Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

Η ακριβής αιτία της παράλυσης του ύπνου είναι άγνωστη. Μελέτες έχουν εξετάσει δεδομένα για να δουν τι σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο παράλυσης στον ύπνο και έχουν βρει ανάμεικτα αποτελέσματα.

Με βάση αυτή την έρευνα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι πολλαπλοί παράγοντες εμπλέκονται στην πρόκληση της παράλυσης του ύπνου, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Sleep Foundation Organization.

Οι διαταραχές του ύπνου και άλλα προβλήματα ύπνου έχουν δείξει μερικές από τις ισχυρότερες συσχετίσεις με την απομονωμένη παράλυση ύπνου. Υψηλότερα ποσοστά παράλυσης ύπνου – 38% σε μια μελέτη7 – αναφέρονται από άτομα με αποφρακτική άπνοια ύπνου (OSA), μια διαταραχή του ύπνου με επαναλαμβανόμενες παύσεις της αναπνοής. Η παράλυση ύπνου έχει επίσης βρεθεί ότι είναι πιο συχνή σε άτομα με νυχτερινές κράμπες στα πόδια.

Συμπτώματα αϋπνίας, όπως η δυσκολία να αποκοιμηθούν και η υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, έχει βρεθεί ότι σχετίζονται με την παράλυση του ύπνου. Τα άτομα των οποίων οι κιρκάδιοι ρυθμοί δεν ευθυγραμμίζονται με τον τοπικό κύκλο ημέρας-νύχτας, όπως τα άτομα με τζετ λαγκ και οι εργαζόμενοι με βάρδιες, μπορεί επίσης να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο παράλυσης του ύπνου.

Ορισμένες καταστάσεις ψυχικής υγείας έχουν δείξει σύνδεση8 με την παράλυση του ύπνου. Τα άτομα με αγχώδεις διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής πανικού, φαίνεται να έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν την κατάσταση αυτή. Ορισμένες από τις ισχυρότερες συσχετίσεις υπάρχουν σε άτομα με διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) και σε άλλους που έχουν εκτεθεί σε σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική ηλικία ή σε άλλους τύπους σωματικής και συναισθηματικής δυσφορίας. Η διακοπή του αλκοόλ ή των αντικαταθλιπτικών μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ανάκαμψη REM, η οποία μπορεί επίσης να προκαλέσει παράλυση του ύπνου.

Μελέτες έχουν διαπιστώσει υψηλότερο κίνδυνο σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό παράλυσης του ύπνου, αλλά δεν έχει εντοπιστεί συγκεκριμένη γενετική βάση.

Ορισμένες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι που εμφανίζουν χαρακτηριστικά φαντασίας και αποστασιοποίησης9 από το άμεσο περιβάλλον τους, όπως με την ονειροπόληση, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν παράλυση ύπνου. Μπορεί επίσης να υπάρχει σύνδεση μεταξύ της παράλυσης του ύπνου και των ζωηρών εφιαλτών ή/και των διαυγών ονείρων.

Με όλες αυτές τις συσχετίσεις, είναι άγνωστο αν υπάρχει κάποια αιτιώδης συνάφεια και αν ναι, αν η παράλυση ύπνου είναι η αιτία, το αποτέλεσμα ή αν η σχέση είναι αμφίδρομη. Περαιτέρω έρευνα είναι απαραίτητη για τη διερεύνηση αυτών των συσχετίσεων και την καλύτερη κατανόηση των πολυάριθμων πιθανών αιτιών της παράλυσης του ύπνου.

Είναι η παράλυση του ύπνου ένα σοβαρό πρόβλημα;

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η παράλυση ύπνου δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Ταξινομείται ως καλοήθης κατάσταση και συνήθως δεν συμβαίνει αρκετά συχνά ώστε να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα υγείας.

