Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Όλγα Κεσίδου
Χειρουργός, Ωτορινολαρυγγολόγος,
Mcs στην Eπαγγελματική και Περιβαλλοντική Υγεία, Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων ΩΡΛ, Μέλος ΔΣ ΙΣΑ

Πολλοί ενήλικες παρατηρούν ότι «δεν ακούνε όπως παλιά», όμως συχνά το αποδίδουν απλά στην ηλικία, στην κούραση ή στον θόρυβο της καθημερινότητας. Στην πραγματικότητα, η μειωμένη ακοή δεν είναι κάτι που πρέπει να συνηθίσουμε, είναι ένα ζήτημα υγείας που μπορεί να κρύβει κάποια βλάβη η νόσο που αν παραμείνει χωρίς έλεγχο, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και σε μερικές περιπτώσεις την ίδια την ζωή.

Βαρηκοΐα ονομάζουμε τη μείωση της ικανότητας ακοής και μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά ή ξαφνικά. Δεν είναι πάντα η «φυσική συνέπεια της ηλικίας» — είναι ένα ιατρικό πρόβλημα που μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστεί. Αν παρουσιαστεί ξαφνική απώλεια ακοής απαιτείται άμεση επίσκεψη σε Ωτορινολαρυγγολόγο (ΩΡΛ) εντός 72 ωρών για να αυξηθούν οι πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης καθώς είναι πιθανό να οφείλεται σε λοιμώξεις, διαταραχές του έσω ωτός, τραυματισμούς, αυτοάνοσα νοσήματα, αγγειακά, νευρολογικά ή άλλα ιατρικά προβλήματα.
Γιατί δεν αρκεί μόνο το ακουόγραμμα; υπάρχουν απώλειες ακοής που θεραπεύονται πλήρως και κάποιες άλλες που αντιμετωπίζονται με ικανοποιητικά αποτελέσματα και εξαρτώνται από τον τύπο της βαρηκοΐας και ανάλογα με το σημείο του ακουστικού συστήματος που δυσλειτουργεί.

Οι τρεις βασικοί τύποι βαρηκοΐας, που καθορίζουν την αντιμετώπιση είναι:

1. Αγωγιμότητας (συνήθως αντιμετωπίζεται πλήρως με φαρμακευτική αγωγή, αφαίρεση κυψελίδας, θεραπείες ή μικρές επεμβάσεις). Προκύπτει όταν ο ήχος δεν φτάνει σωστά στο εσωτερικό αυτί. Ο ήχος ακούγεται αλλά «χαμηλός», σαν να έχει κλείσει το αυτί.
Συνήθεις αιτίες: βύσμα κυψελίδας (κερί), ωτίτιδες, διάτρηση τυμπάνου, προβλήματα στα ακουστικά οστάρια, υγρό στο αυτί κλπ.
2. Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα (δεν «θεραπεύεται», αλλά αντισταθμίζεται με εξαιρετικά αποτελέσματα). Ο ήχος παραμορφώνεται, δεν χαμηλώνει απλά, συχνά λένε «ακούω αλλά δεν καταλαβαίνω». Η πιο συχνή μορφή στους ενήλικες., οφείλεται σε βλάβη στο έσω αυτί ή στο ακουστικό νεύρο.
Συνήθεις αιτίες: έκθεση σε δυνατούς θορύβους, ηλικία (πρεσβυακουσία), γενετικοί παράγοντες, αγγειακές – νευρολογικές – ενδοκρινολογικές παθήσεις, φάρμακα ή άλλες ωτοτοξικές ουσίες, λοιμώξεις ή παθήσεις του έσω αυτιού.
3. Μικτού τύπου βαρηκοΐα (Χρειάζεται συνδυασμό μεθόδων) Συνδυασμός αγωγιμότητας και νευροαισθητηριακής βλάβης.

Μην Αγνοείτε τα Σημάδια.
Απαντήστε σε ένα ερωτηματολόγιο, βασισμένο σε διεθνώς χρησιμοποιούμενα εργαλεία προσυμπτωματικού ελέγχου ( HHIE-S – Hearing Handicap Inventory for the Elderly – Screening Version),
Είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί χωρίς καθυστέρηση η βαρηκοΐα καθώς σε άλλη περίπτωση μπορεί να οδηγήσει σε:

✤ απομόνωση και άγχος, καταθλιπτική διάθεση, εντάσεις στις σχέσεις,
✤ πτώση εργασιακής απόδοσης, ατυχήματα (δεν ακούγονται ειδοποιήσεις, κουδούνια, προειδοποιητικοί ήχοι), επιτάχυνση νοητικής έκπτωσης.
Η γρήγορη αποκατάσταση της ακοής βοηθά τον εγκέφαλο να «ξαναμπεί στο παιχνίδι» και να κρατήσει τις γνωστικές λειτουργίες ενεργές.
Ένα ραντεβού με ΩΡΛ μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητά του βαρήκοου, καθώς η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει σημαντικά τα αποτελέσματα. Ο έλεγχος ακοής είναι ανώδυνος, σχετικά γρήγορος, παρέχει μια ξεκάθαρη εικόνα, είναι το πρώτο βήμα για να ξανακερδίσει ο βαρήκοος την ποιότητα ζωής του και περιλαμβάνει:
✤ Ωτοσκόπηση: έλεγχος για κερί, εξωστώσεις, φλεγμονή, έλεγχος τυμπάνου κλπ.
✤ Ακουόγραμμα: μετρά την ακοή και δείχνει τον τύπο βαρηκοΐας.
✤ Τυμπανομετρία: ελέγχει το τύμπανο και το μέσο αυτί.
✤ Δοκιμές κατανόησης λόγου: αξιολόγηση της πραγματικής επικοινωνίας.
✤ Αν ο γιατρός σας το κρίνει απαραίτητο μπορεί να σας συστήσει και άλλες πιο εξειδικευμένες εξετάσεις.

Ο ΩΡΛ θα εντοπίσει την αιτία της βαρηκοΐας, θα διαπιστώσει αν θεραπεύεται και να σας δώσει την κατάλληλη αγωγή ώστε να προλάβει περαιτέρω επιδείνωση. Μπορεί να προτείνει λύσεις, όπως ακουστικά βοηθήματα, που σήμερα είναι διακριτικά, άνετα και έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα όταν εφαρμόζονται από εξειδικευμένους επιστημονικούς συνεργάτες για την εφαρμογή ακουστικών βαρηκοΐας που λέγονται ακοοπροθετιστές. Αυτοί οι επιστήμονες δεν εμπορεύονται απλά ακουστικά βοηθήματα αλλά έχουν ειδική εκπαίδευση και εξειδίκευση στην εφαρμογή, ρύθμιση και προσαρμογή των ακουστικών βαρηκοΐας παρέχοντας υπηρεσίες για την υποστήριξη της ακοής και αντιμετώπισης των εμβοών με αυτά. Μάλιστα πλέον τα ακουστικά βαρηκοΐας μπορούν να ρυθμίζονται και απομακρυσμένα μέσω ειδικής εφαρμογής.

Η καλή ακοή δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασικό στοιχείο για μια υγιή και ισορροπημένη ζωή. Εξασφαλίζει καθαρή επικοινωνία, ενισχύει τις προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις και συμβάλλει ουσιαστικά στην ευεξία.

