Έρη Κεχαγιά
Συμβουλευτική & Ψυχοθεραπεία,
Ευρωπαϊκή Πιστοποίηση Ψυχοθεραπείας (ECP),
Μ.Α. Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου KEELE Αγγλίας
www.psychiki-ygeia.gr
Η περίοδος των διακοπών για κάποιους, σημαίνει πως έχουν την ευκαιρία να φιλοξενηθούν, κάτι ιδιαίτερα εκτιμητέο, ειδικότερα σε καιρούς όπου τα οικονομικά είναι σφιχτά.
Τονίζεται η σημασία που έχει η φιλοξενία να δίνεται «από καρδιάς» και να προσφέρεται αβίαστα, όπως επίσης η σημασία του να συν-κατασκευάζουμε “τοπία συνύπαρξης” με τους άλλους, και του να χαιρόμαστε από κοινού, όπως συμβαίνει στη φιλοξενία.
Οι σχέσεις φιλοξενούμενου-οικοδεσπότη, στον σύγχρονο κόσμο, ποικίλλουν, ανάλογα με την τοποθεσία, τις αντιλήψεις του οικοδεσπότη και του επισκέπτη, τις εμπειρίες τους, την κουλτούρα τους, το χαρακτήρα τους και τις εικόνες ζωής που έχει λάβει ο καθένας τους.
Η φιλοξενία παραπέμπει σε μια θετική σχέση μεταξύ του οικοδεσπότη και του φιλοξενούμενου και ειδικά στην Ελλάδα συνδέεται με συγκεκριμένες θετικές ποιότητες των Ελλήνων, όπως η καλοσύνη, η ζεστασιά, η διασκέδαση, η κοινωνικότητα, αλλά και με το θεωρούμενο «ελληνικό φιλότιμο».
Σημαίνει το καλωσόρισμα του επισκέπτη και την παροχή κάποιας μορφής άνεσης προς αυτόν, ώστε να νιώσει σαν το σπίτι του, σαν “ένα σπίτι, μακριά από το σπίτι του”.
Χαρακτηριστικό της σχέσης αυτής είναι το μοίρασμα, το οποίο είναι κύριο συστατικό των κοινωνικών σχέσεων.
Αφορά στην επιθυμία διασύνδεσης και ανοίγματος προς τον άλλον.
Οι πράξεις φιλοξενίας (ανταλλαγές αγαθών, φαγητού, ύπνου, υπηρεσιών σε συμβολικό και υλικό επίπεδο)
δημιουργούν δεσμούς μέσα από τους οποίους, οι ξένοι μετατρέπονται σε οικείους, οι εχθροί σε φίλους, οι φίλοι σε καλύτερους φίλους, οι “ξένοι” σε ντόπιους.
ΟΙΚΟΔΕΣΠΟΤΗΣ
Η φιλοξενία διακοπών είναι μια πραγματική τέχνη.
Θα μπορούσαμε να προσομοιάσουμε τη σχέση οικοδεσπότη-φιλοξενούμενου, σα μία σχέση “γονεϊκή” όπου υπάρχει από την πλευρά του οικοδεσπότη η “μητρική” φροντίδα, η έγνοια, το νοιάξιμο, οι παροχές, η καθοδήγηση, οι πληροφορίες και οι συμβουλές, η συναισθηματική επικοινωνία, τα θετικά συναισθήματα ή ακόμη και η αγάπη, το μοίρασμα ενός προσωπικού χώρου, η κοινή χρήση υλικών και αντικειμένων, ή το να είναι κάποιος “εκεί” για οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της διαμονής.
π.χ. παραχώρηση στον φιλοξενούμενο του κρεββατιού του οικοδεσπότη, κ.ά.
Το να είναι κάποιος, καλός οικοδεσπότης, δεν είναι καθόλου εύκολο, καθώς όχι σπάνια καλείται να ξεπεράσει τον εαυτό του όπως και καθημερινές του συνήθειες, για χάρη της ευχαρίστησης των άλλων.
Π.χ. Αν ο ίδιος έχει κακή διάθεση, καλείται να μη το δείξει.
Δε νοείται επίσης ένας οικοδεσπότης να οργανώσει παιχνίδια και ψυχαγωγίες στα οποία ο ίδιος θα φαίνεται υπέροχος και ο καλεσμένος του – αδέξιος. Ή δε θα ξεκινήσει μια αφήγηση ή ιστορία για τον εαυτό του, τις υποθέσεις του, ή τη δουλειά του, χωρίς να σκεφθεί, αν αυτά ενδιαφέρουν τους φιλοξενούμενούς του.
Το σπίτι ωστόσο, είναι μια βασική πρωταρχική περιοχή για κάθε άνθρωπο, όπου κάποιος απολαμβάνει υψηλό βαθμό προσωπικού ελέγχου και λειτουργεί σύμφωνα με πολύ εξατομικευμένες ρουτίνες και τελετουργίες.
Είναι ένα μέρος όπου μπορεί κάποιος να αποσύρει προσωρινά το “κοινωνικό” του προφίλ και να χαλαρώσει ως ο “ιδιωτικός” εαυτός του.
