Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Γιατί άνθρωποι με την ίδια ηλικία δείχνουν περισσότερο ή λιγότερο γερασμένοι; Η ηλικία καθορίζεται από τον αριθμό των ετών που περπατάμε πάνω στη Γη; Τι σημαίνει η βιολογική μας ηλικία και τι ρόλο παίζουν τα γονίδιά μας και οι συνήθειες του τρόπου ζωής μας;

H γήρανση είναι μία πολυπαραγοντική διαδικασία. Κάθε ιστός, κάθε κύτταρο και κάθε όργανό μας γερνάνε με διαφορετικό ρυθμό. Κάθε άτομο αφενός κουβαλά διαφορετικά γονίδια και ζει διαφορετικό τρόπο ζωής.
Έτσι, είναι απόλυτα λογικό δύο άνθρωποι ίδιας ηλικίας να μην γερνάνε με τον ίδιο τρόπο.
Η γήρανση, ο τρόπος με τον οποίο γερνάμε, είναι γραμμένη σε μικρό βαθμό στα γονίδιά μας.
Μελέτες σε ομοζυγωτικούς δίδυμους έδειξαν ότι η γενετική προδιάθεση συνδράμει κατά 30% στη γήρανση, ενώ το υπόλοιπο 70% έχει να κάνει με τον τρόπο ζωή μας και τη σχέση του οργανισμού με το περιβάλλον του.
Στο ερώτημα γιατί οι γυναίκες δείχνουν νεότερες σε σχέση με τους συνομηλίκους τους άνδρες, είναι γιατί οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες επειδή συμμετέχουν πιο ενεργά στην τεκνοποιία.

Οι γυναίκες είναι εφοδιασμένες από τη φύση με καλύτερα συστήματα: το ανοσοποιητικό σύστημα των γυναικών είναι πολύ πιο ισχυρό από εκείνο των ανδρών σε κάθε ηλικία. Μία γυναίκα έχει πιο ικανό σύστημα να ανταποκριθεί στη φθορά από το περιβάλλον.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η διαφορά μεταξύ της χρονολογικής και της βιολογικής μας ηλικίας. Η βιολογική ηλικία είναι κάτι που σήμερα μπορούμε να το μετρήσουμε με συγκεκριμένους βιοδείκτες. Έχουμε βρει διαφορές μεταξύ των δύο ηλικιών που φτάνουν τα 10 – 15 χρόνια.
Είναι σημαντικό να μετρήσουμε τη βιολογική μας ηλικία, επειδή η βιολογική ηλικία προσδιορίζει πιο σωστά την κατάσταση της υγείας και την πραγματική ηλικία του κάθε ατόμου.

Ποια είναι τα βασικά στοιχεία για να παραμείνουμε νέοι;

• Η αισιοδοξία και η καλή ψυχική διάθεση. Οι αισιόδοξοι και χαρούμενοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τα πράγματα πιο θετικά. Η πίστη στη ζωή, η ενεργητική απασχόληση με τη ζωή, το να μας γεμίζει η δουλειά μας. Αυτός είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο στους συνταξιούχους παρατηρούμε απότομη πτώση της υγείας τους.
• Η αγάπη και η συντροφικότητα, αλλά και πολλοί παράγοντες του τρόπου ζωής.
• Ο ύπνος, το να κοιμάται κάποιος καλά κατά τις νυχτερινές ώρες, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Οι άνθρωποι που δουλεύουν σε βάρδιες είναι καταπονημένοι. Για να μπορέσει να λειτουργήσει σωστά ο οργανισμός, απαιτεί 8 ώρες ύπνου σε σταθερό ωράριο τις νυχτερινές ώρες – για την έκκριση της μελατονίνης και για τη μη διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού.
• H άσκηση βοηθά πάρα πολύ στη διατήρηση της νεότητας. Ιδίως όταν κάνουμε καθιστική εργασία πρέπει να δίνουμε έμφαση στην αερόβια άσκηση, όπως π.χ. στην κολύμβηση, η οποία γυμνάζει όλο το σώμα και δεν προκαλεί κανέναν τραυματισμό. Είναι σημαντικό να γυμναζόμαστε 20 λεπτά καθημερινά. Μία καλή εναλλακτική αντί για το κολύμπι είναι το περπάτημα -να φροντίζουμε δηλαδή να κάνουμε 10.000 βήματα την ημέρα.
  Για τις πιο μεγάλες ηλικίες είναι σημαντικό, πριν ξεκινήσουμε την άσκηση, να ζητήσουμε τη συμβουλή ειδικού.
• Η διατροφή. Θα πρέπει να προσέχουμε τη διατροφή μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε δίαιτα. Είναι σημαντικό να φροντίζουμε το σωματικό μας βάρος, να ελαχιστοποιήσουμε τα λιπαρά, το αλάτι και τη ζάχαρη που καταναλώνουμε. Να δώσουμε έμφαση στη μεσογειακή διατροφή που την έχουμε ξεχάσει. Η ιδανική διατροφή για τη διατήρηση της νεότητάς μας θα πρέπει να περιλαμβάνει πολλά φρούτα, λαχανικά και ψάρια.
• Η ενυδάτωση. Βοηθά πολύ την επιδερμίδα αλλά και τον οργανισμό συνολικά. Θα πρέπει να καταναλώνουμε 1 με 2 λίτρα νερό ημερησίως κατ’ ελάχιστον.

