Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

ΤΑΛΙΑ ΤΣΙΒΙΤΑΝΙΔΟΥ – ΚΑΚΟΥΡΟΥ, Παιδίατρος – Παιδοδερματολόγος,
τ. πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδιατρικής Δερματολογίας,
Διευθύντρια του δερματολογικού τμήματος του νοσοκομείου ΙΑΣΩ ΠΑΙΔΩΝ
kakst@otenet.gr

Για να κατανοήσουμε το πώς πρέπει να περιποιούμαστε το δέρμα μας και γιατί, πρέπει να έχουμε βασικές γνώσεις για τη δομή του.
Το δέρμα αποτελείται από τρία στρώματα. Την επιδερμίδα, το χόριο και τον υποδόριο ιστό. Το κάτω στρώμα, ο υποδόριος ιστός, αποτελείται από λίπος. Στο χόριο βρίσκονται αγγεία, νεύρα, οι αδένες που παράγουν τον ιδρώτα και το σμήγμα, οι θύλακοι των τριχών, ελαστικές ίνες, δικτυωτές ίνες και κολλαγόνο. Η επιδερμίδα αποτελείται από πέντε στιβάδες κυττάρων που συνεχώς ανανεώνονται, δηλαδή πίπτει η εξωτερική σειρά, αντικαθίσταται από την επόμενη και αυτή η ανανέωση της επιδερμίδας επιτυγχάνεται περίπου σε 28 ημέρες. Μεταξύ των κυττάρων στις πάνω σειρές της επιδερμίδας υπάρχουν, σαν τσιμέντο, φωσφολιπίδια. Επίσης τα κύτταρα αυτά ενώνονται μεταξύ τους και με συνδέσμους, τη φιλακρίνη. Δηλαδή δημιουργείται ένας φραγμός, ο επιδερμιδικός φραγμός που προστατεύει τον οργανισμό μας απο το περιβάλλον.

Το ph του δέρματος είναι ελαφρά όξινο.
Πάνω στο δέρμα μας έχουμε τρισεκατομμύρια μικροοργανισμών που συμβιώνουν μαζί μας και η παρουσία τους μας είναι απαραίτητη. Συμβάλλουν στη φυσιολογική δομή και λειτουργία του επιδερμιδικού φραγμού καθώς και στην άμυνα και αποτροπή ανάπτυξης παθολογικών μικροοργανισμών στο δέρμα. Πρόκειται για το μικροβίωμα του δέρματος.
Επομένως, η περιποίηση του δέρματος στοχεύει στο να διατηρούμε: τη δομική και λειτουργική του ακεραιότητα, το ph του και την ισορροπία στο μικροβίωμα.
Όταν το δέρμα είναι γερό αποτρέπεται όχι μόνο η εμφάνιση παθήσεων στο ίδιο το δέρμα αλλά και σε όλο τον οργανισμό.

