Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

  • Μπορούμε να αφήσουμε τους ιούς έξω από τις παρέες μας;

    Μπορούμε να αφήσουμε τους ιούς έξω από τις παρέες μας;

    Μαρία Γούτου
    Ειδική Παθολόγος,
    Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
    goutoumaria.gr

    Οι γιορτινές μέρες που συναντιόμαστε με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, διασκεδάζουμε και έχουμε πολλές κοινωνικές συναναστροφές πλησιάζουν. Ωστόσο η χαρούμενη αυτή περίοδος συνοδεύεται και από αυξημένη έκθεση σε ιούς που προκαλούν κρυολογήματα, γρίπη και άλλες εποχικές λοιμώξεις, κυρίως λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας των παθογόνων αυτών, σε συνδυασμό με τον συγχρωτισμό σε κλειστούς χώρους. Έτσι η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος αποκτά καθοριστική σημασία, όχι μόνο για να παραμείνουμε υγιείς αλλά και για να απολαύσουμε τις γιορτές με περισσότερη ενέργεια και ευεξία. Ακολουθούν 7 συμβουλές για τονώσετε αποτελεσματικά την άμυνα του οργανισμού σας.

    Διατροφή: Ο ακρογωνιαίος λίθος άμυνας
    Η υγιεινή διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία παραμένει ο σημαντικότερος σύμμαχος του ανοσοποιητικού μας.
    ✤Βιταμίνη C: Βοηθά στην παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων. Βρείτε την σε εσπεριδοειδή, πιπεριές, μπρόκολο και ακτινίδια.
    ✤ Βιταμίνη D: Παίζει ρόλο στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης. Τους χειμερινούς μήνες τα επίπεδά της συχνά μειώνονται. Ηλιακή έκθεση, λιπαρά ψάρια και εμπλουτισμένα τρόφιμα βοηθούν. Συχνά χρειάζονται συμπληρώματα ώστε να διατηρούμε επίπεδα βιταμίνης-D πάνω από 30 ng/mL
    ✤ Ψευδάργυρος: Σημαντικός για την επούλωση, την παραγωγή αντισωμάτων και τη λειτουργία των ενζύμων του ανοσοποιητικού. Περιέχεται σε κρέας, ξηρούς καρπούς, όσπρια και θαλασσινά.
    ✤ Προβιοτικά: Η υγεία του εντέρου σχετίζεται άμεσα με την άμυνα του οργανισμού. Γιαούρτι, κεφίρ, τουρσί και τρόφιμα ζύμωσης μπορούν να υποστηρίξουν τη μικροβιακή ισορροπία.
    Προσπαθήστε να διατηρείτε καθημερινά θρεπτικά γεύματα που στηρίζουν το ανοσοποιητικό.

    Συμπληρώματα ναι,  αλλά με προσοχή
    Μακάρι να μπορούσαμε να ενισχύσουμε την άμυνά μας μαγικά, λαμβάνοντας απλώς συμπληρώματα διατροφής. Ορισμένες ομάδες ανθρώπων όμως έχουν αυξημένες ανάγκες ενώ παράλληλα η διατροφή τους δεν είναι επαρκής. Τα ηλικιωμένα άτομα για παράδειγμα, συχνά δεν μπορούν να καταναλώσουν φρέσκα λαχανικά και φρούτα λόγω δυσκολιών στην μάσηση ή την κατάποση. Εδώ η συμπληρωματική λήψη βιταμινών μπορεί να είναι χρήσιμη, πρέπει όμως να γίνεται με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, καθώς οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, τις συνήθειες και τα υπάρχοντα προβλήματα υγείας.

    Ύπνος και ξεκούραση
    Ο ποιοτικός ύπνος αποτελεί απαραίτητο «όπλο» για την άμυνά μας. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο οργανισμός εκκρίνει ορμόνες και κυτταροκίνες που βοηθούν στην αντιμετώπιση λοιμώξεων. Στόχος είναι 7–8 ώρες ποιοτικού ύπνου. Αποφύγετε την υπερβολική καφεΐνη, το αλκοόλ και προσπαθήστε να διατηρείτε σταθερό ωράριο, ακόμη και τις ημέρες των γιορτών.

    Σωματική δραστηριότητα
    Ένας καθημερινός περίπατος 20–30 λεπτών είναι αρκετός για να διατηρήσει τη φυσική άμυνα ενεργή. Η άσκηση δεν χρειάζεται να είναι έντονη — στόχος είναι η συνέπεια, όχι η υπερβολή.

    Διαχείριση άγχους
    Η ψυχική ευεξία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Το άγχος των εορταστικών προετοιμασιών μπορεί να αποδυναμώσει το ανοσοποιητικό. Τεχνικές χαλάρωσης, όπως βαθιές αναπνοές, διαλογισμός ή λίγα λεπτά καθημερινής αποφόρτισης, βοηθούν σημαντικά στην ισορροπία του οργανισμού.

    Ενυδάτωση
    Το νερό συμβάλλει στη σωστή λειτουργία όλων των συστημάτων του σώματος και η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει την άμυνά μας. Στόχος είναι 6–8 ποτήρια νερό την ημέρα, περισσότερα αν καταναλώνετε αρκετό καφέ ή αλκοόλ, ποτά που έχουν την τάση να μας αφυδατώνουν.

    Η σημασία του εμβολιασμού
    Δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε την τεράστια αξία του εμβολιασμού, μιας και είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους ενίσχυσης τους ανοσοποιητικού και προστασίας του οργανισμού μας. Τα εμβόλια κατά της γρίπης, του κορωνοϊού, του πνευμονιόκοκκου και πλέον και του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης, νοσηλείας και επιπλοκών, ειδικά σε άτομα με χρόνια νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Η έγκαιρη ανανέωση των εμβολίων λειτουργεί ως «ασπίδα» για τον οργανισμό και ταυτόχρονα συμβάλλει στη συλλογική προστασία των ευάλωτων ομάδων. Συζητήστε με τον γιατρό σας για το ποια εμβόλια ενδείκνυνται για εσάς, ώστε να περάσετε τις γιορτές με ασφάλεια και υγεία.

     

  • Γήρανση, καρκίνος και μακροζωία. Τρεις κορυφαίοι Έλληνες αποκαλύπτουν το νέο χάρτη της υγείας

    Γήρανση, καρκίνος και μακροζωία. Τρεις κορυφαίοι Έλληνες αποκαλύπτουν το νέο χάρτη της υγείας

    Δημήτρης Βλαχάκης
    Καθηγητής Γενετικής, Εργαστήριο Γενετικής,
    Τμήμα Βιοτεχνολογίας, Σχολή Εφαρμοσμένης Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας,
    Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

    Βασίλης Γοργούλης
    Καθηγητής & Διευθυντής Εργαστηρίου Ιστολογίας – Εμβρυολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ,
    Professor and Chair, Clinical Molecular Pathology, Medical School, University of Dundee

    Γεώργιος Χρούσος
    Ακαδημαϊκός – Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας
    Πρόεδρος, Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur
    Πρόεδρος, Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιούς Μακροζωίας

    Σε μια σπάνια σύμπραξη κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων, οι καθηγητές Βασίλης Γοργούλης, Γιώργος Χρούσος και Δημήτρης Βλαχάκης παρουσιάζουν μια ανακάλυψη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε για τη γήρανση και τη μακροζωία. Η ομάδα τους δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ακριβές, παγκοσμίως πρωτοποριακό «γενετικό αποτύπωμα» της κυτταρικής γήρανσης. ‘Eνα σύνολο 100 γονιδίων που αποκαλύπτουν πότε ένα κύτταρο γερνά, πώς επηρεάζεται το ανοσοποιητικό σύστημα με την ηλικία, και γιατί κάποιοι άνθρωποι ανταποκρίνονται ή όχι σε θεραπείες όπως η ανοσοθεραπεία. Συνδυάζοντας μοριακή βιολογία, ιατρική ακριβείας, κλινική εμπειρία, ανοσολογία και τεχνητή νοημοσύνη, οι τρεις τους ανοίγουν τον δρόμο σε μια νέα εποχή, όπου η υγιής μακροζωία δεν είναι πια όνειρο, αλλά ένα ρεαλιστικό επιστημονικό σχέδιο για το μέλλον.