Παράλληλα, προστατεύει τον εγκέφαλο: σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, η μειωμένη ακοή συνδέεται με ταχύτερη συρρίκνωση της εγκεφαλικής μάζας — έως και 40% — και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, ακόμη και πέντε φορές πάνω από τον μέσο όρο. Η βαρηκοΐα σχετίζεται επίσης με υψηλότερη πιθανότητα εμβοών, πτώσεων και καταθλίψεων.
Μια καλή ακουστική υγεία οδηγεί σε καλύτερη ποιότητα ζωής, ισχυρότερη αυτοπεποίθηση και βελτιωμένη ψυχολογία. Επιπλέον, αυξάνει την ασφάλεια και την αποδοτικότητα στην εργασία, αφού επιτρέπει την έγκαιρη αντίληψη σημαντικών προειδοποιητικών ήχων στην καθημερινότητα.
Πολλοί άνθρωποι συνηθίζουν την κατάσταση και δεν συνειδητοποιούν πόσο έχει μειωθεί η ποιότητα ζωής τους, μέχρι να λάβουν την κατάλληλη θεραπεία ή βάλουν ακουστικό και να πουν: «Δεν φανταζόμουν ότι έχανα τόσα!»

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ  ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΒΑΡΗΚΟΪΑΣ
Οδηγίες: Απαντήστε σε κάθε ερώτηση με ΝΑΙ ή ΟΧΙ.

1. Δυσκολεύεστε να καταλάβετε τι λένε οι άλλοι όταν μιλούν χαμηλόφωνα;
2. Ζητάτε συχνά από τους άλλους να επαναλάβουν αυτό που είπαν;
3. Έχετε δυσκολία να παρακολουθήσετε συζητήσεις όταν μιλούν πολλοί μαζί;
4. Αυξάνετε την ένταση της τηλεόρασης ή του ραδιοφώνου περισσότερο από ό,τι οι άλλοι;
5. Δυσκολεύεστε να καταλάβετε συνομιλητές στο τηλέφωνο;
6. Έχετε την αίσθηση ότι οι άνθρωποι “μιλάνε μέσα από τα δόντια τους”;
7. Αποφεύγετε κοινωνικές συγκεντρώσεις λόγω δυσκολίας στην ακοή;
8. Ακούτε καλύτερα όταν βλέπετε το πρόσωπο του συνομιλητή;
9. Σας έχουν πει συγγενείς ή φίλοι ότι δεν ακούτε καλά;
10. Δυσκολεύεστε να ακούσετε θορύβους όπως κουδούνι πόρτας, ή ξυπνητήρι;

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ – ΕΡΜΗΝΕΙΑ
Κάθε απάντηση ΝΑΙ = 1 βαθμός
Κάθε απάντηση ΟΧΙ = 0 βαθμοί

✤ 0–1 θετικές απαντήσεις: Δεν ενδείκνυται άμεσος έλεγχος, επαναξιολόγηση κατά διαστήματα.
✤ 2–3 θετικές απαντήσεις: ΠΙΘΑΝΗ βαρηκοΐα – Συνιστάται ακοολογικός έλεγχος.
✤ Περισσότερες από 4 θετικές απαντήσεις:

ΙΣΧΥΡΗ ένδειξη βαρηκοΐας
ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ πλήρης ακοολογικός έλεγχος.

Ευθύμιος Καπάνταης
Παθολόγος με Εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη,
Διευθυντής Τμήματος Διαβήτη-Παχυσαρκίας-Μεταβολισμού, Νοσοκομείο Metropolitan,
Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Παχυσαρκίας
www.kapantais.gr

Η παχυσαρκία, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ορίζεται ως η χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, σε σημείο που μπορεί να βλάψει την υγεία. Επομένως, και μόνο από τον επίσημο ορισμό της, δίνεται η απάντηση στο ερώτημα εάν η παχυσαρκία είναι νόσος.

Ασθένεια-νόσος ορίζεται κάθε επιβλαβής απόκλιση από τη φυσιολογική κατάσταση ενός οργανισμού. Η έννοια της νόσου περιλαμβάνει την αιτιολογία της, την κατανόηση των μηχανισμών ανάπτυξής της, τις δομικές (μορφολογικές) αλλαγές που σχετίζονται με την ύπαρξή της και τις λειτουργικές συνέπειες αυτών των αλλαγών.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, η παχυσαρκία είναι νόσος, αφού είναι γνωστοί μηχανισμοί που την προκαλούν, γνωστές οι πολλές ανατομικές και οι ποικίλες λειτουργικές μεταβολές που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό και γνωστοί μηχανισμοί μέσω των οποίων προκαλεί πληθώρα παθολογικών καταστάσεων και τέλος υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισής της, όπως σε κάθε νόσο. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η παχυσαρκία επιδρά δυσμενώς σε πολλούς ιστούς και σε πολλά όργανα του ανθρώπινου οργανισμού, με αποτέλεσμα σήμερα να θεωρείται πολυσυστηματική νόσος.
Η παχυσαρκία σχετίζεται με εμφάνιση μεταβολικών παθήσεων, όπως διαβήτη τύπου-2, δυσλιπιδαιμίας, υπερουριχαιμίας κλπ., σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, κολπική μαρμαρυγή, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, αρτηριακή υπέρταση κλπ. Επίσης, η παχυσαρκία σχετίζεται με την εμφάνιση 13 τύπων νεοπλασιών, που είναι: μηνιγγίωμα, πολλαπλούν μυέλωμα, καρκίνος οισοφάγου, νεφρών, μήτρας, ωοθηκών, μαστού σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, θυροειδούς, ήπατος, χοληδόχου κύστης, στομάχου, παγκρέατος, παχέος εντέρου. Οι δυσμενείς επιπτώσεις της παχυσαρκίας αφορούν όλα σχεδόν τα συστήματα του οργανισμού, όπως αναπνευστικό, πεπτικό, αναπαραγωγικό, μυοσκελετικό, ανοσοποιητικό, νευρικό, νεφρά, ψυχική υγεία και σήμερα πλέον, οι παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία ξεπερνούν τις 200 ! Πέρα από τις ιατρικές επιπτώσεις, η παχυσαρκία σχετίζεται με αποδεδειγμένη μείωση της ποιότητας της ζωής.

Είναι φυσικό και επόμενο, μια τέτοια πολυσυστηματική νόσος που προκαλεί επιπλοκές σε τόσα όργανα και διαταραχές λειτουργίας τόσων συστημάτων, να προκαλεί αυξημένο κίνδυνο νοσηρότητας και θνητότητας και επομένως να προκαλεί μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης. Υπάρχει αδιαμφισβήτητη συσχέτιση της παχυσαρκίας με αυξημένη θνησιμότητα, και μάλιστα όσο μεγαλύτερος ο βαθμός παχυσαρκίας τόσο πολλαπλασιάζεται ο κίνδυνος θανάτου.

Λόγω επίδρασης της παχυσαρκίας στη συνολική νοσηρότητα, αυξάνονται σημαντικά οι δαπάνες υγείας. Οι οικονομικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας στο σύστημα υγείας, αλλά και την κοινωνία, είναι το άμεσο κόστος αντιμετώπισής της, αλλά και το έμμεσο κόστος αντιμετώπισης των σχετιζόμενων με αυτή νοσημάτων, των χαμένων ημερών εργασίας, των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και των πρόωρων θανάτων.