Περιποίηση δέρματος
Το πλύσιμο του παιδιού πρέπει να γίνεται καθημερινά. Το νερό να είναι δροσερό, η επαφή με το νερό ολιγόλεπτη, 5 έως 10 λεπτά, και να χρησιμοποιείται ειδικό καθαριστικό με ουδέτερο ή ελαφρά όξινο ph. Το σκέτο νερό όχι μόνο δεν καθαρίζει, αλλά και διαταράσσει τον επιδερμιδικό φραγμό, ξηραίνει το δέρμα. Το ίδιο ισχύει και για το ζεστό νερό και για το μακράς διάρκειας ντους ή μπάνιο. Το σκούπισμα να είναι ταμποναριστά, τα ρούχα να είναι βαμβακερά και άνετα.
Εάν υπάρχει ξηροδερμία οφείλεται στο ότι ο επιδερμιδικός φραγμός πάσχει, με αποτέλεσμα να επιτρέπεται η διαδερμική απώλεια υγρών. Παράλληλα όμως επιτρέπεται και η είσοδος ερεθιστικών ουσιών από το περιβάλλον στο δέρμα. Έτσι το ξηρό δέρμα εύκολα θα ερεθιστεί και το παιδί θα έχει φαγούρα, θα παρουσιάσει έκζεμα ή θα εισχωρήσουν στο δέρμα μικρόβια, ιοί ή μύκητες και θα έχουμε λοιμώξεις. Η ενυδατική κρέμα/αλοιφή διορθώνει τον επιδερμιδικό φραγμό.
Επομένως, η χρήση μαλακτικών ουσιών στο ξηρό δέρμα δεν είναι προαιρετική για λόγους αισθητικής, αλλά επιτακτική για λόγους υγείας.
Για το ήδη μαλακό δέρμα η προαιρετική χρήση γαλακτώματος ή λοσιόν αμέσως μετά το μπάνιο του παιδιού σε όλο το σώμα και μια παχύρρευστη κρέμα ή αλοιφή στους αγκώνες, τα γόνατα και τα πέλματα ενισχύει τον επιδερμιδικό φραγμό και κάνει το δέρμα του παιδιού πιο ανθεκτικό στο περιβάλλον.
Όσον αφορά στο λούσιμο, το παιδί με έντονες δραστηριότητες που ιδρώνει εύκολα πρέπει να λούζεται καθημερινά ή έστω κάθε δεύτερη ημέρα. Και για το λούσιμο ισχύει ότι το νερό πρέπει να είναι δροσερό, το σαμπουάν να μπαίνει μόνο μια φορά αλλά ο αφρός να μένει στα μαλλιά για τουλάχιστο 2-3 λεπτά ( έτσι δίνεται χρόνος να ενωθεί η βρωμιά με το σαμπουάν και να απομακρυνθεί). Να γίνεται ξέβγαλμα με άφθονο νερό και σκούπισμα με πετσέτα.
Τέλος η αποφυγή έκθεσης στον ήλιο τις μεσημβρινές ώρες (11.00-15.00), η κατάλληλη ενδυμασία και χρήση αντηλιακών φίλτρων με την έκθεση στον ήλιο δεν αφορά μόνο στους καλοκαιρινούς μήνες. Η υπεριώδης δεν πρέπει να συγχέεται με τη θερμική ακτινοβολία.
Τα μέτρα ηλιοπροστασίας ισχύουν από τέλος Απριλίου μέχρι τέλος Οκτωβρίου.

Σε ειδικές περιπτώσεις πρέπει να χρησιμοποιείται αντηλιακό και το χειμώνα (π.χ. ηλιόλουστη μέρα στο βουνό με χιόνι).

Συμπέρασμα
Η σωστή περιποίηση του δέρματος είναι σημαντική για τη διατήρηση ή και διόρθωση της δομικής και λειτουγικής του ακεραιότητας και κατ’ επέκταση της υγείας.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΟΚΑΣΙΔHΣ, Δερματολόγος Αφροδισιολόγος,
Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ,
Επιστημονικός Συνεργάτης στη Β’ Πανεπιστημιακή Δερματολογική Κλινική του ΑΠΘ,
www.dermatologist.gr

Η έκθεση στον ήλιο είναι αναπόφευκτη, ειδικά σε χώρες με μεγάλη ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα. Παρόλο που ο ήλιος προσφέρει πολλά οφέλη, όπως η παραγωγή βιταμίνης D, μπορεί επίσης να προκαλέσει αισθητικά προβλήματα όπως πανάδες (μέλασμα) και υπερμελαχρώσεις . Αυτά τα προβλήματα είναι αποτέλεσμα της αυξημένης τοπικά παραγωγής μελανίνης, της χρωστικής ουσίας που προστατεύει το δέρμα από τις βλαβερές ακτίνες UV.

Καλλυντικά Προϊόντα
Οι κρέμες και οι οροί που περιέχουν βιταμίνη C η οποία είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό που βοηθά στη μείωση της παραγωγής μελανίνης και στη φωτεινότητα του δέρματος. Άλλα συστατικά, όπως η άλφα-αρμπουτίνη και η νιασιναμίδη, προσφέρουν παρόμοια αποτελέσματα λεύκανσης του δέρματος, χωρίς ερεθισμό οπότε είναι κατάλληλα ακόμα και για το ευαίσθητο δέρμα.
Προηγμένα αντηλιακά: Το αντηλιακό παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος για την πρόληψη και τη διαχείριση της υπερμελάγχρωσης. Η πιο πρόσφατη τάση είναι η ανάπτυξη αντηλιακών με χρώμα που καλύπτουν επιπλέον την υπερμελάγχρωση εξασφαλίζοντας καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα ενώ παρέχουν αντηλιακή προστασία. Αυτά τα σκευάσματα συχνά περιέχουν αντιοξειδωτικά και συστατικά όπως η νιασιναμίδη για περαιτέρω προστασία από τη μελάγχρωση που προκαλείται από την υπεριώδη ακτινοβολία

