Οι εργαζόμενοι στο χώρο της υγείας βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο έκθεσης και νόσησης από τον ιό SARS-CoV-2. Στις 5 Μαΐου 2020 δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό ‘Annals of Internal Medicine’ από τους Roger Chou και συνεργάτες άρθρο συστηματικής ανασκόπησης με τίτλο ‘Epidemiology of and Risk Factors for Coronavirus Infection in Health Care Workers: A Living Rapid Review’, που σαν στόχο είχε να εξετάσει τα επίπεδα έκθεσης και λοίμωξης από τους κορωνοϊούς SARS-CoV-2, SARS-CoV-1 και Middle Eastern respiratory syndrome (MERS)-CoV σε επαγγελματίες υγείας και να εντοπίσει πιθανούς παράγοντες κινδύνου.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών Ιωάννης Ντάνασης, Μαρία Γαβριατοπούλου και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνόψισαν τα κύρια ευρήματα της εργασίας.

Στη μελέτη εντάχθηκαν όλες οι δημοσιευμένες μελέτες που αφορούσαν στην επίπτωση των κορονοϊών σε επαγγελματίες υγείας και όλοι οι πιθανοί παράγοντες κινδύνου που είχαν καταγραφεί (πχ. δημογραφικά χαρακτηριστικά, περιβαλλοντικοί παράγοντες, χρήση μέτρων ατομικής προστασίας). Εντοπίστηκαν 64 μελέτες που πληρούσαν τα σχετικά κριτήρια και συμπεριελήφθησαν στην ανάλυση. Από την ανάλυση προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

-Οι επαγγελματίες υγείας καταλαμβάνουν σημαντικό ποσοστό του συνόλου των όσων έχουν νοσήσει από κορωνοϊούς, ειδικά αν έχουν εκτεθεί χωρίς τα απαραίτητα μέτρα.

-Η βαρύτητα της νόσου φαίνεται να είναι χαμηλότερη συγκριτικά με τον υπόλοιπο πληθυσμό που νόσησε.

-Άγχος, κατάθλιψη και ψυχολογική καταπίεση ήταν αρκετά συχνά στην περίοδο της πανδημίας COVID-19.

– Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου που σχετίστηκαν με αυξημένη πιθανότητα για νόσηση ήταν η ελλιπής χρήση των μέτρων ατομικής προστασίας και η μη τήρηση των κανόνων υγιεινής. Επιπλέον, η έκθεση σε συγκεκριμένες διαδικασίες (π.χ. διασωλήνωση) συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό. Η σωστή εκπαίδευση του προσωπικού συσχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο.

-Η μελέτη παρουσιάζει κάποιες στατιστικές αδυναμίες διότι τα δεδομένα που αφορούσαν στους παράγοντες κινδύνου και τον ιό SARS-CoV-2 ήταν λιγοστά.

Συμπερασματικά, οι επαγγελματίες υγείας εκτίθενται περισσότερο και έχουν αυξημένο κίνδυνο νόσησης από τους κορωνοϊούς συμπεριλαμβανομένου και του ιού SARS-CoV-2. Η χρήση μέτρων ατομικής προστασίας και η σωστή εκπαίδευση σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο νόσησης.

Επιμέλεια : Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Αναστάσιος Δ. Χατζής

Παιδίατρος – Εντατικολόγος

Διευθυντής ΜΕΘ παιδιών

Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών

Όμιλος Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Στη Βενετία του 15^ου αιώνα τα πληρώματα από τα πλοία που έφταναν στο λιμάνι, έμπαιναν σε απομόνωση για 40 μέρες. Από εκεί βγήκε και ο όρος καραντίνα. Εμείς τις 40 μέρες τις κλείσαμε την Πρωτομαγιά κι από τη Δευτέρα 4 Μαΐου βγαίνουμε σταδιακά από την απομόνωση.

Τρία ερωτήματα έρχονται στο μυαλό μου:

Τι κερδίσαμε; Τί χάσαμε; Τι μας περιμένει;

Για το πρώτο ερώτημα η απάντηση είναι σχετικά εύκολη:

Σύμφωνα με τα μαθηματικά πρότυπα που παρουσιάζουν οι ειδικοί, κερδίσαμε πολλές χιλιάδες ζωές, τις δικές μας και συνανθρώπων μας.