    Καθηγητής Δημήτρης Βλαχάκης (Γενετική, bioinformatics,  τεχνητή νοημοσύνη)
    1. Πώς μπορεί η κατανόηση των “γηρασμένων” γονιδίων να μας βοηθήσει να ζήσουμε περισσότερα χρόνια με καλύτερη υγεία;
    Η γήρανση δεν είναι κάτι μαγικό· είναι ένα βιολογικό πρόγραμμα που αφήνει αποτυπώματα στα κύτταρά μας. Αν ξέρουμε ποια γονίδια «κλείνουν» ή «χαμηλώνουν» τη λειτουργία τους με την ηλικία, μπορούμε να προβλέψουμε νωρίτερα ποιοι άνθρωποι κινδυνεύουν από χρόνιες ασθένειες και να παρέμβουμε πριν εμφανιστούν τα προβλήματα. Δεν κυνηγάμε τη ματαιοδοξία της αιώνιας νεότητας, αλλά τη δυνατότητα να ζήσουμε πολλά καλά χρόνια, με υγεία και δραστηριότητα.
    2. Υπάρχουν απλές καθημερινές συνήθειες που να επιβραδύνουν τη γήρανση των κυττάρων;
    Ναι, και μάλιστα είναι οι πιο “βαρετές” αλλά και πιο ισχυρές: καλός ύπνος, τακτική μέτρια άσκηση, μεσογειακή διατροφή, και λιγότερο στρες. Έχουν άμεση επίδραση στα ίδια τα γονίδια της γήρανσης. Τα κύτταρά μας «θυμούνται» το πώς ζούμε. Ό,τι κάνουμε καθημερινά γράφεται πάνω τους.
    3. Θα έχουμε στο μέλλον ένα τεστ που δείχνει πόσο “νέο” ή “γερασμένο” είναι το σώμα μας;
    Πιστεύω πως ναι. Η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση των γονιδίων μάς επιτρέπουν πλέον να μετράμε την βιολογική ηλικία με μεγάλη ακρίβεια. Στο μέλλον θα μπορεί ο καθένας να ξέρει αν το σώμα του είναι “40 ετών” ενώ η ταυτότητά του γράφει 55 και το αντίστροφο.
    Και το σημαντικότερο: θα ξέρουμε και τι να διορθώσουμε.

    Καθηγητής Βασίλης Γοργούλης (Βιολογία γήρανσης, καρκίνος)
    1. Τι κάνει κάποια κύτταρα να γερνούν πιο γρήγορα από άλλα;
    Είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων. Υπάρχουν γενετικές προδιαθέσεις, αλλά ο τρόπος ζωής παίζει τεράστιο ρόλο. Κύτταρα που εκτίθενται σε χρόνιο στρες και φλεγμονή, ανεπαρκή και κακής ποιότητας ύπνο, ανθυγιεινή διατροφή και περιβαλλοντικές τοξίνες, «κουράζονται» πιο γρήγορα. Η γήρανση επηρεάζεται πολύ από τις επιλογές μας και επιταχύνεται αν αυτές είναι λανθασμένες.
    2. Τι μπορεί να κάνει ένας απλός άνθρωπος για να προστατευθεί από τις ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση;
    Να φροντίζει το σύστημα του στρες και το ανοσοποιητικό του σύστημα και να μειώνει τους παράγοντες που προκαλούν στρες και φλεγμονή. Αυτό σημαίνει έλεγχος του σωματικού βάρους, αποφυγή του καπνίσματος. Δεν υπάρχουν “μαγικές λύσεις”, αλλά λύσεις που χτίζουν ένα πνεύμα και σώμα πιο ανθεκτικό στον χρόνο.
    3. Θα μπορέσει η επιστήμη να καθυστερήσει τη γήρανση χωρίς να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου;
    Ναι, είμαι αισιόδοξος. Για πρώτη φορά καταλαβαίνουμε με ακρίβεια ποιο κομμάτι της γήρανσης είναι προστατευτικό και ποιο κομμάτι γίνεται επιβλαβές. Όταν ξέρουμε τι να “φρενάρουμε” και τι να αφήσουμε ανέπαφο, τότε μπορούμε να παρέμβουμε με ασφάλεια. Η υγιής μακροζωία δεν είναι πια επιστημονική φαντασία αλλά είναι εφικτός στόχος.

    Καθηγητής Γιώργος Χρούσος (Ανοσολογία, στρες, μακροζωία)
    1. Πόσο επηρεάζει το καθημερινό στρες την “ανοσολογική ηλικία” μας;
    Πάρα πολύ. Το χρόνιο στρες λειτουργεί σαν επιταχυντής της γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος και όλου του οργανισμού.
    Οι ορμόνες του στρες “ξεκουρδίζουν” την άμυνά μας και κάνουν τα κύτταρα να συμπεριφέρονται σαν πολύ μεγαλύτερα από την πραγματική τους ηλικία. Ένας άνθρωπος με υψηλό χρόνιο στρες μπορεί να έχει ανοσοποιητικό 10 ή 15 χρόνια πιο “γηρασμένο”.
    2. Ποια είναι η πιο σημαντική αλλαγή στον τρόπο ζωής για να κρατήσουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα νέο;
    Ο ύπνος. Τον υποτιμούμε, αλλά είναι ο φυσικός “μηχανικός” του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο καλός ύπνος διορθώνει ζημιές, μειώνει τη φλεγμονή και επαναφέρει τις άμυνές μας. Είναι καλύτερη παρέμβαση υγείας, πολύ περισσότερο από τα συμπληρώματα.
    3. Θα ζούμε στο μέλλον περισσότερα χρόνια μόνο και μόνο επειδή καταλαβαίνουμε καλύτερα πώς γερνούν τα κύτταρά μας;
    Ναι! Θα ζούμε όχι μόνο περισσότερα αλλά και καλύτερα χρόνια, . Η γνώση είναι δύναμη: όσο καλύτερα καταλαβαίνουμε τη γήρανση, τόσο πιο στοχευμένα θα μπορούμε να την καθυστερούμε. Ο στόχος δεν είναι να γίνουμε 120 ετών. Ο στόχος είναι να είμαστε 90–100 και να αισθανόμαστε όπως στα 50.

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
    Η έρευνά μας δείχνει κάτι απλό αλλά βαθιά ελπιδοφόρο: η γήρανση δεν είναι ένας ακατανόητος εχθρός, αλλά μια διαδικασία που μπορούμε πλέον να διαβάσουμε, να μετρήσουμε και να επηρεάσουμε. Τα κύτταρά μας ανταποκρίνονται στον τρόπο που ζούμε, στον τρόπο που τρεφόμαστε, αναπνέουμε, ξεκουραζόμαστε και φροντίζουμε τον εαυτό μας. Σε έναν κόσμο που τρέχει ασταμάτητα, ξεχνάμε συχνά ότι η μεγαλύτερη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε είναι στον ίδιο μας τον εαυτό. Η επιστήμη μάς έδειξε ότι τα κύτταρά μας μάς ακούν κάθε μέρα. Ακούνε τη χαρά μας, το άγχος μας, την ξεκούραση που δίνουμε ή που στερούμε. Και αντιδρούν. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε τον χρόνο, αλλά μπορούμε να μάθουμε να ζούμε μαζί του με μεγαλύτερη μεγαλύτερη επίγνωση και σοφία.
    Η υγιής μακροζωία δεν είναι ένας αγώνας μονο για να κερδίσουμε χρόνια, αλλά και ένας τρόπος να κερδίσουμε και καλή ζωή μέσα σε αυτά τα χρόνια. Αν κάτι ελπίζουμε να μείνει από την έρευνά μας, είναι αυτό: ότι ο καθένας μας αξίζει να ζήσει όχι μόνο περισσότερο, αλλά και καλύτερα, με δύναμη, αξιοπρέπεια, και ευτυχία. Και σεβασμό για το σώμα μας που μας συνοδεύει σε όλο το ταξίδι της ζωής μας. Εμείς, ως ερευνητές, θα συνεχίσουμε να παλεύουμε με επιμονή και ακεραιότητα για μια επιστήμη που υπηρετεί τον άνθρωπο, βοηθώντας την πρόληψη και ενισχύοντας την υγιή μακροζωία για όλους.

  • Η σημασία διαχείρισης του βάρους στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2

    Η σημασία διαχείρισης του βάρους στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2

    Κατερίνα Μπαρμπαγιάννη

    MD, MSc, Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη

    Medical Advisor Φαρμασέρβ–Λίλλυ

    Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 αποτελεί μάστιγα της σύγχρονης κοινωνίας και οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν γλυκαιμική ρύθμιση με στόχο γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης HbA1c <7 % για την πλειοψηφία των ανθρώπων που πάσχουν από τη νόσο αυτή. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι για την  πλειονότητα του πληθυσμού που παλεύει με τον διαβήτη, ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται. Σε αυτό συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες, όπως η παχυσαρκία, που συχνά συνυπάρχει στα άτομα με διαβήτη.