Ωστόσο, εκτιμάται ότι ένα 10% των ανθρώπων έχουν πιο επαναλαμβανόμενα ή ενοχλητικά επεισόδια που καθιστούν την παράλυση ύπνου ιδιαίτερα δυσάρεστη. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να αναπτύξουν αρνητικές σκέψεις σχετικά με το να πάνε για ύπνο, μειώνοντας το χρόνο που διατίθεται για ύπνο ή προκαλώντας άγχος γύρω από την ώρα του ύπνου που δυσκολεύει την κατάκλιση. Η στέρηση ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική υπνηλία και πολλές άλλες συνέπειες για τη συνολική υγεία του ατόμου.

Ο πονόλαιμος είναι μία από τις πιο συχνές παθήσεις της υγείας, ειδικά το χειμώνα. Προκαλούνται συνήθως από λοιμώξεις όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη και ο στρεπτοκοκκικός λαιμός και ενώ τείνουν να είναι αρκετά επώδυνοι, συχνά υποχωρούν μέσα σε μια εβδομάδα, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Penn Medicine.

Αλατισμένο νερό

Ενώ το αλατισμένο νερό μπορεί να μην σας προσφέρει άμεση ανακούφιση, εξακολουθεί να είναι μια αποτελεσματική θεραπεία για τη θανάτωση των βακτηρίων, ενώ χαλαρώνει τη βλέννα και ανακουφίζει τον πόνο. Απλώς αναμείξτε μισό κουταλάκι του γλυκού αλάτι σε  ζεστό νερό και κάντε γαργάρες.

Μέλι

Το μέλι είναι μια από τις καλύτερες θεραπείες για τον πονόλαιμο λόγω των φυσικών αντιβακτηριακών ιδιοτήτων του που του επιτρέπουν να δρα ως θεραπευτικό των πληγών, προσφέροντας άμεσα ανακούφιση από τον πόνο, ενώ παράλληλα εργάζεται για τη μείωση της φλεγμονής. Το μέλι μπορεί επίσης να σκοτώσει τα βακτήρια και να βοηθήσει στην καταπολέμηση των ιογενών λοιμώξεων, εξηγεί η Charlotte Smith, MD, γιατρός στο Penn Urgent Care South Philadelphia.

Λεμόνι

Παρόμοια με το αλατόνερο και το μέλι, τα λεμόνια είναι ιδανικά για τον πονόλαιμο επειδή μπορούν να βοηθήσουν στη διάσπαση της βλέννας και να προσφέρουν ανακούφιση από τον πόνο. Επιπλέον, τα λεμόνια είναι γεμάτα με βιταμίνη C, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και να του δώσει περισσότερη δύναμη για να καταπολεμήσει τη λοίμωξή σας. Αναμείξτε ένα κουταλάκι του γλυκού χυμό λεμονιού σε ένα ποτήρι ζεστό νερό και πιείτε το για γρήγορη ανακούφιση.

Καυτή σάλτσα

Μπορεί να ακούγεται παράξενο να χρησιμοποιείτε καυτερή σάλτσα για να ανακουφίσετε έναν φλογερό λαιμό, αλλά αυτό το καρύκευμα έχει πράγματι αποδειχθεί ότι προσφέρει ανακούφιση για τον πονόλαιμο. Η καυτερή σάλτσα παρασκευάζεται από πιπεριές που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε καψαϊκίνη, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση της φλεγμονής και την ανακούφιση από τον πόνο. Έτσι, αν και μπορεί να καίει στην αρχή, ρίχνοντας μερικές σταγόνες καυτερής σάλτσας σε ένα ζεστό ποτήρι νερό για να κάνετε γαργάρες, μπορεί να είναι ακριβώς η σωστή θεραπεία για να θεραπεύσετε τον πονόλαιμό σας.

