθρωποι ή οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας, είναι υπαρκτός και κατά πόσο επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία.  Δεν υπάρχουν σαφείς απαντήσεις στο ερώτημα αυτό, αλλά το γεγονός ότι υπάρχει ως ερώτημα θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς έρευνας και προστασίας εκ μέρους της πολιτείας, αλλά και την ενημέρωση των πολιτών για τις πιθανές βλαπτικές συνέπειες από την έκθεσή τους σε νανοδομές και νανοσωματιδία, τα οποία υπάρχουν στο περιβάλλον.

    Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η επικινδυνότητα και η τοξικότητα δεν αφορούν τα προϊόντα υγείας, τα οποία είναι εγκεκριμένα και χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των νόσων ή τη διάγνωση και την απεικόνιση έπειτα από χορήγηση στον οργανισμό και για τα οποία υπάρχουν τεκμηριωμένες μελέτες ασφάλειας και οδηγίες χρήσης.

    Η επικινδυνότητα αναφέρεται στην έκθεση του ανθρώπινου οργανισμού σε νανοσυστήματα και νανοδομές χωρίς προστασία ή ενημέρωση, σε χώρους όπου αυτά μπορούν να υπάρχουν  λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

    Μπορούμε να πούμε ότι αποδείξεις επικινδυνότητας από νανοσωματίδια μέσα από τεκμηριωμένες και ολοκληρωμένες μελέτες δεν υπάρχουν. Η επικινδυνότητα έκθεσης σε αυτά θα πρέπει να εξετάζεται. Μελέτες σε πειραματόζωα φαίνεται να φανερώνουν τη δυνατότητα των νανοσυστημάτων να εισέρχονται γρηγορότερα στον ανθρώπινο οργανισμό κατά τη μη ελεγχόμενη έκθεσή του σε αυτά (περιβάλλον) και η πιθανή τους τοξικότητα φαίνεται να οφείλεται στη μεγάλη συνολική επιφάνειά τους, αν συγκριθούν με σωματιδία ίδιας μάζας αλλά μεγαλύτερων διαστάσεων. Η αναπνευστική οδός φαίνεται να είναι εύκολος τρόπος εισαγωγής τους, ενώ η «αεροδυναμική» τους φαίνεται να επηρεάζει τον βαθμό διεισδυτικότητάς τους στον οργανισμό. Η γαστρεντερική οδός φαίνεται να αποτελεί, επίσης, πύλη εισόδου των νανοσυστημάτων στον οργανισμό, όπου μέσω του σώματος, ακόμα και μέσω του οσφρητικού νεύρου, θα μπορούσαν να μεταφερθούν στον εγκέφαλο.

    Αναφέρονται τα νανοσωματίδια του οξειδίου του τιτανίου τα οποία μελετήθηκαν και έδειξαν την πιθανότητα εισόδου από την επιδερμίδα, χωρίς όμως να φαίνεται να οδηγούνται βαθύτερα σε ιστούς. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι τα πειραματικά δεδομένα δεν θεωρούνται ισοδύναμα των πραγματικών συνθηκών.

    Η επαγρύπνηση για την έγκριση προϊόντων ναοτεχνολογίας απαιτείται στις ΗΠΑ. ο εγκριτικός οργανισμός φαρμάκων και τροφίμων (FDA), το Εθνικό Ινστιτούτο Ασφάλειας και Υγιεινής κατά την εργασία (National Institute of Safety Health, NIOSH) και η Υπηρεσία περιβαντολλογικής προστασίας έχουν ευαισθητοποιηθεί στη μελέτη και στον έλεγχο της επικινδυνότητας των νανοσυστημάτων και των νανοδομών που βρίσκονται στο περιβάλλον και στους χώρους εργασίας, ώστε να δημιουργηθεί το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο. Ο NIOSH έχει εκδώσει οδηγία για τους εργαζομένους σε προϊόντα νανοτεχνολογίας, η οποία περιλαμβάνει οδηγίες και μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνονται.