Κάποιοι βέβαια δεν τα κατάφεραν και κάποιοι ακόμη αγωνίζονται να ζήσουν μέσα στις ΜΕΘ. Ελπίζουμε και ευχόμαστε τελικά να βγουν νικητές.

Ίσως ακούγεται κυνικό, αλλά το μόνο που θα μπορούσαμε να είχαμε «καταφέρει», αν είχαμε ακολουθήσει μια διαφορετική τακτική, θα ήταν να έχουμε πολύ περισσότερους νεκρούς (4.000 – 4.500).

Βέβαια, αν δεν είχε προηγηθεί το ταξίδι στο Μιλάνο, αν δεν είχε προηγηθεί το προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, αν, αν, κτλ κτλ… όλα θα ήταν διαφορετικά. Μάλλον εξωπραγματική σκέψη. Ο κορωνοϊός αργά – γρήγορα θα‘ φτανε και σε μας, όπως πήγε και σε όλες τις άλλες χώρες του πλανήτη.

Το σίγουρο είναι ότι, αν είχαμε καθυστερήσει κατά μία εβδομάδα να κλείσουμε τα σχολεία, θα είχαμε κάποιες εκατοντάδες παραπάνω θανάτους. Ευτυχώς αυτό έγκαιρα αποφεύχθηκε.

Τι άλλο κερδίσαμε; Πολλά:

Πρώτον, έστω και με συνθήκες έκτακτης ανάγκης επιταχύναμε τη μετάβαση στην ψηφιακή διακυβέρνηση.

Δεύτερον, ενδυναμώσαμε το δημόσιο τομέα υγείας και κυρίως τις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.

Τρίτον, κάναμε πράξη τις έννοιες αλληλεγγύη, υποστήριξη, προσφορά.

Η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα είναι πιο δύσκολη και πιο επώδυνη.

Σε ατομικό επίπεδο, χάσαμε την όποια ευδαιμονία ή αυταπάτη ευδαιμονίας είχαμε, απωλέσαμε προσωρινά το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης, στερηθήκαμε πολλές από τις προσωπικές μας επαφές κι απλά κλειστήκαμε στον εαυτό μας. Και φυσικά και μεταφορικά. Ακόμη και το ή τα πιο αγαπητά μας πρόσωπα έγιναν δυνητικά επικίνδυνα για μας κι εμείς γι’ αυτούς.

Σε συλλογικό – κοινωνικό επίπεδο ξαφνικά σταμάτησε κάθε δραστηριότητα, από τον απλό καφέ σ’ ένα καφενείο, το φαγητό σε μια ταβέρνα κι από τον κινηματογράφο στο θέατρο κλπ κλπ.

Βέβαια εν μέρει υποκαταστάθηκαν από την παράδοση έτοιμου φαγητού στο σπίτι και την προβολή ταινιών, θεατρικών έργων και άλλων θεαμάτων από την τηλεόραση και το διαδίκτυο.

Μάθαμε την τηλε – εργασία, την τηλε – διάσκεψη, την τηλε – σύσκεψη, την τηλε – εκπαίδευση, το τηλε – σεμινάριο κα.

Η οικονομική και η εργασιακή ζωή, με λίγες εξαιρέσεις, σταμάτησε απότομα. Τις συνέπειες θα τις δούμε δυστυχώς στη συνέχεια. Τα έκτακτα επιδόματα απέτρεψαν την οξεία φτώχια, αλλά αυτά είναι προσωρινά. Η προσπάθεια ανόρθωσης της οικονομίας θα είναι μακρά και επίπονη. Άλλωστε, ακόμη δεν ξέρουμε ή μάλλον φοβούμαστε ότι ακόμη, δυστυχώς, δεν έχουμε «πιάσει τον πάτο».

Στο τρίο ερώτημα η απάντηση είναι ένας συνδυασμός δημιουργικότητας και φαντασίας.

Γιατί τόσο η εξολόθρευση του «εχθρού» δηλαδή του κορωνοϊού, όσο και η ανόρθωση της οικονομίας δε μπορεί να γίνει με συμβατικά «όπλα».

