Δύο γυναίκες γεννηµένες την ίδια ηµέρα, την ίδια χρονιά. Στα 60, η µία τρέχει στη Νέα Παραλία πριν πάει στη δουλειά. Η άλλη παίρνει τρία φάρµακα και προσέχει κάθε σκαλοπάτι. Ίδιες χρονολογικά. Διαφορετικές βιολογικά. Διαφορά: σχεδόν δέκα χρόνια ζωής σε καλή υγεία.
Αυτή η απόσταση, ανάµεσα στην ηλικία που γράφει η ταυτότητα και σε εκείνη που δείχνει πραγµατικά το σώµα, έχει πάψει να είναι ποιητική µεταφορά. Είναι µετρήσιµη. Και η επιστήµη που τη µετράει αλλάζει σιωπηλά τον τρόπο µε τον οποίο σκεφτόµαστε τα γηρατειά.
Το αίμα ως ημερολόγιο
Σε εργαστήρια από την Καλιφόρνια µέχρι το Ρέικιαβικ, ερευνητές διαβάζουν µέσα στο αίµα µας µοριακές υπογραφές που προβλέπουν µε εντυπωσιακή ακρίβεια ποιος θα φτάσει υγιής τα 90 και ποιος όχι. Σε µία πρόσφατη µεγάλη µελέτη, ένας πίνακας µόλις 33 πρωτεϊνών ανέβασε την προβλεπτική ακρίβεια στο 80%. Ανάµεσα τους, µια πρωτεΐνη που ονοµάζεται GDF-15: µια σιωπηλή σειρήνα κινδύνου που εκπέµπουν τα κύτταρά µας όταν δυσκολεύονται.
Δίπλα στις πρωτεΐνες εµφανίζεται και η λεγόµενη inflammaging, η χρόνια χαµηλής έντασης φλεγµονή που σιγοκαίει στο σώµα και επιταχύνει τη γήρανση. Όσοι ζουν πολλά χρόνια σε καλή υγεία έχουν συνήθως πιο «ψυχρό» ανοσοποιητικό, λιγότερο φλεγµαίνον, πιο ισορροπηµένο. Αυτό δεν είναι τύχη. Είναι αποτύπωµα γενετικής, διατροφής, άσκησης και ύπνου, που σήµερα µπορούµε να δούµε στο εργαστήριο.
Τα τέσσερα σήματα της γήρανσης Η σύγχρονη βιολογία της µακροζωίας µετρά κυρίως τέσσερα πράγµατα.
Πρωτεΐνες και μεταβολίτες. Το χηµικό αποτύπωµα της σηµερινής σας κατάστασης. Δείχνει αν η µηχανή τρέχει καθαρά ή αν αρχίζει να καταπονείται.
Γενετικές παραλλαγές. Το DNA που κληρονοµήσαµε. Γονίδια όπως το FOXO3, το APOE και το CETP εµφανίζονται ξανά και ξανά στους εκατονταετείς από την Ιαπωνία µέχρι τη Σαρδηνία. Δεν καθορίζουν τη µοίρα µας. Δίνουν τις πιθανότητες µε τις οποίες ξεκινήσαµε.
Τελομερή. Τα προστατευτικά «καπάκια» στις άκρες των χρωµοσωµάτων µας. Κοντύτερα τελοµερή συσχετίζονται µε 34% αυξηµένη θνησιµότητα ανά κιλοβάση που χάνεται. Φθείρονται από το χρόνιο στρες, το κάπνισµα, την κακή διατροφή και την καθιστική ζωή.
Επιγενετικά ρολόγια. Ίσως η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη της τελευταίας δεκαετίας. Χηµικά µοτίβα µεθυλίωσης πάνω στο DNA, που µεταβάλλονται µε τρόπο προβλέψιµο όσο περνά ο χρόνος, σαν δείκτες ενός µοριακού ρολογιού. Σήµερα µπορούν να σας πουν αν είστε βιολογικά 48 ή 58, τη στιγµή που η ταυτότητά σας γράφει 50.
Το κρίσιμο σημείο
Όλοι αυτοί οι δείκτες έχουν ένα κοινό: αλλάζουν. Με τη φυσική δραστηριότητα, τη µεσογειακή διατροφή, τη µείωση της φλεγµονής, τον ποιοτικό ύπνο, τις στενές σχέσεις. Σε µήνες, όχι σε δεκαετίες.
Στην Ικαρία, οι κάτοικοι ζουν επί γενιές αυτό που η επιστήµη µόλις τώρα προλαβαίνει να µετρήσει. Το ίδιο µοτίβο, χαµηλή φλεγµονή, διατηρηµένη φυσική δραστηριότητα, ισχυρός κοινωνικός δεσµός, εµφανίζεται στο µοριακό προφίλ των µακρόβιων από την Οκινάουα µέχρι τη Σαρδηνία. Αυτό που αλλάζει σήµερα δεν είναι τι ευνοεί τη µακροζωία. Είναι ότι µπορούµε επιτέλους να το µετρήσουµε µέσα στο δικό μας σώµα.
Μια νέα γενιά επιγενετικών ρολογιών ανιχνεύει αυτές τις αλλαγές σε βραχύ χρόνο, µετατρέποντας τη µακροζωία από αόριστη ευχή σε δείκτη που µπορούµε να παρακολουθήσουµε όπως την αρτηριακή πίεση. Δεν περιµένουµε πια να εµφανιστεί η ασθένεια για να αντιδράσουµε. Βλέπουµε, ποσοτικά, αν αυτά που κάνουµε µας χαρίζουν χρόνια ζωής σε καλή υγεία ή µας τα αφαιρούν.
Η ερώτηση που μένει
Στα 50 σας, ίσως είστε βιολογικά 42. Ή 58. Δεν θα το µάθετε από έναν καθρέφτη ούτε από µια συµβατική αιµατολογική εξέταση. Θα το µάθετε µόνο αν το µετρήσετε.
Η εξατοµικευµένη ιατρική της µακροζωίας, γενετικός έλεγχος, µοριακό προφίλ, επιγενετικά ρολόγια, βγήκε εδώ και χρόνια από τα ερευνητικά κέντρα του Stanford και του Harvard. Σήµερα είναι διαθέσιµη και στην Ελλάδα. Αυτό που πριν από µια δεκαετία ήταν προνόµιο µιας χούφτας επιστηµόνων, σήµερα είναι µια απόφαση που µπορεί κανείς να πάρει ένα οποιοδήποτε πρωί.
Η ερώτηση πια δεν είναι αν θα ζήσουµε περισσότερο. Είναι αν θα ζήσουµε καλύτερα τα χρόνια που ήδη µας ανήκουν. Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, η απάντηση µπορεί να µετρηθεί. Και η µέτρηση είναι πάντα το πρώτο βήµα κάθε ουσιαστικής αλλαγής.
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΤΣΑΤΣΑΚΗΣ Ομ. Καθηγητής Τοξικολογίας και Υγιεινής Παν. Κρήτης, Ακαδημαϊκός (Μέλος Ευρωπαϊκής & Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών), Ερευνητής aristsatsakis@gmail.com
Η ηλικία δεν είναι μόνο ένας αριθμός. Είναι και μια βιολογική κατάσταση και αυτή δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο για όλους. Τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη στρέφεται όλο και περισσότερο σε δείκτες που μπορούν να αποτυπώσουν αυτή τη διαφορά. Ανάμεσά τους, τα τελομερή ξεχωρίζουν ως ένας από τους πιο αξιόπιστους.
Τα τελομερή βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων και αποτελούνται από επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες DNA. Ο ρόλος τους είναι να προστατεύουν το γενετικό υλικό από φθορά και αστάθεια κατά τη διαδικασία της αντιγραφής.
Με κάθε κυτταρική διαίρεση, το μήκος τους μειώνεται ελαφρώς. Πρόκειται για μια φυσιολογική διαδικασία, που σχετίζεται με τους περιορισμούς του μηχανισμού αντιγραφής του DNA. Με την πάροδο του χρόνου, η σταδιακή αυτή βράχυνση οδηγεί σε ένα σημείο όπου τα κύτταρα δεν μπορούν πλέον να διαιρεθούν. Τότε εισέρχονται σε κατάσταση γήρανσης ή απομακρύνονται από τον οργανισμό.
Η διαδικασία αυτή δίνει στα τελομερή έναν ιδιαίτερο ρόλο: λειτουργούν ως δείκτης της συσσωρευμένης κυτταρικής φθοράς. Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν την ίδια χρονολογική ηλικία, αλλά διαφορετική βιολογική κατάσταση, κάτι που αντανακλάται, μεταξύ άλλων, και στο μήκος των τελομερών τους.
Η δυνατότητα μέτρησής τους έχει προσδώσει πρακτική αξία σε αυτή τη γνώση. Σήμερα, με σύγχρονες μοριακές τεχνικές, μπορούμε να εκτιμήσουμε το μήκος των τελομερών, συνήθως μέσω ανάλυσης αίματος. Οι πιο διαδεδομένες μέθοδοι επιτρέπουν γρήγορη και συγκριτική αξιολόγηση, ενώ πιο εξειδικευμένες προσεγγίσεις χρησιμοποιούνται όταν απαιτείται μεγαλύτερη ακρίβεια.