Τσάι

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη τσαγιού από βότανα που μπορείτε να δοκιμάσετε για γρήγορη ανακούφιση από τον πονόλαιμο. Το τσάι από γαρύφαλλο και το πράσινο τσάι περιέχουν αντιβακτηριακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες για την καταπολέμηση των λοιμώξεων, ενώ παράλληλα προσφέρουν ανακούφιση. Το τσάι από βατόμουρο, χαμομήλι και μέντα είναι εξαιρετικές επιλογές για την ανακούφιση από τον πόνο και τη μείωση της φλεγμονής. Το τσάι χαμομηλιού μπορεί επίσης να χρησιμεύσει ως φυσικό λιπαντικό, οπότε αν η φωνή σας είναι βραχνή και δυσκολεύεστε να μιλήσετε, αυτή μπορεί να είναι η καλύτερη επιλογή σας. Επιπλέον, το τσάι μέντας μπορεί να μουδιάσει φυσικά το λαιμό σας και να ανακουφίσει τον πόνο σας. Όταν επιλέγετε το καλύτερο τσάι για τον πονόλαιμό σας, μπορεί επίσης να θέλετε να ελέγξετε την περιεκτικότητα σε καφεΐνη.

Υγραντήρας

Εάν έχετε παρατηρήσει αύξηση στον αριθμό των πονόλαιμων που είχατε αυτή τη σεζόν, τότε ίσως ήρθε η ώρα να επενδύσετε σε έναν υγραντήρα. Ο ξηρός αέρας, ειδικά κατά τη διάρκεια των σκληρών, κρύων ημερών του χειμώνα, μπορεί να είναι η αιτία του πονόλαιμού σας. Ένας υγραντήρας θα διατηρήσει τον αέρα υγρό και θα ανοίξει τα ιγμόρεια σας. Προσθέστε μια ή δύο κουταλιές της σούπας ατμοαπόσταγμα ή διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου για να εξασφαλίσετε πρόσθετη ανακούφιση.

Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν ανεπτυγμένη την αίσθηση του κινδύνου, για αυτό και είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στα ατυχήματα.

Μεγαλώνοντας, αναπτύσσουν μεν την αίσθηση του κινδύνου, επηρεάζονται όμως και από άλλους παράγοντες, όπως η ανάγκη επίδειξης, η αντίδραση στους νόμους και στις συμβουλές των ενηλίκων και η γοητεία της περιπέτειας, με αποτέλεσμα να εξακολουθούν να κινδυνεύουν από ατυχήματα. Για τους λόγους αυτούς, είναι σημαντικό να μάθουν από μικρή ηλικία να προστατεύουν τον εαυτό τους και να μην τον θέτουν σε κίνδυνο.

 Από την προσχολική ηλικία, τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε χώρους εκπαίδευσης (Παιδικοί Σταθμοί, Σχολεία), με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό των παιδικών ατυχημάτων, να συμβαίνει εκεί καθώς και κατά την μεταφορά των παιδιών προς και από, τους χώρους αυτούς.