Παράγοντες που συμβάλλουν στη γήρανση

• Το κάπνισμα είναι αποδεδειγμένα αρνητικό, όπως και το αλκοόλ σε υψηλές ποσότητες, γιατί δημιουργούν στρες. Ωστόσο, 10 ποτήρια κρασί την εβδομάδα, ανάλογα με το σωματικό βάρους του ατόμου, μπορεί να είναι ωφέλιμα. Καλό είναι να προτιμάμε το κόκκινο κρασί, το οποίο περιέχει και άλλα ωφέλιμα συστατικά. Ωστόσο, ακόμα και το κόκκινο κρασί, εάν καταναλώνεται σε υπερβολικές ποσότητες, είναι δηλητήριο και έχει σαφέστατα αρνητικά αποτελέσματα.
• Η φωτογήρανση. Ο ήλιος έχει την υπεριώδη ακτινοβολία που σε μεγάλες ποσότητες δημιουργεί καρκίνο του δέρματος (μελανώματα). Είναι πολύ σημαντικό να χρησιμοποιούμε αντηλιακά και καπέλα κατά την έκθεση στον ήλιο. Η ιδανική έκθεση στον ήλιο είναι κατά τους χειμερινούς μήνες, γιατί βοηθά στη σύνθεση της βιταμίνης D, στην οποία κατά παράδοξο τρόπο στην Ελλάδα έχουμε έλλειψη.
• Η ζάχαρη. Είναι ένα δηλητήριο και θα πρέπει να την καταναλώνουμε με μέτρο. Η ζάχαρη συμβάλλει στη συσσώρευση κατεστραμμένων πρωτεϊνών, οξειδωμένων και γλυκοζυλιωμένων πρωτεϊνών. Βοηθά, ωστόσο, στη λειτουργία του εγκεφάλου. Οι εξασκούντες πνευματική εργασία την έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, αλλά και πάλι η κατανάλωσή της θα πρέπει να γίνεται με μέτρο. Να καταναλώνουμε μία μικρή ποσότητα, όταν ο εγκέφαλός μας χρειάζεται ενέργεια.
• Το στρες. Το δημιουργικό στρες είναι θεμιτό, γιατί μας βοηθάει να βρισκόμαστε σε εγρήγορση. Αυτό που βλάπτει είναι το πολύ στρες.
  Σήμερα, επειδή κάθε άνθρωπος γερνάει με δικούς του ρυθμούς, πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν διαφορετική οντότητα. Οι θεραπείες – λύσεις στη γήρανση πρέπει να είναι εξατομικευμένες και να στηρίζονται στη βιολογική ηλικία κάθε ανθρώπου, την οποία μπορούμε πλέον να υπολογίσουμε στο εργαστήριο, και στη συνέχεια να συστήσουμε, ανάλογα με τα ευρήματα, εξατομικευμένα σκευάσματα και πρωτόκολλα.

Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται ως ασθένεια από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας από το 1997 και ορίζεται ως η «μη φυσιολογική και υπερβολική συσσώρευση λίπους που μπορεί να βλάψει την υγεία». Αποτελεί μια πραγματική μάστιγα της κοινωνίας μας, διότι είναι μια πολύπλοκη ασθένεια που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους και αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως.
«Εκτιμάται με το Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ, ή στα αγγλικά BMI: Βody Μass Ιndex), ο οποίος παρουσιάζει ευθεία συσχέτιση με την ποσότητα του σωματικού λίπους τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στους ενήλικες το υπερβάλλον βάρος ορίζεται ως ΔΜΣ 25-30 kg/m² και η παχυσαρκία ως ΔΜΣ ίσος ή μεγαλύτερος από 30 kg/m². Αυτός ο δείκτης υπολογίζεται διαιρώντας απλά το βάρος μας (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους μας (σε μέτρα)», εξηγεί ο δρ Παναγιώτης Λαΐνας, Γενικός Χειρουργός, Αναπληρωτής Διευθυντής Γενικής & Βαριατρικής Χειρουργικής Metropolitan Hospital, Υπεύθυνος του Τμήματος Παχυσαρκίας των HealthSpot Κηφισιάς & Γλυφάδας.

Πότε μιλάμε για νοσογόνο παχυσαρκία;

Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι μια σοβαρή ασθένεια με πρωτοφανή εξάπλωση τα τελευταία τριάντα χρόνια, η οποία πλέον έχει λάβει διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας. Ορίζεται ως η παρουσία ΔΜΣ άνω του 40 kg/m2, χωρίς κανένα συνοδό νόσημα ή άνω του 35 kg/m2 με τουλάχιστον ένα συνοδό νόσημα όπως αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, σύνδρομο υπνικής άπνοιας και αρθραλγίες.
Αποτελεί ένα πρόβλημα με σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές διαστάσεις και αφορά όλες τις ηλικίες και τις κοινωνικοοικονομικές τάξεις. Η χώρα μας, δυστυχώς, έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά νοσογόνου παχυσαρκίας στην Ευρώπη, τόσο στους ενήλικες όσο και στους εφήβους και στα παιδιά.
«Αυτό το γεγονός είναι πραγματικά θλιβερό, γιατί αφορά έναν μεγάλο αριθμό ατόμων, τα οποία στερούνται την ποιότητα ζωής που θα μπορούσαν να έχουν καθώς και την καλή υγεία τους. Ωστόσο, υπάρχουν καλά νέα από την πλευρά της επιστήμης όσον αφορά στην αντιμετώπισή της», επισημαίνει ο ιατρός.

Αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας

Το πιο σημαντικό (και) για τη νοσογόνο παχυσαρκία είναι η πρόληψη, δηλαδή το να μη φτάσει κανείς εκεί. Για τις περιπτώσεις όμως που βρίσκονται στα επίπεδα βαριάς νοσογόνου παχυσαρκίας, ένας σημαντικός αριθμός επιστημονικών μελετών έχει δείξει ότι η χειρουργική αντιμετώπιση είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος όσον αφορά στην απώλεια βάρους, στη θεραπεία των συνοδών παθήσεων καθώς και στη μείωση του αριθμού των θανάτων που σχετίζονται με τη νόσο.
Σήμερα, ανάμεσα στις εφαρμοζόμενες, υπάρχουν δύο επεμβάσεις χειρουργικής νοσογόνου παχυσαρκίας που είναι οι δημοφιλέστερες παγκοσμίως γιατί είναι οι πλέον αποτελεσματικές. Αυτές είναι η επιμήκης γαστρεκτομή και η γαστρική παράκαμψη. Η επιμήκης γαστρεκτομή ή γαστρεκτομή δίκην «μανικιού» ή «sleeve» γαστρεκτομή, είναι μια σχετικά απλή επέμβαση περιοριστικού τύπου που περιλαμβάνει την εκτομή των δύο τρίτων του στομάχου με στόχο τη διαμόρφωση ενός γαστρικού σωλήνα ως προέκταση του οισοφάγου, που διευρύνεται στην περιοχή του άντρου.
Η αφαίρεση του θόλου και του μεγαλύτερου τμήματος του «σώματος» του στομάχου έχουν ως αποτέλεσμα τη δραστική μείωση της γαστρικής χωρητικότητας. Συνεπώς, το αίσθημα κορεσμού επέρχεται νωρίτερα, με λήψη λιγότερης ποσότητας τροφής.
Η γαστρική παράκαμψη είναι μια επέμβαση που αλλάζει την ανατομία του πεπτικού σωλήνα, παρακάμπτοντας τμήμα του λεπτού εντέρου και οδηγεί σε σημαντική απώλεια βάρους μέσω της περιοριστικής και της δυσαπορροφητικής επίδρασής της. Οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται με τη λαπαροσκοπική μέθοδο, μέσα από μικρές τομές λίγων χιλιοστών (5-10 χιλιοστά).