Ωστόσο, η ερμηνεία αυτών των μετρήσεων δεν είναι απλή. Το μήκος των τελομερών δεν αποτελεί αυτόνομο διαγνωστικό εργαλείο. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη αξιολόγηση που περιλαμβάνει και άλλους βιοδείκτες, καθώς και τη συνολική κλινική εικόνα. Με αυτή την έννοια, τα τελομερή παρέχουν πληροφορίες για την παρούσα βιολογική κατάσταση του οργανισμού, χωρίς να λειτουργούν ως μεμονωμένος δείκτης πρόγνωσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η δυναμική των τελομερών δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τη γενετική. Έρευνες δείχνουν ότι επηρεάζεται σημαντικά από τον τρόπο ζωής και το περιβάλλον. Η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, το ψυχολογικό στρες, αλλά και η έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες φαίνεται να σχετίζονται με τον ρυθμό βράχυνσής τους.
Η παρατήρηση αυτή μετατοπίζει τη συζήτηση για τη γήρανση. Δεν πρόκειται μόνο για μια αναπόφευκτη πορεία, αλλά για μια διαδικασία που επηρεάζεται από πολλαπλές παραμέτρους. Η κατανόηση των μηχανισμών αυτών επιτρέπει μια πιο ουσιαστική προσέγγιση της υγείας, με έμφαση όχι μόνο στη διάρκεια ζωής αλλά και στην ποιότητά της.
Στο πλαίσιο αυτό, τα τελομερή εντάσσονται σε μια ευρύτερη κατηγορία βιοδεικτών που συμβάλλουν στην εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας. Η αξιοποίησή τους δεν περιορίζεται στην ερευνητική δραστηριότητα, αλλά σταδιακά βρίσκει εφαρμογή και σε προσεγγίσεις πρόληψης και εξατομικευμένης ιατρικής.
Η σχετική επιστημονική προσέγγιση, καθώς και οι παράγοντες που επηρεάζουν τη βιολογία των τελομερών, αναλύονται εκτενέστερα στο βιβλίο «Ευεξία και Μακροζωία: Στρατηγικές και Εξατομικευμένες Προσεγγίσεις» του Αριστείδη Τσατσάκη.
Τελικά, τα τελομερή δεν απαντούν στο πόσο θα ζήσουμε. Προσφέρουν, όμως, ένα ουσιαστικό εργαλείο για να κατανοήσουμε πώς γερνάμε.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΛΙΑΚΟΣ Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ. Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Αναγεννητικής Ιατρικής, Πρόεδρος & Δ/νων Σύμβουλος Biohellenika S.A. koliakos@biohellenika.gr
«Νάταν τα νιάτα δυο φορές, τα γηρατειά καμιά» λέει το δημοτικό τραγούδι. Για αιώνες, αυτό ακουγόταν σαν μια γλυκιά αλλά ανέφικτη ευχή. Σήμερα, όμως, η επιστήμη αρχίζει, δειλά αλλά σταθερά, να ψιθυρίζει κάτι πολύ τολμηρό: ίσως τα νιάτα να είναι ανακτήσιμα.
Ας ξεκινήσουμε με μια απλή αλλά βαθιά ερώτηση: γιατί ο σκύλος μας γερνάει σε 10–15 χρόνια, ενώ μια χελώνα μπορεί να ζήσει πάνω από 200; Η απάντηση δεν είναι «μαγεία» της φύσης. Είναι βιολογία. Μια σημαντική μελέτη στο περιοδικό Nature έδειξε κάτι εντυπωσιακό: όλα τα θηλαστικά συσσωρεύουν βλάβες στο DNA τους με έναν ρυθμό που σχετίζεται άμεσα με τη διάρκεια ζωής τους. Με απλά λόγια, κάθε οργανισμός φαίνεται να έχει ένα «όριο αντοχής» στις βλάβες του DNA. Ο σκύλος φτάνει αυτό το όριο γρήγορα, ο άνθρωπος πιο αργά και ορισμένα ζώα, όπως οι χελώνες, πολύ πιο αργά.
Άρα η γήρανση δεν είναι απλώς «χρόνος που περνά». Είναι χρόνος που αφήνει ίχνη μέσα στα κύτταρα — μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη βλάβη και την επιδιόρθωση του γενετικού μας υλικού. Αυτά τα ίχνη οφείλονται σε παράγοντες όπως οι ελεύθερες ρίζες — μικρά, επιθετικά μόρια που παράγονται φυσιολογικά στον οργανισμό, αλλά όταν ξεπερνούν την ικανότητα επιδιόρθωσης του οργανισμού, προκαλούν φθορά σε DNA, πρωτεΐνες και κυτταρικές μεμβράνες. Παράλληλα, με την ηλικία μειώνεται η αποτελεσματικότητα των φυσικών μηχανισμών άμυνας, με αποτέλεσμα οι βλάβες να συσσωρεύονται πιο γρήγορα και να επηρεάζουν όλο και περισσότερα συστήματα του οργανισμού.
Οι επιστήμονες μιλούν για τους «δείκτες της γήρανσης»: βλάβες στο DNA, φλεγμονή, ενεργειακή εξάντληση και, ίσως το πιο σημαντικό, εξάντληση των βλαστοκυττάρων. Τα βλαστοκύτταρα είναι τα «κύτταρα-επισκευαστές» του σώματος. Με την ηλικία όμως κουράζονται και όταν αυτά κουραστούν, αρχίζει να κουράζεται όλος ο οργανισμός. Αυτό εξηγεί γιατί οι ιστοί μας με το πέρασμα του χρόνου ανανεώνονται πιο αργά, γιατί οι τραυματισμοί αργούν να επουλωθούν και γιατί η λειτουργικότητα του οργανισμού μειώνεται σταδιακά.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά συναρπαστικό κομμάτι. Τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη δείχνει ότι η γήρανση δεν είναι απαραίτητα ένας δρόμος χωρίς επιστροφή. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για κύτταρα στο εργαστήριο. Σε ζώα, η «επιστροφή του βιολογικού χρόνου» έχει ήδη φανεί στην πράξη με καλύτερη λειτουργία οργάνων και ακόμη και με παράταση της ζωής.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξαν οι εργασίες του David Sinclair, καθηγητή στο Harvard, όπου σε πειραματικά μοντέλα ποντικών ενεργοποιήθηκαν ξανά μηχανισμοί «νεότητας» μέσα στον οργανισμό. Στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων βρίσκεται μια απλή αλλά επαναστατική ιδέα: η γήρανση δεν είναι μόνο φθορά, είναι και απώλεια πληροφορίας. Τα κύτταρα φαίνεται να «ξεχνούν» ποια ήταν και πώς έπρεπε να λειτουργούν και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η πληροφορία δεν χάνεται οριστικά, αλλά μπορεί σε κάποιο βαθμό να ανακτηθεί. Με άλλα λόγια, το βιολογικό «ρολόι» δεν είναι απολύτως αμετάβλητο, αλλά μπορεί να επηρεαστεί από συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι μια πρόσφατη εργασία σε πρωτεύοντα θηλαστικά, δηλαδή σε πιθήκους, όπου χορηγήθηκαν ειδικά τροποποιημένα ανθρώπινα βλαστοκύτταρα ανθεκτικά στη γήρανση και τα ζώα παρουσίασαν βελτίωση της μνήμης, ενίσχυση της οστικής τους μάζας και καλύτερη λειτουργία πολλών οργάνων, ενώ ταυτόχρονα μειώθηκαν δείκτες βιολογικής ηλικίας. Οι πίθηκοι έγιναν σαφώς πιο «νέοι» από πριν, επιβεβαιώνοντας ότι η διαδικασία της γήρανσης μπορεί να επηρεαστεί σε επίπεδο ολόκληρου οργανισμού. Τα αποτελέσματα αυτά θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, γιατί γεφυρώνουν το χάσμα ανάμεσα στα πειραματικά μοντέλα και την πιθανή εφαρμογή στον άνθρωπο.
Σε αυτό το σημείο μπαίνει δυναμικά η αναγεννητική ιατρική. Τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα και τα εξωσώματα που αυτά εκκρίνουν, λειτουργούν σαν «αγγελιοφόροι», μεταφέροντας σήματα που μειώνουν τη φλεγμονή και ενεργοποιούν μηχανισμούς επιδιόρθωσης και έτσι δεν αντικαθιστούν απλώς κύτταρα, αλλά βοηθούν τον οργανισμό να επανέλθει σε μια πιο ισορροπημένη και πιο νεανική λειτουργία. Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση, όπου δεν «διορθώνουμε» απλώς βλάβες, αλλά επηρεάζουμε συνολικά το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν τα κύτταρα.
Και το επόμενο βήμα έχει ήδη ξεκινήσει. Οι πρώτες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους βρίσκονται σε εξέλιξη, κυρίως σε παθήσεις όπως οι εκφυλιστικές νόσοι του οφθαλμού, με στόχο να αποκατασταθεί η λειτουργία των κυττάρων. Αν και βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή, τα δεδομένα αυτά δημιουργούν βάσιμες προσδοκίες ότι στο μέλλον θα μπορούμε να παρεμβαίνουμε πιο ουσιαστικά στη διαδικασία της γήρανσης.
Και όμως, όσο εντυπωσιακά κι αν είναι όλα αυτά, δεν πρέπει να ξεχνάμε κάτι απλό: μεγάλο μέρος της γήρανσης καθορίζεται και από την καθημερινότητά μας. Η άσκηση λειτουργεί σαν φυσικό φάρμακο, η σωστή διατροφή μειώνει τη φλεγμονή, η νηστεία ενεργοποιεί μηχανισμούς ανανέωσης και ο καλός ύπνος προστατεύει τον εγκέφαλο και το ανοσοποιητικό. Το μέλλον δεν θα είναι ίσως μόνο ένα μαγικό χάπι ή μία ένεση, αλλά ένας συνδυασμός παρεμβάσεων που θα δουλεύουν μαζί.