Η δημιουργία ενός εμβολίου και ο εμβολιασμός του μισού πληθυσμού της γης σε μηδενικό χρόνο αποτελεί τη μόνη αλλά και επείγουσα λύση.

Είναι εφικτό;

Οι τελευταίες πληροφορίες από τα ερευνητικά εργαστήρια είναι ενθαρρυντικές. Όμως…

Ίσως δε θα εμποδίσουμε να έλθει ένα δεύτερο κύμα της πανδημίας, ελπίζουμε ηπιότερο, γιατί πολλοί θα έχουν ήδη αποκτήσει φυσική ανοσία από την προηγούμενη έκθεση τους.

Όμως ούτε γι’ αυτό είμαστε ακόμη σίγουροι γιατί δε γνωρίζουμε τη διάρκεια της ανοσίας.

Τέτοια «γνώση» έχει η διεθνής επιστημονική κοινότητα για τη συμπεριφορά αυτού του ιού!

Όμως θέλουμε να πιστεύουμε ότι είμαστε σε καλό δρόμο, καθ’ όσον οι ερευνητές, που ενισχύθηκαν οικονομικά για το σκοπό αυτό, υπερέβησαν και υπερβαίνουν τις κλασσικές μεθόδους έρευνας και δοκιμής ενός νέου μορίου, είτε λέγεται φάρμακο είτε λέγεται εμβόλιο.

Δείγμα δημιουργικότητας και φαντασίας!

Η αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, εθνικής – ευρωπαϊκής – παγκόσμιας, αποτελεί το άλλο μεγάλο στοίχημα της ανθρωπότητας.

Με την οικονομική κρίση δοκιμάζονται όλοι οι θεσμοί: οι εθνικές οικονομίες, η ευρωπαϊκή συνοχή, η παγκόσμια κυριαρχία.

Συμβαίνουν πράγματα πρωτόγνωρα: Για παράδειγμα, μετά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του ’70 ζούμε μια απίστευτη πραγματικότητα. Κάποιοι πληρώνουν για να απαλλαγούν από τις ποσότητες πετρελαίου που κατέχουν. Τόσο πολύ έχει ελαττωθεί η ζήτηση του!

Οι βιομηχανικές χώρες δε θα έχουν που να διαθέσουν τα προϊόντα τους, άρα πρέπει να μειώσουν την παραγωγή τους με συνέπεια απολύσεις και αύξηση της ανεργίας.

Η υπερδύναμη, που λέγεται Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, κλονίζεται από τα θεμέλια της, λόγω της αλλοπρόσαλλης διακυβέρνησης από τον Πρόεδρο της.

Η χώρα μας, απόλυτα εξαρτημένη από το τουριστικό συνάλλαγμα, θα βρεθεί σε δεινή θέση αν δεν ανακάμψει γρήγορα και δεν αναζητήσει νέες αναπτυξιακές κατευθύνσεις.

Γι’ αυτό και οι πρόσφατες αποφάσεις για επαναλειτουργία κάποιων εργασιών μαζί με το μερικό άνοιγμα των σχολείων αποφασίστηκε και με κριτήριο την επανεκκίνηση της οικονομίας, βασιζόμενοι βεβαίως στα καλά υγειονομικά αποτελέσματα.

Εδώ βέβαια δοκιμάζεται και η ατομική μας συμπεριφορά:

Αν φερθούμε λογικά και συνετά δε θα έχουμε υποτροπή της επιδημίας.

Τελικά τι μας περιμένει;

Ας είμαστε πραγματιστές κι ειλικρινείς. Η επόμενη μέρα δε θα είναι ίδια με πριν.

Σε επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων θα κρατήσουμε μια αναγκαία επιφυλακτικότητα μεταξύ μας, τουλάχιστον τον πρώτο καιρό.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με τα πιο συγγενικά και προσφιλή μας πρόσωπα η επικοινωνία θα χαρακτηρίζεται από κάποια απόσταση άρα και από κάποια ψυχρότητα.

Οι κοινωνικές και εορταστικές συναθροίσεις θα κάνουν πολύ καιρό να επανέλθουν.