Ισχυρά τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η απώλεια βάρους οδηγεί σε βελτίωση, έως και ύφεση, όλων των επιπτώσεων της παχυσαρκίας στην υγεία. Η απώλεια βάρους μειώνει τη γλυκαιμία και άλλους μεταβολικούς παράγοντες σε άτομα με παχυσαρκία και διαβήτη τύπου-2. Μάλιστα εάν η απώλεια βάρους είναι μεγαλύτερη από 15% του αρχικού βάρους, τότε μπορεί να προκληθεί ύφεση του διαβήτη! Ανάλογα ευνοϊκά αποτελέσματα επιτυγχάνει η απώλεια βάρους στη μείωση της υπέρτασης, στη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ και της υπερουριχαιμίας. Στο καρδιαγγειακό σύστημα, συνοδεύεται από μείωση της συχνότητας στηθαγχικών επεισοδίων και βελτίωση των παραγόντων θρόμβωσης, στο πεπτικό σύστημα από σημαντικότατη μείωση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και της λιπωμάτωσης του ήπατος. Στο αναπνευστικό, προκαλεί βελτίωση ακόμα και λύση του προβλήματος της αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου και βελτιώσεις στον έλεγχο του άσθματος και του υποαερισμού. Το κυριότερο όφελος στα νεφρά είναι η σημαντική μείωση της λευκωματουρίας, ενώ στο αναπαραγωγικό επιφέρει ευεργετικές επιδράσεις στη γονιμότητα γυναικών και ανδρών. Πλέον, μπορεί να αναφερθεί ότι η απώλεια βάρους μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Ως αποτέλεσμα όλων αυτών των ευεργετικών επιδράσεων της απώλειας βάρους, είναι η σημαντικά αυξημένη επιβίωση των ατόμων που έχασαν βάρος και το διατήρησαν.

Η παχυσαρκία είναι σημαντικής σημασίας νόσος. Η πρόληψη είναι πολύ σημαντική. Μετά την εγκατάστασή της, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως σοβαρή νόσος, που η αντιμετώπισή της προλαμβάνει την εκδήλωση σοβαρών και απειλητικών για τη ζωή επιπλοκών. Αυτή η νόσος, θα πρέπει να πάψει να είναι τόσο υποτιμημένη και αφού αναγνωρισθεί η σημασία της, να της δοθούν οι δυνατότητες της σωστής, ιατρικά και επιστημονικά τεκμηριωμένης αντιμετώπισής της, προς όφελος των Ελλήνων πολιτών, της κοινωνίας και της Ελληνικής Πολιτείας.

Εμμανουήλ Κόρακας
Επιμελητής Β’ Παθολογίας, Β’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΠΓΝ ΑΤΤΙΚΟΝ
m.korakas@biostherapeutics.com

Βάια Λαμπαδιάρη
Καθηγήτρια Παθολογίας – Ενδοκρινολογίας,
Β’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική,
ΠΓΝ ΑΤΤΙΚΟΝ
www.lampadiari.gr

Η εορταστική περίοδος αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική φάση για τον οργανισμό, καθώς συνδέεται με αυξημένη θερμιδική πρόσληψη, υψηλή κατανάλωση αλκοόλ και συχνή διατροφικό απορρύθμιση. Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμία ή αρτηριακή υπέρταση εκτίθενται σε ακόμη μεγαλύτερη μεταβολική επιβάρυνση, λόγω της συνδυαστικής επίδρασης της υπερφαγίας, της μειωμένης σωματικής δραστηριότητας και της συχνής απόκλισης από το καθιερωμένο ωράριο ύπνου και λήψης φαρμάκων.
Στο πλαίσιο του διαβήτη, οι απότομες μεταβολές στα γεύματα οδηγούν σε σημαντικές διακυμάνσεις της γλυκόζης. Ιδιαίτερα τα γεύματα πλούσια σε απλούς υδατάνθρακες, γλυκίσματα ή συνδυασμούς πολλών λιπαρών και υδατανθράκων προκαλούν παρατεταμένη υπεργλυκαιμία. Η συχνότερη μέτρηση σακχάρου κατά τις ημέρες με κοινωνικές συγκεντρώσεις βοηθά στην έγκαιρη παρέμβαση, ενώ η κατανάλωση μικρών μερίδων, η αποφυγή των «γεμάτων» πιάτων και η προσπάθεια να ξεκινά κανείς το γεύμα με σαλάτα ή λαχανικά συμβάλλουν στη μείωση της γλυκαιμικής αιχμής. Η λήψη ενός μικρού, ισορροπημένου γεύματος πριν από το τραπέζι αποτρέπει την ανεξέλεγκτη κατανάλωση τροφών. Η συμμόρφωση στις ψηφιακές ή γραπτές οδηγίες του θεράποντος σχετικά με την προσαρμογή δόσεων ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών δισκίων παραμένει κρίσιμη. Παράλληλα, η αποφυγή αλκοόλ με άδειο στομάχι και η επαρκής ενυδάτωση περιορίζουν τον κίνδυνο νυχτερινής υπογλυκαιμίας.

Αναφορικά με το λιπιδαιμικό προφίλ, η αυξημένη παρουσία κορεσμένων λιπαρών στα εορταστικά τραπέζια οδηγεί σε δυσμενείς μεταβολές της LDL χοληστερίνης, ενώ η αυξημένη κατανάλωση υδατανθράκων και αναψυκτικών μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των τριγλυκεριδίων. Η αντικατάσταση μέρους του κόκκινου κρέατος από ψάρια ή λευκό κρέας, η επιλογή τυριών χαμηλότερης περιεκτικότητας σε λιπαρά και η αποφυγή επαναλαμβανόμενης κατανάλωσης γλυκισμάτων μέσα στην ίδια ημέρα αποτελούν πρακτικές που μειώνουν το λιπιδαιμικό φορτίο. Η παρουσία λαχανικών σε κάθε γεύμα συμβάλλει στον καλύτερο έλεγχο του μεταβολισμού των λιπιδίων. Εξίσου σημαντική είναι η συνέπεια στη λήψη στατινών, χωρίς διακοπές λόγω ταξιδιών ή αλλαγών στο πρόγραμμα.