Ο συγχρωτισμός των παιδιών σε σχολεία και δραστηριότητες τους φθινοπωρινούς και τους χειμερινούς μήνες, σε συνδυασμό με το κρύο που ενισχύει περισσότερο τη διατήρηση των σταγονιδίων από το βήχα και το φτάρνισμα στον αέρα, συμβάλλουν στην υπερ-μετάδοση των ιώσεων του ανώτερου αναπνευστικού.

Οι λοιμώξεις του ανωτέρου αναπνευστικού στα παιδιά αφορούν στον φάρυγγα, στον λάρυγγα, στις αμυγδαλές, την τραχεία και τις παθήσεις τους αντίστοιχα: φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα και τραχειοβρογχίτιδα.
Άλλες συχνές λοιμώξεις του ανωτέρου αναπνευστικού είναι η ιγμορίτιδα (που αφορά στην κοιλότητα του κρανίου που βρίσκεται πίσω από τη μύτη) και η ωτίτιδα στην περιοχή των αυτιών. Υπάρχει πλειάδα ιών (ρινοϊοί, παραρρινοϊοί και κορωνοϊοί), συμπεριλαμβανομένης της γρίπης και της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, με διαφορετικά στελέχη.

Αυτό που πρέπει να καταλάβουν οι γονείς είναι ότι πιθανά το παιδί τους να πάσχει από δύο και τρεις διαφορετικούς ιούς του ανώτερου αναπνευστικού ταυτόχρονα και αυτό είναι μια καλή εξήγηση για το πώς, ενώ πάσχουν από μια απλή ίωση, όπως τους αναφέρει ο/η παιδίατρος που εξετάζει το παιδί τους, τα παιδιά βήχουν για 10 ή και πλέον μέρες.
Πιθανά, λοιπόν, μέχρι να κάνει τον κύκλο του ο ένας ιός έχει ήδη κολλήσει το παιδί έναν δεύτερο και έναν τρίτο και, ενώ διαφαίνονταν μια βελτίωση στην κλινική εικόνα του παιδιού, έχουμε πάλι επιδείνωση

Πότε βλέπουμε παιδίατρο;

Ίσως και την πρώτη μέρα των συμπτωμάτων, αν το παιδί βήχει έντονα και δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή αναπνέει πολύ γρήγορα. Σε ένα ζωηρό παιδί που κάνει υψηλό πυρετό, αλλά διατηρεί το κέφι του και δεν έχει έντονα συμπτώματα από το αναπνευστικό μπορείτε και να περιμένετε δύο με τρία 24ωρα. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν θέση στην αντιμετώπιση των ιογενών λοιμώξεων, εκτός βέβαια από τις σπάνιες περιπτώσεις που έχουμε μικροβιακή επιλοίμωξη: παιδιά δηλαδή που νοσούν από ίωση λόγω χαμηλού ανοσοποιητικού και γενικά ταλαιπωρημένου οργανισμού μπορεί να μολυνθούν και από κάποιο μικρόβιο.  Οι ιώσεις του ανώτερου αναπνευστικού στα παιδιά είναι κατά κανόνα αθώες και θεραπεύονται μόνες τους με απλή υποστήριξη του παιδιού με ξεκούραση, αρκετά υγρά, καλό φαγητό και ύπνο και αντιπυρετικά.

Πώς μπορούμε να προφυλάξουμε τα παιδιά από τις ιώσεις;