Οι επετειακές, αθλητικές, πολιτιστικές κλπ εκδηλώσεις θα απαγορεύονται ακόμη για πολύ καιρό.

Τα μακρινά ταξίδια με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ιδιαίτερα με τα αεροπλάνα, θα απαιτούν (;) υγειονομικό διαβατήριο.

Δεν τολμούμε ακόμη να σκεφτούμε τι θα γίνει με το προσφυγικό – μεταναστευτικό ζήτημα.

Κι όλα αυτά με την προϋπόθεση ότι έχει αποφευχθεί η κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας και δε θα αρχίσει κανένας μεγάλος πόλεμος.

Κι αν ο ιός μεταλλαχθεί και δεν έχουμε εμβόλιο, τι θα γίνει; Θα αφανίσει το ανθρώπινο είδος από τη γη; Τότε δε θα έχουμε πρόβλημα, γιατί απλά δε θα υπάρχουμε.

Τώρα όμως δίνουμε τη μάχη. Και τη δίνουμε με πίστη και δύναμη. Σ’ αυτό μας βοηθά το ό, τι καταφέραμε τις πρώτες 40 μέρες της απομόνωσης, ακολουθώντας (μάλλον κατά σύμπτωση) αυτό που έκαναν οι Βενετοί σα πληρώματα των πλοίων πριν από σχεδόν 6 αιώνες!

Αναστάσιος Δ. Χατζής
Παιδίατρος – Εντατικολόγος
Διευθυντής ΜΕΘ παιδιών
Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών
Όμιλος Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Η ευρεία εντύπωση ότι η νόσηση από τον κορωνοϊό αφορά λιγότερο στην παιδική ηλικία και ότι τα παιδιά νοσούν ελαφρά, δεν έχει αλλάξει.
Όμως πρόσφατα δημοσιεύματα από άλλες χώρες αναφέρουν, ευτυχώς σε λίγα παιδιά, μια σοβαρή μορφή της νόσησης από κορωναϊό, η οποία φαίνεται ότι έφτασε και στη χώρα μας.
Αναφέρομαι σε δύο παιδιά που νοσηλεύονται με αυτήν τη σοβαρή μορφή της νόσου, ένα στο Νοσοκομείο ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ της Θεσσαλονίκης και ένα στο Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ της Αθήνας.
Έχουν προηγηθεί δημοσιεύσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο (15 – 20 παιδιά) και από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (64 παιδιά), στις οποίες επισημαίνεται η βαριά αρχική εικόνα, μια εικόνα που προσομοιάζει ή με τοξική καταπληξία, η οποία στη γνωστή μορφή της οφείλεται σε τοξίνες μικροβίων, όπως του σταφυλόκοκκου ή του στρεπτόκοκκου ή με την εικόνα του συνδρόμου Kawasaki, τα αίτια του οποίου μπορεί να είναι ένας ιός (ενοχοποιούνται πολλοί) ή ένα μικρόβιο – σπανιότερα.
Χωρίς αυτές οι δύο νοσολογικές οντότητες να ταυτίζονται απόλυτα μεταξύ τους, ως κοινό χαρακτηριστικό έχουν την προσβολή πολλών οργάνων και ιδιαίτερα της καρδιάς (πιο ειδικά το σύνδρομο Kawasaki).
Την ίδια εικόνα μοιράζονται και με το νέο πολυοοργανικό φλεγμονώδες σύνδρομο στα παιδιά, το οποίο συνδέεται με τη νόσοση από τον κορωνοϊό με δύο τρόπους:
Πρώτον, χρονικά, καθ’ όσον μέσα σε ελάχιστες βδομάδες και εν μέσω της πανδημίας έχουν εντοπιστεί παγκοσμίως τουλάχιστον 80 με 90 (ίσως και περισσότερα) περιστατικά.
Δεύτερον, αιτιολογικά, καθ’ όσον μερικά από αυτά τα παιδιά είχαν θετικό μοριακό έλεγχο για κορωνοϊό ή είχαν αυξημένα αντισώματα έναντι του κορωνοϊού.
Με κριτήριο τα κλινικά χαρακτηριστικά (υψηλός πυρετός, εξάνθημα, λεμφαδενοπάθεια, κοιλιακά άλγη, χωρίς επίμονο βήχα ή αναπνευστική δυσχέρεια) μπορεί κανείς βάσιμα να πει ότι πρόκειται για μια οξεία ιαιμία, η οποία σε αντίθεση με την αναλογικά ηπιότερη εικόνα της νόσησης από κορωνοϊό (ως κυρίως αναπνευστική εκδήλωση), αφορά σε όλα τα οργανικά συστήματα.
Η διπλή ονομασία του συνδρόμου αντανακλά αφ’ ενός τη διείσδυση του ιού σε όλα τα όργανα (πολυοργανική), αφ’ ετέρου την έντονη – ίσως ανεξέλεγκτη, φλεγμονώδη απάντηση του οργανισμού (φλεγμονώδης), τα οποία μαζί συμβάλλουν στη βαρύτητα της κλινικής εικόνας.
Εκτός από την ακριβή διάγνωση μεγάλη σημασία, ίσως και καθοριστική για την πρόγνωση, έχει η έγκαιρή αναγνώριση της βαρύτητας της κατάστασης του παιδιού, της άμεσης εισαγωγής στο νοσοκομείο – μάλλον και νοσηλείας στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας καθώς και η ταχεία έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής.
Το θεραπευτικό πρωτόκολλο, που προτείνεται, συμπεριλαμβάνει κορτικοειδή, ανοσοσφαιρίνες, ασπιρίνη και αντιβιοτικά, ένας συνδυασμός αντιμετώπισης τόσο της τοξικής καταπληξίας όσο και του συνδρόμου Kawasaki.
Ανάλογα με τις κλινικές εκδηλώσεις μπορεί να χρειαστεί η χορήγηση οξυγόνου μαζί με ή χωρίς τη μηχανική υποστήριξη της αναπνοής καθώς και χορήγηση καρδιο-αγγειοδραστικών φαρμάκων.
Είναι ακόμη πολύ πρώιμο να μιλήσουμε για την πρόγνωση ή τη θνητότητα αν και όλοι θεωρούμε ότι δυστυχώς τα παιδιά αυτά είναι υψηλού κινδύνου. Από τις μέχρι τώρα περιπτώσεις, που έχουν ανακοινωθεί διεθνώς, αναφέρονται δύο θάνατοι.
Τα παιδιά, που παρουσίασαν αυτό το σύνδρομο, θα πρέπει να έχουν μακροχρόνια παρακολούθηση και ιδιαίτερα τακτική καρδιολογική αξιολόγηση, τόσο της λειτουργικότητας της καρδιάς όσο και της βατότητας των στεφανιαίων τους αγγείων.