• Από την προσχολική ηλικία, πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας την σωστή οδική συμπεριφορά. Πρέπει όμως να έχουμε υπόψη μας, ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών, δεν έχουν την απαιτούμενη ωριμότητα για να χρησιμοποιήσουν πάντα,  τα όσα έχουν μάθει. Για το λόγο αυτό, πρέπει να συνοδεύονται από ενήλικες, από και προς το σχολείο ή τη στάση του σχολικού λεωφορείου. Κρατάμε πάντα τα μικρά  παιδιά από το χέρι και τα έχουμε από τη μέσα πλευρά του πεζοδρομίου.  Και μη ξεχνάμε, ότι τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας, για αυτό πρέπει να τους δίνουμε το καλό παράδειγμα, ακολουθώντας οι ίδιοι τους κανόνες της σωστής οδικής συμπεριφοράς.
• Εφόσον πηγαίνουμε τα παιδιά στο σχολείο με το αυτοκίνητο, πρέπει να τους μάθουμε να κάθονται πάντα στο πίσω κάθισμα, δεμένα με τον σωστό τρόπο. Οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και τα μαγαζιά με αξεσουάρ αυτοκινήτων ή παιδικά είδη, μπορούν να προτείνουν ποιο είναι το σωστό κάθισμα ή ζώνη ασφαλείας για κάθε παιδί, ανάλογα με το ύψος και το βάρος του. Πρέπει επίσης να μάθουμε στα παιδιά, να μπαίνουν και να βγαίνουν από το αυτοκίνητο, πάντοτε από την πλευρά του πεζοδρομίου. Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξηγήσουμε στα παιδιά ότι δεν θα πρέπει να βγάζουν το κεφάλι τους έξω από το παράθυρο του αυτοκινήτου γιατί εάν κάνουν κάτι τέτοιο ο κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος είναι μεγάλος. Στην περίπτωση που τα παιδιά πηγαίνουν με σχολικό λεωφορείο, πρέπει το ίδιο το σχολείο, αλλά και εμείς οι γονείς, να  τους εξηγήσουμε γιατί πρέπει και εκεί να φοράνε τη ζώνη ασφαλείας και να προσέχουν πολύ την ώρα που μπαίνουν και βγαίνουν από το λεωφορείο.
• Αν τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο ή μοτοποδήλατο, πρέπει να γνωρίζουν ότι, εφόσον βγαίνουν στο δρόμο με το δίκυκλό τους, έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τα άλλα οχήματα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να φορούν πάντα κράνος και τον απαραίτητο εξοπλισμό, κατάλληλα προσαρμοσμένο στο σωματότυπό τους, καθώς και να γνωρίζουν καλά και να ακολουθούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας. Τα δίκυκλά τους να είναι σε καλή κατάσταση και σωστά εξοπλισμένα με καθρέφτες και φώτα, ώστε να φαίνονται τις βραδινές ώρες. Για να κυκλοφορήσουν στο δρόμο με μοτοποδήλατο, πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 16^ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν προμηθευτεί την νόμιμη  άδεια.
• Τα παιδιά που πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο πρέπει να φορούν  ανοιχτόχρωμα ρούχα ή ρούχα με ένθετο ανακλαστικό υλικό, για να διακρίνονται από τους διερχόμενους οδηγούς, ειδικότερα το βράδυ.
• Στην έξοδο όλων των σχολείων, πρέπει να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα, ώστε τα παιδιά να μη μπορούν να βγουν απευθείας στο δρόμο.
• Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραματίζει ο σχολικός τροχονόμος στην πρόληψη των παιδικών ατυχημάτων. Αρμοδιότητά του είναι η ρύθμιση της κυκλοφορίας στην γύρω από το σχολείο περιοχή κατά τις ώρες προσέλευσης και αποχώρησης των μαθητών, με στόχο της ασφαλή διέλευση αυτών. Προκειμένου, όμως, οι οδηγίες του σχολικού τροχονόμου να επιτελούν τον σκοπό τους θα πρέπει αφενός οι γονείς να εξηγήσουμε στα παιδιά πόσο σημαντικό είναι να συμμορφώνονται με τις υποδείξεις του και αφετέρου οι οδηγοί να σέβονται την παρουσία του και να ακολουθούν τις οδηγίες του.

• Όλα τα σχολεία πρέπει συνεχώς να ελέγχουν τις κτιριακές τους εγκαταστάσεις ώστε να είναι ασφαλείς για τα παιδιά που στεγάζουν. Σε αυτό μπορούν να βοηθήσουν και οι γονείς των μαθητών με σωστές παρατηρήσεις και εποικοδομητικές προτάσεις. Θα πρέπει επίσης να μην υπάρχουν στους χώρους του σχολείου σκουριασμένα ή αιχμηρά αντικείμενα στα οποία τα παιδιά θα μπορούσαν να χτυπήσουν (π.χ. σκουριασμένα κάγκελα). Εφόσον το σχολείο διαθέτει χημείο, θα πρέπει αυτό να παραμένει κλειδωμένο εκτός από τις ώρες του μαθήματος που υπάρχει υπεύθυνος εκπαιδευτικός.
• Στην αρχή κάθε σχολικού έτους πρέπει να γίνεται μία ανοικτή συζήτηση μεταξύ δασκάλων και μαθητών, για θέματα πρόληψης παιδικών ατυχημάτων, κυρίως στους σχολικούς χώρους. Οι ιδέες των ίδιων των παιδιών μπορούν κάποιες φορές να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες και να προάγουν την δημιουργία ενός ασφαλέστερου σχολικού περιβάλλοντος.