Η αρτηριακή υπέρταση παρουσιάζει ιδιαίτερη ευαισθησία στη συνολική πρόσληψη αλατιού και αλκοόλ. Η συστηματική επιλογή τροφών με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νάτριο και η αποφυγή επαναλαμβανόμενης κατανάλωσης αλλαντικών και τυριών αποτελούν ουσιαστικά μέτρα μείωσης της αρτηριακής πίεσης. Η κατανάλωση αλκοόλ, όταν δεν μπορεί να αποφευχθεί, θα πρέπει να γίνεται αργά, με ενδιάμεση λήψη νερού και κατά προτίμηση σε μικρές ποσότητες. Η καθημερινή μέτρηση της πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα με ασταθή ρύθμιση, επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων αυξημένων τιμών. Η σταθερή λήψη αντιυπερτασικών, σύμφωνα με το συνηθισμένο ωράριο, είναι θεμελιώδης παράμετρος ασφάλειας.
Παράλληλα με τις παραπάνω παρεμβάσεις, η διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου φυσικής δραστηριότητας καθ’ όλη τη διάρκεια των εορτών έχει σημαντική ευεργετική επίδραση. Ένας σύντομος περίπατος μετά το κύριο γεύμα βοηθά στον καλύτερο γλυκαιμικό και αιμοδυναμικό έλεγχο, ενώ η εξασφάλιση επαρκούς ύπνου ενισχύει τη ρύθμιση του μεταβολισμού και μειώνει την ορμονική απόκριση στο στρες. Η καλή ενυδάτωση, η αποφυγή διατροφής αργά τη νύχτα και η προσπάθεια διατήρησης στοιχειώδους σταθερότητας στο πρόγραμμα των γευμάτων συμπληρώνουν ένα αποτελεσματικό πλαίσιο πρόληψης.

Με ορθολογικές επιλογές, αυτοπαρακολούθηση και συνέπεια στην αγωγή, η εορταστική περίοδος μπορεί να παραμείνει ευχάριστη χωρίς να συνεπάγεται μεταβολικούς κινδύνους. Η υγεία δεν χρειάζεται να αποτελεί «θύμα» των γιορτών, αλλά μπορεί να συνυπάρξει αρμονικά με αυτές όταν επικρατεί μέτρο, προσοχή και ενημερωμένη στάση απέναντι στις καθημερινές συνήθειες.

Ευάγγελος Τουλής
Ιατρός Ειδικός Παθολόγος
www.evangelostoulis.gr

Η περίοδος των εορτών των Χριστουγέννων μέχρι και τα Θεοφάνεια αποτελεί μία ανάσα για το μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού μας μακριά από την καθημερινότητα. Πέρα από την αγιοσύνη των ημερών έχει γίνει παράδοση και μία γαστριμαργική αφθονία, η οποία εν μέρει οφείλεται και στις προετοιμασίες των προγόνων μας για το χειμώνα. Αυτές περιλάμβαναν τη σφαγή του χοίρου, το πάστωμα κρέατος (κυρίως μέσα σε λίπος), τη παρασκευή των λουκάνικων και άλλων εδεσμάτων, αλλά ταυτόχρονα υπήρχε άφθονος οίνος από τον καλοκαιρινό τρύγο. Και όλα αυτά μετά από μία αυστηρή νηστεία ενός περίπου μηνός. Αν και οι πρόγονοι μας, ίσως και οι γονείς κάποιων από εμάς, ήταν γενικά συγκρατημένοι σε ότι αφορά την διατροφή τους, υπήρχε μία χαλαρότητα κατά την περίοδο των Χριστουγέννων.

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρούμε έναν εκτροχιασμό στην διατροφή μας, με τεράστιες ποσότητες λίπους (όπως π.χ. σε τηγανιές, τσιγαρίδες, λουκάνικα χοιρινό, πίτες κλπ.), υδατανθράκων (όπως σε ψωμί, πατάτες, μελομακάρονα, κουραμπιέδες, μπακλαβά κ.τ.λ.), αλλά και μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος κυρίως από τσίπουρα, κρασί, αλλά και διάφορα «ευγενή» ποτά. Όλα αυτά μπορεί να επιβαρύνουν την υγεία ειδικά ανθρώπων με διάφορα νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση, η καρδιακή ανεπάρκεια, η στεφανιαία νόσος, αλλά και φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, χολολιθίαση, χρόνια παγκρεατίτιδα, κίρρωση κ.λ.π. Η πρώτη κατηγορία των ασθενών πρέπει να αποφεύγει τα λιπαρά φαγητά και γλυκά, αλλά και το αλάτι. Ακόμη άτομα με προβλήματα στο έντερο και το πεπτικό πρέπει, να αποφεύγουν επίσης τα πολύ λιπαρά γεύματα, τα πικάντικα φαγητά, αλλά και την υπέρμετρη κατανάλωση φυτικών ινών.
Η μη τήρηση των παραπάνω θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ σοβαρή επιβάρυνση στην υγεία αυτών των ομάδων. Βέβαια υπάρχουν και άνθρωποι, οι οποίοι δεν γνωρίζουν αν πάσχουν από κάποια δυνητικά επικίνδυνη ή σοβαρή ασθένεια. Άτομα με χολολιθίαση έχουν πιθανότητα με την κατανάλωση λιπαρών εδεσμάτων ή μεγάλης ποσότητας αλκοόλ, να εμφανίσουν βαρύτατη οξεία παγκρεατίτιδα, η οποία μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη ή ενίοτε και τον θάνατο.

Αλλά και για τους υγιείς, το υπέρμετρο ξενύχτι, οι μεγάλες ποσότητες φαγητού και το πολύ αλκοόλ μπορούν να προκαλέσουν το λιγότερο στομαχικές διαταραχές (φούσκωμα, δυσπεψία, δυσφορία). Ακόμα υπερτασικές κρίσεις, στηθάγχη, έμφραγμα ή και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια ειδικά σε άτομα με πολλαπλούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, τα οποία μπορεί ακόμη και να μην το γνωρίζουν.

Τέτοιοι παράγοντες κινδύνου είναι το αυξημένο σωματικό βάρος, η υψηλή χοληστερόλη, η θρομβοφιλία, το κάπνισμα, το άγχος, η κληρονομικότητα, ο προδιαβήτης και το μεταβολικό σύνδρομο κ.λ.π.

Όλα αυτά μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπισθούν με μία επίσκεψη στο γιατρό μας, αλλά και με συχνότητα προληπτικών ελέγχων ανάλογη της ηλικίας μας και του οικογενειακού μας ιστορικού. Ακόμη επειδή οικογενειακές μαζώξεις είναι πάρα πολύ συχνές, πρέπει να αποφεύγεται ο συγχρωτισμός νοσούντων από ιογενή εποχιακά νοσήματα, όπως η γρίπη, ο κορονοϊός, ο RSV, το κοινό κρυολόγημα κ.λ.π. με ηλικιωμένους, αλλά και άτομα με μειωμένο ανοσοποιητικό όπως διαβητικοί, καρκινοπαθείς, καρδιοπαθείς κ.λ.π. Τουλάχιστον η χρήση μάσκας θα ήταν ένα μέτρο ανάγκης. Επειδή ειδικότερα για τους ιούς της γρίπης Covid 19 υπάρχει αντιϊική θεραπεία, συστήνεται να κάνουμε ένα τεστ για αυτά τα νοσήματα κατά την εμφάνιση συμπτωμάτων, ώστε να προστατεύσουμε καλλίτερα τον εαυτό μας και τους ευπαθείς συμπολίτες μας.

Ας μην ξεχνάμε τέλος, ότι το αλκοόλ ανήκει στις ψυχοτρόπες ουσίες και σε καμία περίπτωση δεν θα βελτιώσει τυχόν κακή μας διάθεση. Απλώς θα επιβραδύνει τα αντανακλαστικά μας καθιστώντας μας επικίνδυνους για τους συνανθρώπους μας αν καθίσουμε πίσω από ένα τιμόνι.