Καθώς ολοένα περισσότεροι άνδρες μολύνονται από το νέο κορωνοϊό, αρχίζουν να εγείρονται ανησυχίες για το αν η νόσος που προκαλεί μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητά τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), περισσότερο από το 55% των κρουσμάτων του νέου κορωνοϊού στη χώρα μας είναι άνδρες. Σχεδόν ο ένας στους τρεις (το 30,6%) έχουν ηλικία 18-39 ετών, ενώ το 66% έχουν ηλικία άνω των 40 ετών.

Όπως εξηγεί ο μαιευτήρας-χειρουργός γυναικολόγος Δρ. Ιωάννης Π. Βασιλόπουλος, MD, MSc, ειδικός στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή και ιδρυτικό μέλος του Institute of Life, οι ανησυχίες εγείρονται κυρίως επειδή οι όρχεις είναι γνωστό ότι παράγουν την πρωτεΐνη που πιστεύεται ότι χρησιμοποιεί ο νέος κορωνοϊός για να εισέλθει στα κύτταρα. «Η πρωτεΐνη αυτή είναι το μετατρεπτικό ένζυμο της αγγειοτενσίνης 2 (ACE2) και βρίσκεται στην εξωτερική επιφάνεια του τοιχώματος (κυτταρική μεμβράνη) των επιθηλιακών κυττάρων», λέει. «Τα επιθηλιακά κύτταρα των πνευμόνων, της καρδιάς, του λεπτού εντέρου και άλλων οργάνων περιέχουν υψηλά επίπεδα ACE2 και γι’ αυτό πιστεύεται ότι πλήττονται περισσότερο από τον κορωνοϊό. Τα κύτταρα αυτά λειτουργούν ως “πύλη εισόδου” για τον ιό, επειδή αυτός ενώνεται με την ACE2 και κατορθώνει να εισβάλλει στο εσωτερικό τους όπου αρχίζει να αναπαράγεται».