• Η ύπαρξη συστήματος πυρασφάλειας είναι απαραίτητο να υπάρχει σε κάθε σχολείο. Επιπλέον, θα πρέπει κάθε χρόνο να γίνεται άσκηση ασφαλούς εγκατάλειψης του κτιρίου σε περίπτωση φωτιάς.

• Σε περίπτωση σεισμού υπάρχει μεγάλος κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος όχι μόνον εξαιτίας της σεισμικής δόνησης αλλά και λόγω του πανικού που δημιουργείται. Μόνος τρόπος για την προσπάθεια ελέγχου μίας τέτοιας κατάστασης είναι η πραγματοποίηση σε τακτά χρονικά διαστήματα ασκήσεων σεισμού.

• Εάν το σχολείο διαθέτει παιδική χαρά ή γυμναστήριο, πρέπει να γίνεται συνεχής έλεγχος, ώστε το υλικό (κούνιες, τσουλήθρες, μονόζυγα, μπασκέτες) και ο γύρω χώρος, να πληρούν τους κανόνες ασφαλείας. Πρέπει επίσης, τα παιδιά να ενημερώνονται ποιος είναι ο σωστός τρόπος χρήσης του υπάρχοντος εξοπλισμού από τους γυμναστές του σχολείου.
• Πρέπει τα παιδιά να προειδοποιούνται και να γίνεται σωστός έλεγχος, ώστε να μη  φέρνουν στο σχολείο επικίνδυνα και αιχμηρά αντικείμενα.
• Την ώρα του διαλείμματος πρέπει πάντα να είναι παρόντες κάποιοι υπεύθυνοι.
• Όλα τα σχολεία πρέπει να διαθέτουν πλήρες φαρμακείο για την παροχή  Α΄ Βοηθειών, με κάποιον υπεύθυνο για αυτό, και αν είναι δυνατόν ένα Νοσηλευτή ή μια Νοσηλεύτρια. Σημαντικό είναι ακόμη οι γονείς να ενημερώσουν έγκαιρα το ιατρείο του σχολείου εάν το παιδί τους τυχαίνει να έχει κάποια αλλεργία. Πρέπει επίσης να υπάρχουν εμφανώς αναρτημένα τα τηλέφωνα του πλησιέστερου Κέντρου Υγείας ή Νοσοκομείου. Νηπιαγωγοί, Δάσκαλοι, Καθηγητές και Γυμναστές, πρέπει ιδανικά να εκπαιδεύονται στις βασικές Α’ Βοήθειες. Στις μεγάλες τάξεις αυτό μπορεί να γίνεται και για τους μαθητές.Όσο σημαντική είναι, για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων, η υποδομή που παρέχεται από τους ενήλικες, εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά, από την πιο μικρή ηλικία, να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να αυτοπροστατεύονται. Προσοχή όμως στην υπερπροστασία, γιατί μπορεί εύκολα να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα.

Έχετε αισθανθεί μια ξαφνική αλλαγή στην κατάσταση των ποδιών σας τον τελευταίο καιρό; Τα προβλήματα στα πόδια μπορεί να υποδηλώνουν μεγαλύτερα προβλήματα υγείας σε άλλα σημεία του σώματός σας.

Στην πραγματικότητα, τα πόδια είναι μία από τις πρώτες περιοχές που εμφανίζουν σημάδια σοβαρών ιατρικών καταστάσεων, όπως ο διαβήτης ή η καρδιοπάθεια. Ακολουθούν τέσσερα προβλήματα στα πόδια που πρέπει να προσέξετε και τι μπορεί να σημαίνουν.

 Πόνος

Είτε βιώνετε ξαφνικό είτε παρατεταμένο πόνο, αξίζει να δείτε τον γιατρό ή τον ποδίατρό σας για να επιβεβαιώσετε ότι ο πόνος δεν είναι αποτέλεσμα ενός μεγαλύτερου ιατρικού προβλήματος. Ο πόνος στο πόδι μπορεί να σηματοδοτεί οτιδήποτε, από κάταγμα έως αρθρίτιδα και πελματιαία απονευρωσίτιδα.

Φαγούρα στο δέρμα

Μια κοινή αιτία φαγούρας και ξεφλουδίσματος στα πόδια είναι η μυκητιασική λοίμωξη, γνωστή και ως πόδι του αθλητή.

 Μούδιασμα

Το μούδιασμα (γνωστό και ως περιφερική νευροπάθεια) μπορεί να είναι σημάδι πολλών διαφορετικών προβλημάτων υγείας, από τον διαβήτη έως τον χρόνιο αλκοολισμό.

Κρύα πόδια

Αν και τα συνεχώς κρύα πόδια μπορεί να σηματοδοτούν σοβαρά προβλήματα όπως η Περιφερική αρτηριακή νόσος , ο λύκος ή ακόμη και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, τις περισσότερες φορές προκαλούνται από τη νόσο Raynaud.

Αντιμετωπίζετε κάποιο από αυτά τα προβλήματα στα πόδια; Συμβουλευτείτε έναν ποδίατρο για να τα ελέγξει, να εντοπίσει την πηγή του προβλήματος και να βρει μια λύση που θα σας βοηθήσει να επανέλθετε στη βέλτιστη υγεία σας.

Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η τακτική αυτοεξέταση του δέρματος για την εύρεση τυχόν ύποπτων αλλαγών σε υπάρχοντες σπίλους ή γένεση βλαβών. Παρότι για τους αδαείς είναι δυσδιάκριτες, με την προσεκτική παρατήρηση είναι πιθανό να εντοπιστούν παθήσεις ή διαφοροποιήσεις που δύνανται να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή.

Ωστόσο, αμέσως μετά την επιστροφή από τις διακοπές, που η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι παρατεταμένη, η επαγγελματική εκτίμηση της κατάστασης του δέρματος είναι απαραίτητη, αφού αποτελεί τον μοναδικό τρόπο διάγνωσης και ελέγχου ακόμα και σε σημεία του σώματος που είναι αδύνατον να παρακολουθούνται χωρίς βοήθεια.

«Σχεδόν το σύνολο των ανθρώπων έχουν στο δέρμα τους κάποιο σκουρότερο σημάδι, είτε αυτό είναι σπίλος, είτε γενετικό σημάδι, είτε κηλίδα που οφείλεται στον ήλιο, είτε φακίδες. Οι ανοιχτόχρωμοι άνθρωποι έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κάποια από αυτά και μάλιστα σε μεγάλους αριθμούς. Η έκθεση στην έντονη και παρατεταμένη ηλιακή ακτινοβολία έχει αρνητική επίδραση, καθώς όχι μόνο μπορεί να γίνει αιτία εμφάνισής τους αλλά είναι πιθανό να προκαλέσει και εξαλλαγή κυττάρων. Όταν συμβαίνει αυτό, ο άνθρωπος αναπτύσσει καρκίνο», μας εξηγεί ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.

«Η πιο επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος είναι το μελάνωμα, το οποίο προκαλεί τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο. Η αιτία είναι ότι εντοπίζεται σε προχωρημένα στάδια, όταν οι ελπίδες επιβίωσης στην 5ετία έχουν αρχίσει να λιγοστεύουν», προσθέτει.