    Η αξιολόγηση των παραμέτρων που σχετίζονται με το μέγεθος, το επιφανειακό φορτίο, τη σύσταση, το σχήμα και τη σταθερότητά τους σε συγκεκριμένες συνθήκες αποτελούν σημαντικες φυσικές παραμέτρους που θα πρέπει να λαμβάνονται υπ´όψιν και θα πρέπει να αποτελούν τη βάση δημιουργίας οδηγιών για καταναλωτές και εργαζομένους σε χώρους παραγωγής νανοσυστημάτων ή νανοδομών.

    Η βιοαποικοδομησιμότητα και ο ρυθμός αποικοδόμησης των ναοσυστημάτων και των νανοδομών αποτελούν επίσης σημαντική παράμετρο, μια και η έκθεση των έμβιων οργανισμών σε αυτά σχετίζεται άμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος. Οι επενδύσεις των βιομηχανιών παραγωγής προϊόντων νανοτεχνολογίας θα πρέπει να είναι και προς αυτή την κατεύθυνση, δηλαδή της αξιολόγησής τους και της προστασίας των εργαζομένων, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, ενώ και η ερευνητική δραστηριότητα θα πρέπει να επενδύσει περισσότερο σε χρόνο και χρήμα προς την κατεύθυνση της ελαχιστοποίησης της επικινδυνότητας και κατά συνέπεια της τοξικότητας των νανοσυστημάτων.

    Το Center for Technology Assessment, CTA, δηλαδή ο οργανισμός που σχετίζεται με την υγεία και το περιβάλλον, θεωρεί ότι η επικινδυνότητα των νανοσωματιδίων θα πρέπει να λαμβάνεται υπ´όψιν λόγω της δυνατότητας των νανοσωματιδίων να διαπερνούν το δέρμα και να εισέρχονται από την αναπνευστική και γαστρεντερική οδό στον οργανισμό.

    Σήμερα θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η παραγωγή νανοσυστημάτων, τα οποία έχουν εφαρμογές σε φάρμακα και σε προϊόντα υγείας (θεραπεία, διάγνωση, απεικόνιση, καλλυντικά), γίνεται με αυστηρούς κανόνες ασφάλειας. Οι ευρωπαϊκοί και διεθνείς εγκριτικοί μηχανισμοί (FDA, USA, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων, ΕΜΑ), καθώς και ο στην Ελλάδα ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) απαιτούν αυστηρές προδιαγραφές και ολοκληρωμένους φακέλους παραγωγής και διάθεσης των προϊόντων αυτών, οι οποίοι ελέγχονται από υψηλού επιπέδου εξειδικευμένους επιστήμονες, με στόχο την ασφάλεια των καταναλωτών και των εργαζομένων στους χώρους παραγωγής και ανάπτυξης προϊόντων νανοτεχνολογίας.

    Ολοκληρώνοντας την πολύ σύντομη αναφορά μας σε ένα αντικείμενο το οποίο απασχολεί ήδη ερευνητικά την ακαδημαϊκή και επιστημονική κοινότητα αλλά και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, πιστεύουμε πως η ενημέρωση των καταναλωτών είναι μείζονος σημασίας. Μέχρι σήμερα η επιστημονική γνώση είναι περιορισμένη όσον αφορά στις επιδράσεις από την έκθεση σε νανοσωματίδια, τόσο στο περιβάλλον όσο και σε εργασιακούς χώρους, και για τον λόγο αυτό οι καταναλωτές θα πρέπει να αφυπνιστούν.  Ένα είναι σίγουρο, θα πρέπει από τώρα να ασχοληθούμε με ένα αντικείμενο που θα το αντιμετωπίσουμε στο μέλλον, όχι μόνο ως επιστήμονες και καταναλωτές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, αλλά και ως κοινωνία. Θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε  ζητώντας να μάθουμε περισσότερα, να ενημερωθούμε πληρέστερα, προστατεύοντας την υγεία μας, το περιβάλλον και τις επόμενες γενεές.

    Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος, Καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας & Νανο-τεχνολογίας