Φαρμακευτικές Λύσεις
Σε περιπτώσεις όπου τα καλλυντικά προϊόντα δεν επαρκούν, η χρήση φαρμακευτικών προϊόντων είναι απαραίτητη. Πρωταγωνιστούν κρέμες που περιέχουν υδροκινόνη, ένα ισχυρό παράγοντα που μειώνει την παραγωγή μελανίνης. Η υδροκινόνη, αν και αποτελεσματική, πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή και πάντα υπό την επίβλεψη δερματολόγου, ενώ αντενδείκνυται η χρήση της σε περίπτωση εγκυμοσύνης. Εναλλακτικά, η ρετινόλη και τα παράγωγά της (ρετιναλδεύδη, granactive retinoid) , αλλα και το bakuchiol (φυτικό προιόν εναλλακτικό της ρετινόλης) βοηθούν στη μείωση της υπερμελάγχρωσης και στην ομοιομορφία του τόνου του δέρματος.
Άλλη επιλογή αποτελούν το αζελαικό οξύ το οποιο βοηθάει το δέρμα με τάση μέλασματος, αλλά και στην μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση καθώς μειώνει την υπερδραστηριότητα των μελανοσωμάτων που παράγουν την μελανίνη. To τρανεξαμικό οξύ επίσης μπλοκάρει την παραγωγή μελανίνης και είναι μια αποτελεσματική λύση τοσο για τοπικές θεραπείες (κρέμες, μεσοθεραπεία στο ιατρείο) αλλά συνταγογραφείται και ως χάπι το οποίο είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό.

Θεραπείες στο Ιατρείο
Για πιο έντονα ή επίμονα περιστατικά, οι θεραπείες στο ιατρείο ενισχύουν τις θεραπείες που κάνει μόνος του ο ασθενής στο σπίτι με καλλυντικά ή φαρμακευτικά προϊόντα. Τόσο στα χημικά peeling, που χρησιμοποιούν οξέα φρούτων όπως το γλυκολικό , όσο και οι θεραπείες με ablative lasers (όπως είναι τα fractional lasers CO2) είναι αποτελεσματικά, γιατί αφαιρούν τα ανώτερα στρωμάτα της επιδερμίδας όπου βρίσκεται η μελανίνη, αλλά πρέπει να γίνονται με μεγάλη προσοχή και χωρίς επιθετική προσέγγιση γιατί αλλιώς μπορεί να οδηγήσουν στο τελείως αντίθετο αποτέλεσμα δηλαδή στην παραγωγή ακόμα περισσότερης μελανίνης (μεταφλεγμονώδης υπερμελάχρωση).Επίσης παγματοποιούμε στο ιατρείο μεσοθεραπείες με τρανεξαμικό καθώς και θεραπείες με non ablative lasers (όπως το Q-Switched NdYAG) τα οποία επίσης βοηθούν, αλλά χρειάζονται αρκετές συνεδρίες για ένα καλό αποτέλεσμα.