Ένα ανεκπαίδευτο άτομο δεν είναι εύκολο να διακρίνει τις μικρές αλλαγές που συμβαίνουν στο δέρμα του. Ή ακόμα κι αν εντοπίσει κάποια, δεν γνωρίζει με σιγουριά εάν πρόκειται για πανάδα, φακίδα, σπίλο, σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση ή για καρκίνο.

Η υπερμελάγχρωση, για παράδειγμα, εκδηλώνεται με πολλές διαφορετικές μορφές και προβληματίζει συχνά τους αυτοεξεταζόμενους. Άλλοτε είναι συνέπεια ενός δερματικού τραυματισμού, ο οποίος έχει υποχωρήσει μεν αλλά έχει προκαλέσει την τοπική υπερπαραγωγή μελανίνης, δημιουργώντας μια κηλίδα που σκουραίνει περισσότερο μόλις εκτεθεί στον ήλιο (μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση).

Άλλοτε είναι το αποτέλεσμα  πολύχρονης, ανεξέλεγκτης ηλιοθεραπείας ή σολάριουμ και εμφανίζεται συνηθέστερα σε ανθρώπους άνω των 50 ετών (κηλίδες ηλικίας ή γήρανσης). Οι κηλίδες αυτές είναι ακανόνιστες, αλλά έχουν καθορισμένο περίγραμμα. Τα άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, οι γυναίκες και όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό κηλίδων τείνουν να επηρεάζονται περισσότερο.  

Άλλη μια μορφή υπερμελάγχρωσης είναι το μέλασμα ή χλόασμα. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας, το 90% των ατόμων που εμφανίζουν μελάσματα είναι γυναίκες. Οι κηλίδες αυτές εμφανίζονται συνήθως στο πρόσωπο, είναι συμμετρικές, με αντίστοιχα δηλαδή σημάδια και στις δύο πλευρές του προσώπου, αλλά με ακαθόριστα και ακανόνιστα περιγράμματα. Βέβαια, μπορεί να αναπτυχθούν και σε άλλα σημεία του σώματος που εκτίθενται συχνότερα στον ήλιο.

Οι φακίδες ανήκουν στις μορφές υπερμελάγχρωσης που δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις, ούτε δυσκολεύουν στην αναγνώρισή τους. Εμφανίζονται σε άτομα νεαρής ηλικίας, κυρίως με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, μαλλιά και μάτια, και τείνουν να εξασθενούν ή να εξαφανίζονται με το πέρασμα του χρόνου. Ο τόνος του χρώματός τους διαφέρει από άτομο σε άτομο και κυμαίνεται από πολύ ανοιχτό καφέ έως μαύρο ή κόκκινο. Είναι μικρές σε μέγεθος, οριοθετημένες και δεν εμπνέουν καμία ανησυχία.

Αντιθέτως, η σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση συχνά τρομάζει τους ασθενείς, γιατί μοιάζει με κακοήθεια. Εμφανίζεται αρχικά ως μικρή επηρμένη βλατίδα ή πλάκα, η επιφάνεια της οποίας έχει μικρά εξογκώματα, που σιγά-σιγά πυκνώνουν και αναπτύσσουν ανώμαλη επιφάνεια. Μοιάζει σαν λιωμένο κερί που έχει πέσει στο δέρμα. Είναι ανώδυνη, το χρώμα της είναι από άσπρο έως μαύρο, το μέγεθος ποικίλει και μπορεί να ξεπεράσει τα 3 εκ., και σχηματίζεται στο στήθος, την πλάτη, το στομάχι, το τριχωτό της κεφαλής, το πρόσωπο, τον λαιμό, ή άλλα μέρη του σώματος (αλλά όχι στις παλάμες και τα πέλματα).