Ίσως τελικά το δημοτικό τραγούδι να μην είναι μια απλή ευχή, αλλά μια προφητεία, γιατί τα νιάτα στο μέλλον μπορεί να επιστρέφουν, και τα γηρατειά να καθυστερούν περισσότερο από όσο φανταζόμαστε. Προς το παρόν, μαθαίνουμε πώς να διατηρούμε τα νιάτα για περισσότερο χρόνο και αυτό ίσως είναι ήδη ένα μεγάλο βήμα.
Από τα πρώτα στοιχεία οικονομικής πολιτικής, που μαθαίνει ένας πρωτοετής φοιτητής στα πανεπιστήμια, και τώρα πλέον, ευτυχώς, και από την τρίτη Λυκείου, είναι βασικές έννοιες όπως συντελεστές παραγωγής, εναλλακτικό κόστος, συγκριτικό πλεονέκτημα, μικροοικονομία και μακροοικονομία.
Έτσι για τους συντελεστές παραγωγής, μαθαίνει ότι αυτοί είναι το έδαφος, το κεφάλαιο και η εργασία, που με απλά λόγια σημαίνει, ότι για οτιδήποτε παράξουμε, προϊόν ή υπηρεσία, χρειαζόμαστε ένα χώρο, ένα χρηματικό ποσό και τέλος έναν ή περισσότερους εργαζόμενους.
Το σημαντικό που μαθαίνει, εδώ, είναι ότι και οι τρεις αυτοί συντελεστές, δεν είναι άπειροι σε καμία χώρα. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα, που σήμερα εξετάζουμε, έχουμε 10 εκατομμύρια περίπου κατοίκους, εκ των οποίων σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία 4,5 εκατομμύρια εργάζονται, 500.000 δηλώνουν άνεργοι, 2,5 εκατομμύρια είναι συνταξιούχοι, και τα υπόλοιπα 2,5 εκατομμύρια είναι παιδιά ή σπουδαστές ή ενήλικες, που για κάποιους προσωπικούς λόγους, δεν ενδιαφέρονται να βγουν στην αγορά εργασίας.
Αυτό λοιπόν, είναι κατά βάσιν, το εργατικό δυναμικό της χώρας: 4,5 εκατομμύρια που εργάζονται και 500.000 που θέλουν να εργαστούν αλλά δεν βρίσκουν εργασία ή δε βρίσκουν την εργασία που επιθυμούν. Σχετικά με τον άλλο συντελεστή παραγωγής, το έδαφος, η Ελλάδα έχει επισήμως χερσαία έκταση 132.000 km². Απ’ αυτήν όμως την έκταση θα πρέπει να υπολογίσουμε μόνο την έκταση που είναι οικονομικά αξιοποιήσιμη, αφού μεγάλες εκτάσεις καταλαμβάνουν χέρσα γη, βουνά, δάση, απότομα φαράγγια και γενικά εδάφη χωρίς καμία υποδομή, όπου είναι σχεδόν αδύνατη κάθε οικονομική δραστηριότητα.
Συμπέρασμα: από τα 132.000 km² χερσαίας έκτασης της χώρας, ίσως μόνο το 7-10% είναι κατάλληλο για οικονομικές δραστηριότητες, και αυτή είναι η μέγιστη δυνατότητα του συντελεστή εδάφους.
Και τέλος, σχετικά με το κεφάλαιο, θα πρέπει να πούμε ότι σήμερα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τραπέζης Ελλάδας, οι καταθέσεις πολιτών και επιχειρήσεων, στις εμπορικές τράπεζες, είναι περίπου 213 δισεκατομμύρια ευρώ. Απ’ αυτά τα 213 δισεκατομμύρια οι τράπεζες βεβαίως, για λόγους ασφαλείας, δεν είναι διατεθειμένες να δανείσουν παραπάνω από 60-70 % και ασφαλώς αυτό το ποσοστό το διανέμουν σε δάνεια για επενδύσεις, δηλαδή για την παραγωγή, αλλά και σε λοιπά μη άμεσα παραγωγικά, όπως είναι τα καταναλωτικά, ταξιδιωτικά, στεγαστικά κλπ. Άρα και εδώ διαπιστώνουμε ότι τα κεφάλαια που μπορούν να αντληθούν για καθαρά παραγωγικούς σκοπούς, από τις τράπεζες, που είναι και ο κύριος χρηματοδότης αυτής αυτής της διαδικασίας, είναι απόλυτα οριοθετημένα. Απλά, σ’ αυτά τα όρια, θα πρέπει να προσθέσουμε κάποιους οικονομικούς πόρους από ευρωπαϊκά προγράμματα όπως ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης κλπ και βέβαια από ξένες επενδύσεις που τοποθετούνται στην Ελλάδα. Αυτά είναι όλα. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, οι παραγωγικές επενδύσεις φτάνουν στο 17% περίπου του ΑΕΠ, δηλαδή κοντά στα 37 δις. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι οι συνολικοί οικονομικοί πόροι μπορούν να φτάσουν και το 22% του ΑΕΠ (είναι ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση), τα κεφάλαια δε θα ξεπερνούσαν τα 50 δις.
Εκεί είναι το πραγματικό μέγιστο ποσό για κεφάλαια που αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα. Αλλά αναλογικά το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλη χώρα είτε πρόκειται για την Αμερική ή την Κίνα ή τη Γερμανία.
Συμπέρασμα πρώτο: οι βασικοί συντελεστές παραγωγής, όπως εργασία, έδαφος και κεφάλαιο, σε καμιά χώρα, δεν είναι απεριόριστοι και όλες οι χώρες, όπως φυσικά και η Ελλάδα, αντιμετωπίζουν το δίλημμα που θα κατευθύνουν αυτούς τους συντελεστές προκειμένου να πετύχουν το μέγιστο οικονομικό αποτέλεσμα για να αυξήσουν τον πλούτο του κράτους και φυσικά του λαού τους. Γιατί το ζητούμενο της οικονομικής διαδικασίας, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η συνολική και ατομική ευημερία των πολιτών σε μία επικράτεια. Με δεδομένο λοιπόν ότι οι παραγωγικοί τομείς μιας οικονομίας είναι ο πρωτογενής δηλαδή ο αγροκτηνοτροφικός, ο δευτερογενής δηλαδή ο βιομηχανικός και ο τριτογενής δηλαδή οι εν γένει υπηρεσίες, το δίλημμα για τη χώρα μας είναι που πρέπει να επενδύσει τους περιορισμένους όπως είδαμε συντελεστές παραγωγής, ώστε να μεγιστοποιήσει το συνολικό πλούτο της αλλά και την συνολική και ατομική ευημερία των Ελλήνων.
Φαινομενικά δύσκολο ερώτημα αφού οι αποφάσεις για κατανομή των συντελεστών παραγωγής στους διάφορους τομείς της οικονομίας (πρωτογενή, δευτερογενή ,τριτογενή) παίρνονται από χιλιάδες επενδυτές και επιχειρηματίες, ακόμα και από διαφορετικά παραγωγικά Υπουργεία μιας Κυβέρνησης.
Οι συντελεστές παραγωγής, όπως αναλύουμε στο άρθρο μας, δεν είναι απεριόριστοι σε κανένα κράτος και πολύ περισσότερο στην Ελλάδα. Συνεπώς το ερώτημα που ανακύπτει, είναι πως θα τους κατανείμουμε και σε ποιους τομείς της οικονομίας, δηλαδή στον πρωτογενή, στον δευτερογενή ή στον τριτογενή. Για λόγους που αναλύουμε στο παρόν, χωρίς αμφιβολία, το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, είναι στον πρωτογενή και τριτογενή τομέα (υπηρεσίες). Η έρευνα, οι σύγχρονες τεχνολογίες, τα logistics, ο τουρισμός, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι σίγουρα τομείς που η χώρα μας, με τον κατάλληλο σχεδιασμό, θα μπορούσε να περάσει σε μια νεά εποχή ανάπτυξης και δημιουργίας.
Πώς λοιπόν να αποφασίσουμε στη χώρα μας, που βασικά μας ενδιαφέρει, να κατανείμουμε τους διαθέσιμους περιορισμένους συντελεστές παραγωγής ώστε να πετύχουμε το μέγιστο δυνατό οικονομικό αποτέλεσμα (output); Την απάντηση και εδώ την έχει μία από τις βασικές έννοιες της πολιτικής οικονομίας. Είναι η έννοια του «συγκριτικού πλεονεκτήματος», που κάθε χώρα, κάθε περιοχή ακόμα και κάθε μεμονωμένο άτομο τα χαρακτηρίζει. Είναι απλά το στοιχείο ή τα στοιχεία που τους καθιστούν ιδιαίτερα παραγωγικούς σε κάποιους τομείς, όπως παραδείγματος χάριν στον τριτογενή ή πρωτογενή τομέα, ή σε ατομικό επίπεδο στα μαθηματικά ή την φυσική στο τρέξιμο ή στο άλμα κλπ κλπ
Τι λέει λοιπόν η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος; Ότι μια χώρα μπορεί πιο εύκολα να παράγει μπανάνες απ’ ότι βερίκοκα ή αυτοκίνητα απ’ ότι υφάσματα ή κάποιος να τρέχει γρηγορότερα απ’ ότι να κάνει μεγάλα άλματα.