Και συνεχίζει: «Οι όρχεις επίσης έχουν υψηλά επίπεδα ACE2, ιδιαίτερα στα κύτταρα Leydig που παράγουν την τεστοστερόνη και στα κύτταρα Sertoli που συμμετέχουν στην σπερματογένεση (παραγωγή σπερματοζωαρίων). Επομένως, θεωρητικά μπορεί να επηρεάζονται από τον κορωνοϊό και έτσι να μειώνουν τη γονιμότητα του άνδρα. Ωστόσο, οι έως τώρα μελέτες, παρότι είναι λίγες και μικρές, δεν δείχνουν πως είναι πιθανό να συμβαίνει κάτι τέτοιο».

Όπως εξηγεί ο ειδικός, σε πρόσφατη μελέτη στην πόλη Wuhan της Κίνας επιστήμονες συνέκριναν τα επίπεδα των ορμονών της αναπαραγωγής σε 81 άνδρες που νόσησαν από COVID-19 και σε 100 υγιείς συνομηλίκους τους. Οι άνδρες είχαν ηλικία 20-54 ετών (διάμεση ηλικία: 38 έτη). Όσοι είχαν μολυνθεί από τον κορωνοϊό είχαν εκδηλώσει από ήπια έως σοβαρή νόσο. Οι επιστήμονες που πραγματοποίησαν τη μελέτη διαπίστωσαν ότι μεταξύ των δύο ομάδων υπήρξαν παροδικές διαφορές στα επίπεδα διαφόρων ορμονών, αν και οι διαφορές στην τεστοστερόνη δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Έτσι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η λοίμωξη COVID-19 μπορεί να επηρεάζει κάπως τα κύτταρα Sertoli αλλά λιγότερο τα κύτταρα Leydig. Επειδή, εξάλλου, ο κορωνοϊός προκαλεί γενικευμένη φλεγμονή, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο οι παρατηρούμενες ορμονικές αλλαγές να οφείλονται στη φλεγμονή και όχι σε απευθείας βλάβη στα κύτταρα των όρχεων.

Επιπρόσθετα, δύο άλλες μικρές μελέτες δεν εντόπισαν ίχνη του κορωνοϊού στο σπέρμα ανδρών που ανάρρωσαν από αυτόν. Η μία από αυτές δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Andrology και συμπεριέλαβε έξι άνδρες οι οποίοι είχαν εκδηλώσει ενοχλήματα στους όρχεις μετά από τη μόλυνσή τους από τον κορωνοϊό. Ένα μήνα μετά από τη νόσησή τους, οι επιστήμονες τους υπέβαλλαν σε αναλύσεις σπέρματος, οι οποίες δεν βρήκαν κανένα ίχνος του ιού.

Ο ρόλος του πυρετού

«Τα στοιχεία αυτά, παρότι είναι καθησυχαστικά, δεν πρέπει να θεωρούνται οριστικά γιατί όσο περνά ο καιρός μαθαίνουμε ολοένα περισσότερα για το νέο αυτό ιό», διευκρινίζει ο Δρ. Βασιλόπουλος. «Επιπλέον οι άνδρες δεν πρέπει να εφησυχάζουν γιατί η λοίμωξη από το νέο κορωνοϊό προκαλεί ένα σύμπτωμα το οποίο συσχετίζεται με την ανδρική υπογονιμότητα».

Το σύμπτωμα αυτό είναι ο υψηλός πυρετός, τον οποίο εκδηλώνουν τουλάχιστον οι μισοί από τους ασθενείς με ήπια νόσο και περισσότεροι από οκτώ στους δέκα απ’ όσους εισάγονται στα νοσοκομεία με πιο σοβαρή νόσο. Ο πυρετός είναι μία φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού, στην προσπάθειά του να εξολοθρεύσει το παθογόνο που τον απειλεί. Ωστόσο επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό, προκαλώντας υπερθέρμανση στο σώμα, συμπεριλαμβανομένων των όρχεων.