    Η παχυσαρκία και ο Διαβήτης τύπου 2 είναι νοσήματα στενά συνδεδεμένα. Η παχυσαρκία, μάλιστα, αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες για την εμφάνιση διαβήτη. Υψηλότερη συσσώρευση λίπους σχετίζεται με υψηλότερη επίπτωση διαβήτη, υπέρτασης και δυσλιπιδαιμίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι με αυτές τις μεταβολικές νόσους έχουν Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) ≥25 kg/m²,  αν και αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι με παχυσαρκία ή υπερβάλλον βάρος έχουν απαραίτητα και μεταβολική νόσο. Ούτε ότι αυτοί με μεταβολική νόσο είναι αποκλειστικά άτομα με παχυσαρκία.

    Η συνύπαρξη όμως παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2 δυσχεραίνει την αντιμετώπιση του διαβήτη, καθώς αυτά τα άτομα έχουν μεγαλύτερη δυσκολία να πετύχουν τους γλυκαιμικούς στόχους, αλλά και μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν τις επιπλοκές αυτού, όπως η νεφροπάθεια και η καρδιοαγγειακή νόσος. Η παχυσαρκία μειώνει το προσδόκιμο επιβίωσης των ανθρώπων με διαβήτη, ειδικά των νεότερων και των γυναικών.

    Η αντιμετώπιση του βάρους των ανθρώπων με διαβήτη είναι θεμελιώδης αρχή της ολιστικής ανθρωποκεντρικής προσέγγισης και μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση της σωματικής υγείας, της ψυχικής υγείας και της ποιότητας ζωής.

    Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, στα άτομα με διαβήτη τύπου 2 συνιστάται απώλεια βάρους τουλάχιστον 5% , καθώς μια τέτοια απώλεια συμβάλλει στην βελτίωση της γλυκαιμίας, ακόμα και στη μείωση των αντιδιαβητικών φαρμάκων. Πιο εντατικοποιημένοι στόχοι, πχ μείωση του βάρους περισσότερο από 10-15% μπορεί ακόμα και να τροποποιήσει την εξέλιξη της νόσου και να οδηγήσει σε υποστροφή του διαβήτη. Η θεραπευτική παρέμβαση εμπεριέχει υγιεινοδιαιτητικά μέτρα, φαρμακευτική αγωγή ή και χειρουργική αντιμετώπιση.

    Η υγιεινοδιαιτητική παρέμβαση περιλαμβάνει εντατική δίαιτα και σωματική δραστηριότητα,  πάντα υπό παρακολούθηση, εξατομικευμένα και βάσει προσωπικών προτιμήσεων και αναγκών.

    Μεταξύ των αντιδιαβητικών φαρμακευτικών αγωγών, οι επαγγελματίες υγείας συνιστάται να επιλέξουν κάποια από τις θεραπευτικές κατηγορίες, που συμβάλλουν τόσο στη ρύθμιση της γλυκαιμίας, όσο και στη διαχείριση του βάρους. Όλα σχεδόν τα εγκεκριμένα φάρμακα διαχείρισης βάρους έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνουν τη γλυκαιμία σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 και ότι καθυστερούν την εξέλιξη προς διαβήτη τύπου 2 σε άτομα αυξημένου κινδύνου. Ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες έχουν μάλιστα ένδειξη τόσο για τη μείωση του σακχάρου όσο και για την παχυσαρκία.

    Τέλος, η μεταβολική χειρουργική οδηγεί σε πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, με διατηρήσιμες απώλειες βάρους και υποστροφή του διαβήτη, καθώς και σε μείωση των επιπλοκών του, για τη μεγάλη πλειοψηφία των ατόμων με διαβήτη που υποβάλλεται σε αυτήν. Για πολλούς λόγους, ωστόσο, συμπεριλαμβανομένου του κόστους, της περιορισμένης πρόσβασης στην περίθαλψη και των ανησυχιών σχετικά με ανεπιθύμητες ενέργειες, η βαριατρική χειρουργική έχει περιοριστεί σε μικρό ποσοστό των επιλέξιμων για τη διαδικασία.

    Σε όλες τις ανωτέρω θεραπευτικές επιλογές, υπάρχουν όμως και προκλήσεις. Μετά την αρχική επιτυχία, ένα μεγάλο ποσοστό βάρους αλλά και ο διαβήτης επανέρχονται. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε στρατηγική απώλειας βάρους σε άτομα με διαβήτη, θα πρέπει να περιλαμβάνει τακτική παρακολούθηση από επαγγελματία υγείας, με στόχο τη διατήρηση της μείωσης μακροπρόθεσμα και τελικά τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής των ατόμων με διαβήτη και παχυσαρκία.

    Βιβλιογραφία

    1. Blüher M, Ceriello A, Davies M, et al. Managing weight and glycaemic targets in people with type 2 diabetes-How far have we come?. Endocrinol Diabetes Metab. 2022;5(3):e00330
    2. Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Type 2 Diabetes: Standards of Care in Diabetes 2025;48(Suppl. 1):S167–S180
    3. Ceriello A, Lucisano G, Prattichizzo F, et al. Variability in body weight and the risk of cardiovascular complications in type 2 diabetes: results from the Swedish National Diabetes Register. Cardiovasc Diabetol. 2021;20(1):173.
  • Γιατί πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε την παχυσαρκία

    Γιατί πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε την παχυσαρκία

    Κατερίνα Μπαρμπαγιάννη

    MD, MSc, Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη

    Medical Advisor Φαρμασέρβ-Λίλλυ

    Η παχυσαρκία αποτελεί μάστιγα της εποχής μας και οι συζητήσεις γύρω από αυτήν, ολοένα και περισσότερες. Διόλου τυχαίο, καθώς τα επιδημιολογικά δεδομένα είναι ξεκάθαρα: στα επόμενα 10 χρόνια, ένας στους δύο άνω των 5 ετών παγκοσμίως, αναμένεται να έχει παραπάνω από το φυσιολογικό σωματικό βάρος.

     Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται πλέον ως νόσος. Ως μια χρόνια, προοδευτική και υποτροπιάζουσα νόσος, που οφείλεται στην υπερβολική συσσώρευση λίπους στο σώμα.

     Πώς ορίζεται όμως μια νόσος και γιατί η παχυσαρκία θεωρείται νόσος?

     Αν και σαφής ορισμός δεν υπάρχει, ως νόσος χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε απόκλιση από τη φυσιολογική κατάσταση (δομή η λειτουργία) του οργανισμού, που προκύπτει από συγκεκριμένη αιτία και σχετίζεται με συγκεκριμένα σημεία και συμπτώματα. Η διερεύνηση μιας νόσου περιλαμβάνει την αναζήτηση της υποκείμενης αιτίας, τους παθογενετικούς μηχανισμούς, τις δομικές αλλαγές και τις κλινικές συνέπειες. Η διερεύνηση αυτή είναι απαραίτητη, για την επιλογή της αντίστοιχης θεραπείας.

     Βάσει των ανωτέρω, η παχυσαρκία αναγνωρίζεται ως νόσος, αφού το παθοφυσιολογικό υπόβαθρο,  η αιτιολογία και η κλινική εικόνα  πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις. Ας το δούμε λίγο πιο αναλυτικά:

    Η παχυσαρκία, προκαλείται από ποικίλα αίτια: υπερβολική πρόσληψη τροφής και μειωμένη σωματική δραστηριότητα, ορμονικές διαταραχές και ενδοκρινικές παθήσεις, φάρμακα, ψυχοσυναισθηματική επιβάρυνση, στέρηση ύπνου κ.ά. Καθοριστική είναι και η κληρονομική προδιάθεση, που επηρεάζει το πώς το άτομο θα ανταποκριθεί σε ένα ισχυρό «παχυσαρκιογόνο» περιβάλλον, με τις εκτιμήσεις για την κληρονομικότητα της παχυσαρκίας να αγγίζουν το 70%.

    Οι παράγοντες αυτοί οδηγούν στην αύξηση του λιπώδους ιστού, ο οποίος καθίσταται δυσλειτουργικός, παρουσιάζει φλεγμονώδη χαρακτηριστικά και σταδιακά επηρεάζει όλα τα όργανα και τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος. Αυτό, χωρίς παρέμβαση, οδηγεί τελικά στις επιπλοκές της παχυσαρκίας, οι οποίες ταξινομούνται σε 3 κατηγορίες:

    Μεταβολικές, πχ διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, χολολιθίαση, λιπώδης διήθηση ήπατος, μειωμένη αναπαραγωγική ικανότητα, κακοήθειες.