Επειδή τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία στροφή της νεολαίας μας, ακόμη και ανηλίκων προς τα σκληρά ποτά, καλό είναι αυτά να καταναλώνονται με μέτρο και ποτέ με άδειο στομάχι, καλό είναι να αποφεύγονται τα ενδιάμεσα «σφηνάκια» τα οποία συχνά είναι χείριστης ποιότητας, αλλά και οι επονομαζόμενες μπόμπες που είναι επικίνδυνα ακόμη και για την ζωή. Αν θέλουμε να περάσουμε όμορφα αυτές τις γιορτές, καλό είναι να σηκωνόμαστε ελαφρώς πεινασμένοι, νηφάλιοι και ικανοί και για μία μικρή βόλτα μετά από κάθε γιορτινό τραπέζι. Όχι υπέρμετρη κατανάλωση αλκοόλ στους χώρους διασκέδασης με άδειο στομάχι ( πάντα τρώμε κάτι), δεν οδηγούμε αν έχουμε πιει έστω και δύο ποτά.
Έτσι τα μεθεόρτια θα μας βρουν όλους μαζί, χαρούμενους, ξεκούραστους και υγιείς!

Αναστασία Μοσχοβάκη
Ιατρός Ειδική Παθολόγος
iatreioamoschovaki.gr
anastasiamoschovaki1.blogspot.com/

Οι γιορτές αποτελούν για τους περισσότερους μια περίοδο χαλάρωσης, συναισθηματικής ευφορίας και κοινωνικών συναναστροφών. Το εορταστικό κλίμα, με τη λάμψη και τη ζεστασιά του, παρασύρει σε έναν ρυθμό πιο χαλαρό και ανέμελο. Η εορταστική περίοδος είναι κατεξοχήν περίοδος κατά την οποίαν αρκετοί άνθρωποι αγνοούν τα «καμπανάκια» που στέλνει ο οργανισμός και παραμελούν κάτι θεμελιώδες: τις προληπτικές και απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις.

Η υποεκτίμηση του κινδύνου κατά την εορταστική περίοδο

Η ψυχολογία της «εορταστικής διάθεσης» οδηγεί σε ένα φαινόμενο γνωστό ως risk downplaying (υποεκτίμηση κινδύνου). Η ευφορία, η κοινωνική πίεση για συμμετοχή σε δραστηριότητες, η επιθυμία «να μην χαλάσει η διάθεση» και η αλλαγή προτεραιοτήτων συμβάλλουν σε γνωστικές στρεβλώσεις:

✤ Μειώνεται ο φόβος για πιθανή σοβαρή νόσο,
✤ αυξάνεται η ανοχή σε σωματικά συμπτώματα,
✤ αυξάνεται ο φόβος της ιατρικής εξέτασης και της νοσηλείας στο σπίτι ή στο νοσοκομείο.

Η «αναβολή λόγω γιορτών» αποτελεί καταγεγραμμένο μοτίβο συμπεριφοράς. Οι άνθρωποι τείνουν να μεταθέτουν τις ιατρικές εξετάσεις:

✤ Λόγω υποεκτίμησης κινδύνου
✤ λόγω φόρτου δραστηριοτήτων,
✤ λόγω της πεποίθησης ότι οι εξετάσεις μπορούν να περιμένουν, λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας κατά την διάρκεια των εορταστικών ημερών.

Η αναβολή αυτή μπορεί να οδηγεί σε σημαντικές καθυστερήσεις στη διαλεύκανση συμπτωμάτων, με κλινικές συνέπειες που συχνά γίνονται εμφανείς αργά.
Γιατί ο κίνδυνος εμφάνισης παθολογικών προβλημάτων παρά τον εφησυχασμό είναι μεγαλύτερος κατά τις εορτές
Οι διατροφικές και μεταβολικές επιβαρύνσεις της περιόδου δεν είναι αμελητέες. Κατά τους εορταστικούς μήνες καταγράφονται:

✤ Αυξημένη πρόσληψη κορεσμένων λιπών και απλών υδατανθράκων, που επηρεάζουν τα λιπιδαιμικά προφίλ και τα επίπεδα γλυκόζης.
✤ Μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ, που μπορεί να επιβαρύνει το ήπαρ, να προκαλέσει αρρυθμίες ή να αλληλοεπιδράσει με φάρμακα.
✤ Μειωμένος ύπνος και απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, οποίος επηρεάζει ορμονικές ισορροπίες, ανοσολογική λειτουργία και καρδιαγγειακό φορτίο.
✤ Έκθεση σε αυξημένα επίπεδα στρες, παρά το φαινομενικά χαλαρωτικό κλίμα, λόγω κοινωνικών υποχρεώσεων και ανισορροπίας μεταξύ υποχρεώσεων και ξεκούρασης.

Αυτές οι αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα που συχνά αποδίδονται λάθος στις «υπερβολές των γιορτών», ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελούν πρώιμα σημάδια παθολογικών καταστάσεων. Οι στατιστικές δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας από παθολογικά προβλήματα αμέσως μετά την περίοδο των γιορτών, πιθανώς λόγω της συνδυασμένης επίδρασης υπερβολών και αποφυγής ιατρικών εξετάσεων.

Η πρόληψη δεν έχει εποχή. Οι τακτικές εξετάσεις δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Η καλλιέργεια μιας κουλτούρας προληπτικής ιατρικής απαιτεί επίγνωση ότι ο οργανισμός δεν παύει να εκπέμπει σήματα ακόμη και μέσα στο γιορτινό περιβάλλον. Η έγκαιρη αναγνώριση και αξιολόγηση αυτών των σημάτων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της υγείας και την πρόληψη σοβαρών παθήσεων.

Ακόμη και κατά τη διάρκεια των γιορτών – ή ειδικά τότε – κάθε πολίτης οφείλει να δίνει προσοχή σε μηνύματα καμπανάκια του οργανισμού:

✤ Αντιλαμβάνεται αλλαγές στη λειτουργία του σώματος;
✤ Εμφανίζει συμπτώματα που δεν είχε στο παρελθόν;
✤ Αισθάνεται ασυνήθιστη κόπωση ή δυσφορία;
✤ Έχει συχνουρία;
✤ Έχει ανεξήγητους πόνους στο στήθος;
✤ Έχει μουδιάσματα;
✤ Παρουσιάζει πρήξιμο;
✤ Έχει πονοκέφαλο;
✤ Έχει δύσπνοια;

Αυτές οι ενδείξεις δεν πρέπει να αγνοούνται.
Μικρές αλλαγές, μεγάλη διαφορά
Δεν χρειάζεται να στερηθείτε την χαρά των γιορτών για να φροντίσετε την υγεία σας. Μερικές απλές και ρεαλιστικές πρακτικές αρκούν:

✤ Ακούστε προσεκτικά το σώμα σας.
✤ Αποφύγετε υπερβολές σε φαγητό και αλκοόλ.
✤ Προγραμματίστε έγκαιρα την παθολογική ιατρική σας εξέταση στην αρχή ή στο τέλος της περιόδου.
✤ Μην αναβάλλετε την ιατρική παθολογική σας εξέταση όταν υπάρχει σύμπτωμα που είναι έντονο ή επιμένει.

