Ψηλαφητή Μάζα Μαλακών Μορίων: παρακολούθηση διαφοροποίησης – ιατρική αξιολόγηση

Ανδρέας Μαυρογένης
Καθηγητής Ορθοπαιδικής ΕΚΠΑ

Η ψηλαφητή μάζα (όγκος, διόγκωση) στα μαλακά μόρια είναι ένα ορατό ή ανιχνεύσιμο εξόγκωμα κάτω από το δέρμα, το οποίο μπορεί να προέρχεται από το λίπος, τους μυς, τους τένοντες, τα αγγεία ή τα νεύρα. Στην πλειονότητά τους, αυτές οι μάζες είναι καλοήθεις (συχνότερα γάγγλια, λιπώματα (μαλακά, ευκίνητα, συνήθως ανώδυνα και κινητά), κύστεις συχνότερα σμηγματογόνες (μικρή κύστη κάτω από το δέρμα που περιέχει σμήγμα και εντοπίζεται στον πόρο ενός τριχοθυλακίου) ή γαγγλιακές (γάγγλια, κύστεις με ζελατινώδες υγρό, συνήθως κοντά σε αρθρώσεις, συχνότερα στη ραχιαία επιφάνεια του καρπού), αιματώματα ή αποστήματα (συλλογή αίματος μετά από κάκωση ή συλλογή πύου λόγω τοπικής λοίμωξης). Τα σαρκώματα των μαλακών μορίων είναι σπάνιοι κακοήθεις όγκοι των συνδετικών ιστών. Σε όλες τις περιπτώσεις, απαιτείται σωστή ιατρική αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό ιατρό για τον αποκλεισμό και έγκαιρη διάγνωση κακοηθειών (καρκινώματα και σαρκώματα).

Πρέπει να επισκεφθείτε άμεσα ιατρό εάν η ψηλαφητή μάζα είναι μεγαλύτερη από 5 εκατοστά, είναι σκληρή στην αφή (σαν πέτρα) και σταθερά προσκολλημένη (καθηλωμένη στους ιστούς), εντοπίζεται βαθιά, κάτω από την περιτονία των μυών και όχι επιφανειακά στο δέρμα, αυξάνει γρήγορα σε μέγεθος μέσα σε λίγες εβδομάδες, καθώς και πονάει χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια κάκωση ή καταπόνηση.

Αποφύγετε να την πιέζετε, παρακολουθήστε το μέγεθος, αν μεγαλώνει γρήγορα ή αν αλλάζει σχήμα και προγραμματίστε μια ιατρική επίσκεψη σε ιατρό για κλινική εξέταση. Η κλινική εξέταση από τον έμπειρο ειδικό θα αναδείξει τα ανωτέρω χαρακτηριστικά της μάζας, τη σύσταση, τα όρια και την επέκτασή της. Χρήσιμες απεικονιστικές διαγνωστικές εξετάσεις είναι το υπερηχογράφημα των μαλακών μορίων και η μαγνητική τομογραφία με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό μέσο (εκτός αν ο ασθενής έχει επιβεβαιωμένη αλλεργία). Το υπερηχογράφημα των μαλακών μορίων είναι η πρώτη και απλούστερη εξέταση αλλά παρέχει πληροφορίες μόνο αν η μάζα είναι συμπαγής ή κυστική (με υγρό). Η εξέταση εκλογής είναι η μαγνητική τομογραφία η οποία παρέχει λεπτομερή απεικόνιση της σύστασης της μάζας, της σχέσης της και της επέκτασής της στους γύρω ιστούς.

Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις, εκτός εκείνων με σαφή και καλοήθη απεικονιστικά χαρακτηριστικά (απλό λίπωμα, γάγγλιο) η τεκμηρίωση της διάγνωσης θα γίνει με τη βιοψία και την ιστολογική εξέταση. Η βιοψία μπορεί να είναι τμηματική (προσπέλαση και λήψη αντιπροσωπευτικού δείγματος ιστού από τη μάζα) ή αφαιρετική (πλήρης αφαίρεση της μάζας και ιστολογική της εξέταση) Κλείστε το σωστό ιατρικό ραντεβού σε ορθοπαιδικό με εξειδίκευση στη μυοσκελετική ογκολογία ή σε γενικό χειρουργό με εξειδίκευση στη χειρουργική ογκολογία. Ο καταλληλότερος για τους όγκους των μαλακών μορίων στα άκρα είναι ο ορθοπαιδικός. Εκείνοι θα σας γράψουν τις κατάλληλες απεικονιστικές εξετάσεις και θα καθοδηγήσουν την περαιτέρω αντιμετώπιση και θεραπεία. Αποφύγετε την πίεση, μαλάξεις, φυσικοθεραπεία (για τον κίνδυνο τοπικής διασποράς) και βεβιασμένες ενέργειες όπως βιοψία ή αφαίρεση σε μη εξειδικευμένο κέντρο από μη ειδικούς, χωρίς προηγούμενο έλεγχο γιατί μπορεί να οδηγήσουν σε εκπλήξεις («whoops procedure») και να περιπλέξουν τη μετέπειτα θεραπεία και πρόγνωση.