    Μηχανικές: οστεοαρθρίτιδα γονάτων, αποφρακτική υπνική άπνοια, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, ακράτεια ούρων.

    Ψυχοκοινωνικές: κατάθλιψη, άνοια.

    Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει και για τον στιγματισμό των ανθρώπων με παχυσαρκία, ο οποίος πηγάζει από ανακριβή στερεότυπα ότι πρόκειται για άτομα με οκνηρία, έλλειψη διάθεσης και κινήτρου, που φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για την εικόνα του σώματός τους. Αυτές οι πεποιθήσεις, που έρχονται σε αντίθεση με την σύγχρονη επιστημονική γνώση της παχυσαρκίας ως χρόνιας νόσου, προκαλούν κοινωνικές διακρίσεις εις βάρος των ανθρώπων με παχυσαρκία, αυξάνουν το ψυχολογικό και συναισθηματικό τους φορτίο, προκαλούν περαιτέρω κοινωνική απομόνωση, και δυσχεραίνουν την προσπάθεια αντιμετώπισης της νόσου.

    Η μείωση της πρόσληψης θερμίδων και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας είναι απαραίτητη προϋπόθεση της οποιασδήποτε προσπάθειας αντιμετώπισης της παχυσαρκίας. Εντούτοις, σήμερα γνωρίζουμε ότι από μόνα τους συνήθως δεν επαρκούν. Το επιβεβαιώνουν μεγάλες μελέτες που δείχνουν ότι από τους ανθρώπους που χάνουν βάρος μόνο με δίαιτα και άσκηση, τα δύο τρίτα περίπου θα το ανακτήσουν μέσα σε 1 χρόνο και σχεδόν όλοι μέσα σε 5 χρόνια. Όταν καθίστανται αναποτελεσματικά, η φαρμακευτική και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και η χειρουργική αντιμετώπιση, συμβάλλουν καθοριστικά στη υποστροφή της νόσου.

    Η παχυσαρκία, ως χρόνια νόσος είναι μια σύνθετη και περίπλοκη κατάσταση ως προς την αιτιολογία της, τους μηχανισμούς της και στην αντιμετώπισή της. Για το λόγο αυτό, η απόδοση της ευθύνης στο ίδιο το άτομο με παχυσαρκία, ως έλλειψη πειθαρχίας ή κινήτρων είναι λανθασμένη και η παροχή συμβουλευτικής τύπου «κάνε δίαιτα και άσκηση» είναι απλοϊκή. Η συζήτηση με ειδικευμένο επαγγελματία υγείας είναι στις περισσότερες περιπτώσεις απαραίτητη, για την ανεύρεση της υποκείμενης αιτίας, την παροχή εξατομικευμένης φροντίδας  και την πρόληψη των επιπλοκών της νόσου.

    References
 ​

    1. data.worldobesity.org/publications/World-Obesity-Atlas-2022-updated.pdf
    2. Fitch AK and Bays HE. Obes Pillars. 2022;1:100004.  
    3. ​Bays HE, et al. Obes Pillars. 2022;3:100034.   ​
    4. Stunkard AJ, et al. N Engl J Med. 1990;322(21):1483 7.   ​
    5. Longo M, et al. Int J Mol Sci. 2019;20(9):2358.
    6. ​Michałowska J, et al. Nutrients. 2021;13(2):351.   ​
    7. Wharton S, et al. CMAJ. 2020;192(31):E875 E91.
  • Ακμή νεανική & όψιμη τύποι, συμπτώματα, δερμοκαλλυντικά

    Ακμή νεανική & όψιμη τύποι, συμπτώματα, δερμοκαλλυντικά

    Αναστασία Θεριανού
    Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος, Διευθύντρια Δερματολογίας Imperial College NHS Trust. Λονδίνο,
    Διδάκτωρ Tufts University, ΗΠΑ
    drtherianou.gr

    Η ακμή αποτελεί μία από τις συχνότερες και πιο ενοχλητικές δερματολογικές παθήσεις, με εμφάνιση όχι μόνο κατά την εφηβεία, όπου είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη, αλλά και στην ενήλικη ζωή, επηρεάζοντας άνδρες και γυναίκες. Παρά το γεγονός ότι η ακμή δεν απειλεί άμεσα τη σωματική υγεία, η παρουσία της επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής, καθώς συνδέεται με αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης, αμηχανία στις κοινωνικές συναναστροφές και αυξημένο ψυχολογικό φορτίο. Η έγκαιρη διάγνωση από τον ειδικό ιατρό, η εφαρμογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής και η σωστή χρήση εξειδικευμένων δερμοκαλλυντικών προϊόντων μπορούν να βελτιώσουν θεαματικά την εικόνα του δέρματος, μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο δημιουργίας μόνιμων ουλών.

    Τύποι ακμής
    Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ακμής, καθένας από τους οποίους απαιτεί ξεχωριστή προσέγγιση.
    ✤ Φαγεσωρική ακμή: σε αυτόν τον τύπο κυριαρχούν τα γνωστά μαύρα και λευκά στίγματα, που συχνά αποτελούν την πιο ήπια μορφή της πάθησης.
    ✤ Φλεγμονώδης ακμή: χαρακτηρίζεται από τα ερυθρά σπυράκια, συχνά με πύον, τα οποία προκαλούν ενόχληση και εμφανή φλεγμονή.
    ✤ Οζώδης/κυστική ακμή: η πιο σοβαρή μορφή, με βαθιές και επώδυνες κύστες, οι οποίες συχνά οδηγούν στη δημιουργία ουλών αν δεν αντιμετωπιστούν σωστά.

    Θεραπευτική προσέγγιση
    Η θεραπεία της ακμής προσαρμόζεται πάντοτε στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες βασικές κατευθυντήριες οδηγίες:
    ✤ Καθημερινός καθαρισμός του δέρματος, πρωί και βράδυ ή έστω μόνο το βράδυ.
    ✤ Φαρμακευτική αγωγή, τοπική ή συστηματική, με συνδυασμό δραστικών ουσιών που δρουν με διαφορετικούς τρόπους.
    ✤ Σωστή ενυδάτωση, ακόμη και για τα λιπαρά δέρματα, με προϊόντα που δεν φράζουν τους πόρους· έτσι ενισχύεται ο δερματικός φραγμός και βελτιώνεται η εικόνα της ακμής.
    ✤ Συμπληρωματικές θεραπείες, όπως τα χημικά peelings ή το laser, που εφαρμόζονται κυρίως για τη βελτίωση ουλών και ατελειών, αφού πρώτα έχει θεραπευτεί η ακμή.
    Η χρήση ακατάλληλων προϊόντων, η ακατάλληλη ρουτίνα ή η ύπαρξη ορμονικών διαταραχών μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την κατάσταση. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητη η καθοδήγηση από εξειδικευμένο δερματολόγο, ο οποίος θα προτείνει το πιο αποτελεσματικό πλάνο.
    Δερμοκαλλυντικά: η επιστημονική υποστήριξη στη φροντίδα της ακμής, αποτελούν βασικό κομμάτι της συνολικής θεραπευτικής στρατηγικής, καθώς ενισχύουν τη δράση της εκάστοτε αγωγής και συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση του καλού αποτελέσματος μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

    Συμπέρασμα
    Η ακμή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με πρόχειρες ή αυτοσχέδιες λύσεις. Η επιλογή του κατάλληλου θεραπευτικού πλάνου, σε συνδυασμό με στοχευμένα δερμοκαλλυντικά, αποτελεί την ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική προσέγγιση. Η συνέπεια στην εφαρμογή, η εξατομικευμένη παρακολούθηση και η στενή συνεργασία ασθενούς–γιατρού οδηγούν όχι μόνο σε πιο καθαρό και υγιές δέρμα, αλλά και σε ουσιαστική βελτίωση της ψυχολογίας και της συνολικής ποιότητας ζωής.

  • Απόπτωση & Αναγέννηση. Όταν το  φυσιολογικό  γίνεται  υπερβολικό…

    Απόπτωση & Αναγέννηση. Όταν το φυσιολογικό γίνεται υπερβολικό…

    Βασιλική Καραμποϊκη,
    Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος
    aboutskin.gr

    Μία κατάσταση που μας απασχολεί όλους, είτε σαν εποχική τριχόπτωση, είτε σαν κληρονομική(ανδρογενετική αλωπεκία) είτε τους πρώτους μήνες μετά από μία εγκυμοσύνη, είτε απλά γιατί μεγαλώνουμε. Mία ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα αυτοάνοσα νοσήματα όπως η γυροειδής αλωπεκία ή ο θυλακικός λειχήνας.

    VICHY: Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΑΛΛΙΩΝ
    Η τριχόπτωση είναι ένα κορυφαίο δερματολογικό πρόβλημα παγκοσμίως¹, με τις υπάρχουσες λύσεις να μην είναι πάντα αποτελεσματικές ή εύχρηστες.
    Η Vichy αλλάζει τα δεδομένα! Με την πρωτοποριακή Longevity Integrative Science™, παρουσιάζει τον νέο ορό ανανέωσης μαλλιών Dercos Aminexil Clinical R.E.G.E.N. Booster.
    Αυτός ο προηγμένος ορός, με Aminexil, Νιασιναμίδη & Ρίζα Τζίντζερ, ενεργοποιεί την αναγέννηση της τρίχας, προσφέροντας κλινικά αποδεδειγμένα αποτελέσματα:
    +14.000 τρίχες σε 12 εβδομάδες2
    88% λιγότερη δυσφορία στο τριχωτό2
    Ως η #1 μάρκα μαλλιών που συνιστάται από δερματολόγους3, η Vichy προσφέρει την ολοκληρωμένη λύση που αναζητούν οι καταναλωτές.
    ¹ Το Παρόν και το Μέλλον της Δερματολογίας, Ανασκόπηση Επιπολασμού, 14 χώρες, IpsosStrategy3, Απρίλιος 2022. 2 Κλινική δοκιμή, 40 γυναίκες & 37 άνδρες, τουλάχιστον 5 εφαρμογές την εβδομάδα για 12 εβδομάδες. 3 Έρευνα αγοράς δερμοκαλλυντικών, APLUSA & συνεργάτες, Ιούνιος-Οκτώβριος 2024, σε δερματολόγους 29 χωρών

    Το σίγουρο είναι ότι όταν βλέπουμε παρατεταμένα περισσότερες τρίχες στη μπανιέρα, στη χτένα ή στο μαξιλάρι μας το καμπανάκι χτυπάει για δερματολογική εξέταση. Ο λόγος είναι ότι όσο πιο γρήγορα διαπιστωθεί ποια είναι η αιτία της τριχόπτωσης ή της αραίωσης των μαλλιών τόσο πιο γρήγορα θα αποτραπεί η βλάβη σε αυτό το πολύ ευαίσθητο και πολύπλοκο εργοστάσιο που υπάρχει στη ρίζα της τρίχας. Με βάσει λοιπόν το ιατρικό ιστορικό του κάθε ανθρώπου (φάρμακα,παθήσεις, διαταραχές περιόδου, εγχειρήσεις), τις συνήθειες πχ το κάπνισμα, τη διατροφή, τη μόλυνση του περιβάλλοντος, το κληρονομικό ιστορικό, την κλινική εξέταση του τριχωτού, την τριχοσκόπηση με το δερματοσκόπιο, γενικές και ορμονικές εξετάσεις αίματος όπου απαιτείται, δίνεται και η κατάλληλη αγωγή.

    Είναι δεδομένο για το πρόβλημα της τριχόπτωσης ότι η αγωγή αυτή θα είναι για μεγάλο χρονικό διάστημα και απαιτεί συνέπεια στην εφαρμογή για να αποδώσει. Η σύγχρονη επιστήμη μας δίνει πολλά όπλα, τόσο φαρμακευτικές λοσιόν όσο και δερμοκαλλυντικά, όπως λοσιόν με βιταμίνες και διεγερτικά της κυκλοφορίας του αίματος στο τριχωτό της κεφαλής, καθώς και βιταμίνες ή φάρμακα ανάλογα με την αιτία της τριχόπτωσης. Σαφώς διαφορετική προσέγγιση χρειάζεται σε ένα νέο κορίτσι που έχει πολύ χαμηλή φερριτίνη λόγω περιόδου και άλλη προσέγγιση σε μία εμμηνοπαυσιακή γυναίκα. Η επιλογή επίσης του θεραπευτικού σχήματος με φάρμακα όπως μινοξιδίλη ή φιναστερίδη σε χάπια σε έναν άνδρα ασθενή διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, το καρδιολογικό ιστορικό καθώς και τις προσωπικές προτιμήσεις. Τέλος μία σειρά βοηθητικών θεραπειών στο ιατρείο, όπως μεσοθεραπείες βιταμινών, πολυνουκλεοτίδια, exosomes και LED φωτοθεραπεία συνεισφέρουν στην επίσπευση ή στη συντήρηση της καλής κατάστασης του τριχωτού.

    Εκτός από την τριχόπτωση με την έναρξη του φθινοπώρου και όσο κρυώνει ο καιρός πολλοί άνθρωποι ταλαιπωρούνται από μία κατάσταση αυξημένης απολέπισης (πιτυρίδα), κνησμού και ερεθισμού στο δέρμα του κεφαλιού που οι δερματολόγοι την ονομάζουμε σμηγματορροική δερματίτιδα. Πρόκειται για ένα είδος ενδογενούς εκζέματος που επιδεινώνεται από διάφορους παράγοντες όπως το stress και το οποίο είναι πολύ ενοχλητικό καθώς εκτός από τον κνησμό η πιτυρίδα «χιονίζει» στα ρούχα. Πολλές τοπικές κρέμες και σαμπουάν με αντιφλεγμονώδη, απολεπιστικά και αντιμυκητιασικά συστατικά υπάρχουν για αυτήν την κατάσταση.

    Μην σας φανεί περίεργο αν στην αρχή μίας αγωγής με απολεπιστικούς παράγοντες δείτε μία παροδική αύξηση της πιτυρίδας καθώς έτσι λειτουργεί η θεραπεία αρχικά.Αν αναρωτιέστε γιατί υπάρχουν οι αντιμυκητιασικοί παράγοντες ο λόγος είναι ότι υπάρχει μία υπερανάπτυξη μυκήτων στη χλωρίδα του δέρματος αυτών των ασθενών. Ας σκεφτούμε λοιπόν μεταξύ άλλων να καταναλώνουμε λίγο παραπάνω γιαούρτι και κεφίρ που έχουν προβιοτικά στη καθημερινή μας διατροφή.

    Βέβαια η πιτυρίδα μπορεί να οφείλεται και σε άλλους παράγοντες όπως οι λάθος συνθήκες υγιεινής πχ όχι καλό ξέπλυμα του σαμπουάν, υπερβολικά προϊόντα styling, συνθέσεις σαμπουάν που διαταράσσουν τα λιπίδια του δέρματος και τον επιδερμικό φραγμό αλλά και άλλες δερματολογικές παθήσεις.

    Αρκετά συχνά βλέπουμε τριχόπτωση και πιτυρίδα να συνυπάρχουν. H μικροφλεγμονή της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας επιδεινώνει την τριχόπτωση αλλά και αντίστροφα πολλές από τις λοσιόν της τριχόπτωσης δημιουργούν λιπαρότητα και πιτυρίδα.

    Σίγουρα είναι πολλοί οι παράγοντες που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων. Η εξατομίκευση και η καλή επικοινωνία γιατρού ασθενούς αποτελούν όπως άλλωστε σε κάθε τομέα της ιατρικής τις βασικές προϋποθέσεις για μία πετυχημένη θεραπευτική προσέγγιση.

  • Δυσφορία, φούσκωμα  στην κοιλιά… διέξοδος… στα δύσκολα

    Δυσφορία, φούσκωμα στην κοιλιά… διέξοδος… στα δύσκολα

    Αθανάσιος Δεσαλέρμος
    Γαστρεντερολόγος – Ηπατολόγος,
    Διευθυντής Γαστρεντερολογικής-Ηπατολογικής Ιατρικό Κέντρο Αθηνών,
    Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Πανεπιστημίου Μασαχουσέτης,
    Fellow of the European Section and Board of Gastroenterology & Hepatology

    www.drdesalermos.gr

    Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά και σημαντικά προβλήματα υγείας που επηρεάζει την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι μια απλή ενόχληση, αλλά μια κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει έντονη δυσφορία, κοιλιακό πόνο, αίσθημα βάρους και σημαντική μείωση της ποιότητας ζωής. Παράλληλα, ο μετεωρισμός, το κοινό φούσκωμα, ένα από τα πλέον ενοχλητικά και δυσεπίλυτα συμπτώματα έχει ως βασική αιτία τη δυσκοιλιότητα. Ετσι, όταν το έντερο δεν λειτουργεί σωστά και οι κενώσεις είναι αραιές, δύσκολες και συνοδεύονται από σκληρά κόπρανα, η καθημερινότητα γίνεται κουραστική και αγχωτική. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι την προκαλεί, πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε και κυρίως πώς να την προλάβουμε.