Μαρία Γούτου
Ειδική Παθολόγος,
Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
goutoumaria.gr

Οι γιορτινές μέρες που συναντιόμαστε με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, διασκεδάζουμε και έχουμε πολλές κοινωνικές συναναστροφές πλησιάζουν. Ωστόσο η χαρούμενη αυτή περίοδος συνοδεύεται και από αυξημένη έκθεση σε ιούς που προκαλούν κρυολογήματα, γρίπη και άλλες εποχικές λοιμώξεις, κυρίως λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας των παθογόνων αυτών, σε συνδυασμό με τον συγχρωτισμό σε κλειστούς χώρους. Έτσι η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος αποκτά καθοριστική σημασία, όχι μόνο για να παραμείνουμε υγιείς αλλά και για να απολαύσουμε τις γιορτές με περισσότερη ενέργεια και ευεξία. Ακολουθούν 7 συμβουλές για τονώσετε αποτελεσματικά την άμυνα του οργανισμού σας.

Διατροφή: Ο ακρογωνιαίος λίθος άμυνας
Η υγιεινή διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία παραμένει ο σημαντικότερος σύμμαχος του ανοσοποιητικού μας.
✤Βιταμίνη C: Βοηθά στην παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων. Βρείτε την σε εσπεριδοειδή, πιπεριές, μπρόκολο και ακτινίδια.
✤ Βιταμίνη D: Παίζει ρόλο στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης. Τους χειμερινούς μήνες τα επίπεδά της συχνά μειώνονται. Ηλιακή έκθεση, λιπαρά ψάρια και εμπλουτισμένα τρόφιμα βοηθούν. Συχνά χρειάζονται συμπληρώματα ώστε να διατηρούμε επίπεδα βιταμίνης-D πάνω από 30 ng/mL
✤ Ψευδάργυρος: Σημαντικός για την επούλωση, την παραγωγή αντισωμάτων και τη λειτουργία των ενζύμων του ανοσοποιητικού. Περιέχεται σε κρέας, ξηρούς καρπούς, όσπρια και θαλασσινά.
✤ Προβιοτικά: Η υγεία του εντέρου σχετίζεται άμεσα με την άμυνα του οργανισμού. Γιαούρτι, κεφίρ, τουρσί και τρόφιμα ζύμωσης μπορούν να υποστηρίξουν τη μικροβιακή ισορροπία.
Προσπαθήστε να διατηρείτε καθημερινά θρεπτικά γεύματα που στηρίζουν το ανοσοποιητικό.

Συμπληρώματα ναι,  αλλά με προσοχή
Μακάρι να μπορούσαμε να ενισχύσουμε την άμυνά μας μαγικά, λαμβάνοντας απλώς συμπληρώματα διατροφής. Ορισμένες ομάδες ανθρώπων όμως έχουν αυξημένες ανάγκες ενώ παράλληλα η διατροφή τους δεν είναι επαρκής. Τα ηλικιωμένα άτομα για παράδειγμα, συχνά δεν μπορούν να καταναλώσουν φρέσκα λαχανικά και φρούτα λόγω δυσκολιών στην μάσηση ή την κατάποση. Εδώ η συμπληρωματική λήψη βιταμινών μπορεί να είναι χρήσιμη, πρέπει όμως να γίνεται με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, καθώς οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, τις συνήθειες και τα υπάρχοντα προβλήματα υγείας.

Ύπνος και ξεκούραση
Ο ποιοτικός ύπνος αποτελεί απαραίτητο «όπλο» για την άμυνά μας. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο οργανισμός εκκρίνει ορμόνες και κυτταροκίνες που βοηθούν στην αντιμετώπιση λοιμώξεων. Στόχος είναι 7–8 ώρες ποιοτικού ύπνου. Αποφύγετε την υπερβολική καφεΐνη, το αλκοόλ και προσπαθήστε να διατηρείτε σταθερό ωράριο, ακόμη και τις ημέρες των γιορτών.

Σωματική δραστηριότητα
Ένας καθημερινός περίπατος 20–30 λεπτών είναι αρκετός για να διατηρήσει τη φυσική άμυνα ενεργή. Η άσκηση δεν χρειάζεται να είναι έντονη — στόχος είναι η συνέπεια, όχι η υπερβολή.

Διαχείριση άγχους
Η ψυχική ευεξία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Το άγχος των εορταστικών προετοιμασιών μπορεί να αποδυναμώσει το ανοσοποιητικό. Τεχνικές χαλάρωσης, όπως βαθιές αναπνοές, διαλογισμός ή λίγα λεπτά καθημερινής αποφόρτισης, βοηθούν σημαντικά στην ισορροπία του οργανισμού.

Ενυδάτωση
Το νερό συμβάλλει στη σωστή λειτουργία όλων των συστημάτων του σώματος και η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει την άμυνά μας. Στόχος είναι 6–8 ποτήρια νερό την ημέρα, περισσότερα αν καταναλώνετε αρκετό καφέ ή αλκοόλ, ποτά που έχουν την τάση να μας αφυδατώνουν.

Η σημασία του εμβολιασμού
Δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε την τεράστια αξία του εμβολιασμού, μιας και είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους ενίσχυσης τους ανοσοποιητικού και προστασίας του οργανισμού μας. Τα εμβόλια κατά της γρίπης, του κορωνοϊού, του πνευμονιόκοκκου και πλέον και του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης, νοσηλείας και επιπλοκών, ειδικά σε άτομα με χρόνια νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Η έγκαιρη ανανέωση των εμβολίων λειτουργεί ως «ασπίδα» για τον οργανισμό και ταυτόχρονα συμβάλλει στη συλλογική προστασία των ευάλωτων ομάδων. Συζητήστε με τον γιατρό σας για το ποια εμβόλια ενδείκνυνται για εσάς, ώστε να περάσετε τις γιορτές με ασφάλεια και υγεία.

Δημήτρης Βλαχάκης
Καθηγητής Γενετικής, Εργαστήριο Γενετικής,
Τμήμα Βιοτεχνολογίας, Σχολή Εφαρμοσμένης Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας,
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Βασίλης Γοργούλης
Καθηγητής & Διευθυντής Εργαστηρίου Ιστολογίας – Εμβρυολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ,
Professor and Chair, Clinical Molecular Pathology, Medical School, University of Dundee

Γεώργιος Χρούσος
Ακαδημαϊκός – Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας
Πρόεδρος, Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur
Πρόεδρος, Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιούς Μακροζωίας

Σε μια σπάνια σύμπραξη κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων, οι καθηγητές Βασίλης Γοργούλης, Γιώργος Χρούσος και Δημήτρης Βλαχάκης παρουσιάζουν μια ανακάλυψη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε για τη γήρανση και τη μακροζωία. Η ομάδα τους δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ακριβές, παγκοσμίως πρωτοποριακό «γενετικό αποτύπωμα» της κυτταρικής γήρανσης. ‘Eνα σύνολο 100 γονιδίων που αποκαλύπτουν πότε ένα κύτταρο γερνά, πώς επηρεάζεται το ανοσοποιητικό σύστημα με την ηλικία, και γιατί κάποιοι άνθρωποι ανταποκρίνονται ή όχι σε θεραπείες όπως η ανοσοθεραπεία. Συνδυάζοντας μοριακή βιολογία, ιατρική ακριβείας, κλινική εμπειρία, ανοσολογία και τεχνητή νοημοσύνη, οι τρεις τους ανοίγουν τον δρόμο σε μια νέα εποχή, όπου η υγιής μακροζωία δεν είναι πια όνειρο, αλλά ένα ρεαλιστικό επιστημονικό σχέδιο για το μέλλον.