Η μετάδοση της ίωσης διευκολύνεται από ορισμένες καιρικές συνθήκες σχετιζόμενες με τη θερμοκρασία, υγρασία, ρύπανση, αλλά κυρίως από τον συγχρωτισμό των παιδιών στα σχολεία, τους παιδικούς σταθμούς και τους χώρους δραστηριοτήτων (γυμναστήριο κ.ά.). Ο ιός μεταδίδεται από το ένα παιδί στο άλλο μέσω σταγονιδίων που εσωκλείουν τον ιό και υπάρχουν στα σάλια και στις ρινικές εκκρίσεις.
Επομένως, η προφύλαξη για να μην κολλήσουν άλλα άτομα στο περιβάλλον περιλαμβάνει τη μη χρήση κοινών σκευών στα παιδιά, είτε στο σπίτι είτε στο σχολείο (ατομικό ποτήρι, πιρούνι), καλό πλύσιμο των χεριών κι αν είναι δυνατόν να βάζει το παιδί το χέρι του μπροστά στο στόμα και τη μύτη όταν φταρνίζεται ή βήχει, ώστε να μην μεταδίδονται σταγονίδια στα τριγύρω άτομα και πλύσιμο των χεριών μετά.
Το σημαντικότερο όμως είναι να κρατάμε τα παιδιά σπίτι όταν αρρωσταίνουν όχι μόνο για να προφυλάξουμε τα άλλα παιδιά, αλλά και για να προφυλάξουμε το δικό μας, δεδομένου ότι με το χαμηλό ανοσοποιητικό λόγω της λοίμωξης είναι εύκολο να κολλήσει και μια άλλη λοίμωξη ή να κάνει και επιπλοκή.

Πώς μπορούμε να θωρακίσουμε τα παιδιά μας απέναντι στις ιώσεις; 

Ο καλός ύπνος είναι πολύ σημαντικός. Τα παιδιά θα πρέπει να κοιμούνται νωρίς το βράδυ, 15-16 ώρες ύπνου την ημέρα τα βρέφη έως ενός έτους, 12 – 14 ώρες ημερησίως τα νήπια έως τριών ετών, ενώ τα παιδιά 3-10 ετών θα πρέπει να κοιμούνται 10-12 ώρες καθημερινά.
Μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, αλλά και αντιοξειδωτικά συστατικά (βιταμίνη C, βιταμίνη E, β-καροτένιο, λυκοπένιο και σελήνιο) μπορεί να ενισχύσει τον οργανισμό του παιδιού, ενώ δεν θα πρέπει να παραλείπουμε τη μέτρηση της βιταμίνης D και τη χορήγηση συμπληρώματος, όπου είναι απαραίτητη. Επιπλέον, τα προβιοτικά, δηλαδή τα «καλά» βακτήρια που υπάρχουν στο γιαούρτι, το ξινόγαλα και σε άλλα εμπλουτισμένα προϊόντα, συμβάλλουν στην ισορροπία της χλωρίδας του εντέρου και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού. Απαγορευτικό είναι το κάπνισμα παρουσία παιδιών, δεδομένου ότι υπάρχουν επιδημιολογικές μελέτες που δείχνουν ότι παιδιά που εκτίθενται στον καπνό τσιγάρου είναι πιο επιρρεπή στις λοιμώξεις.
Πρέπει, βέβαια, να έχουμε υπόψη μας πως όλα τα παιδιά δεν έχουν το ίδιο δυνατό ή πλήρως αναπτυγμένο ανοσοποιητικό σύστημα. Έρευνες έχουν δείξει ότι μέχρι τα τέσσερα χρόνια ζωής πολλά παιδιά που υπολείπονται στις ανοσοσφαιρίνες Α και Γ είναι αυτά που μετά από ιογενείς λοιμώξεις και βρογχίτιδες έχουν ανάγκη από συχνή χρήση εισπνεόμενων βρογχοδιασταλτικών, τα γνωστά μασκάκια. Να ενημερώσουμε, βέβαια, τους γονείς ότι η πλειοψηφία των παιδιών μετά τα 4-5 χρόνια βελτιώνονται και δεν αναπτύσσουν άσθμα ενηλίκων.

Ο COVID-19 στα παιδιά

Δυστυχώς, δεν έχει κάποια ξεχωριστή κλινική εικόνα για να μπορέσει ο γιατρός να τον αναγνωρίσει.
Τις πρώτες μέρες των συμπτωμάτων συνήθως παρουσιάζεται, όπως ο κάθε ιός του ανώτερου αναπνευστικού, με λίγα δέκατα στην αρχή, πόνο στον λαιμό, όχι πολύ δυνατό, μπούκωμα και ίσως βήχα.
Συμβουλεύουμε, λοιπόν, τους γονείς συχνή χρήση self-test και, όπου υπάρχει ισχυρή υποψία με συμπτώματα ή μετά από επαφή με γνωστό κρούσμα, rapid ή PCR test.