    Τα αίτια της δυσκοιλιότητας είναι ποικίλα. Ένα από τα συχνότερα είναι η φτωχή σε φυτικές ίνες διατροφή. Όταν το καθημερινό μας διαιτολόγιο βασίζεται κυρίως σε επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως κατεψυγμένα τρόφιμα, γλυκά ή μεγάλες ποσότητες κρέατος και δεν περιλαμβάνει αρκετά φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης, τα κόπρανα γίνονται πιο σκληρά και η αποβολή τους δυσκολεύει. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η κατανάλωση υγρών. Αν ο οργανισμός δεν παίρνει αρκετό νερό, το έντερο απορροφά περισσότερη υγρασία από τα κόπρανα, με αποτέλεσμα αυτά να γίνονται ξηρά και να απαιτείται περισσότερη προσπάθεια στην κένωση. Επίσης, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και η καθιστική ζωή επιβραδύνουν ακόμη περισσότερο την κινητικότητα του εντέρου, καθώς η κίνηση και η ενεργοποίηση των μυών είναι φυσικά ερεθίσματα για τη λειτουργία του. Επιπλέον, το να παραμελούμε την ανάγκη για τουαλέτα ή να αλλάζουμε συχνά τις καθημερινές μας συνήθειες, όπως συμβαίνει στα ταξίδια ή λόγω επαγγελματικών συνηθειών και συνθηκών, μπορεί να απορρυθμίσει τον φυσιολογικό ρυθμό του εντέρου. Δεν πρέπει να παραλείπεται και η επίδραση ορισμένων φαρμάκων, όπως τα οπιοειδή, τα αντιόξινα και τα αντικαταθλιπτικά, που συχνά οδηγούν σε δυσκοιλιότητα. Τέλος, η εγκυμοσύνη, η προχωρημένη ηλικία αλλά και συγκεκριμένες παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και διάφορες νευρολογικές διαταραχές, αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης του προβλήματος.

    Η πρόληψη και η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας στηρίζονται κυρίως σε αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις καθημερινές μας συνήθειες. Με στόχο τη δημιουργία υγιεινών συνθηκών λειτουργίας του εντέρου. Η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών μέσα από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης αυξάνει τον όγκο των κοπράνων και διευκολύνει την κίνησή τους στο έντερο, ενώ η κατανάλωση τουλάχιστον ενάμισι έως δύο λίτρων νερού την ημέρα βοηθά ώστε να παραμένουν πιο μαλακά και εύκολα στην αποβολή. Η συστηματική σωματική δραστηριότητα, ακόμη και ένας απλός περίπατος διάρκειας είκοσι με τριάντα λεπτών, διεγείρει τη φυσιολογική κινητικότητα του εντέρου και βελτιώνει τη λειτουργία του. Εξίσου σημαντική είναι η καθιέρωση σταθερής ρουτίνας για τις κενώσεις, κυρίως μετά τα γεύματα, καθώς τότε ενεργοποιείται το γαστροκολικό αντανακλαστικό, ενώ η σωστή στάση σώματος με τα γόνατα λυγισμένα και λίγο ψηλότερα από τα ισχία διευκολύνει την αποβολή των κοπράνων. Αν τα μέτρα αυτά δεν αποδώσουν, μπορούν να χρησιμοποιηθεί η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή πάντα με τη συμβουλή του ιατρού σας, μέσα από μια πληθώρα φαρμακευτικών επιλογών. Τα διογκωτικά καθαρτικά, όπως το ψύλλιο ή η μεθυλοκυτταρίνη, αυξάνουν τον όγκο και τις ίνες στα κόπρανα. Τα ωσμωτικά, όπως η μακρογόλη ή το γάλα μαγνησίας, συγκρατούν νερό στο παχύ έντερο και τα μαλακώνουν, ενώ τα διεγερτικά, όπως η σέννα ή η βισακοδύλη, προκαλούν συσπάσεις που διευκολύνουν την αποβολή τους. Ωστόσο, τα διεγερτικά πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή. Σε πιο επιλεγμένες και επίμονες περιπτώσεις μπορεί να συστηθεί η βιοανάδραση, μια μέθοδος επανεκπαίδευσης των μυών του πυελικού εδάφους. Τέλος, χρειάζεται προσοχή στη λήψη φαρμάκων που μπορεί να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα, όπως τα οπιοειδή, ο σίδηρος και τα αντικαταθλιπτικά. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται σε ηλικιωμένους και εγκύους, οι οποίοι ανήκουν σε ομάδες με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης του προβλήματος.

    Συμπερασματικά, η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα συχνό σύμπτωμα που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής πολλών ανθρώπων. Τα συνηθέστερα αίτιά της σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και τη διατροφή, ενώ η πρόληψη και η αντιμετώπισή της μπορούν σε μεγάλο βαθμό να επιτευχθούν με απλές και πρακτικές αλλαγές στην καθημερινότητα. Η υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής, η επαρκής ενυδάτωση, η τακτική σωματική άσκηση και η καθιέρωση σταθερών συνηθειών συμβάλλουν καθοριστικά στον περιορισμό ή ακόμη και στην αποφυγή του προβλήματος. Σε περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα επιμένουν, είναι απαραίτητη η ιατρική αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν υποκείμενα νοσήματα και να καθοριστεί η κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική. Στόχος είναι πάντοτε η αποτελεσματική και ασφαλής ανακούφιση των συμπτωμάτων, αρχικά με φυσικές παρεμβάσεις και, όταν χρειάζεται, με τη χρήση φαρμακευτικών επιλογών περιορισμένης διάρκειας.

  • Φλεβική ανεπάρκεια και κιρσοί: Τι πρέπει  να γνωρίζουμε;

    Φλεβική ανεπάρκεια και κιρσοί: Τι πρέπει να γνωρίζουμε;

    Θεοδόσιος Μπίσδας
    Καθηγητής Αγγειοχειρουργός,
    Διευθυντής Γ’ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής Ιατρικό Κέντρο Αθηνών,
    Αναπλ. Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής, Universitatsklinkikum Munster,
    Αναπλ. Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής, European University Cyprus
    th.bisdas@gmail.com

    Οι κιρσοί και η φλεβική ανεπάρκεια είναι δύο από τα πιο συχνά φλεβικά προβλήματα που απασχολούν μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού. Αν και συχνά θεωρούνται απλώς αισθητική ενόχληση, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

    Τι είναι η Φλεβική Ανεπάρκεια και οι Κιρσοί;
    Η φλεβική ανεπάρκεια είναι μια πάθηση όπου οι φλέβες, κυρίως στα κάτω άκρα, δεν λειτουργούν σωστά, αδυνατώντας να επιστρέψουν το αίμα στην καρδιά. Συνήθως, αυτό οφείλεται στην αδυναμία των βαλβίδων των φλεβών να κλείσουν σωστά, με αποτέλεσμα το αίμα να σταματά ή να κυκλοφορεί ανάποδα. Οι κιρσοί αποτελούν ένα σύνηθες σύμπτωμα της χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας, κατά το οποίο οι φλέβες διογκώνονται, συστρέφονται και γίνονται ορατές κάτω από το δέρμα, κυρίως στα κάτω άκρα.

    Συμπτώματα της Φλεβικής Ανεπάρκειας & των Κιρσών
    Τα συμπτώματα της φλεβικής ανεπάρκειας και των κιρσών περιλαμβάνουν:
    ✤ Πρήξιμο στα πόδια ή τους αστραγάλους, ειδικά το απόγευμα ή μετά από παρατεταμένη ορθοστασία.
    ✤ Αίσθημα βάρους ή κόπωσης στα πόδια.
    ✤ Πόνος ή αίσθημα καψίματος κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας ή μετά την παρατεταμένη ορθοστασία.
    ✤ Ορατοί κιρσοί (διατεινόμενες, μπλε ή μωβ φλέβες) που μπορεί να είναι πρησμένοι και ενοχλητικοί.
    ✤ Αλλαγές στο δέρμα γύρω από τις φλέβες, όπως σκουρόχρωμα σημεία ή υπερβολική ξηρότητα.
    ✤ Κράμπες ή σφιξίματα στους μύες των ποδιών, κυρίως τη νύχτα.
    ✤ Αίσθηση φαγούρας ή ερεθισμού στην περιοχή των κιρσών.
    ✤ Ανοιχτές πληγές ή έλκη κοντά στους κιρσούς, που ενδέχεται να μην επουλώνονται εύκολα.

    Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου
    Οι αιτίες και οι παράγοντες κινδύνου για τη φλεβική ανεπάρκεια και τους κιρσούς περιλαμβάνουν:
    Αιτίες:
    ✤ Αδυναμία των βαλβίδων των φλεβών: Οι βαλβίδες που βοηθούν στη ροή του αίματος προς την καρδιά ενδέχεται να αδυνατίσουν ή να βλάπτονται, προκαλώντας αναστροφή της ροής του αίματος.
    ✤ Γενετική προδιάθεση: Ορισμένα άτομα μπορεί να έχουν κληρονομήσει αδύναμες φλέβες ή προδιάθεση για κιρσούς.
    ✤ Γήρανση: Με την ηλικία, οι φλέβες χάνουν την ελαστικότητά τους, και οι βαλβίδες μπορεί να μην κλείνουν σωστά.
    ✤ Καθιστική ζωή ή παρατεταμένη ορθοστασία: Η ακινησία ή η παρατεταμένη παραμονή σε όρθια θέση, επηρεάζει την καλή κυκλοφορία του αίματος.

    Παράγοντες κινδύνου:
    ✤ Ηλικία: Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς στη φλεβική ανεπάρκεια.
    ✤ Φύλο: Οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς, κυρίως λόγω ορμονικών αλλαγών κατά την εγκυμοσύνη ή τη χρήση αντισυλληπτικών.
    ✤ Εγκυμοσύνη: Η αυξημένη πίεση στις φλέβες των ποδιών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να οδηγήσει σε κιρσούς.
    ✤ Περίσσεια βάρους: Η παχυσαρκία αυξάνει την πίεση στις φλέβες των ποδιών, επιδεινώνοντας την κατάσταση.
    ✤ Οικογενειακό ιστορικό: Εάν κάποιος από την οικογένεια έχει κιρσούς ή φλεβική ανεπάρκεια, ο κίνδυνος είναι υψηλότερος.
    ✤ Καθιστική ζωή ή έλλειψη άσκησης: Η έλλειψη κινητικότητας μειώνει την κυκλοφορία του αίματος και προάγει τη συσσώρευση υγρών στις φλέβες.
    ✤ Κάπνισμα: Το κάπνισμα μπορεί να βλάψει τα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων και να συμβάλει στην ανάπτυξη κιρσών.

    Φλεβική ανεπάρκεια/ κιρσοί: Αντιμετώπιση
    Η αντιμετώπιση της φλεβικής ανεπάρκειας και των κιρσών εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης και τις ανάγκες του ασθενούς.

    1. Συντηρητική Θεραπεία:
    ✤ Φαρμακευτική αγωγή: για την ανακούφιση από το πρήξιμο, τον πόνο και τη φλεγμονή.
    ✤ Κάλτσες ή καλσόν διαβαθμισμένης συμπίεσης: Ειδικά καλσόν ή κάλτσες που βοηθούν στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και την ελάττωση του πρηξίματος.
    ✤ Άσκηση: Η συστηματική άσκηση και η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους βοηθούν στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος.

    2. Επεμβατικές Μέθοδοι:
    ✤ Σκληροθεραπεία: Η εισαγωγή ειδικών ουσιών (σκλήρυνση) στις κιρσώδεις φλέβες, οι οποίες προκαλούν το κλείσιμο των φλεβών και την ανακούφιση από τα συμπτώματα.
    ✤ Αφαίρεση του επιφανειακού φλεβικού δικτύου (Laser, ραδιοσυχνότητες, χρήση ιατρικής κόλλας)
    ✤ Κλασική ανοικτή χειρουργική μέθοδος (εκρίζωση της φλέβας)

    Πρόληψη φλεβικής ανεπάρκειας:
    ✤ Αποφυγή της παρατεταμένης ορθοστασίας ή καθιστικής ζωής
    ✤ Αύξηση της φυσικής δραστηριότητας: Καθημερινές δραστηριότητες όπως το περπάτημα βοηθούν στην ενίσχυση της κυκλοφορίας.
    ✤ Διατήρηση του σωματικού βάρους και αποφυγή της παχυσαρκίας

    Συμπερασματικά
    Οι κιρσοί δεν είναι μόνο αισθητικό ζήτημα, είναι σημάδι ενός λειτουργικού προβλήματος του φλεβικού συστήματος. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση μπορεί να προλάβει σοβαρότερες καταστάσεις και να βελτιώσει αισθητά την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Μη διστάζετε να απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο αγγειοχειρουργό για αξιολόγηση και καθοδήγηση.

     

  • Ύπνος:  η «τροφή» της άμυνας του οργανισμού

    Ύπνος: η «τροφή» της άμυνας του οργανισμού

    Νικόλαος – Τιβέριος Οικονόμου
    Νευρολόγος/Κλινικός Νευροφυσιολόγος/Ειδικός Ιατρός του Ύπνου-Επιληψίας,
    MSci (Επιληψία), PhD – ESRS Somnologist Expert (Ιατρική του Ύπνου),
    Διδάσκων Νευρολογίας (Μέλος ΣΕΠ) στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) – Ταμίας Ελληνικής Εταιρίας Υπνολογίας
    www.somnio.gr

    Ολοι μας έχουμε βιώσει ότι μόλις νιώσουμε άρρωστοι, η επιθυμία μας είναι να ξαπλώσουμε και επιθυμητά να κοιμηθούμε. Παρόλα αυτά, συχνά ο ύπνος σε αυτές τις περιπτώσεις δεν ξεκουράζει και αυτό γιατί λείπει η ποιότητα σε αυτόν – διαταράσσεται η αρχιτεκτονική αυτού – με ελάττωση των σταδίων βραδέων κυμάτων (βαθέους ύπνου) αλλά και του REM, των σταδίων ύπνου δηλαδή που πραγματικά μας ξεκουράζουν.

    Από την άλλη, και η στέρηση ύπνου (είτε σε οξεία είτε σε χρόνια βάση – σύνδρομο χρόνιας αποστέρησης ύπνου, η πιο συχνή πια διαταραχή του ύπνου που αφορά σε 1/3 συμπολίτες μας στον δυτικό κόσμο, που αφορά σε ανθρώπους που κοιμούνται 6 ή/και λιγότερες ώρες -), αυξάνει την πιθανότητα λοιμώξεων και φλεγμονής (οξείας και χρόνιας).
    Ο φυσιολογικός ύπνος (σε ποσότητα >= 7ώρες, αλλά και ποιότητα) είναι απαραίτητος για την ακεραιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος και την ομοιόσταση του οργανισμού μας. Ο κακός ή ελλιπής ύπνος διαταράσσει το ανοσοποιητικό σύστημα με ενεργοποίηση της προφλεγμονώδους διαδικασίας (αύξηση επιπέδων κυτταροκινών IL-6 και TNF-α), η οποία με την σειρά της αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης λοιμώξεων ή νόσων φλεγμονώδους αιτιολογίας.

    Σε ζωικά μοντέλα υπό συνθήκες στέρησης ύπνου παρατηρήθηκε πτώση της ανοσολογικής απάντησης σε προσβολή από μικροοργανισμούς, ευαλωτότητα σε λοιμώξεις και χειρότερη αντιμετώπιση αυτών και εν τέλει μεγαλύτερη θνητότητα. Από την άλλη, μελέτες πάλι σε ζωικά μοντέλα έχουν δείξει ότι η αύξηση των ωρών ύπνου έχει συσχετισθεί με ελάττωση των επιπέδων των παρασίτων εντός του οργανισμού. Στον άνθρωπο έχει φανεί ότι εκείνοι που κοιμούνται 5 ή και λιγότερες ώρες σε σχέση με εκείνους που κοιμούνται 7-8 ώρες είναι πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις του αναπνευστικού. Επίσης, ακόμη και μία ώρα διαφοράς στον συνολικό ύπνο (6 αντί για 7 ώρες) συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα για απλό κρυολόγημα, γαστρεντερίτιδα κλπ.