Αν λοιπόν, στην πρώτη περίπτωση, αποφασίσεις να φυτέψεις βερικοκιές αντί για μπανανιές ή να αναπτύξεις βιομηχανία υφασμάτων αντί για αυτοκινήτων, είναι μάλλον μια λανθασμένη απόφαση, και θα χρειαστεί να ξοδέψεις περισσότερους συντελεστές παραγωγής και μάλιστα με αβέβαια αποτελέσματα, απ’ ότι αν επενδύσεις σε μπανάνες και αυτοκίνητα που έχεις το συγκριτικό πλεονέκτημα.
Το ίδιο και με τον αθλητή. Εάν κάνεις το λάθος να προπονείς έναν άνθρωπο σε λάθος άθλημα, σχετικά με τα προσόντα του, τότε σίγουρα σπαταλάς πόρους και ενέργεια χωρίς αποτέλεσμα.
Τώρα βέβαια το ερώτημα που ανακύπτει, είναι που οφείλεται και πώς ερμηνεύεται το φαινόμενο του συγκριτικού πλεονεκτήματος.
Η απάντηση είναι σύνθετη αλλά εντελώς ξεκάθαρη.
Για μια χώρα, τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, αλλά και αντίστροφα τα μειονεκτήματα, απορρέουν από διάφορους παράγοντες όπως κλιματολογικές συνθήκες (αφορούν κυρίως τον πρωτογενή τομέα) μακρόχρονες παραδόσεις όπως λ.χ. για την Ελλάδα η Ναυτιλία, δεξιότητες με μακροχρόνια παράδοση όπως λ.χ. η υφαντουργία, χαρακτηριστικά ανθρώπινης φυλής όπως λ.χ. ευελιξία, ευστροφία, αντοχή ή και αντίστροφα, και φυσικά προσθέστε και τον παράγοντα πολιτικό σύστημα και πολιτικές πρακτικές, που έχουν να κάνουν με το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον, και που εμείς οι οικονομολόγοι αποκαλούμε μακροοικονομία.
Όλοι αυτοί οι παραπάνω παράγοντες, και ίσως και κάποιοι επιπλέον, λειτουργούν σαν επιταχυντές ή και αντίστροφα, σε μία παραγωγική απόφαση να παράξουμε το Α προϊόν ή υπηρεσία και όχι το Β που ενδεχομένως έχουμε μπροστά μας σαν εναλλακτική.
Αν θελήσουμε, με αυτή τη λογική. να δούμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας, τότε ελπίζω να συμφωνήσετε στα ακόλουθα:
Η χώρα μας, από την αρχαιότητα, έχει παράδοση στην παραγωγή αγροκτηνοτροφικών προϊόντων, με εμβληματικά αγαθά, όπως το λάδι, οι ελιές, το κρασί, το μέλι, τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα καθώς και τα προϊόντα της θάλασσας όπως ψάρια, σφουγγάρια κλπ. Εύλογοι οι λόγοι: όπως κλίμα, δεξιότητες, μικρά απαιτούμενα κεφάλαια, ισχυρές μεταφορές (ναυτιλία) ήδη από την αρχαιότητα. Πού όμως βρίσκεται σήμερα ο πρωτογενής τομέας της χώρας; Στα Τάρταρα!!
Πλήρης εγκατάλειψη από ανθρώπους και κυβερνήσεις. Καμία ουσιαστική επένδυση, το αντίθετο μάλιστα, αποεπένδυση με διαρκή αφαίρεση συντελεστών παραγωγής είτε πρόκειται για εργασία ή για εδάφη.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η ανάπτυξη της χώρας, στηρίχθηκε κατά 30% στον πρωτογενή τομέα, ενώ σήμερα η συμβολή του στο ΑΕΠ της χώρας είναι κάτω των 5%. Ποιος φταίει; Σίγουρα και η κυβέρνηση αλλά και οι ίδιοι οι αγρότες. Η κυβέρνηση, διότι θα έπρεπε να υποστηρίξει με μακροοικονομικά και όχι μόνο εργαλεία τον εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα, και οι αγρότες διότι προτιμούν να διεκδικούν, σταθερά κάθε χρόνο, με κινητοποιήσεις, ψίχουλα, μέσω επιδοτήσεων, αντί να κατανοήσουν τις μεγάλες ευκαιρίες που προσφέρουν σήμερα οι τεχνολογικές εξελίξεις.
Έτσι, κυβέρνηση και αγρότες, αντί να μάθουν να «ψαρεύουν για να μην πεινάσουν ποτέ», βολεύονται στην παροχή ενός ψαριού λίγο πριν την«αποβίωση» του κλάδου. Έτσι η κυβέρνηση, θεωρεί ότι τους έχει ικανοποιημένους, και θα δρέψει πολιτικά οφέλη, και οι αγρότες αποχωρούν από τα μπλόκα, έστω με μίνιμουμ ικανοποίηση ότι κάτι κατάφεραν να αποσπάσουν.
Με αυτή τη διαδικασία, το πατροπαράδοτο, συγκριτικό πλεονέκτημα, πάει περίπατο και το αποτέλεσμα είναι η χώρα να εισάγει γεωργικά προϊόντα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, επιβαρύνοντας θεαματικά το ελληνικό εμπορικό ισοζύγιο και την συνολική ευημερία του ελληνικού λαού.
Να λοιπόν η πρώτη «παγίδα μίζερης ανάπτυξης», που είναι και ο τίτλος του σημερινού μας άρθρου.
Και προχωράμε, για λίγο ακόμα, για να αποφύγουμε να σας κουράσουμε.
Ακούμε πολύ συχνά τελευταία, από υπεύθυνους και μη, ότι είναι λάθος το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας, λόγω «μονοκαλλιέργειας» και εννοούν τον τουρισμό, και ότι αυτό πρέπει να αλλάξει και να το γυρίσουμε ενδεχομένως στη βιομηχανία!!
Και ελάτε τώρα να δούμε μαζί τι σημαίνει αυτό. Να αφαιρέσουμε, με απλά λόγια, περιορισμένους συντελεστές παραγωγής, που αναλύσαμε παραπάνω, από τομείς που έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως είναι ο τουρισμός, και να επενδύσουμε ενδεχομένως σε αυτοκινητοβιομηχανία, κατασκευή τρένων, smart κινητών και άλλων βιομηχανικών προϊόντων, και να βγούμε να ανταγωνιστούμε την Αμερική, την Κίνα, τη Γερμανία, την Κορέα κα.
Ούτε στον ύπνο μας.
Θα κατασπαταλήσουμε ότι συντελεστές έχουμε και δεν έχουμε, θα γεμίσουμε φουγάρα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κλίμα και τον τουρισμό και θα καταλήξουμε με εταιρείες φαντάσματα.
Η Ελλάδα, και κυρίως οι Έλληνες, για χίλιους λόγους και λόγω ιδιοσυγκρασίας, δεν έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα στον δευτερογενή τομέα, δηλαδή τη βιομηχανία και ιδιαίτερα στην βαριά βιομηχανία. Εκεί που θα μπορούσαμε να διαπρέψουμε, είναι στις υπηρεσίες και βέβαια στον στρατηγικό τομέα που είναι ο πρωτογενής. Δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα. Πολύ προσεκτικά, πρέπει να επιλέξουμε τους τομείς που έχουμε τις ευκαιρίες μας και δεν είναι λίγοι: τουρισμός, ναυτιλία, έρευνα και νέες τεχνολογίες, υγεία και πρόληψη, μερικοί από τους βασικούς τομείς στον κλάδο υπηρεσίας. Ολόκληρος ο πρωτογενής τομέας που θα είναι έγκλημα, και λόγω του στρατηγικού του χαρακτήρα ,να εγκαταλειφθεί στη μοίρα του.
Και τέλος, σχετικά με τη μεταποίηση και τη βιομηχανία, θα ήμουν θετικός για ορισμένους τομείς, όπως η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων (γαλακτοκομικά, μαρμελάδα φρούτων, κρασιά κλπ) ή η φαρμακοβιομηχανία, που βρίσκεται ήδη σε καλό δρόμο, η εξόρυξη ορισμένων πολύτιμων και σπάνιων γαιών και τέλος η Ναυπηγοεπισκευαστική λόγω Ναυτιλίας, αν και φοβάμαι ότι αυτό το τρένο έχει ήδη χαθεί από Κίνα, Ιαπωνία και Κορέα. Έστω να καλύπτουμε κάποιες ανάγκες σε κατασκευές και επισκευές πολεμικών πλοίων, στο πλαίσιο αμυντικών σχεδίων.
Συμπέρασμα δεύτερο και τελευταίο:
Η Ελλάδα και οι Έλληνες είναι ξεκάθαρο που έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα και που όχι.
Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτόν τον κανόνα οδηγεί στην κατασπατάληση συντελεστών παραγωγής, που για πολλούς λόγους, ακόμα και δημογραφικούς, είναι απόλυτα περιορισμένοι στη χώρα μας.
Οι οποιεσδήποτε κυβερνήσεις θα πρέπει επιτέλους να σταματήσουν να λειτουργούν ψηφοθηρικά, και να δουν το δάσος και όχι κάθε φορά το δέντρο, που έχουν μπροστά τους. Πρέπει να δημιουργήσουν τις συνθήκες, δηλαδή το μακροοικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα ανθίσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, που δεν είναι και λίγα, των Ελλήνων επιχειρηματιών και εργαζομένων.