Καθηγητής Δημήτρης Βλαχάκης (Γενετική, bioinformatics,  τεχνητή νοημοσύνη)
1. Πώς μπορεί η κατανόηση των “γηρασμένων” γονιδίων να μας βοηθήσει να ζήσουμε περισσότερα χρόνια με καλύτερη υγεία;
Η γήρανση δεν είναι κάτι μαγικό· είναι ένα βιολογικό πρόγραμμα που αφήνει αποτυπώματα στα κύτταρά μας. Αν ξέρουμε ποια γονίδια «κλείνουν» ή «χαμηλώνουν» τη λειτουργία τους με την ηλικία, μπορούμε να προβλέψουμε νωρίτερα ποιοι άνθρωποι κινδυνεύουν από χρόνιες ασθένειες και να παρέμβουμε πριν εμφανιστούν τα προβλήματα. Δεν κυνηγάμε τη ματαιοδοξία της αιώνιας νεότητας, αλλά τη δυνατότητα να ζήσουμε πολλά καλά χρόνια, με υγεία και δραστηριότητα.
2. Υπάρχουν απλές καθημερινές συνήθειες που να επιβραδύνουν τη γήρανση των κυττάρων;
Ναι, και μάλιστα είναι οι πιο “βαρετές” αλλά και πιο ισχυρές: καλός ύπνος, τακτική μέτρια άσκηση, μεσογειακή διατροφή, και λιγότερο στρες. Έχουν άμεση επίδραση στα ίδια τα γονίδια της γήρανσης. Τα κύτταρά μας «θυμούνται» το πώς ζούμε. Ό,τι κάνουμε καθημερινά γράφεται πάνω τους.
3. Θα έχουμε στο μέλλον ένα τεστ που δείχνει πόσο “νέο” ή “γερασμένο” είναι το σώμα μας;
Πιστεύω πως ναι. Η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση των γονιδίων μάς επιτρέπουν πλέον να μετράμε την βιολογική ηλικία με μεγάλη ακρίβεια. Στο μέλλον θα μπορεί ο καθένας να ξέρει αν το σώμα του είναι “40 ετών” ενώ η ταυτότητά του γράφει 55 και το αντίστροφο.
Και το σημαντικότερο: θα ξέρουμε και τι να διορθώσουμε.

Καθηγητής Βασίλης Γοργούλης (Βιολογία γήρανσης, καρκίνος)
1. Τι κάνει κάποια κύτταρα να γερνούν πιο γρήγορα από άλλα;
Είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων. Υπάρχουν γενετικές προδιαθέσεις, αλλά ο τρόπος ζωής παίζει τεράστιο ρόλο. Κύτταρα που εκτίθενται σε χρόνιο στρες και φλεγμονή, ανεπαρκή και κακής ποιότητας ύπνο, ανθυγιεινή διατροφή και περιβαλλοντικές τοξίνες, «κουράζονται» πιο γρήγορα. Η γήρανση επηρεάζεται πολύ από τις επιλογές μας και επιταχύνεται αν αυτές είναι λανθασμένες.
2. Τι μπορεί να κάνει ένας απλός άνθρωπος για να προστατευθεί από τις ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση;
Να φροντίζει το σύστημα του στρες και το ανοσοποιητικό του σύστημα και να μειώνει τους παράγοντες που προκαλούν στρες και φλεγμονή. Αυτό σημαίνει έλεγχος του σωματικού βάρους, αποφυγή του καπνίσματος. Δεν υπάρχουν “μαγικές λύσεις”, αλλά λύσεις που χτίζουν ένα πνεύμα και σώμα πιο ανθεκτικό στον χρόνο.
3. Θα μπορέσει η επιστήμη να καθυστερήσει τη γήρανση χωρίς να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου;
Ναι, είμαι αισιόδοξος. Για πρώτη φορά καταλαβαίνουμε με ακρίβεια ποιο κομμάτι της γήρανσης είναι προστατευτικό και ποιο κομμάτι γίνεται επιβλαβές. Όταν ξέρουμε τι να “φρενάρουμε” και τι να αφήσουμε ανέπαφο, τότε μπορούμε να παρέμβουμε με ασφάλεια. Η υγιής μακροζωία δεν είναι πια επιστημονική φαντασία αλλά είναι εφικτός στόχος.

Καθηγητής Γιώργος Χρούσος (Ανοσολογία, στρες, μακροζωία)
1. Πόσο επηρεάζει το καθημερινό στρες την “ανοσολογική ηλικία” μας;
Πάρα πολύ. Το χρόνιο στρες λειτουργεί σαν επιταχυντής της γήρανσης του ανοσοποιητικού συστήματος και όλου του οργανισμού.
Οι ορμόνες του στρες “ξεκουρδίζουν” την άμυνά μας και κάνουν τα κύτταρα να συμπεριφέρονται σαν πολύ μεγαλύτερα από την πραγματική τους ηλικία. Ένας άνθρωπος με υψηλό χρόνιο στρες μπορεί να έχει ανοσοποιητικό 10 ή 15 χρόνια πιο “γηρασμένο”.
2. Ποια είναι η πιο σημαντική αλλαγή στον τρόπο ζωής για να κρατήσουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα νέο;
Ο ύπνος. Τον υποτιμούμε, αλλά είναι ο φυσικός “μηχανικός” του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο καλός ύπνος διορθώνει ζημιές, μειώνει τη φλεγμονή και επαναφέρει τις άμυνές μας. Είναι καλύτερη παρέμβαση υγείας, πολύ περισσότερο από τα συμπληρώματα.
3. Θα ζούμε στο μέλλον περισσότερα χρόνια μόνο και μόνο επειδή καταλαβαίνουμε καλύτερα πώς γερνούν τα κύτταρά μας;
Ναι! Θα ζούμε όχι μόνο περισσότερα αλλά και καλύτερα χρόνια, . Η γνώση είναι δύναμη: όσο καλύτερα καταλαβαίνουμε τη γήρανση, τόσο πιο στοχευμένα θα μπορούμε να την καθυστερούμε. Ο στόχος δεν είναι να γίνουμε 120 ετών. Ο στόχος είναι να είμαστε 90–100 και να αισθανόμαστε όπως στα 50.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η έρευνά μας δείχνει κάτι απλό αλλά βαθιά ελπιδοφόρο: η γήρανση δεν είναι ένας ακατανόητος εχθρός, αλλά μια διαδικασία που μπορούμε πλέον να διαβάσουμε, να μετρήσουμε και να επηρεάσουμε. Τα κύτταρά μας ανταποκρίνονται στον τρόπο που ζούμε, στον τρόπο που τρεφόμαστε, αναπνέουμε, ξεκουραζόμαστε και φροντίζουμε τον εαυτό μας. Σε έναν κόσμο που τρέχει ασταμάτητα, ξεχνάμε συχνά ότι η μεγαλύτερη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε είναι στον ίδιο μας τον εαυτό. Η επιστήμη μάς έδειξε ότι τα κύτταρά μας μάς ακούν κάθε μέρα. Ακούνε τη χαρά μας, το άγχος μας, την ξεκούραση που δίνουμε ή που στερούμε. Και αντιδρούν. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε τον χρόνο, αλλά μπορούμε να μάθουμε να ζούμε μαζί του με μεγαλύτερη μεγαλύτερη επίγνωση και σοφία.
Η υγιής μακροζωία δεν είναι ένας αγώνας μονο για να κερδίσουμε χρόνια, αλλά και ένας τρόπος να κερδίσουμε και καλή ζωή μέσα σε αυτά τα χρόνια. Αν κάτι ελπίζουμε να μείνει από την έρευνά μας, είναι αυτό: ότι ο καθένας μας αξίζει να ζήσει όχι μόνο περισσότερο, αλλά και καλύτερα, με δύναμη, αξιοπρέπεια, και ευτυχία. Και σεβασμό για το σώμα μας που μας συνοδεύει σε όλο το ταξίδι της ζωής μας. Εμείς, ως ερευνητές, θα συνεχίσουμε να παλεύουμε με επιμονή και ακεραιότητα για μια επιστήμη που υπηρετεί τον άνθρωπο, βοηθώντας την πρόληψη και ενισχύοντας την υγιή μακροζωία για όλους.