    Τέλος, εκείνοι που στερούνται ύπνο ή πάσχουν από εν γένει διαταραχές ύπνου, έχουν 1.5 φορά παραπάνω πιθανότητα να προσβληθούν από τον ιό του έρπητα ζωστήρα. Αλλά το γεγονός ότι η στέρηση ύπνου επηρεάζει αρνητικά την διαδικασία «ανοσολογικής μνήμης» ή αντιθέτως οι ορθές ώρες ύπνου την ενισχύουν, φαίνεται και από την αποτελεσματικότητα της δράσης των εμβολίων. Έτσι, άνθρωποι εμβολιασμένοι έναντι των ιών της Ηπατίτιδας Α και Β που στερούνται ύπνου, έχουν μακροπρόθεσμα λιγότερη προστασία έναντι αυτού, ενώ ανάλογες μελέτες έχουν δείξει ότι πάλι εκείνοι που πάσχουν από σύνδρομο χρόνιας αποστέρησης ύπνου, καίτοι εμβολιασμένοι έχουν μικρότερο αριθμό αντισωμάτων έναντι του ιού της γρίπης. Τέλος για την χαμηλότερη αποτελεσματικότητα των εμβολιασμών αρκεί και οξεία στέρηση ύπνου (συνολική διάρκεια 4 ωρών ύπνου λίγες μέρες πριν και 1-2 μέρες μετά τον εμβολιασμό, συνεπάγεται χαμηλότερο τίτλο αντισωμάτων στο αίμα).

    Η στέρηση ύπνου σχετίζεται όμως και με ελαττωμένη ανοσολογική απάντηση στην ογκολογία, με ολοένα και περισσότερες μελέτες να συνδέουν το σύνδρομο χρόνιας αποστέρησης ύπνου με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού, του παχέως εντέρου, και του προστάτη. Οι μηχανισμοί που ευθύνονται για αυτό έχουν να κάνουν με την μειωμένη διάρκεια απελευθέρωσης μελατονίνης (και συνεπώς τα μειωμένα επίπεδα αυτής στο αίμα), η οποία έχει αντικαρκινικές ιδιότητες διαμέσου της αντιοξειδωτικής, αντιμιτωτικής, αντινεοαγγειογενετικής και αντιοιστρογόνου δράσης της. Πέραν όμως της μελατονίνης, ο χρονίως μειωμένος ύπνος σχετίζεται και με ελάττωση της κυτταροτοξικής δράση των NK (Natural Killers) κυττάρων, τα οποία έχουν αντινεοπλασματικές ιδιότητες, αλλά και των Τ – CD8 κυττάρων (με ανάλογη δράση). Με άλλα λόγια η στέρηση ύπνου προάγει τους μηχανισμούς ανοσοκαταστολής με αποτέλεσμα την ογκογένεση και εν τέλει την αύξηση θνητότητας.

    Συμπερασματικά, η στέρηση ύπνου (οξεία και κυρίως χρόνια) αλλά και εν γένει ο κακός ύπνος αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα καθιστώντας μας πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις, εμφάνιση ή/και επιδείνωση κάθε νόσου φλεγμονώδους αιτιολογίας αλλά ακόμη και νεοπλασμάτων.

  • D παντός καιρού  για κάθε ηλικία

    D παντός καιρού για κάθε ηλικία

    Σοφία Παπαγιάννη
    Φαρμακοποιός

    Οι επιστήμονες αλλά και η κοινότητα γνωρίζουν πολύ καλά πόσο σημαντική είναι η ισορροπημένη διατροφή για την υγεία του οργανισμού.

    «Η τροφή σου, το φάρμακό σου» κατά τον Ιπποκράτη. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής με ιδιαίτερες απαιτήσεις, τόσο στην εργασία όσο και στην εκπαίδευση, αλλά και την προσωπική ζωή, καθιστούν δύσκολη και περίπλοκη την παρακολούθηση, τον προγραμματισμό του ολοκληρωμένου διατροφικού μοντέλου και ακόμα δυσκολότερη την εξατομίκευση η οποία είναι απαραίτητη.
    Τα συμπληρώματα διατροφής έρχονται να καλύψουν ένα σημαντικό κενό στην αδυναμία παρακολούθησης του σωστού μοντέλου εξατομικευμένων αναγκών στη διατροφή, λειτουργώντας σαν στρατηγικοί εταίροι στη διαχείριση της πρόληψης της καλής υγείας και ευζωίας.

    Η χρήση συμπληρωμάτων, πρέπει να γίνεται πάντα με σύσταση του επιστήμονα υγείας, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφάλεια, η αξιοπιστία και η λήψη με τον ενδεδειγμένο ελεγχόμενο τρόπο και χρόνο (η υπερβολική πρόσληψη είναι εξίσου επιζήμια με την έλλειψη).

    Ένα αρκετά ευρύ φάσμα συμπληρωμάτων. διατίθενται προς χρήση από τα οποία θα πρέπει να επιλεγούν αυτά που θα καλύψουν την εξατομικευμένη ανάγκη του κάθε οργανισμού.
    Θα επικεντρώσουμε εδώ την αναφορά μας σε ένα από τα πλέον βασικά συμπληρώματα, τη βιταμίνη D και τον μεταβολίτη της την D3, καθώς και την προσθήκη της Κ2 σε πολλά σκευάσματα η οποία κατευθύνει την D3 στα οστά, ενώ συγχρόνως αποφεύγεται η ασβεστοποίηση με την αποτροπή εναπόθεσης στα αγγεία.

    Σε ήλιο και σε σκιά, χειμώνα, αλλά και καλοκαίρι, από την αρχή της ζωής μέσα στη μήτρα για μητέρα και έμβρυο, στο βρέφος, στο νήπιο, τον ενήλικα, αλλά και τον υπερήλικα, αποτελεί απόλυτα αναγκαίο και χρήσιμο συστατικό για τον οργανισμό. Τα επίπεδα της πρέπει να διατηρούνται σε φυσιολογικά και μάλιστα ανώτερα πολλές φορές όρια.
    Παλαιότερα, θεωρείτο ότι ο ρόλος της αναφερόταν μόνο στη σωστή ανάπτυξη των οστών, άρα ανάπτυξη του σκελετού, με σύνθεση στον οργανισμό, κυρίως με τη βοήθεια της επίδρασης στο δέρμα της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου, εξ’ ου και η «βιταμίνη του ήλιου». Πλήθος επιστημονικών μελετών όμως τις τελευταίες δεκαετίες έχουν αναδείξει τον σημαντικό ρόλο της στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού, τη ρύθμιση της διάθεσης και της ψυχολογίας, στην επίδρασή της στα αυτοάνοσα νοσήματα, ειδικά στη σκλήρυνση κατά πλάκας, στην ψωρίαση κλπ. Η χρησιμότητα της αναφέρεται ακόμα και σε διάφορες μορφές καρκίνου.

    Από την περίοδο της εγκυμοσύνης για σωστή ανάπτυξη του εμβρύου, αλλά και διατήρηση των επιπέδων της βιταμίνης D στην εγκυμονούσα μητέρα, στο βρέφος, στο παιδί προσχολικής ηλικίας λόγω των έντονων αλλαγών σωματικής, κινητικής, κοινωνικής, συναισθηματικής ανάπτυξης, αλλά και γνωστικής και όπου η διατροφή υστερεί, γιατί το παιδί δεν συμμορφώνεται στη σωστή λήψη τροφής, τότε με τη σύσταση του παιδιάτρου είναι απαραίτητα τα συμπληρώματα Ω3 λιπαρά, βιταμινών B & D και λοιπά ιχνοστοιχεία.

    Το ίδιο συμβαίνει και κατά τη διάρκεια της σχολικής ηλικίας όπου η γνωστική λειτουργία είναι πιο απαιτητική. Έφηβοι αλλά και ενήλικες κατά περίπτωση και εξατομικευμένα, θα πρέπει να ελέγχουν και να φροντίζουν τη διατήρηση των επιπέδων της D3 σε ικανοποιητικά επίπεδα για τους λόγους που αναφέραμε.

    Τέλος είναι (μαζί με πολλούς άλλους παράγοντες- συμπληρώματα) ένα πολύτιμο και βασικό αντιγηραντικό συστατικό που πρέπει να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψιν! Συμβάλλει στην ανάσχεση της διαδικασίας της γήρανσης, επηρεάζοντας το μήκος των τελομερών (άκρα των χρωμοσωμάτων που με την πάροδο του χρόνου βραχύνονται και αυτή η βράχυνση επιφέρει κυτταρική γήρανση).
    Για τη διατήρηση διαύγειας πνεύματος, παράτασης της νεότητας αλλά και θωράκισης του ανοσοποιητικού μας συστήματος σε επίπεδο πρόληψης και συγχρόνως αντιμετώπισης προβλημάτων με τα οστά, αυτοάνοσων νοσημάτων θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα μικροθρεπτικά συστατικά με προεξάρχον αυτό της βιταμίνης D.