Σε αντίθετη περίπτωση, συμβάλλουν σ’ αυτό που αποκαλέσαμε «παγίδα μίζερης ανάπτυξης» που σίγουρα είναι μέχρι σήμερα η εικόνα.
Δύο τοις 100 (2%) ετήσια ανάπτυξη, δεν είναι να το πανηγυρίζεις αλλά σχεδόν για τα «πανηγύρια», όταν η χώρα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρωπαική Ένωση, αν όχι τελευταία, σε δείκτες όπως παραγωγικότητα, διαθέσιμο εισόδημα, πληθωρισμός, διαφάνεια, άμεσες ξένες επενδύσεις, εμπιστοσύνη σε θεσμούς, όπως η διοίκηση και η δικαιοσύνη κλπ κλπ.
Ο δευτερογενής τομέας, δηλαδή η μεταποίηση και βιομηχανία και ιδιαίτερα η βαριά βιομηχανία, πιστεύουμε ότι δεν ταιριάζει ούτε στις κληματολογικές συνθήκες ούτε στην ιδιοσυγκρασία του Έλληνα. Δεν είναι τυχαίο ότι στο παρελθόν, εταιρίες όπως Pitsos, Eskimo, ΙΖΟΛΑ, ΑΓΝΟ, SOFTEX, BIAMAX (κατασκευή αυτοκινήτων), Πειραϊκή Πατραϊκή, ΤΕΟΚΑΡ Θεοχαράκης, Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης, Υαλουργία Γιούλα, παρότι ξεκίνησαν φιλόδοξα τελικά απέτυχαν στον διεθνή ανταγωνισμό. Η επιλογή συνεπώς να επενδύσουμε τους περιορισμένους οικονομικούς πόρους που διαθέτουμε, στην μεταποίηση και ιδιαίτερα στην βαριά βιομηχανία, θα σημαίνει κατασπατάληση συντελεστών παραγωγής, εκεί που η χώρα δηλαδή δεν έχει συγκριτικό πλεονέκτημα. Ωστόσο τομείς όπως η φαρμακοβιομηχανία, η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων και η εξόρυξη πολύτιμων και σπάνιων μετάλλων, θεωρούμε ότι θα συνέβαλαν στο παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας χωρίς να επιβαρύνουν ιδιαίτερα άλλους τομείς όπως το κλίμα και τον τουρισμό.
Κατά συνέπεια, δε μας φταίει το παραγωγικό μοντέλο αλλά ο τρόπος που διαχειριζόμαστε το ήδη υπάρχον.
Δε μας φταίνε τα «βράχια» μπροστά μας αλλά εμείς στραβά αρμενίζουμε.
Αλλαγή πλεύσης λοιπόν, και σ’ αυτό πρέπει να συμβάλουν και οι πολίτες και οι επιχειρηματίες αυτής της χώρας και όχι μόνο οι κυβερνήσεις.
Η «παγίδα μίζερης ανάπτυξης» αναζητεί διέξοδο εκτόνωσης ή από το κράτος ή από το παραγωγικό δυναμικό της χώρας. Ιδανικά και από τους δύο.
Για να δούμε θα τα καταφέρουμε;
22 Ioυνίου 2026. Το βραβείο στην κατηγορία «Καινοτόμο Συμπλήρωμα Διατροφής» έλαβε το almoraPLUS® ZEROSUGAR για τη μοναδική τεχνολογία που ενσωματώνει και την εξαιρετική ανταπόκρισή του στις αυξανόμενες ανάγκες των καταναλωτών. Η απονομή της τιμητικής διάκρισης έγινε από την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών στο πλαίσιο των εργασιών του 1ουForum Καλλυντικών & Συμπληρωμάτων Διατροφής που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, 23 Μάϊου 2026 στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών με διοργάνωση της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών και της ΧΑΡΑΜΗ Α.Ε.
Aναφερόμενος στη βράβευση του almora PLUS® ZERO SUGAR ο HeadofCHC/OTC της ELPEN, κ.Κωνσταντίνος Τρύφων, τόνισε «Η ELPENεπενδύει διαχρονικά στην ενίσχυση του χαρτοφυλακίου της με σκευάσματα που προσαρμόζονται στις ανάγκες των ασθενών και αναβαθμίζουν την ποιότητα ζωής τους. Με την κυκλοφορία του almoraPLUS® ZEROSUGAR αξιοποιούμε την καινοτόμο τεχνολογία AminoAbsorb®, προσφέροντας μια εξαιρετικά αποτελεσματική λύση ενυδάτωσης χωρίς την παρουσία ζάχαρης.»
almoraPLUS®ZEROSUGAR: Προηγμένη και καθαρή ενυδάτωση
Το almoraPLUS® ZEROSUGAR αποτελεί ένα νέο καινοτόμο σκεύασμα που κυκλοφορεί από την ELPEN, εμπλουτίζοντας την εξαιρετικά επιτυχημένη σειρά προϊόντων almoraPLUS®. Πρόκειται για ένα σύγχρονο συμπλήρωμα διατροφής, που περιέχει τους βασικούς ηλεκτρολύτες (Νa, Κ, Cl, Mg), αμινοξέα και βιταμίνη C. Η σύνθεσή του δεν περιέχει ζάχαρη, τεχνητά γλυκαντικά, τεχνητές χρωστικές ή συντηρητικά, προσφέροντας προηγμένη και καθαρή ενυδάτωση.
Με την καινοτόμο τεχνολογία AminoAbsorb®
Η σωστή ενυδάτωση του οργανισμού δεν επιτυγχάνεται μόνο με την πρόσληψη ηλεκτρολυτών. Εξίσου σημαντική είναι και η αποτελεσματική απορρόφησή τους από τα κύτταρα. Για τη συγκεκριμένη διαδικασία είναι συνήθως αναγκαία η παρουσία γλυκόζης. Το almoraPLUS® ZEROSUGAR υποστηρίζει ωστόσο τη σωστή ενυδάτωση χωρίς να περιέχει ζάχαρη στη σύνθεσή του. Αυτό το επιτυγχάνει με την αξιοποίηση 3 αμινοξέων, της γλουταμίνης, της αλανίνης και τη γλυκίνης, ο καινοτόμος συνδυασμός των οποίων είναι πατενταρισμένος ως τεχνολογία AminoAbsorb®.
Τα συγκεκριμένα αμινοξέα ενεργοποιούν φυσικούς μηχανισμούς μεταφοράς στο έντερο, ενισχύοντας τους φυσιολογικούς μηχανισμούς εντερικής απορρόφησης νατρίου και νερού και συμβάλλοντας στην υποστήριξη της ενυδάτωσης του οργανισμού. Χρησιμοποιώντας δηλαδή αμινοξέα αντί για γλυκόζη, η τεχνολογία AminoAbsorb® αξιοποιεί έναν αντίστοιχο φυσιολογικό μηχανισμό, ώστε να συμβάλλει στην απορρόφηση ηλεκτρολυτών χωρίς την ανάγκη προσθήκης σακχάρων.
Το almoraPLUS® ZEROSUGAR περιέχει επίσης μαγνήσιο, συστατικό που συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και τη διατήρηση της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών του οργανισμού.Ακόμη, στη σύνθεσή του έχει και βιταμίνη C, ενισχύοντας τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και την προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες
Η χορήγηση του almoraPLUS® ZEROSUGAR συστήνεται σε περιπτώσεις ήπιας αφυδάτωσης η οποία μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, κούραση ακόμη και κακή διάθεση. Ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες, αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα αφυδάτωσης. Το almoraPLUS® ZEROSUGAR έχει γεύση τροπικού φρούτου με μοναδικό γλυκαντικό το φυσικό εκχύλισμα MonkFruit, με μηδενικά τεχνητά σάκχαρα.Διατίθεται σε μορφή σκόνης, σε πρακτικό φακελίδιο μίας δόσης, για άμεση ενυδάτωση. Είναι κατάλληλο για ενήλικες και παιδιά άνω των 3 ετών.
Το almoraPLUS® ZEROSUGAR φέρει την υπογραφή ποιότητας της Ελληνικής Φαρμακοβιομηχανίας ELPEN, που αποτελεί συνώνυμο του αξιόπιστου Ελληνικού Φαρμάκου εδώ και περισσότερα από 60 χρόνια. Η κυκλοφορία του έρχεται να προστεθεί στη σειρά συμπληρωμάτων διατροφής almora PLUS®, που μετρούν 47 χρόνια επιτυχημένης παρουσίας στην ελληνική αγορά, έχοντας κερδίσει την εμπιστοσύνη κάθε ελληνικής οικογένειας.
Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλώ επικοινωνήστε με την κα. Έλενα Λαγκαδινού, Head of Corporate Communication & CSR, στοτηλέφωνο 6944 302 402 και την κα. Ιωάννα Παπαλά, CorporateCommunicationsCoordinator, στο τηλέφωνο 6977 672400.
ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ: ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ – ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΕΙΤΕ ΤΟN ΓΙΑΤΡΟ Η’ ΤΟN ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟ ΣΑΣ
Να μη γίνεται υπέρβαση της συνιστώμενης ημερήσιας δόσης. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο μίας ισορροπημένης δίαιτας. Το προϊόν αυτό δεν προορίζεται για την πρόληψη, αγωγή ή θεραπεία ανθρώπινης νόσου. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας αν είστε έγκυος, θηλάζετε, βρίσκεστε υπό φαρμακευτική αγωγή ή αντιμετωπίζετε προβλήματα υγείας. Να φυλάσσεται μακριά από τα μικρά παιδιά. Το almora ZERO SUGAR πρέπει να φυλάσσεται σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 25°C. Αριθμός Γνωστοποίησης ΕΟΦ: 158807/23-12-2025.
Ο αριθμός γνωστοποίησης στον ΕΟΦ δεν επέχει θέση άδειας κυκλοφορίας από τον ΕΟΦ. Τηλ. Κέντρου Δηλητηριάσεων: 210 7793777
Με συνολικά 12 διακρίσεις για τις φαρμακοβιομηχανίες UNI-PHARMA και InterMed, ο Όμιλος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη (ΟΦΕΤ) ξεχώρισε για ακόμη μία χρονιά στα Αριστεία Φαρμακευτικής Αγοράς 2026, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική του δέσμευση στην καινοτομία, την επιστημονική τεκμηρίωση, την υπεύθυνη επικοινωνία και την ανάπτυξη προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας για τον επαγγελματία υγείας και τον καταναλωτή.
Η επετειακή τελετή απονομής πραγματοποιήθηκε στο RoofGarden του UNIC Athens στο Ελληνικό και διοργανώθηκε από τη Noufio Communication Services, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της φαρμακευτικής αγοράς, της ακαδημαϊκής κοινότητας και του επιχειρηματικού κόσμου.
Η UNI-PHARMA απέσπασε επτά διακρίσεις, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική παρουσία της τόσο στην ανάπτυξη προϊόντων όσο και στην επικοινωνία τους προς το κοινό και τους επαγγελματίες υγείας.
Συγκεκριμένα βραβεύθηκε στην κατηγορίαInnovativeProduct με:
Gold βραβείο στην υποκατηγορία DietarySupplements για το LactolevureProbioMood
Silver βραβείο στην υποκατηγορία OTC για το Recigar
Gold βραβείο στην κατηγορία MedTech για το RepelMycoCleanNailPatch
Silver βραβείο στην κατηγορία MedTech για το CURAdermPowderSpray
Διακρίθηκε επίσης στα βραβεία Marketing με:
Gold βραβείο στην κατηγορία Integrated 360° Marketing Campaign για το TREBON
Silver βραβείο στην κατηγορία Integrated 360° Marketing Campaign για το APOTEL
Platinum βραβείο στην κατηγορία Digital Campaign of the Year για τη σειρά TONOSAN
Παράλληλα, η InterMed κατέκτησε πέντε διακρίσεις, αναδεικνύοντας τη δυναμική της παρουσία στους τομείς της δερμοκαλλυντικής φροντίδας, των συμπληρωμάτων διατροφής, της καινοτομίας στο MedTechnology και της ψηφιακής επικοινωνίας.
Συγκεκριμένα βραβεύθηκε στην κατηγορίαInnovativeProduct με:
Gold βραβείο στην υποκατηγορία Cosmetics για τις Eva BelleAmpoules
Silver βραβείο στην υποκατηγορία DietarySupplements για το Eva Intima PMS
Platinum βραβείο στην κατηγορία MedTech για τις LED συσκευές περιποίησης δέρματος SKIN TECH από τα TheSkinPharmacist.
HInterMed ξεχώρισε και στα βραβεία Marketing με:
Gold βραβείο στην κατηγορία Digital Campaign of the Year για την καμπάνια Luxurious SunCare
Gold βραβείο στην κατηγορία Best Use of Social Media για το concept της digital series «ΠαιδίατροςΦανούλης» με τον Φάνη Λαμπρόπουλο.
Οι διακρίσεις αυτές αποτελούν αναγνώριση της στρατηγικής του Ομίλου Τσέτη να επενδύει συστηματικά στην έρευνα και ανάπτυξη, στην καινοτομία, στην επιστημονική γνώση και στη δημιουργία προϊόντων και υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες της υγείας και της αυτοφροντίδας.
Ο θεσμός των Αριστείων Φαρμακευτικής Αγοράς επιβραβεύει από το 2017 επιχειρήσεις, οργανισμούς και ομάδες που συμβάλλουν στην πρόοδο της φαρμακευτικής περίθαλψης και της πρόληψης, μέσα από καινοτόμα προϊόντα, πρακτικές και πρωτοβουλίες.
Ο Όμιλος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη (ΟΦΕΤ) συνέβαλε ενεργά στις εργασίες του 2ου Αραβο-Ελληνικού Συνεδρίου Υγείας (2nd Arab-Hellenic Conference on Health), το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 10 και 11 Ιουνίου 2026 στην Αθήνα, συγκεντρώνοντας υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους, εκπροσώπους της επιχειρηματικής κοινότητας, στελέχη του τομέα της υγείας και επενδυτές από την Ελλάδα και 16 αραβικές χώρες.
Το συνέδριο, που διοργάνωσε το Αραβο-Ελληνικό Επιμελητήριο, ανέδειξε τις προοπτικές ανάπτυξης συνεργασιών στους τομείς της φαρμακοβιομηχανίας, των καλλυντικών, του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, του ιατρικού τουρισμού, των νεοφυών επιχειρήσεων και των νέων τεχνολογιών για τη διάγνωση και θεραπεία των ασθενών. Όπως τόνισαν οι περισσότεροι ομιλητές μάλιστα, η φαρμακοβιομηχανία αποτελεί υπόδειγμα τεχνογνωσίας στο διεθνές περιβάλλον και πυλώνας εθνικής ασφάλειας της κάθε χώρας.
Η Πρόεδρος και CEO του ΟΦΕΤ, κυρία Ιουλία Τσέτη, στην ομιλία της, αναφέρθηκε στον ιδιαίτερο συμβολισμό του συνεδρίου, καθώς υπήρξε η «πνευματική μητέρα» και από τους εμπνευστές της πρωτοβουλίας πριν από δύο χρόνια, με την προσδοκία να εξελιχθεί σε έναν θεσμό που θα ενισχύει τις οικονομικές, εμπορικές, επιστημονικές και ερευνητικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Αραβικού κόσμου.
Όπως τόνισε: «Στο διεθνοποιημένο ανταγωνιστικό περιβάλλον που βιώνουμε όλοι μας, το «βαρύ κλειδί» που θα ανοίξει την πόρτα της ανάπτυξης, της βελτίωσης και μακροημέρευσης των επιχειρηματικών και οικονομικών μας σχέσεων, της έναρξης νέων πρωτοποριακών πεδίων, της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, αλλά και της αντοχής στο χρόνο, είναι οι δημιουργικές συνέργειες». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η κυρία Τσέτη, «η υγεία, η γνώση και η καινοτομία μπορούν να αποτελέσουν τη νέα κοινή γλώσσα συνεργασίας μεταξύ των λαών μας· μια γλώσσα που υπερβαίνει τα σύνορα, οικοδομεί εμπιστοσύνη και δημιουργεί διαρκή αξία για τις επόμενες γενιές».
Σήμερα, μέσω της UNI-PHARMA και της InterMed, ο Όμιλος Τσέτη εξάγει προϊόντα με το δικό του brandname σε περισσότερες από 70 χώρες, σε Ευρώπη, Ασία, Αφρική και Νότια Αμερική.
Η περιοχή ΜΕΝΑ κατέχει ιδιαίτερη θέση στη στρατηγική εξωστρέφειας του ΟΦΕΤ. Ξεκινώντας το 2014 από το Ιράκ, ο όμιλος οικοδόμησε σταδιακά μια ισχυρή παρουσία στην ευρύτερη περιοχή, η οποία σήμερα εκτείνεται στο Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο, τον Λίβανο, το Κουβέιτ, την Παλαιστίνη και την Τυνησία.
Στο συνέδριο συμμετείχε επίσης ως ομιλητής ο Αντιπρόεδρος του ΟΦΕΤ κ. Αθανάσιος Αρχοντίκης, ο οποίος ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο των στρατηγικών συνεργειών μεταξύ Ελλάδας και αραβικού κόσμου για τη δημιουργία ενός ισχυρότερου και πιο ανθεκτικού οικοσυστήματος υγείας. Στην παρέμβασή του, εστίασε σε τρεις στρατηγικούς άξονες συνεργασίας Ελλάδας και αραβικού κόσμου: την έρευνα και καινοτομία, την ανάπτυξη κοινών αλυσίδων αξίας στη φαρμακευτική παραγωγή και την ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Στην ομιλία της «Innovation & Trends in Cosmetics», η ΒλάσσιαΑρώνη, Senior R&D Formulation του Ομίλου Τσέτη, παρουσίασε τις κυρίαρχες τάσεις που διαμορφώνουν τη διεθνή αγορά των δερμοκαλλυντικών, με ιδιαίτερη αναφορά στη βιωσιμότητα, την επιστημονικά τεκμηριωμένη καινοτομία και την ενσωμάτωση υπεύθυνων πρακτικών σε όλο τον κύκλο ανάπτυξης των προϊόντων.
Το συνέδριο ανέδειξε τη δυναμική των Ελληνοαραβικών συνεργασιών στον τομέα της υγείας και τη σημασία της σύνδεσης επιχειρηματικότητας, έρευνας και καινοτομίας για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων στον χώρο της περίθαλψης.
Στο συνέδριο έδωσαν το “παρών” ο Έλληνας Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης καθώς και οι Υπουργοί Υγείας της Συρίας,MusaabNazzalAl–Ali, και της Υεμένης,QasemBuhaibeh.
Νιώθετε ότι κουράζεστε πιο εύκολα από παλιά; Δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε, δεν έχετε την ίδια αντοχή στην καθημερινότητα ή αναζητάτε απαντήσεις σε προβλήματα γονιμότητας χωρίς να βρίσκετε σαφή αιτία; Η εξήγηση δεν βρίσκεται πάντα στο στρες, στην ηλικία ή στους γρήγορους ρυθμούς ζωής. Σε πολλές περιπτώσεις, ο οργανισμός στέλνει ένα διαφορετικό μήνυμα: την έλλειψη βασικών μετάλλων και ιχνοστοιχείων.
Ο σίδηρος, το σελήνιο, ο φώσφορος, το ασβέστιο και το μαγνήσιο είναι πέντε σημαντικές ουσίες που συμμετέχουν σε ζωτικές λειτουργίες του σώματος. Ωστόσο, οι διαταραχές τους συχνά περνούν απαρατήρητες, καθώς οι σχετικές εξετάσεις δεν περιλαμβάνονται πάντοτε στα συνήθη προληπτικά check-up. Το αποτέλεσμα είναι πολλοί άνθρωποι να ζουν με συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους, χωρίς να γνωρίζουν ότι η αιτία μπορεί να βρίσκεται σε μια διατροφική ή μεταβολική ανεπάρκεια.
Ο σίδηρος είναι ίσως το πιο γνωστό από αυτά τα στοιχεία. Είναι απαραίτητος για τη δημιουργία της αιμοσφαιρίνης και τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Όταν τα αποθέματά του μειώνονται, ο οργανισμός δυσκολεύεται να παράγει την ενέργεια που χρειάζεται. Η σιδηροπενία μπορεί να εκδηλωθεί με εύκολη κόπωση, αδυναμία, ζάλη, μειωμένη συγκέντρωση, δύσπνοια και αίσθημα παλμών. Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να εμφανιστούν αλλοιώσεις στο δέρμα, στα μαλλιά και στα νύχια. Παράλληλα, επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει την έλλειψη σιδήρου με διαταραχές της ωορρηξίας, μειωμένη γονιμότητα και επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη.
Το σελήνιο είναι ένα λιγότερο γνωστό αλλά εξαιρετικά σημαντικό ιχνοστοιχείο. Διαθέτει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και προστατεύει τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες. Η ανεπάρκειά του έχει συνδεθεί με μυϊκή αδυναμία, καρδιακή δυσλειτουργία, διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς και μειωμένη ποιότητα σπέρματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χαμηλά επίπεδα σεληνίου παρατηρούνται σε άτομα με κακή διατροφή, χρόνια νοσήματα ή κατά τη διάρκεια της κύησης.
Εξίσου σημαντικός είναι και ο φώσφορος, ένα στοιχείο που συμμετέχει στον σχηματισμό των οστών και των δοντιών, αλλά και στην παραγωγή ενέργειας μέσα στα κύτταρα. Ο φώσφορος συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία των μυών, της καρδιάς, του νευρικού συστήματος και των νεφρών. Όταν τα επίπεδά του μειώνονται σημαντικά, μπορεί να εμφανιστούν έντονη κόπωση, μυϊκή αδυναμία και σε σοβαρές περιπτώσεις, αναπνευστικές επιπλοκές. Η διαταραχή του μεταβολισμού του φωσφόρου συχνά σχετίζεται με υποκείμενα νοσήματα, όπως η δυσαπορρόφηση, ο αλκοολισμός ή οι παθήσεις των παραθυρεοειδών αδένων.
Το ασβέστιο, από την άλλη πλευρά, είναι ευρέως γνωστό για τον ρόλο του στην υγεία των οστών. Ωστόσο, η σημασία του εκτείνεται πολύ πέρα από το σκελετικό σύστημα. Συμμετέχει στη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων, στη σύσπαση των μυών και στη σωστή λειτουργία της καρδιάς. Τα χαμηλά επίπεδα ασβεστίου μπορεί να προκαλέσουν κράμπες, σπασμούς, διαταραχές συγκέντρωσης, ψυχολογικές μεταβολές και έντονη κόπωση. Σε αρκετές περιπτώσεις, η υποασβεστιαιμία αποτελεί ένδειξη σοβαρών υποκείμενων παθήσεων που απαιτούν ιατρική διερεύνηση.
Τέλος, το μαγνήσιο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μέταλλα για την ομαλή λειτουργία του νευρικού και μυϊκού συστήματος. Κατά την ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντικό να διερευνηθεί σωστά το αίτιο που προκαλεί την διαταραχή του χαμηλού μαγνησίου (π.χ. παθήσεις νεφρού, κακή απορρόφηση, λήψη τοξικών ουσιών και φαρμάκων). Η έλλειψή του μπορεί να εκδηλωθεί με εξάντληση, μυϊκές κράμπες, νευρικότητα, ταχυκαρδίες και καρδιακές αρρυθμίες. Παράλληλα, ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η υπομαγνησιαιμία επηρεάζει και την αναπαραγωγική υγεία.
Η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή διερεύνηση των ελλείψεων σε σίδηρο, σελήνιο, φώσφορο, ασβέστιο και μαγνήσιο μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της ενέργειας, της σωματικής απόδοσης και της συνολικής υγείας. Οι μικρές αυτές ουσίες έχουν δυσανάλογα μεγάλο αντίκτυπο στον ανθρώπινο οργανισμό και αξίζουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή από αυτή που συνήθως τους δίνουμε.
Μια δωρεά με ισχυρό κοινωνικό και συμβολικό αποτύπωμα, αφιερωμένη στη μνήμη της Καθηγήτριας Φαρμακολογίας του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ Ιωάννας Ανδρεάδου που έφυγε αδόκητα από τη ζωή, πραγματοποίησε ο Όμιλος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη (ΟΦΕΤ) με πρωτοβουλία της Προέδρου του Ιουλίας Τσέτη, προς το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η δωρεά αφορά στην προμήθεια 106 αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών (AED) και ισάριθμων κιτ πρώτων βοηθειών, τα οποία εγκαθίστανται ήδη σε εγκαταστάσεις των σχολών του ΕΚΠΑ στην Αττική και την Εύβοια, ενισχύοντας ουσιαστικά την ασφάλεια φοιτητών, ακαδημαϊκού προσωπικού και επισκεπτών.
Η ανακοίνωση της δωρεάς από τον Πρύτανη του ΕΚΠΑ Γεράσιμο Σιάσο και την Πρόεδρο του ΟΦΕΤ, Ιουλία Τσέτη, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εκδήλωσης μνήμης για την Ιωάννα Ανδρεάδου, την οποία συνδιοργάνωσαν η Πρυτανεία του ΕΚΠΑ και ο Όμιλος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη στη Μεγάλη Αίθουσα του Πανεπιστημίου Αθηνών την Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας, καθηγητές και συνεργάτες που είχαν μακροχρόνια επιστημονική και ερευνητική συνεργασία με την εκλιπούσα καθηγήτρια, επισημαίνοντας το δυσαναπλήρωτο κενό που έχει αφήσει.
Την εκδήλωση άνοιξε ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, ο οποίος αναφέρθηκε στη σημαντική συμβολή της Ιωάννας Ανδρεάδου στην ανάπτυξη της φαρμακευτικής επιστήμης και στην προσφορά της προς το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και τους φοιτητές του.
Ο πρύτανης, ευχαρίστησε την κυρία Ιουλία Τσέτη για τη σπουδαία αυτή προσφορά προς το ΕΚΠΑ, τονίζοντας παράλληλα, πώς «ο αιφνίδιος θάνατος αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τα συστήματα υγείας, με τα πρώτα λεπτά να είναι ιδιαίτερα κρίσιμα για την πορεία του ασθενούς».
Η Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη, φαρμακοποιός MSc και Επίτιμη Διδάκτορας του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ και του παν. Πατρών Ιουλία Τσέτη, αναφέρθηκε στην προσωπικότητα και το έργο της καθηγήτριας με ιδιαίτερη συγκίνηση, τονίζοντας μεταξύ άλλων:
«Η σημερινή δωρεά των 110 απινιδωτών προς το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν είναι απλώς μια τυπική δωρεά εξοπλισμού, αλλά αποτελεί μια πράξη μνήμης με ουσία, κι ένας τρόπος να συνεχίσει η Ιωάννα να προσφέρει στην ανθρώπινη ζωή, ακόμη και μέσα από την απουσία της.
Από πολύ νεαρή ηλικία, η Ιωάννα έδειξε τη βαθιά της αγάπη για τη γνώση, την έρευνα και τη δημιουργία. Με ανήσυχο πνεύμα, επιστημονική περιέργεια και ιδιαίτερη αγάπη για τη χημεία ήδη από τα παιδικά της χρόνια, ακολούθησε τον δρόμο της Φαρμακευτικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όπου ξεχώρισε για την αφοσίωση, την εργατικότητα και το ήθος της.
Με επιστημονική τόλμη και διεθνές αποτύπωμα, υπηρέτησε τον τομέα της Φαρμακολογίας με τρόπο που ξεπερνούσε τα στενά όρια της ακαδημαϊκής υποχρέωσης. Για την Ιωάννα, η έρευνα ήταν μία ζωντανή αποστολή με τελικό αποδέκτη τον ασθενή και την κοινωνία.