«Παλαιότερες μελέτες με άλλες ιογενείς λοιμώξεις, όπως η γρίπη, έχουν δείξει ότι μπορεί να υπάρξει εποχιακή μείωση της γονιμότητας όταν ένας άνδρας εκδηλώνει υψηλό πυρετό. Η μείωση αυτή εξαρτάται από τη διάρκεια του πυρετού και το πόσο υψηλός είναι», εξηγεί ο Δρ. Βασιλόπουλος. «Σε μία από τις μελέτες, ασθενείς που ανάρρωναν από γρίπη είχαν παθολογικά ευρήματα στην ανάλυση σπέρματος επί 45 ημέρες μετά την ανάπτυξη του πυρετού. Σε μία άλλη, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων και η κινητικότητά τους ήταν μειωμένα για μήνες μετά την υποχώρηση ενός πυρετού που έφτασε τους 39,9 βαθμούς Κελσίου. Επίσης ήταν αυξημένα τα σπερματοζωάρια με κατακερματισμένο DNA (ο κατακερματισμός του DNA είναι ένδειξη γενετικής βλάβης). Στη μελέτη αυτή οι παράμετροι του σπέρματος επέστρεψαν στο φυσιολογικό 79 ημέρες μετά τον πυρετό».

Οι επιπτώσεις αυτές οφείλονται στο ότι οι όρχεις είναι εξαιρετικά ευάλωτοι στη θερμοκρασία. Γι’ αυτό το λόγο βρίσκονται στο εξωτερικό του σώματος (στο όσχεο), όπου η θερμοκρασία είναι 2-4 βαθμοί Κελσίου χαμηλότερη απ’ όση στο εσωτερικό του σώματος. Για τον ίδιο λόγο αντιδρούν και στην περιβαλλοντική θερμοκρασία. Για παράδειγμα έρχονται πιο κοντά στο σώμα όταν έλθουν σε επαφή με πολύ κρύο νερό και χαλαρώνουν όταν εκτίθενται στο ζεστό νερό. Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται αυτόματα από τον οργανισμό για να σταθεροποιεί την θερμοκρασία μέσα στο όσχεο, σε επίπεδα που θα είναι βιώσιμα για τα σπερματοζωάρια.

«Επειδή ένα από τα κύρια συμπτώματα της λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό είναι ο υψηλός πυρετός (πάνω από 39 βαθμούς Κελσίου σύμφωνα με πολλές μελέτες), ο οποίος μάλιστα διαρκεί επί ημέρες, είναι πολύ πιθανό να επηρεάζει την ανδρική γονιμότητα. Μάλιστα επειδή η παραγωγή των σπερματοζωαρίων είναι μία πολύπλοκη διαδικασία που διαρκεί 90 ημέρες, μπορεί οι άνδρες να παρουσιάζουν υπογονιμότητα για μερικούς μήνες μετά την ανάρρωσή τους από το νέο ιό», τονίζει ο Δρ. Βασιλόπουλος. «Με βάση, όμως, τα στοιχεία που έχουμε ως τώρα στα χέρια μας, η όποια συνέπεια στην ανδρική υπογονιμότητα λόγω του πυρετού είναι προσωρινή και αναστρέψιμη».

Επειδή, πάντως, ο νέος κορωνοϊός μάς έχει επιφυλάξει πολλές δυσάρεστες εκπλήξεις ως τώρα, «η καλύτερη θεραπεία για τις όποιες συνέπειές του στην ανδρική γονιμότητα είναι να τον αποφύγουν οι άνδρες, ειδικά αν προγραμματίζουν να αποκτήσουν στο εγγύς μέλλον παιδιά με φυσικό τρόπο ή με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή», τονίζει ο ειδικός. «Ας φροντίσουν λοιπόν να τηρούν όλα τα μέτρα προστασίας που συνιστά ο ΕΟΔΥ για να διαφυλάξουν την υγεία και τη γονιμότητά τους».

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας