Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΠΙΔΗΣ,

Επικεφαλής της Επιστήμης Δεδομένων του Μικροβιώματος, Εθνικό Εργαστήριο του Μπέρκλεϊ

Φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από τότε που ξεκινήσαμε να διαβάζουμε τον γενετικό κώδικα των μικροβίων με συστηματικό τρόπο (γονιδιωματική), και περίπου 20 χρόνια από την απαρχή της μεγάλης επανάστασης της μεταγονιδιωματικής. Η τελευταία μάς επέτρεψε να αρχίσουμε να μελετούμε το συνολικό γενετικό υλικό (DNA) όλων των μικροοργανισμών που υπάρχουν μέσα σε ένα περιβαλλοντικό δείγμα, χωρίς να απαιτείται η καλλιέργειά τους στο εργαστήριο.

Από τότε μέχρι σήμερα, η εικόνα μας για τον μικροβιακό κόσμο έχει αλλάξει ριζικά. Η μικροβιακή γονιδιωματική μάς επέτρεψε να αποκωδικοποιήσουμε πλήρως το DNA μεμονωμένων μικροοργανισμών και να μελετήσουμε τη γενετική τους βάση και τις λειτουργίες τους με ακρίβεια. Η τεχνολογική επανάσταση που κατέστησε αυτό εφικτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με πάνω από 1.5 εκατομμύριο γονιδιώματα να έχουν αλληλουχηθεί, καλύπτοντας περίπου 20,000 διαφορετικά είδη βακτηρίων και αρχαίων (μικρόβια προκαρυωτικά, δηλαδή χωρίς κυτταρικό πυρήνα). Η μελέτη τους έχει ήδη οδηγήσει σε μεγάλες βιοτεχνολογικές εφαρμογές.

Είναι ενδεικτικό, ότι η μικροβιακή βιοτεχνολογία, αποτελεί έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς της βιομηχανίας, με εφαρμογές που εκτείνονται από τη φαρμακευτική και τη γεωργία έως τα τρόφιμα, τα καύσιμα και τα βιομηχανικά ένζυμα. Η παγκόσμια αγορά προϊόντων μικροβιακής προέλευσης εκτιμάται ότι ανήλθε σε περίπου 210 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 και προβλέπεται να φτάσει τα 351 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2034, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 5,3%

Όμως, ενώ η γονιδιωματική μας έδωσε τα εργαλεία για να διαβάσουμε το DNA και να μελετήσουμε μεμονωμένα είδη, η μεταγονιδιωματική ήταν αυτή που πραγματικά μας επέτρεψε να δούμε τα μικρόβια στο φυσικό τους περιβάλλον, μέσα σε κοινότητες, όπως ακριβώς υπάρχουν στη φύση. Ετσι η έρευνα έγινε πιο ολιστική, πιο περιβαλλοντική, πιο πολυδιάστατη, αλλά και πολύ πιο συναρπαστική. Η μεταγονιδιωματική μάς αποκάλυψε ότι ζούμε σε έναν μικροβιακό πλανήτη, για τον οποίο γνωρίζουμε ακόμη ελάχιστα. Η πλειοψηφία των μικροοργανισμών γύρω μας και μέσα στο σώμα μας, παραμένει αχαρτογράφητη. Δεν γνωρίζουμε τι γονίδια φέρουν, ποιες είναι οι λειτουργίες τους, πώς επηρεάζουν την υγεία μας ή τα οικοσυστήματα στα οποία ζούνε.

Μεγάλο μέρος της έρευνάς μου επικεντρώνεται στην ανακάλυψη και κατηγοριοποίηση αυτών των “αόρατων” και άγνωστων ακόμα οργανισμών. Μέσω μεγάλων διεθνών προγραμμάτων αποκρυπτογράφησής τους, αλλά και μέσα από την ανάπτυξη νέων πρωτοπόρων υπολογιστικών εργαλείων προσπαθούμε να καταγράψουμε αυτή τη “σκοτεινή ύλη” της μικροβιολογίας, με στόχο την ανακάλυψη νέων λειτουργιών όπως π.χ. νέα ένζυμα και βιοκαταλύτες, μέχρι νέα CRISPR (Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats) συστήματα και θεραπευτικά μόρια.
Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι μόνο ποιοι μικροοργανισμοί υπάρχουν, αλλά και τι κάνουν. Πώς συνεργάζονται; Πώς επηρεάζουν το περιβάλλον ή τον ξενιστή τους; Τι γονίδια και τι λειτουργίες κωδικοποιούν; Αυτή η λειτουργική ποικιλότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνάς μας. Με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνικών και μαζικής ανάλυσης δεδομένων, μπορούμε πλέον να αναλύουμε δισεκατομμύρια γονίδια, να εντοπίζουμε νέες πρωτεΐνες, και να προβλέπουμε τις λειτουργίες τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, είχα την τύχη να συνεργαστώ με δύο εμβληματικά εργαστήρια που έχουν τιμηθεί με το Νόμπελ τα τελευταία 5 χρόνια: της Jennifer Doudna στο UC Berkeley, με την οποία ανακαλύψαμε νέα CRISPR συστήματα από το φυσικό περιβάλλον· και του David Baker στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον. Εδώ, σε συνεργασία με το εργαστήριο του Δρ Γιώργου Παυλόπουλου από το Ίδρυμα Φλέμιγκ, ανακαλύψαμε χιλιάδες νέες οικογένειες πρωτεϊνών και προβλέψαμε τις δομές τους, ανοίγοντας νέους δρόμους στη συνθετική βιολογία.

Γιατί αυτό αφορά την Ελλάδα;
Αυτό είναι ένα κομμάτι που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Αντί να εισάγουμε διαρκώς τεχνολογίες από το εξωτερικό, μπορούμε να δημιουργήσουμε νέα γνώση εδώ, και να την εξάγουμε. Αυτό απαιτεί στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό, δίκτυα, υπολογιστικά εργαλεία και προγράμματα που να στηρίζουν τη μετάβαση από τη βασική έρευνα στην εφαρμογή.
Η Ελλάδα έχει εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό. Αν συνδέσουμε την έρευνα με την επιχειρηματικότητα, και δημιουργήσουμε δομές που διευκολύνουν αυτή τη σύνδεση (όπως το BioInnovation Greece και το πρόγραμμα BioSTART), μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ζωντανό και εξωστρεφές βιοτεχνολογικό οικοσύστημα. Η μικροβιακή γονιδιωματική και μεταγονιδιωματική είναι η γλώσσα με την οποία μπορούμε να διαβάσουμε και να κατανοήσουμε τη βιολογία της υγείας μας αλλά και του πλανήτη μας, ώστε να μετατρέψουμε αυτή τη γνώση σε καινοτομία, και οικονομική ανάπτυξη.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα ακολουθήσουμε αυτή την πορεία, αλλά αν η Ελλάδα θα είναι και πάλι απλός θεατής ή πρωταγωνιστής των παγκόσμιων εξελίξεων. Πιστεύω ότι μπορούμε να είμαστε το δεύτερο.

Αναστασία Μοσχοβάκη Ιατρός, Ειδική Παθολόγος

Email: anastasiamoschovaki1@gmail.com

Ο ιός CCHF Crimean-Congo haemorrhagic fever μεταδίδεται στους ανθρώπους είτε μέσω τσιμπημάτων τσιμπουριών είτε μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα ή ιστούς ζώων κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τη σφαγή. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο μπορεί να συμβεί ως αποτέλεσμα στενής επαφής με το αίμα, τις εκκρίσεις, τα όργανα ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων. Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις μπορούν επίσης να προκληθούν λόγω ακατάλληλης αποστείρωσης ιατρικού εξοπλισμού.

Ο ιός CCHF είναι ένας αρμποϊός που ανήκει στο γένος  Nairovirus  στην οικογένεια  Bunyaviridae. Tο γονιδίωμα του ιού κωδικοποιεί το ιικό νουκλεοκαψίδιο, διάφορες δομικές και μη δομικές πρωτείνες, την πολυμεράση. Η πλειονότητα των κρουσμάτων εντοπίζεται σε άτομα που ασχολούνται με την κτηνοτροφία.

Η νόσος περιγράφηκε κλινικά για πρώτη φορά στην Κριμαία (Ουκρανία) το 1944, σε στρατιώτες και αγρότες και ονομάστηκε αιμορραγικός πυρετός της Κριμαίας. Αργότερα, το 1969, ο ιός αναγνωρίσθηκε ως αιτία της λοίμωξης παιδιού  που είχε νοσήσει στο Κονγκό , οπότε και προέκυψε η σημερινή ονομασία της νόσου. Αρκετά κρούσματα CCHF έχουν καταγραφεί σε  Βαλκάνια Ρωσία Μέση Ανατολή Ασία Αφρική. Σήμερα εκτιμάται ότι τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι διατρέχουν κίνδυνο μόλυνσης παγκοσμίως και 10.000 έως 15.000 μολύνσεις συμβαίνουν κάθε χρόνο.

Άνω του 80% των περιπτώσεων είναι ασυμπτωματικές ή ήπιες. Τα παιδιά συνήθως εμφανίζουν τη νόσο με ηπιότερη μορφή. Σε σοβαρές περιπτώσεις, τα κύρια παθοφυσιολογικά χαρακτηριστικά είναι η αυξημένη αγγειακή διαπερατότητα και η καταιγίδα κυτοκινών. Επί συμπτωμάτων, οι ασθενείς συνέρχονται συνήθως σε δύο εβδομάδες. Σπάνια η ανάρρωση μπορεί να είναι πολύ αργή έως έτος. Επί σοβαρής νόσου που επιβάλλει νοσηλεία η θνητότητα κυμαίνεται από 9% έως 50%.

Τα συμπτώματα, στις τυπικές μορφές της νόσου, όταν υπάρχουν,  ξεκινούν απότομα, 1–14 ημέρες μετά την έκθεση με συνδρομή που ομοιάζει με ίωση:

• Κεφαλαλγία
• Πυρετός
• Μυϊκοί πόνοι
• Ρίγη
• Ναυτία
• Έμετος
• Διάρροια
• Διαταραχές συνείδησης
• Φωτοφοβία

Προοδευτικά όμως εάν το ανοσοποιητικό σύστημα δεν καταφέρει να εξουδετερώσει τον ιό, εμφανίζονται αιμορραγικά συμπτώματα: αιμορραγία από ούλα, μύτη, έντερο, αιμορραγικά εξανθήματα, εκχυμώσεις, αιμορραγία από σημεία ενδοφλέβιων ενέσεων, πολυοργανική ανεπάρκεια.

Οι αιματολογικές και βιοχημικές ανωμαλίες περιλαμβάνουν θρομβοπενία, λευκοπενία, τρανσαμινασαιμία, παρατεταμένους χρόνους πήξης, αυξημένα D-διμερή, μειωμένα επίπεδα ινωδογόνου και αυξημένα επίπεδα κρεατινικής φωσφοκινάσης και γαλακτικής αφυδρογονάσης.

Προφύλαξη από τσιμπούρια

• Η περίοδος κατά την οποία τα τσιμπούρια είναι σε έξαρση είναι από την Άνοιξη έως το Φθινόπωρο.
• Φορέστε κλειστά παπούτσια κάλτσες μακριά ενδύματα κατά τις εξορμήσεις σας στην εξοχή ή κατά την τέλεση γεωργικών εργασιών.
• Τοποθετήστε την μπλούζα μέσα στο παντελόνι
• Στην ύπαιθρο περπατάτε στα μονοπάτια και όχι σε μέρη με πυκνά χόρτα ή βλάστηση
• Μην κάθεστε κατάχαμα αλλά να έχετε πάντοτε μαζί σας πετσέτες και ψάθες.
• Χρησιμοποιήστε απωθητικά για τσιμπούρια παρασκευάσματα με αντίστοιχη έγκριση. Βάλτε εντομοαπωθητικό στις γυμνές/ακάλυπτες περιοχές του δέρματός σας. Διαβάστε τα συστατικά στη συσκευασία θα πρέπει να περιέχουν μία από τις παρακάτω ουσίες: DΕΕΤ πάνω από 20% για ενήλικες, ή ικαριδίνη/πικαριδίνη ή IR3535 ή Citriodiol ή Eucalyptus citriodora oil, hydrated, cyclized (ecoil (h/c)
• Μην κόβετε χόρτα με γυμνά χέρια.
• Κρατήστε καθαρό χωρίς αγριόχορτα τον χώρο που περιβάλλει το σπίτι σας.
• Κάντε ντους ή μπάνιο αμέσως μετά την επιστροφή σας από την ύπαιθρο.
• Εάν εντοπίσετε τσιμπούρι στα ρούχα σας, αφαιρέστε το προσεκτικά με γάντια.
• Αν βρείτε τσιμπούρι στο σώμα σας, βάλτε γάντια και αφαιρέστε το απαλά  με κατάλληλη λαβίδα/ τσιμπιδάκι χωρίς να το τραυματίσετε ή να το ενοχλήσετε.
• Φοράτε γάντια και προστατευτικό ρουχισμό, όταν έρχεστε σε επαφή με ζώα ή με το αίμα ή άλλους ιστούς/ εκκρίσεις ζώων, π.χ. κατά τη σφαγή ζώων.
• Εάν έχετε ζώα επικοινωνήστε με τον κτηνίατρο για τον έλεγχο των τσιμπουριών στα ζώα σας.
• Συνιστάται σωστή αποθήκευση κρέατος στους 4–8°C, καλό μαγείρεμα κρέατος και τήρηση αυστηρών κανόνων υγιεινής κατά την διαχείριση του ωμού κρέατος.
• Πρέπει να καταναλώνετε μόνο παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Αναστασία Μοσχοβάκη Ιατρός, Ειδική Παθολόγος

Email: anastasiamoschovaki1@gmail.com

Η χρόνια κόπωση αποτελεί παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από κόπωση διάρκειας  άνω του εξαμήνου, που επιμένει, δεν λύεται με μέτρα ξεκούρασης και προκαλείται από νοσήματα όπως υποβιταμίνωση, αναιμία,  καρδιακά νοσήματα, ορμονικές διαταραχές,  φλεγμονές,  καρκινώματα, παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος,  αναπνευστικές παθήσεις, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης ή μυαλγικής εγκεφαλομυελίτιδας ψυχιατρικά σύνδρομα, σύνδρομο long covid. Ο σωστός εντοπισμός του υποκείμενου αιτίου είναι απαραίτητος κατά την  ειδική παθολογική εξέταση ώστε να χορηγηθεί αποτελεσματική αιτιολογική θεραπεία.

Ανεξαρτήτως αιτιολογίας ωστόσο οι πάσχοντες από χρόνια κόπωση πρέπει να αποφεύγουν ορισμένα λάθη, τα οποία δυστυχώς όχι σπάνια διαπράττονται:

• Δεν μεριμνούν για την καλή υγιεινή του ύπνου τους.

Κατά την διάρκεια του ύπνου, το σώμα καλείται να επιδιορθώσει τις φθορές του σώματος που έγιναν κατά την διάρκεια της ημέρας και να ανεφοδιάσει τις ενεργειακές αποθήκες του σώματος. Η σωστή υγιεινή ύπνου αποτελεί προϋπόθεση για το σωστό ύπνο και εξασφαλίζεται όταν:

• Το υπνοδωμάτιο έχει καλές συνθήκες θερμοκρασίας υγρασίας, άνετο στρώμα, μαξιλάρια, κουβέρτες, υπάρχει πλήρης συσκότιση του υπνοδωματίου.  Απομακρύνετε τις πηγές θορύβου, ρούτερ και κινητά από το υπνοδωμάτιο. Εάν η πλήρης συσκότιση σας προκαλεί φόβο, χρησιμοποιήστε ένα διακριτικό κίτρινο ζεστό φως που προσομοιάζει το φως της σελήνης, μάσκες ύπνου.
• Αποφεύγετε την έκθεση στο μπλε φως υπολογιστών, κινητών κατά το δίωρο που προηγείται του ύπνου, διότι διαταράσσει την έκκριση της μελατονίνης, ουσίας που έχει ζωτικό ρόλο για το σωστό ύπνο. Αποφύγετε κατά το δυνατόν την υπερβολική έκθεση στο μπλε φως, μετά το μεσημέρι.
• Αποφεύγετε αλκοόλ, καφέ, τα μεγάλα νυχτερινά γεύματα που δυσχεραίνοντας την πέψη διαταράσσουν τον ομαλό ρυθμό του ύπνου.
• Εφαρμόζετε μια χαλαρωτική ρουτίνα κατά το δίωρο που προηγείται του ύπνου.
• Έχετε σταθερό ωράριο κατάκλισης αφύπνισης
• Ασκείτε δραστηριότητες που σας βοηθούν να διαχειριστείτε με επάρκεια το stress. Η θρησκευτικότητα,  η ακρόαση επιλεγμένης μουσικής, η κλασσική φιλοσοφία, η ψυχοθεραπεία,  οι ενδυναμωτικές φιλικές οικογενειακές και συντροφικές σχέσεις, η βιβλιοφιλία, η τέχνη, η επαφή με την φύση,  συντελούν στην διαχείριση του άγχους.

• Δεν φροντίζουν για τη σωστή διατροφή τους.

Το μεσογειακό παραδοσιακό διατροφικό μοντέλο χωρίς κατάχρηση αλκοόλ , καφέ, τυποποιημένων αναψυκτικών  είναι η διατροφή που συνιστάται.  Εάν πάσχετε από χρόνιο νόσημα πρέπει να ακολουθείτε ειδικές διατροφικές οδηγίες. Πρέπει να αποφεύγετε τις δίαιτες express,  τις εξαιρετικά υποθερμιδικές, τις  στερητικές δίαιτες.

• Επιμένουν να καπνίζουν

Το οξυγόνο είναι σημαντικό για τη σωστή επιτέλεση της πλειοψηφίας των βιοχημικών αντιδράσεων που γίνονται στο ανθρώπινο σώμα και την παροχή υψηλής ενεργειακής εφεδρείας. Ο καπνός του τσιγάρου και πολλά από τα συστατικά του προκαλούν δομικές αλλαγές στην αναπνευστική οδό και στο σύστημα της κυκλοφορίας με αποτέλεσμα  την διαταραχή της ομαλής διάθεσης του οξυγόνου στο ανθρώπινο σώμα.

• Δεν εκπαιδεύουν τον εαυτό τους να μαθαίνει και να σέβεται τα ενεργειακά όρια του σώματός τους.

Όλοι  οι άνθρωποι έχουν όρια δραστηριότητας πέραν των οποίων κινδυνεύουν να προσβληθούν από υπερκόπωση, εάν όμως πάσχετε από χρόνια κόπωση, τα δικά σας όρια είναι πιο στενά, πρέπει να αυτοεκπαιδευτείτε να τα αναγνωρίζετε και να τα σέβεστε. Μην πιέζετε τον εαυτό σας να ολοκληρώσει ασφυκτικά επαγγελματικά προγράμματα, να ενταχτεί σε πιεστικά προγράμματα άσκησης, να διεκπεραιώσει κουραστικές κοινωνικές υποχρεώσεις.

• Δεν εκτίθενται στον ήλιο

Η μειωμένη διάθεση που προκαλεί η κόπωση έχει ως αποτέλεσμα, οι πάσχοντες να παραμένουν επί πολλή ώρα στο σπίτι, αποφεύγοντας ακόμη και την έξοδο στο μπαλκόνι του σπιτιού τους. Ωστόσο με την πρακτική αυτή δεν τροφοδοτούν τον οργανισμό τους με επαρκή βιταμίνη D η οποία συντίθεται στον οργανισμό με την επίδραση του ηλιακού φωτός και είναι σημαντική για την υγεία του σκελετού, την αντιμετώπιση φλεγμονών,  την αντίσταση έναντι λοιμώξεων, την φόρτιση των ενεργειακών αποθηκών. Ιδιαιτέρως το ηλιακό πρωινό φως είναι σημαντικό για την ομαλοποίηση των επιπέδων μελατονίνης- σεροτονίνης.

Χρήστος Γ. Σαββόπουλος
Καθηγητής Παθολογίας Α.Π.Θ.,
Δ/ντης Α’ Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής & Μονάδας Αυξημένης Φροντίδας (Stroke Unit), Κέντρο Αριστείας Υπέρτασης (Excellence Center of Hypertension), Πανεπιστημιακό Νοσ/μείο ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη

Γενικά συμπτώματα ονομάζονται ορισμένα από τα συμπτώματα των αρρώστων αδυναμία, εύκολη κόπωση, καταβολή, απώλεια σωματικού βάρους, κεφαλαλγία), τα οποία εμφανίζονται κατά την πορεία πολλών νοσημάτων, διαφορετικής αιτιολογίας. Ο πυρετός αποτελεί ένα από τα πιο συχνά γενικά συμπτώματα.
Ως πυρετός καθορίζεται η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος πάνω από τους 37⁰C, που θεωρείται ως το ανώτερο όριο της φυσιολογικής θερμοκρασίας, αλλά στο όριο αυτό υπάρχουν μικρές φυσιολογικές ημερήσιες διακυμάνσεις. Για το λόγο αυτό, ορθότερο είναι να ονομάζεται πυρετός η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος πάνω από τα όριο των φυσιολογικών διακυμάνσεων της.
Στα υγιή φυσιολογικά άτομα η θερμοκρασία παραμένει σταθερή, περί τους 37⁰C, με μικρές όπως προαναφέρθηκε διακυμάνσεις στη διάρκεια της ημέρας. Η σταθερότητα αυτή της θερμοκρασίας του ανθρώπου εξασφαλίζεται και ρυθμίζεται από ένα ειδικό θερμορυθμιστικό μηχανισμό από δύο θερμορυθμιστικά κέντρα του κεντρικού νευρικού συστήματος, τα οποία βρίσκονται στον εγκέφαλο και συγκεκριμένα στον πρόσθιο υποθάλαμο. Ο μηχανισμός αυτός εξασφαλίζει την ισορροπία μεταξύ της παραγόμενης και της αποβαλλομένης από τον οργανισμό θερμότητας.
Το ένα κέντρο έχει την ικανότητα να ρυθμίζει τη συντήρηση της θερμοκρασίας του σώματος, προκαλώντας συστολή των αγγείων (αγγειοσύσπαση) και ρίγος, ενώ το άλλο κέντρο έχει την ικανότητα να ρυθμίζει την αποβολή θερμότητας από το δέρμα, προκαλώντας αγγειοδιαστολή και εφιδρώσεις. Τα δυο αυτά κέντρα φαίνεται ότι βρίσκονται σε σχέση αλληλεπίδρασης (παλίνδρομης ρύθμισης) με τη θερμοκρασία του σώματος. Δηλαδή, η άνοδος της θερμοκρασίας του σώματος διεγείρει το κέντρο που ρυθμίζει την αποβολή θερμότητας, ενώ η πτώση της θερμοκρασίας διεγείρει το κέντρο που ρυθμίζει τη συντήρηση της θερμοκρασίας. Συνεπώς η θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος παραμένει σε γενικές γραμμές σταθερή, ωστόσο διαφέρει ανάλογα με το σημείο-μέρος που γίνεται η θερμομέτρηση. Στη μασχάλη 36.6 ⁰C (+ 0.2 ⁰C), στο στόμα 37 ⁰C (+ 0.2 ⁰C) και στο ορθό 37.4 ⁰C (+ 0.2 ⁰C)

Σε παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως π.χ. σε όγκους ή σε αιμορραγίες, είναι δυνατόν να προκληθεί απορρύθμιση των θερμορρυθμιστικών κέντρων, με αποτέλεσμα την εμφάνιση πυρετού. Ο πυρετός αυτός ονομάζεται πυρετός κεντρικής αιτιολογίας.

Οι αιτίες που προκαλούν τον πυρετό είναι: τα μικρόβια, οι ιοί, διάφορες εξωγενείς πυρετογόνες ουσίες, αλλά και άλλες, άγνωστες επί του παρόντος ουσίες, οι οποίες παράγονται από τον οργανισμό ανθρώπων που πάσχουν από κακοήθη συνήθως νοσήματα και ονομάζονται εξωγενή πυρετογόνα.
Η πορεία του πυρετού διακρίνεται σε τρία στάδια: το στάδιο ανόδου, το στάδιο πτώσης και το στάδιο ακμής. Ενίοτε μπορεί να προηγηθεί πρόδρομο στάδιο, που χαρακτηρίζεται από εκδήλωση άτυπων γενικών συμπτωμάτων όπως καταβολή, κακουχία, μυαλγίες, οσταλγίες, ανορεξία κ.ά.

Με βάση το ύψος της θερμοκρασίας οι διάφοροι πυρετοί χαρακτηρίζονται ως:
✤ Δεκατική πυρετική κίνηση ή πυρέτιο (ανέρχεται το μέγιστο έως 37.5 ⁰C)
✤ Ελαφρός πυρετός
(δεν υπερβαίνει τους 38 ⁰C)
✤ Μέτριος πυρετός
(έως 38.5 ⁰C)
✤ Υψηλός πυρετός
(έως 40.5 ⁰C)
✤ Υπερπυρεξία
(υπερβαίνει τους 40.5 ⁰C)
✤ Βέβαια με βάση τη διάρκεια και τη διακύμανση του πυρετού, παρατηρούνται διάφοροι τύποι πυρετού: ο συνεχής, ο υφέσιμος, ο διαλείπων, ο υπόστροφος, ο κυματοειδής και ο ακανόνιστος πυρετός. Και βέβαια υπάρχει και ο Πυρετός Aγνώστου Aιτιολογίας που χαρακτηρίζεται ως εμπύρετη κατάσταση >38,3°C (σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις) που διαρκεί τουλάχιστον 3 εβδομάδες και δεν έχει τεθεί αιτιολογική διάγνωση μετά από τουλάχιστον μιας εβδομάδος νοσηλεία στο Νοσοκομείο. Συνήθη αίτια οι Λοιμώξεις, τα Νεοπλάσματα (καρκίνος σε διάφορα όργανα), Μη λοιμώδη φλεγμονώδη νοσήματα (αυτοάνοσα), Διάφορα άλλα νοσήματα, αλλά και Αδιάγνωστα νοσήματα σε περίπου 13% των περιπτώσεων.

Κατά συνέπεια για να απαντηθεί που σταματάει η αυτοθεραπεία (αναφορά σε τρόπους αυτοθεραπείας) και που ξενικά η επίσκεψη στον ιατρό για βαθύτερη διερεύνηση αιτιών, αντιλαμβάνεται ο καθένας ότι δεν υπάρχει απάντηση σε πάγια βάση και σε γενικό επίπεδο, αλλά εξατομικευμένα, δηλαδή ανάλογα με τον ασθενή που εκδηλώνει πυρετό, την ηλικία του, το εάν εμφανίζει ή όχι συννοσηρότες όπως τα χρόνια νοσήματα διαβήτης, υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, νεφρική νόσος, κακοήθεια και γενικά ανοσοκαταστολή και φυσικά ανάλογα και με τον τύπο και τη διάρκεια του πυρετού. Επομένως τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι συνήθως χρειάζονται εκτίμηση ιατρική από τον προσωπικό τους οικογενειακό ιατρό ή από ιατρούς νοσηλευτικών ιδρυμάτων (αρχικά σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας – π.χ Κέντρα Υγείας και εάν απαιτηθεί και παραπομπή σε Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια νοσοκομεία), όπως και όσοι έχουν κάποιο από τα προαναφερόμενα χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Σε διαφορετική περίπτωση και ειδικά όταν συνυπάρχουν και γενικά συμπτώματα που να παραπέμπουν σε κάποια εμπύρετο ιογενή λοίμωξη θα μπορούσε μια αυτοθεραπεία 2-3 ημερών με ξεκούραση, ενυδάτωση με χυμούς και γενικά υγρά και λήψη κοινών αντιπυρετικών όπως παρακεταμόλη ή μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών όπως ιμπουπροφαίνη και συχνά ντουζ με χλιαρό νερό πριν αναζητηθεί ιατρική βοήθεια με κλινική εξέταση και ενδεδειγμένο εργαστηριακό και απεικονιστικό έλεγχο όταν απαιτείται.

Στην κατεύθυνση αυτή θα πρέπει και οι φαρμακοποιοί να έχουν διακριτό ρόλο μη υποκαθιστώντας το γιατρό χορηγώντας αυθαίρετα οποιαδήποτε αγωγή χωρίς ιατρική συνταγή (π.χ. αντιβιοτικά, αντιβηχικά, κορτιζόνη κλπ) πέραν των απλών αντιπυρετικών και ρινικών αποσυμφορητικών ή απλών βιταμινών C & D.

Ιωάννης Γ. Καραϊτιανός
Επίκ. Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν
Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ογκολογίας, Πρόεδρος Ελληνικής Γεροντολογικής
και Γηριατρικής Εταιρείας
Πρόεδρος Εταιρείας Ιατρικών Σπουδών
igkaraitianos@hotmail.com

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας και που προβλέπεται να προσλάβει τα επόμενα χρόνια τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις είναι το δημογραφικό πρόβλημα που ωστόσο αποτελεί μείζον θέμα τόσο για την Ευρώπη όσο και παγκοσμίως. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι το 1980 τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών ήταν 280 εκατομμύρια και το 2021 έφτασαν τα 761 εκατομμύρια. Οι στατιστικές μελέτες αναφέρουν ότι μέχρι το 2050 το ποσοστό των ηλικιωμένων ατόμων παγκοσμίως θα αυξηθεί από 10% που είναι σήμερα, σε 17% και συγκεκριμένα θα παρατηρηθεί αύξηση κατά 188% στα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, 351% στις ηλικίες άνω των 85 ετών και 1004% στους αιωνόβιους!!! Αυτές οι εντυπωσιακές αυξήσεις των ατόμων προχωρημένης ηλικίας βρίσκονται σε αντιδιαστολή με μία μέτρια ποσοστιαία αύξηση του γενικού πληθυσμού ηλικίας 0-64 ετών κατά μόλις 22% για το ίδιο χρονικό διάστημα.
Στη χώρα μας σήμερα ζουν 2.400.000 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών και από αυτούς 600 χιλιάδες είναι άνω των 85 ετών. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ του 2018 προβλέπουν ότι η Ελλάδα εξαιτίας της γήρανσης θα παρουσιάσει τη σημαντικότερη μείωση του συνολικού δείκτη παραγωγικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενώ στην πρόσφατη έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών η χώρα μας κατατάσσεται στην 4η θέση με τη μεγαλύτερη συρρίκνωση του παραγωγικού πληθυσμού παγκοσμίως!

Η ταχεία αύξηση του αριθμού των ατόμων μεγαλύτερων ηλικιών υπογραμμίζει τη σημασία της προαγωγής της υγείας, της πρόληψης και της θεραπείας ασθενειών σε όλη τη διάρκεια της ζωής και φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη για την αντιμετώπιση της οργανικής και ψυχικής ευαλωτότητας που συνεπάγεται το γήρας. Η ανησυχία επικεντρώνεται στον τρόπο ζωής και ειδικότερα στη σωματική δραστηριότητα και την πνευματική ευεξία ως οδηγών υγιούς γήρανσης και μακροζωΐας για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, σε συνδυασμό προφανώς με τη σωστή διατροφή και το καθαρό περιβάλλον.
Στη χώρα μας, εξίσου σοβαρό πρόβλημα με την ταχύτατη γήρανση αποτελεί και η χαμηλή ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Έχει υπολογιστεί ότι τα έτη υγιούς γήρανσης στη χώρα μας έχουν μειωθεί κατά 3,4 έτη την τελευταία 10ετία με την Ελλάδα να κατατάσσεται εξαιτίας αυτού σε χαμηλό επίπεδο τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ευρώπη γενικότερα. Αυτό οφείλεται στον υψηλό επιπολασμό των νόσων φθοράς του οργανισμού, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης, η οστεοπόρωση, τα κατάγματα κλπ αλλά και η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης, οι κακές διατροφικές συνήθειες καθώς και η κακή ποιότητα του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν οι Έλληνες.

Είναι γεγονός ότι με την πάροδο των ετών, οι διατροφικές ανάγκες αλλάζουν και πολλοί άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας αντιμετωπίζουν προβλήματα όπως μειωμένη όρεξη, διαταραχές γεύσης, δυσκολία στη μάσηση και την κατάποση ή χρόνιες παθήσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε διαταραχές θρέψης. Στη χώρα μας 1 στα 3 άτομα άνω των 65 ετών πάσχει από δυσθρεψία, μία ασθένεια κατά την οποία το σώμα δεν λαμβάνει τις απαραίτητες ποσότητες σε θερμίδες, πρωτεΐνες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία μέσω της διατροφής, με πολύ σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και πνευματική υγεία του ατόμου, όπως αύξηση του κινδύνου λοιμώξεων, απώλεια μυϊκής μάζας, καθυστέρηση στην ανάρρωση από ασθένειες ή χειρουργικές επεμβάσεις, εξάντληση, αδυναμία ή δυσκολία στην κίνηση. Η σωστή διατροφή, όπως είναι η μεσογειακή, αποτελεί «φάρμακο» για το σώμα παίζοντας καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας και της ποιότητας ζωής των μεγαλύτερων ηλικιακά ατόμων.

Εξίσου σημαντική με τη διατροφή, όμως, είναι και η σωματική άσκηση. Οι συστάσεις για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω υποδεικνύουν την ανάγκη 150 λεπτών την εβδομάδα φυσικής δραστηριότητας μέτριας έντασης όπως περπάτημα ή κολύμβηση, ή 75 λεπτών την εβδομάδα έντονης δραστηριότητας, όπως πεζοπορία, τζόκινγκ ή τρέξιμο, καθώς επίσης αερόβια άσκηση και ασκήσεις ενδυνάμωσης και ισορροπίας για τη μείωση του κινδύνου πτώσεων. Εάν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας δεν μπορούν να ακολουθήσουν τις οδηγίες λόγω χρόνιων παθήσεων, θα πρέπει να είναι όσο δραστήρια το επιτρέπουν οι ικανότητές τους και οι συνθήκες. Πρόσφατες μελέτες απέδειξαν ότι ακόμα και η άσκηση κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου μόνο, έχει τα ίδια ευεργετικά αποτελέσματα. Ωστόσο πρέπει να τονίσουμε ότι πολύ σπουδαίο ρόλο παίζει και η πνευματική ευεξία η οποία επιτυγχάνεται με την ενεργή κοινωνική ζωή και δραστηριότητες, την ενασχόληση με την τέχνη ή κάποιο χόμπι, αλλά και την παραμονή ως ενεργού μέλους της οικογένειας.
Εξάλλου, η «Δεκαετία Υγιούς Γήρανσης» 2021-2030 που έχει θεσπιστεί από τον ΟΗΕ και αποτελεί μία παγκόσμια πρωτοβουλία συσπείρωσης φορέων, οργανισμών και πολιτών, έχει στόχο τη βελτιστοποίηση της «λειτουργικής ικανότητας» των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και τη μακροζωία, αλλά με υγιή και ευχάριστο τρόπο. Η πρωτοβουλία αυτή επικεντρώνεται σε τέσσερις τομείς δράσεων: Περιβάλλοντα Φιλικά Προς τους Ανθρώπους Μεγαλύτερης Ηλικίας, Καταπολέμηση του Ηλικιακού Ρατσισμού, την Ολοκληρωμένη Φροντίδα από την πρόληψη μέχρι τη θεραπευτική αντιμετώπιση με το μικρότερο δυνατό κόστος και, τέλος, τη Μακροχρόνια Φροντίδα που περιλαμβάνει την υποστήριξη και την αποκατάσταση ατόμων μη αυτοεξυπηρετούμενων.

Γεώργιος Π. Χρούσος
Ακαδημαϊκός-Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας,
Διευθυντής, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας, Παιδιού, και Ιατρικής Ακριβείας, Επικεφαλής, Έδρα UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος, Hellenic Pasteur Institute

Οι αγωνιστές του υποδοχέα του πεπτιδίου-1 τύπου γλυκαγόνης (GLP-1), που αρχικά αναπτύχθηκαν για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και αργότερα για την παχυσαρκία, έχουν προσελκύσει την προσοχή για τον πιθανό τους ρόλο στη θεραπεία των διαταραχών πρόσληψης τροφής. Οι μοναδικές επιδράσεις τους στη ρύθμιση της όρεξης, την επεξεργασία της λειτουργίας της αμοιβής στον εγκέφαλο («απόλαυση» από τη λήψη του φαγητού και όχι από τη θρεπτική του αξία) και την μεταβολική υγεία, τους καθιστούν μια πολλά υποσχόμενη φαρμακολογική παρέμβαση για διαταραχές όπως η αδηφαγική διαταραχή (Binge Eating Disorder), η νευρική βουλιμία (Bulimia Nervosa) και ακόμη και ορισμένες περιπτώσεις νευρικής ανορεξίας (Anorexia Nervosa). Παρακάτω παρατίθεται εκτενής αιτιολόγηση για τη καταρχήν δοκιμαστική χρήση τους κάτω από αυστηρά ελεγχόμενα κλινικά πρωτόκολλα.

Η πρόταση χρήσης των αγωνιστών GLP-1 στις διαταραχές πρόσληψης τροφής βασίζεται στο ότι η νευροβιολογική βάση αυτών των διαταραχών σχετίζεται ισχυρά με τους μηχανισμούς δράσης αυτών των φαρμάκων. Πράγματι, οι διαταραχές πρόσληψης τροφής περιλαμβάνουν δυσλειτουργικές οδούς του εγκεφάλου που σχετίζονται με την πείνα, τον κορεσμό, τον έλεγχο των παρορμήσεων και την επεξεργασία της αμοιβής. Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 δρουν σε αυτές τις οδούς με τρόπους που μπορούν να βοηθήσουν στην ομαλοποίηση των διατροφικών συμπεριφορών.
Οι υποδοχείς GLP-1 βρίσκονται στον εγκέφαλο, ιδιαίτερα σε περιοχές που ρυθμίζουν την πείνα και τον κορεσμό. Αυτά τα φάρμακα μειώνουν την πείνα και αυξάνουν τον κορεσμό μέσω: α. επιβράδυνσης της γαστρικής κένωσης, οδηγώντας σε παρατεταμένο αίσθημα πληρότητας μετά το γεύμα. β. μείωσης των επιπέδων της γκρελίνης (“ορμόνης της πείνας”) και γ. ενίσχυσης της ευαισθησίας στη λεπτίνη («ορμόνη του κορεσμού»), κάνοντας τα άτομα πιο δεκτικά στα σήματα κορεσμού. Δεδομένου ότι η αδηφαγική διαταραχή και η νευρική βουλιμία συχνά περιλαμβάνουν διαταραγμένα σήματα κορεσμού, οι αγωνιστές GLP-1 μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της σωστής ρύθμισης της όρεξης.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το ντοπαμινεργικό Σύστημα της Αμοιβής στον εγκέφαλο παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόσληψη τροφής. Η αδηφαγία και η καταναγκαστική υπερφαγία συνδέονται με την υπερδραστηριότητα στο Σύστημα της Αμοιβής, ιδιαίτερα στο μεσομεταιχμιακό ντοπαμινεργικό σύστημα. Οι αγωνιστές GLP-1 τροποποιούν τη σηματοδότηση της ντοπαμίνης μειώνοντας: το αμοιβικό φαγητό, την ενισχυτική επίδραση των εύγευστων τροφών και την παρορμητική διατροφική συμπεριφορά. Αυτοί οι μηχανισμοί καθιστούν τους αγωνιστές GLP-1 ιδιαίτερα ελκυστικούς για την αδηφαγική διαταραχή και τη νευρική βουλιμία, όπου η τροφή συχνά καταναλώνεται για την αμοιβή της και όχι για τη θρεπτική της αξία.

Στο μετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου εδράζεται ο έλεγχος των παρορμήσεων και οι διαταραχές πρόσληψης τροφής σχετίζονται με διαταραχές στη λειτουργία του προμετωπιαίου φλοιού, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την συναισθηματική αυτορρύθμιση και τη λήψη αποφάσεων. Οι αγωνιστές GLP-1 βελτιώνουν: τον αυτοέλεγχο στην κατανάλωση τροφής, τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις διατροφικές επιλογές και τη μείωση των καταναγκαστικών διατροφικών συμπεριφορών.

Υπάρχουν προκλινικές και ανέκδοτες κλινικές ενδείξεις που υποστηρίζουν τη χρήση των αγωνιστών GLP-1στην αλλαγή της διατροφικής συμπεριφοράς. Ειδικά στην αδηφαγική διαταραχή, οι μελέτες με λιραγλουτίδη και σεμαγλουτίδη έχουν δείξει ότι οι αγωνιστές GLP-1 μειώνουν τα επεισόδια αδηφαγίας, τη συνολική πρόσληψη θερμίδων και το σωματικό βάρος, ενώ οι συμμετέχοντες αναφέρουν μειωμένη επιθυμία για αδηφαγία και αυξημένη ικανότητα ελέγχου των μερίδων. Από την άλλη μεριά, υπάρχουν ψυχολογικά οφέλη, όπως μείωση της εμμονής με το φαγητό και της συναισθηματικής υπερφαγίας.
Στη νευρική βουλιμία, οι αγωνιστές GLP-1 μπορεί να βοηθήσουν στη ρύθμιση των επεισοδίων υπερφαγίας και να μειώσουν την παρόρμηση για πρόκληση εμετού, ενώ μπορεί να μειώσουν τις καταναγκαστικές συμπεριφορές μέσω της σταθεροποίησης των σημάτων όρεξης. Η πλέον εξωσυμβατική σκέψη σε αυτό το δοκίμιο είναι στη χρήση αγωνιστών GLP-1 στη νευρική ανορεξία ειδικά στις άτυπες μορφές. Φυσικά εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και έλεγχος λόγω της πιθανής πρόκλησης περαιτέρω απώλειας βάρους.

Οι αγωνιστές GLP-1 πιθανόν να έχουν μεταβολικά και φυσιολογικά οφέλη, καθώς μπορούν να αντιμετωπίσουν τις μεταβολικές διαταραχές που σχετίζονται με τις διαταραχές πρόσληψης τροφής, όπως βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και της γλυκαιμικής ρύθμισης, μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και επιβράδυνση της γαστρικής κένωσης, αυξάνοντας τον κορεσμό. Σε σύγκριση με άλλες θεραπείες που χρησιμοποιούνται σήμερα, οι αγωνιστές GLP-1 συγκρίνονται ευνοϊκά με τους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs, π.χ. φλουοξετίνη), που ρυθμίζουν τη διάθεση αλλά έχουν περιορισμένη επίδραση στην όρεξη, και την τοπιραμάτη, η οποία μειώνει τα επεισόδια υπερφαγίας αλλά έχει γνωστές γνωστικές παρενέργειες.
Συμπερασματικά, οι αγωνιστές GLP-1 αποτελούν πιθανόν μια καινοτόμο προσέγγιση για τη θεραπεία των διαταραχών πρόσληψης τροφής, προσφέροντας τόσο φυσιολογικά όσο και ψυχολογικά οφέλη. Χρειάζονται περισσότερες έρευνες για τη βέλτιστη χρήση τους, αλλά τα έως τώρα δεδομένα δείχνουν ότι μπορούν να φέρουν επανάσταση στη θεραπεία αυτών των διαταραχών.

Δημήτρης Ρίχτερ
Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ευρωκλινικής Αθηνών
Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Λιπιδιολογίας, Αθηροσκλήρωσης και Αγγειακής Νόσου

Εντύπωση προκαλούν στον κόσμο οι συνεχώς χαμηλότερες τιμές που τίθενται ως στόχος για την κακή χοληστερίνη και η πτώση των φυσιολογικών ορίων. Πριν 20 χρόνια τα φυσιολογικά όρια της LDL (κακής χοληστερόλης) ήταν χαμηλότερα από 160 mg/dl και μέχρι πρόσφατα ξέραμε ότι σε στεφανιαίους ασθενείς ο στόχος τίθεται να είναι < 70 mg/dl.
Νεώτερες μελέτες όμως μας έδειξαν πως ακόμα και το να ρίξουμε την LDL πολύ χαμηλά (55-60 mg/dl) σε ανθρώπους που δεν έχουν πρόβλημα με την καρδιά τους αλλά είναι υψηλού κινδύνου για καρδιακό επεισόδιο προκαλεί σημαντική μείωση εμφραγμάτων και εγκεφαλικών. Πολλοί από μας όταν δουν τις εξετάσεις τους θα συνειδητοποιήσουν ότι ακόμη και με αυστηρή δίαιτα είναι σχεδόν απίθανο να καταφέρουν να έχουν LDL κάτω από 115 mg/dl που είναι το ανώτερο όριο.

Για το λόγο αυτό πολλοί ασθενείς αναρωτιούνται πως είναι δυνατόν μία ‘φυσιολογική και συνηθισμένη κατάσταση’ , δηλαδή επίπεδα χοληστερίνης 200 mg/dl και LDL 130 mg/dl να είναι βλαβερά για τον οργανισμό; Η απάντηση είναι ότι η έννοια του φυσιολογικού σχετίζεται με τη μέση τιμή μίας εξέτασης στο σύνολο του πληθυσμού. Στην επαρχιακή Κίνα ο μέσος όρος ολικής χοληστερίνης είναι 115 mg/dl, στην αστική Κίνα 135 mg/dl και στη Δυτική Ευρώπη 210mg/dl. Με βάση τους Κινέζους δηλαδή η συντριπτική πλειοψηφία των Δυτικών έχει παθολογικά επίπεδα χοληστερίνης. Ο οργανισμός μας δεν έγινε ξαφνικά αυτοκαταστροφικός αλλά απλά στο Δυτικό κόσμο άλλαξε το περιβάλλον γύρω του πάρα πολύ γρήγορα και αυτός δεν καταφέρνει να προσαρμοστεί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ανθρώπινο είδος εξελίσσεται εδώ εκατομμύρια χρόνια και σε όλες σχεδόν τις εποχές το χαρακτηριστικό του τρόπου ζωής ήταν η λίγη τροφή και η άσκηση. Ελλείψει αμαξιών οι άνθρωποι περπατούσαν κάθε μέρα χιλιόμετρα για να μετακινηθούν και η τροφή ήταν ένα αγαθό που δεν ανευρισκόταν υποχρεωτικά κάθε ημέρα, έτσι ώστε όταν υπάρχει να προσπαθούν όλοι να αποθηκεύσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες λίπους τρώγοντας όσο περισσότερο μπορούσαν ώστε να διατηρηθούν υγιείς μέχρι την επόμενη φορά που θα έτρωγαν. Μετά τη βιομηχανική επανάσταση όμως το σκηνικό αλλάζει δραματικά. Τα αυτοκίνητα με μηδενική προσπάθεια καλύπτουν τις αποστάσεις και σήμερα πολλοί ακόμη και για 100 μέτρα χρησιμοποιούν το αυτοκίνητο αντί να περπατήσουν. Το φαγητό είναι στο Δυτικό κόσμο ένα είδος εν αφθονία και ειδικά το κακής ποιότητας φαγητό είναι και φθηνό και εύκολα προσβάσιμο σε όλους. Αυτή η τρομακτική αλλαγή των τελευταίων 100-150 χρόνων ανέτρεψε τα περιβαντολλογικά δεδομένα χιλιετιών και τα γονίδια μας αδυνατούν να ανταποκριθούν σε αυτά. Συνεχίζουν να αποθηκεύουν αμέσως λίπος διότι έχουν μάθει ότι θα χρειαστεί τις επόμενες ημέρες για τη σωματική άσκηση αλλά δυστυχώς σήμερα η άσκηση δεν έρχεται ποτέ και έρχεται μόνο η επόμενη μερίδα φαγητού.

Ας δούμε κάποιους διαδεδομένους μύθους κ αλήθειες για τη χοληστερίνη.
1. Η υψηλή χοληστερόλη είναι βασικός παράγοντας που προδιαθέτει για εμφάνιση στεφανιαίας νόσου.
Σωστό. Όπως μάθαμε εδώ και 50 περίπου χρόνια η αυξημένη χοληστερόλη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες εκδήλωσης στεφανιαίας νόσου ή/και εμφράγματος του μυοκαρδίου. Η σημασία της, είναι μέγιστη στις νεώτερες ηλικίες 30-65 ετών και μετά σταδιακά μειώνεται για να δώσει την κύρια θέση στην υπέρταση. Η δράση της είναι συνεργική με το κάπνισμα, την υπέρταση , το σάκχαρο κ.τ.λ. Δηλαδή όσους περισσότερους παράγοντες κινδύνου έχει κανείς τόσο χαμηλότερα πρέπει να ρίξει τη χοληστερίνη του.
Η χοληστερίνη αποτελεί ένα βασικό συστατικό των κυττάρων και είναι απαραίτητη για τον κυτταρικό μεταβολισμό. Όμως στο Δυτικό κόσμο τον 21ο αιώνα, υπάρχει αφθονία φαγητού και τεράστια έλλειψη σωματικής άσκησης. Η ανισορροπία αυτή έχει μετατρέψει τη χοληστερόλη από σύμμαχο σε εχθρό αφού τα σημερινά επίπεδα του μέσου Ευρωπαίου πολίτη (220 mg/dl) είναι περίπου διπλάσια από αυτά που χρειάζεται ο οργανισμός (Η μέση τιμή χοληστερίνης στην Επαρχιακή Κίνα είναι 115 mg/dl).

2. Όταν έχεις υψηλή χοληστερόλη, το αντιλαμβάνεσαι από τα συμπτώματα.
Λάθος. Δυστυχώς η χοληστερόλη το πρώτο σύμπτωμα που προκαλεί είναι είτε ένα έμφραγμα ή ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Είναι ο ‘σιωπηλός δολοφόνος των αγγείων μας’ και μόνο αν την ελέγξουμε προληπτικά μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε.

3. Τα παιδιά κι όσοι είναι νέοι, αδύνατοι και αθλητικοί τύποι δεν έχουν πρόβλημα χοληστερόλης.
Λάθος. Δυστυχώς μόνο το ένα τρίτο της χοληστερόλης του σώματος προέρχεται από τη διατροφή. Τα δύο τρίτα παράγονται στο συκώτι. Πολλοί άνθρωποι λόγω γονιδιακών καταβολών έχουν πάντοτε αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης τα οποία δεν πέφτουν σημαντικά όσο και να προσέξουν τη διατροφή τους μολονότι ο υγιεινός τρόπος ζωής βοηθά να μειωθούν σημαντικά οι πιθανότητες να υποστούν ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο.

4. Εάν η υψηλή χοληστερίνη πέσει με δίαιτα σε φυσιολογικά επίπεδα σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να ανησυχείς πια.
Λάθος. Το συνηθέστερο λάθος όσων κάνουν δίαιτα για αυξημένη χοληστερόλη είναι ότι πραγματοποιούν για δύο μήνες ιδιαίτερα αυστηρές δίαιτες , οι οποίες όμως είναι αδύνατο να διατηρηθούν εφ’ όρου ζωής. Το κομμάτι που αφορά την αλλαγή του τρόπου ζωής είναι ιδιαίτερα δύσκολο για όλους μας. Έχει ιδιαίτερη σημασία όμως όταν κάποιος κάνει δίαιτα για αυξημένη χοληστερόλη να κάνει μία δίαιτα την οποία να μπορεί να ακολουθεί εφ όρου ζωής, αλλιώς το όφελος του να βελτιωθούν τα επίπεδα χοσληστερόλης για δύο ή τρεις μήνες το χρόνο είναι μηδαμινό.

5. Η μέτρηση των επιπέδων χοληστερόλης πρέπει να αρχίζει από τη μέση ηλικία και έπειτα.
Λάθος. Όλες οι λιπιδιολογικές επιστημονικές εταιρίες συνιστούν τη μέτρηση της χοληστερόλης από τα 20 έτη και μετά ανά πενταετία εφόσον οι τιμές είναι καλές. Ειδάλλως κατά τη συμβουλή του θεράποντος ιατρού σε τακτικότερα χρονικά διαστήματα ώστε να ελέγχεται η προσπάθεια μείωσης της.

6. Εάν τις προηγούμενες ημέρες έχεις φάει πολύ η χοληστερόλη είναι «πλασματικά υψηλή».
Λάθος. Η χοληστερόλη επηρεάζεται βέβαια από τη διατροφή αλλά μακροπρόθεσμα και όχι με βάση το φαγητό μόνο των προηγούμενων ημερών. Ακόμη και φαγωμένοι να κάνουμε εξετάσεις χοληστερόλης αυτή δεν επηρεάζεται. Αυτό που επηρεάζετε από τη τροφή και μας αναγκάζει να ζητάμε δωδεκάωρη νηστεία είναι τα τριγλυκερίδια και η κακή χοληστερόλη (LDL)η οποία υπολογίζεται μέσω των τριγλυκεριδίων.

7. Τα φάρμακα για τη χοληστερόλη θα μου καταστρέψουν το συκώτι. Τεράστιο λάθος. Αυτό που συμβαίνει με το συκώτι είναι ότι 0.5-2% των ανθρώπων που θα πάρουν φάρμακα για τη χοληστερίνη (στατίνες) θα αυξηθούν οι τρανσαμινάσες τους. Σε ορισμένους εξ αυτών (όσους τριπλασιάσουν τις αρχικές τιμές) θα χρειαστεί διακοπή ή αλλαγή φαρμάκου. Όμως η αύξηση αυτή δεν συνεπάγεται βλάβη για το συκώτι. Κανένας ασθενής δεν έχει υποστεί ηπατική βλάβη από την αύξηση αυτή των εργαστηριακών ενζύμων, και η διακοπή του φαρμάκου τις επαναφέρει πάντα στα αρχικά τους επίπεδα.

8. Η χοληστερίνη αντιμετωπίζεται αρχικά με δίαιτα και μετά με φάρμακα.

Σωστό. Συστήνουμε μία ισορροπημένη δίαιτα την οποία ο ασθενής να μπορεί να διατηρήσει μακροπρόθεσμα. Αναμένουμε μία μείωση που κυμαίνεται από 5-30%. Υπάρχει πολύ μεγάλη μεταβλητότητα από άνθρωπο σε άνθρωπο αναφορικά με τη σχέση διατροφής-χοληστερόλης. Μετά από ενάμιση μήνα επαναλαμβάνουμε τις εξετάσεις. Εάν τα επίπεδα χοληστερόλης είναι ακόμη υψηλά, μπορούμε να προσθέσουμε τρόφιμα όπως οι φυτικές στερόλες ή στανόλες (οι οποίες δεν αφήνουν τη χοληστερόλη να απορροφηθεί από τον οργανισμό) και μειώνουν την χοληστερίνη κατά 10-15% ακόμη. Εάν τα αποτελέσματα συνεχίζουν να είναι υψηλότερα από αυτά που θα έπρεπε διατηρούμε τα δύο προηγούμενα βήματα και προσθέτουμε και φάρμακο, το οποίο θα πρέπει να παίρνουμε για ιδιαίτερα μεγάλα χρονικά διαστήματα. Από την ώρα που θα το διακόψουμε μέσα σε 40 ημέρες ημέρες η χοληστερόλη μας θα ξανανέβει στα αρχικά της επίπεδα.

9. Εάν η χοληστερόλη ρυθμιστεί ικανοποιητικά με φάρμακα, η διατροφή δεν παίζει πια ρόλο και μπορεί να είναι ελεύθερη.
Λάθος. Έχει αποδειχθεί ότι ακόμα και για ίδια επίπεδα χοληστερόλης όσοι ακολουθούσαν μεσογειακή διατροφή είχαν καλύτερη επιβίωση και ποιότητα ζωής από όσους ακολουθούσαν κυρίως δυτική διατροφή.

10. Εάν κάποιος έχει κάτω από 190 mg/dl χοληστερόλης σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να ανησυχεί;
Περίπου σωστό. Εάν κάποιος δεν πάσχει ήδη από στεφανιαία νόσο, δεν καπνίζει, δεν έχει υψηλή πίεση και δεν είναι διαβητικός ούτε έχει άλλους παράγοντες κινδύνου μπορεί να είναι ήσυχος στα επίπεδα αυτά. Όμως εάν υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου μπορεί ακόμη και το όριο αυτό να μην είναι αρκετό και να χρειάζεται να είναι ακόμη χαμηλότερα.

Nέα επαναστατικά προϊόντα για τη βελτίωση των παραγόντων κινδύνου στην υγεία μας

Σωτήρης Αδαμίδης
Δ/ντής Α΄ Παθολογικής Ιατρικού Αθηνών,
Πρόεδρος European Society of Diabetes Metabolic Syndrome & Obesity (ESODiMESO)
www.esodimeso.com

Η αντιμετώπιση των μεταβολικών νοσημάτων (μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, διαβήτης) στo πλαίσιo τόσο της Εuropean Society of Diabetes Metabolic Syndrome and Obesity – ESoDiMESO όσο και του νέου τμήματος Athens Medical Lifestyle Medicine το οποίο διευθύνω με εξαιρετικούς συνεργάτες αποτελεί την πιο σύγχρονη και επιτακτική προτεραιότητα στο χώρο της υγείας σήμερα.
Διαθέτουμε πλέον επαναστατικά νέα προϊόντα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, της αποτροπής χρονίων παθήσεων με αποτέλεσμα βελτίωση της υγείας μας πολύ πιο εύκολα απ’ ότι στο παρελθόν.
Τα σημερινά πρότυπα ομορφιάς υπηρετούνται αποτελεσματικά μόνο μέσα από τη βελτίωση των παραγόντων κινδύνου για την υγεία μας. Όπως αναλυτικά περιγράφουμε στη δημοσιευμένη και βραβευθείσα πρόσφατα στο PubMed μελέτη μας ακόμα και μια δήθεν αθώα διαταραχή όπως η χαλάρωση του δέρματος και η κυτταρίτιδα στις γυναίκες αντιμετωπίζεται μόνο μέσα από μεταβολική προσέγγιση στα πλαίσια του πρωτοκόλλου το οποίο εφαρμόζουμε στην κλινική μας.

Σ’ αυτό το πρωτόκολλο αξιοποιούνται φάρμακα (όπως η δραστική ουσία τιρζεπατίδη) τα οποία σπάνε την αντίσταση στην ινσουλίνη, ενώ ταυτόχρονα αξιόπιστα συμπληρώματα διατροφής συμβάλλουν σ’ ένα άρτιο αισθητικά αλλά και μεταβολικά αποτέλεσμα.

Στην φυσική έκπτωση των λειτουργιών του ανθρώπινου η χορήγηση, μετά από προσεκτική ανάλυση με τις σύγχρονες μεθόδους που διαθέτουμε, συμπληρωμάτων διατροφής, βιταμινών, αντιοξειδωτικών ουσιών και αγωγής η οποία παρατείνει το προσδόκιμο επιβίωσης μέσω αντιγήρανσης είναι η λύση!

Η ένταξη στα θεραπευτικά πρωτόκολλά μας απαραίτητων στοιχείων όπως:
✤ Λιπαρά οξέα
✤ Omega 3
✤ Garcinia cambogia
✤ Cla
✤ Glucomannan
complex
✤ Green tea
✤ Hyaluronic acid
✤ Resveratrol
✤ Grape seed and vitamin C
✤ Milk thistle
✤ glucosamine
✤ Σιδήρου
✤ Cranberry
✤ Ασβεστίου
✤ Ψευδαργύρου

καθώς και συμπληρώματα για τη τριχόπτωση και αρκετών άλλων, οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα κάθε ασθενή, αναγνωρίζοντας τις εξατομικευμένες ανάγκες για μια ασφαλή και γρήγορη αποκατάσταση της ηλικιακής φθοράς. Αυτό δε σημαίνει ότι όλα τα σχετικά προϊόντα που διαφημίζονται αποτελούν ενδεδειγμένη λύση για όλους.

Εμείς θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε τις υγιείς προσπάθειες αυτού του χώρου και θα δίνουμε βήμα σε επιστήμονες ιατρούς, διαιτολόγους, φαρμακοποιούς για να προβάλλουν τη δική τους συμβολή μέσω των γνώσεων τους στην αντιμετώπιση της σύγχρονης μάστιγας των μεταβολικών νοσημάτων όπως η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ το Alzheimer και συναφή νοσήματα.