Κατερίνα Μπαρμπαγιάννη

MD, MSc, Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη

Medical Advisor Φαρμασέρβ–Λίλλυ

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 αποτελεί μάστιγα της σύγχρονης κοινωνίας και οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν γλυκαιμική ρύθμιση με στόχο γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης HbA1c <7 % για την πλειοψηφία των ανθρώπων που πάσχουν από τη νόσο αυτή. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι για την  πλειονότητα του πληθυσμού που παλεύει με τον διαβήτη, ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται. Σε αυτό συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες, όπως η παχυσαρκία, που συχνά συνυπάρχει στα άτομα με διαβήτη.

Η παχυσαρκία και ο Διαβήτης τύπου 2 είναι νοσήματα στενά συνδεδεμένα. Η παχυσαρκία, μάλιστα, αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες για την εμφάνιση διαβήτη. Υψηλότερη συσσώρευση λίπους σχετίζεται με υψηλότερη επίπτωση διαβήτη, υπέρτασης και δυσλιπιδαιμίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι με αυτές τις μεταβολικές νόσους έχουν Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) ≥25 kg/m²,  αν και αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι με παχυσαρκία ή υπερβάλλον βάρος έχουν απαραίτητα και μεταβολική νόσο. Ούτε ότι αυτοί με μεταβολική νόσο είναι αποκλειστικά άτομα με παχυσαρκία.

Η συνύπαρξη όμως παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2 δυσχεραίνει την αντιμετώπιση του διαβήτη, καθώς αυτά τα άτομα έχουν μεγαλύτερη δυσκολία να πετύχουν τους γλυκαιμικούς στόχους, αλλά και μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν τις επιπλοκές αυτού, όπως η νεφροπάθεια και η καρδιοαγγειακή νόσος. Η παχυσαρκία μειώνει το προσδόκιμο επιβίωσης των ανθρώπων με διαβήτη, ειδικά των νεότερων και των γυναικών.

Η αντιμετώπιση του βάρους των ανθρώπων με διαβήτη είναι θεμελιώδης αρχή της ολιστικής ανθρωποκεντρικής προσέγγισης και μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση της σωματικής υγείας, της ψυχικής υγείας και της ποιότητας ζωής.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, στα άτομα με διαβήτη τύπου 2 συνιστάται απώλεια βάρους τουλάχιστον 5% , καθώς μια τέτοια απώλεια συμβάλλει στην βελτίωση της γλυκαιμίας, ακόμα και στη μείωση των αντιδιαβητικών φαρμάκων. Πιο εντατικοποιημένοι στόχοι, πχ μείωση του βάρους περισσότερο από 10-15% μπορεί ακόμα και να τροποποιήσει την εξέλιξη της νόσου και να οδηγήσει σε υποστροφή του διαβήτη. Η θεραπευτική παρέμβαση εμπεριέχει υγιεινοδιαιτητικά μέτρα, φαρμακευτική αγωγή ή και χειρουργική αντιμετώπιση.

Η υγιεινοδιαιτητική παρέμβαση περιλαμβάνει εντατική δίαιτα και σωματική δραστηριότητα,  πάντα υπό παρακολούθηση, εξατομικευμένα και βάσει προσωπικών προτιμήσεων και αναγκών.

Μεταξύ των αντιδιαβητικών φαρμακευτικών αγωγών, οι επαγγελματίες υγείας συνιστάται να επιλέξουν κάποια από τις θεραπευτικές κατηγορίες, που συμβάλλουν τόσο στη ρύθμιση της γλυκαιμίας, όσο και στη διαχείριση του βάρους. Όλα σχεδόν τα εγκεκριμένα φάρμακα διαχείρισης βάρους έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνουν τη γλυκαιμία σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 και ότι καθυστερούν την εξέλιξη προς διαβήτη τύπου 2 σε άτομα αυξημένου κινδύνου. Ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες έχουν μάλιστα ένδειξη τόσο για τη μείωση του σακχάρου όσο και για την παχυσαρκία.

Τέλος, η μεταβολική χειρουργική οδηγεί σε πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, με διατηρήσιμες απώλειες βάρους και υποστροφή του διαβήτη, καθώς και σε μείωση των επιπλοκών του, για τη μεγάλη πλειοψηφία των ατόμων με διαβήτη που υποβάλλεται σε αυτήν. Για πολλούς λόγους, ωστόσο, συμπεριλαμβανομένου του κόστους, της περιορισμένης πρόσβασης στην περίθαλψη και των ανησυχιών σχετικά με ανεπιθύμητες ενέργειες, η βαριατρική χειρουργική έχει περιοριστεί σε μικρό ποσοστό των επιλέξιμων για τη διαδικασία.

Σε όλες τις ανωτέρω θεραπευτικές επιλογές, υπάρχουν όμως και προκλήσεις. Μετά την αρχική επιτυχία, ένα μεγάλο ποσοστό βάρους αλλά και ο διαβήτης επανέρχονται. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε στρατηγική απώλειας βάρους σε άτομα με διαβήτη, θα πρέπει να περιλαμβάνει τακτική παρακολούθηση από επαγγελματία υγείας, με στόχο τη διατήρηση της μείωσης μακροπρόθεσμα και τελικά τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής των ατόμων με διαβήτη και παχυσαρκία.

Βιβλιογραφία

1. Blüher M, Ceriello A, Davies M, et al. Managing weight and glycaemic targets in people with type 2 diabetes-How far have we come?. Endocrinol Diabetes Metab. 2022;5(3):e00330
2. Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Type 2 Diabetes: Standards of Care in Diabetes 2025;48(Suppl. 1):S167–S180
3. Ceriello A, Lucisano G, Prattichizzo F, et al. Variability in body weight and the risk of cardiovascular complications in type 2 diabetes: results from the Swedish National Diabetes Register. Cardiovasc Diabetol. 2021;20(1):173.