Καμία από τις παραπάνω δερματικές εκδηλώσεις δεν είναι κακοήθεις, ούτε μπορεί να εξελιχθεί σε τέτοια. Ωστόσο, ορισμένες φορές τα χαρακτηριστικά τους μοιάζουν με καρκίνο και μπορούν να μπερδέψουν τους αυτοεξεταζόμενους ή να είναι τόσο πυκνές σε αριθμό που η κακοήθεια να “κρύβεται” καλά ανάμεσά τους.

Οι πιο επικίνδυνοι για την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος είναι οι σπίλοι (ελιές). Αυτές οι μικρές αναπτύξεις στο δέρμα μπορεί να εμφανιστούν οπουδήποτε στο σώμα, το χρώμα τους έχει κάποια απόχρωση του καφέ, αλλά μπορεί να είναι μαύροι ή κόκκινοι. Άλλοι είναι επίπεδοι και άλλοι επηρμένοι. Το σχήμα τους όμως είναι καθορισμένο, στρογγυλό ή ωοειδές, και το μέγεθός τους δεν ξεπερνά τα 10 χιλιοστά. Άλλοι υπάρχουν από τη γέννηση και άλλοι αναπτύσσονται αργότερα. Με την πάροδο των ετών μπορούν να αλλάξουν σε μέγεθος και χρώμα.

Κάποιοι άνθρωποι έχουν στο σώμα τους και δυσπλαστικούς (άτυπους) σπίλους. Αυτοί δεν είναι συμμετρικοί, έχουν ανόμοια όρια και η εμφάνισή τους παραπέμπει σε κακοήθεια. Παρόλα αυτά είναι καλοήθεις, αλλά ενέχουν κίνδυνο εξαλλαγής και ανάπτυξης μελανώματος, μιας μορφής καρκίνου του δέρματος που αντιπροσωπεύει μεν μόνο το 1% όλων των καρκίνων του δέρματος, είναι δε ο πιο θανατηφόρος. Η έρευνα δείχνει ότι περίπου τα μισά μελανώματα προέρχονται από δυσπλαστικούς σπίλους.

Το μελάνωμα εμφανίζεται συχνά στα άκρα των γυναικών και στον κορμό των ανδρών, αλλά μπορεί να “παραμονεύει” και σε περιοχές που παραλείπονται στην εξέταση ή είναι εκτός οπτικού πεδίου του αυτοεξεταζόμενου, όπως:

• στο περίγραμμα του τριχωτού της κεφαλής και κάτω από τα μαλλιά
• πάνω ή κοντά στο αφτί, ειδικά το διάστημα μεταξύ του αφτιού και της γραμμής των μαλλιών
• κάτω από τα νύχια των χεριών και των ποδιών
• στην πτυχή των γλουτών
• στα πέλματα των ποδιών

«Για τον εντοπισμό ενός ύποπτου σπίλου, θα πρέπει να ελέγχεται εάν είναι συμμετρικός, εάν έχει σαφές περίγραμμα, το μέγεθός του (συνήθως είναι πάνω από 6 χιλιοστά) και η εξέλιξή του. Εάν ο σπίλος αλλάζει χρώμα, μέγεθος ή σχήμα, αναπτύσσεται γρήγορα, αιμορραγεί, προκαλεί πόνο ή φαγούρα, θα πρέπει να εξετάζεται αμέσως από δερματολόγο», τονίζει ο δρ Χρήστος Στάμου.

«Βέβαια, οι σπίλοι δεν είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να εμφανιστεί το μελάνωμα. Μπορεί να αναπτυχθεί και σε μέρη όπου δεν προϋπάρχει σπίλος. Γενικά, το μελάνωμα μπορεί να μοιάζει με έλκος ή κηλίδα, σημάδι γέννησης, σπυράκι ή ακόμα και με μελανιά. Πάντα, όμως, είναι άσχημο στην εμφάνιση. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί, τόσο πιο εύκολο είναι να αντιμετωπιστεί. Και ο μοναδικός τρόπος ελέγχου του δέρματος είναι  η χαρτογράφησή του με σύγχρονα μηχανήματα από έμπειρους γιατρούς», καταλήγει.