Έτσι, οι επισκέπτες-φιλοξενούμενοι μπορεί να δημιουργήσουν στον οικοδεσπότη, την αίσθηση των “εισβολέων” στο “έδαφός” του, ειδικά αν ο οικοδεσπότης δεν απολαμβάνει μια στενή σχέση με τον φιλοξενούμενό του – και ξαφνικά πρέπει να μοιραστεί τον ιδιωτικό του χώρο, με τις ρουτίνες του να διαταράσσονται.
Είναι φυσικό άρα, οι ισορροπίες στη σχέση οικοδεσπότη-φιλοξενούμενου, να απαιτούν συνεχή προσαρμογή, συνεργασία, εκτεταμένη έκθεση του δημόσιου εαυτού και ως εκ τούτου, να καταναλώνουν πνευματική και ψυχική ενέργεια.
ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΜΕΝΟΣ
Η διαμονή στο σπίτι ενός φίλου στις διακοπές, σίγουρα μπορεί να εξελιχθεί σε μια διασκεδαστική εμπειρία, που γεμίζει χαρά τον φιλοξενούμενο, καθώς αυτός αναζητά μία ζεστή ατμόσφαιρα, κάποια φροντίδα και το να νοιώσει καλοδεχούμενος ως ένδειξη της αποδοχής στο πρόσωπό του και της εκτίμησης που του έχουν οι άλλοι ως οικοδεσπότες. Σίγουρα τα λόγια εκ μέρους του οικοδεσπότη:
“Σας σκεφτόμασταν. Θυμόμασταν που μας είχατε πει ότι σας άρεσε “αυτό” και νιώθουμε χαρά να σας το προσφέρουμε. Σας περιμέναμε. Έχετε αξία για εμάς. Σας τιμούμε όπως μας τιμάτε κι εσείς.” κάνουν τον φιλοξενούμενο να νιώθει αναγνώριση και του δημιουργούν ευχάριστες προσδοκίες που γαληνεύουν την ψυχή του και τις όποιες δυσκολίες του.
Από την άλλη όμως, η διαμονή στο σπίτι φίλου, μπορεί να προκαλέσει άγχος όπως και ανησυχία για το αν θα είναι καλός φιλοξενούμενος, καθώς θα βρεθεί εκτός του προσωπικού του χώρου και καθώς του ίδιου η επιδίωξη ως φιλοξενούμενος θα είναι να διασφαλίσει και τη δική του άνεση και ηρεμία.
Όμως η εθιμοτυπία των επισκεπτών επιβάλλει και απαιτήσεις.
Π.χ. να είμαστε ακριβείς και συνεπείς και να μην αργούμε.
Οι καθυστερημένοι επισκέπτες δείχνουν αυτόματα την ασέβεια τους όχι μόνο προς τον οικοδεσπότη, αλλά και προς άλλους ενδεχομένως φιλοξενούμενους επισκέπτες που αναγκάζονται να τους περιμένουν.
Τήρηση του χρυσού κανόνα “When in Rome”!
Χρειάζεται δηλαδή, να τακτοποιούμε το χώρο που μας έχει παρασχεθεί, να επιδεικνύουμε διακριτικότητα και σεβασμό στους κανόνες, τις ρουτίνες και τα τελετουργικά του “ξένου” σπιτιού, εφαρμόζοντας και τον έτερο κανόνα του
“πώς τολμάς!”
Οι άνθρωποι αγχώνονται όταν οι επισκέπτες που έρχονται στο σπίτι τους, επικρίνουν την πολιτική, τη διατροφή ή τις συνήθειες διαβίωσής τους, γι’ αυτό χρειάζεται να προσέχουμε τι λέμε. Ακόμη και οι «χρήσιμες» προτάσεις μας μπορεί να θεωρηθούν ως κριτική.
Να μην ξεχνάμε και την περίφημη φράση του Βενιαμίν Φραγκλίνου: «Ο επισκέπτης είναι σαν το ψάρι. Μετά από τρεις μέρες αρχίζει να βρωμάει!».
Οπότε λοιπόν να μην ξεπερνάμε ένα λελογισμένο όριο αριθμού ημερών παραμονής.
Γενικά, η σωστή διαχείριση της υποδοχής μας ως φιλοξενούμενοι, θα καταστήσει λιγότερο πιθανό, να δημιουργηθεί στον οικοδεσπότη η κρυφή διακαώς επιθυμία “να του αδειάσουμε τη γωνιά”, ή να ορκιστεί «ποτέ ξανά», στη σκέψη της επόμενης ευκαιρίας επιστροφής μας.
Είναι όμορφο τέλος, να επιδείξουμε ιδιαίτερη ευγένεια και ευγνωμοσύνη απέναντι στον οικοδεσπότη κάνοντάς του ένα ωραίο δώρο. Επίσης, είναι όμορφο να διατηρήσουμε τους δεσμούς μαζί με τους ανθρώπους που μας προσέφεραν το χώρο τους και να φροντίσουμε να ενημερωνόμαστε για τα νέα τους σε κάθε ευκαιρία.
Το να σχετιζόμαστε με τους άλλους ανθρώπους μέσα από την προσωπική αλληλεπίδραση, βρίσκεται πάνω από όλες τις απολαύσεις της ζωής, βάσει της γνωστής κλίμακας του Maslow, Ιεραρχίας των Αναγκών του Ανθρώπου κατά σειρά προτεραιότητας.