Μέσα από τη σημαντική της δραστηριότητα στην Καρδιοφαρμακολογία και τη μεταφραστική έρευνα, συνέβαλε στη δημιουργία νέας γνώσης και στη σύνδεση της βασικής έρευνας με την κλινική πράξη. Το έργο της αποτυπώθηκε σε σημαντικές διεθνείς δημοσιεύσεις, ερευνητικά προγράμματα, επιστημονικές συνεργασίες και πρωτοβουλίες που ανέδειξαν το ελληνικό ακαδημαϊκό και ερευνητικό δυναμικό πέρα από τα σύνορα της χώρας».
Είχα την τιμή να συνεργαστώ μαζί της στον επαγγελματικό στίβο – μέσω της συνεργασίας μας στα έργα του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη – προσπαθώντας από κοινού να φέρουμε στην κλινική πράξη και εν τέλει, στον ασθενή τις ιδέες που η ίδια οραματίστηκε, μαζί με τα «παιδιά» της όπως αποκαλούσε τους νέους ερευνητές που μαθήτευσαν δίπλα της στο εργαστήριο Φαρμακολογίας. Ιδέες που μετεξελίχθηκαν σε ερευνητικά πρωτόκολλα, επιστημονικές δημοσιεύσεις, κατοχυρωμένα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και επιτυχημένα ερευνητικά προγράμματα καθώς και σε ολοκληρωμένες κλινικές μελέτες και εν τέλει, προϊόντα υγείας.
Η Ιωάννα υποστήριζε έμπρακτα και το έργο της Αστικής, Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας (ΑΜΚΕ) ΚλέωνΤσέτης, και συνέβαλε μέσω της εμπειρίας και της ωριμότητας της σε θέματα ακαδημαϊκά, στην υποστήριξη δράσεων για την ενίσχυση του έργου των ακαδημαϊκών, των πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, σε μια χρονική περίοδο που οι ειλικρινείς συνεργασίες και ουσιαστική βοήθεια υπήρξαν δυσεύρετες.
Παράλληλα, ήταν ενεργό μέλος της επιτροπής ισότητας των φύλων του ΕΚΠΑ, ενώ με αφορμή την αποτρόπαια δολοφονία της φοιτήτριάς της Γαρυφαλιάς Ψαράκου, πρωτοστάτησε σε εκδηλώσεις κατά της έμφυλης βίας».
Κλείνοντας την ομιλία της η πρόεδρος του ΟΦΕΤ σημείωσε ακόμη:
«Η πρωτοβουλία του Ομίλου Τσέτη φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα διαρκές αποτύπωμα προσφοράς προς την πανεπιστημιακή κοινότητα, συνδέοντας τη μνήμη της Ιωάννας Ανδρεάδου με την πρόληψη, την ασφάλεια και την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Με αυτόν τον τρόπο, η επιστημονική και ανθρώπινη παρακαταθήκη της, συνεχίζει να εμπνέει και να υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο, μετατρέποντας τη μνήμη σε πράξη ουσιαστικής προσφοράς».
Η Vichy επαναπροσδιορίζει το καλοκαίρι με τη νέα σειρά Capital Soleil UV AQUA που προσφέρει κορυφαία αντηλιακή προστασία SPF 50+, με υφές τόσο ανάλαφρες και δροσερές, όσο το νερό.
Για τις γυναίκες και τους άνδρες που αναζητούν την τέλεια ισορροπία ανάμεσα στην υψηλή δερματολογική προστασία και την απόλυτη αισθητηριακή απόλαυση, η Vichy παρουσιάζει τη νέα, πολυαναμενόμενη σειρά CapitalSoleilUVAQUA. Με κεντρικό σύνθημα «Προηγμένη Προστασία: Ενυδατική, Ανάλαφρη & Αόρατη Σαν το Νερό!», η νέα αυτή σειρά υπόσχεται να αλλάξει για πάντα τον τρόπο που βιώνουμε την αντηλιακή φροντίδα, μετατρέποντας την καθημερινή εφαρμογή σε μια απολαυστική τελετουργία δροσιάς.
Η Vichy ενσωματώνει στη σειρά UVAQUA μια πρωτοποριακή τεχνολογία, κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η οποία σχηματίζει ένα εξαιρετικά ανθεκτικό, αόρατο προστατευτικό φιλμ από μικροσταγονίδια νερού στην επιδερμίδα. Η τεχνολογία UV AQUA εξασφαλίζει πολλαπλό επίπεδο προστασίας από το ευρύ φάσμα των ακτίνων UVA και UVB, την υπέρυθρη ακτινοβολία, το ορατό φως, τη ρύπανση και το οξειδωτικό στρες, ενώ παράλληλα προσφέρει 24ωρη εντατική ενυδάτωση. Χάρη στην αντιοξειδωτική δράση της Βιταμίνης Ε και της Βιταμίνης Cg, σε συνδυασμό με το διάσημο Ηφαιστειακό Νερό της Vichy, η επιδερμίδα παραμένει προστατευμένη, απαλή και γεμάτη υγεία, χωρίς ίχνος λιπαρότητας.
Σχεδιασμένη για να ακολουθεί τους ρυθμούς της σύγχρονης ζωής, η νέα σειρά CAPITALSOLEILUVAQUA αποτελείται από τρία εξειδικευμένα προϊόντα που καλύπτουν κάθε ανάγκη:
Capital Soleil UV AQUA Hydrating Face Invisible Fluid SPF 50 (Πρόσωπο): Ένα εξαιρετικά λεπτόρρευστο αντηλιακό προσώπου που απορροφάται άμεσα, σε μόλις 5 δευτερόλεπτα. Σχεδιασμένο με προηγμένο στόμιο για στοχευμένη εφαρμογή, προσφέρει μια βελούδινη, απόλυτα διάφανη προστασία που είναι κατάλληλη ακόμη και για την ευαίσθητη περιοχή των ματιών. Διατίθεται σε κλασική διάφανη εκδοχή (Χωρίς Χρώμα) αλλά και σε εκδοχή με ε Χρώμα για φυσική ομοιομορφία.
Capital Soleil UV AQUA Hydrating Invisible Body Spray SPF 50 (Σώμα): Ένα εξαιρετικά πρακτικό σπρέι σώματος που αγκαλιάζει την επιδερμίδα σαν δροσερό πέπλο νερού. Είναι εξαιρετικά ανθεκτικό στο νερό και τον ιδρώτα, ενώ η σύνθεσή του είναι εμπλουτισμένη με β-καροτένιο, χαρίζοντας στην επιδερμίδα μια διακριτική, υγιή λάμψη και ενισχύοντας το φυσικό μαύρισμα.
Capital Soleil UV AQUA Invisible StickSPF 50+ (Στικ για Πρόσωπο, Μάτια & Χείλη): Το απόλυτο must–have προϊόν για την τσάντα. Ένα διάφανο στικ υψηλής προστασίας, ιδανικό για γρήγορη και εύκολη ανανέωση on–the–go σε πρόσωπο, μάτια, μύτη και χείλη, χωρίς να χρειάζεται εφαρμογή με τα χέρια.
SunkissedOcean: Το Άρωμα της Απόδρασης
Η σειρά UVAQUA δεν προστατεύει απλώς την επιδερμίδα, αλλά ξυπνά τις αισθήσεις μέσα από το εθιστικό, signature άρωμά της, SunkissedOcean. Πρόκειται για μια εκλεπτυσμένη, φλοράλ δημιουργία με φρουτώδειςυποτόνους, που φέρνει στο νου τη ζεστασιά του ήλιου και τη φρεσκάδα της θάλασσας:
Νότες Κορυφής: Δροσερό Περγαμόντο, Πορτοκάλι και αναζωογονητικές Θαλασσινές Νότες.
Μεσαίες Νότες: Πράσινο Μήλο, Λευκό Τριαντάφυλλο και Βελούδινο Ροδάκινο.
Νότες Βάσης: Απαλός Μόσχος (Musk), Βανίλια και Σανδαλόξυλο.
Η παγκόσμια καμπάνια της σειράς CapitalSoleilUVAQUA η οποία γυρίστηκε στην Ελλάδα είναι ένας ύμνος στη φρεσκάδα, τη δροσιά και τη φυσική ομορφιά. Με φόντο το λαμπερό μπλε της θάλασσας, η καμπάνια μεταδίδει την απόλυτη αίσθηση ελευθερίας που νιώθουμε όταν το δέρμα μας είναι προστατευμένο αλλά ελεύθερο να «αναπνεύσει», χωρίς τη βαριά, κολλώδη αίσθηση των παραδοσιακών αντηλιακών.
Οι ambassadors της σειράς, εκ των οποίων η μοναδικήEmilyDidonato, σύγχρονοι, γεμάτοι ενέργεια και αυθεντικότητα – ενσαρκώνουν αυτήν ακριβώς τη φιλοσοφία. Είναι άνθρωποι που αγαπούν τον ήλιο, τα σπορ, τα ταξίδια και τη φύση, και αναζητούν προϊόντα που γίνονται ένα με τον εαυτό τους. Μέσα από την καμπάνια, μας προσκαλούν να αφεθούμε στη μαγεία του καλοκαιριού με τη σιγουριά που προσφέρει η Vichy, απολαμβάνοντας μια επιδερμίδα βαθιά ενυδατωμένη, λαμπερή και απόλυτα ασφαλή.