Συμπερασματικά
Ο σύγχρονος στόχος είναι η Ολιστική και προληπτική φροντίδα του δέρματος: Δίνεται αυξανόμενη έμφαση στην προληπτική περιποίηση του δέρματος από πολύ μικρή ηλικία, με τους νεότερους καταναλωτές να υιοθετούν όλο και περισσότερο ρουτίνες που περιλαμβάνουν αντιοξειδωτικά (όπως βιταμίνη C) και αντηλιακή προστασία από πρώιμο στάδιο. Αυτή η αλλαγή βοηθά στη μείωση της εμφάνισης προβλημάτων υπερμελάγχρωσης

ΜΑΓΔΑ ΜΑΝΩΛH,
Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος,
Επιστημονική Συνεργάτης στην Α’ Πανεπιστημιακή Δερματολογική Κλινική ΑΠΘ Dermocosmetica,
συνεργάτης στη δερματολογική μονάδα Dermomedica www.dermocosmetica.gr
Θα ξεκινήσω το άρθρο μου δανειζόμενη κάτι που αναφέρει σε ένα από τα βιβλία του ο
Oscar Wild: «The soul is born old but grows young. That is the comedy of life. And the body is born young and grows old. That is life’s tragedy».

Κάθε γυναίκα, μεγαλώνοντας, παρατηρεί αύξηση στην αυτοπεποίθηση, τη γνώση και τη σοφία της. Δε συμβαίνει όμως το ίδιο και με τα επίπεδα των ορμονών της. Η εμμηνόπαυση είναι η περίοδος που σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής ικανότητας μιας γυναίκας. Ξεκινά 12 μήνες μετά την τελευταία έμμηνο ρύση και σε ηλικία συνήθως μεταξύ 45-55 ετών. Είναι η φάση στην οποία μειώνεται και τελικά παύει η παραγωγή οιστρογόνων και προγεστερόνης από τις ωοθήκες, ορμονών που ρυθμίζουν τον καταμήνιο κύκλο.
Για τις περισσότερες γυναίκες η εμμηνόπαυση συνοδεύεται από μια πλειάδα συμπτωμάτων, ποικίλης βαρύτητας και από διάφορα συστήματα, που μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής τους. Το δέρμα, ως καθρέπτης της γενικότερης υγείας του ανθρώπινου οργανισμού, και ως το μεγαλύτερο όργανο του ανθρώπινου σώματος, υφίσταται πολυάριθμες μεταβολές απότοκες της μείωσης των επιπέδων των οιστρογόνων κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης.

Ποιες είναι λοιπόν οι συχνότερες αλλαγές που παρατηρεί μια γυναίκα στο δέρμα της κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης;
Ξηρότητα και κνησμός: τα οιστρογόνα λειτουργούν ενισχυτικά στην ενυδάτωση του δέρματος, καθώς προάγουν την παραγωγή κεραμιδίων, υαλουρονικού οξέος και σμήγματος. Απουσία των παραπάνω στοιχείων, απαραίτητων για τη παγίδευση του νερού στην επιδερμίδα, αυτό εξατμίζεται, με αποτέλεσμα την ξηρότητα. Η ξηρή επιδερμίδα είναι πιο ευάλωτη σε ερεθισμούς και προκαλεί το αίσθημα του κνησμού.

Λεπτό δέρμα, ρυτίδες, επίταση φυσιολογικών αυλακώσεων, χαλάρωση: Με την πάροδο της ηλικίας έχει αποδειχθεί πως αυξάνεται ένα ενδοκυττάριο ένζυμο, υπεύθυνο για τη διάσπαση του κολλαγόνου. Έτσι παρατηρείται ελάττωση τόσο στο κολλαγόνο όσο και στην παραγωγή γλυκοζοαμινογλυκανών, με εκπρόσωπο αυτών το υαλουρονικό οξύ. Κατά τη διάρκεια των πρώτων 5 ετών της εμμηνόπαυσης παρατηρείται μείωση του κολλαγόνου κατά 30% ακολουθούμενη από μία πιο σταδιακή μείωση της τάξεως του 2% κάθε επόμενο μετεμμηνοπαυσιακό έτος. Αποτέλεσμα αυτών των μεταβολών είναι η απώλεια της ελαστικότητας και η μείωση του πάχους του δέρματος. Σταδιακά αρχίζουν να εγκαθίστανται ατροφία, ρυτίδες, επίταση των φυσιολογικών αυλακώσεων του προσώπου και πτώση των ιστών τόσο στο πρόσωπο όσο και στο σώμα.

Ξαφνικό ερύθημα στο πρόσωπο και έξαψη: Αποτελούν το πιο συχνό σύμπτωμα που συνοδεύει την εμμηνόπαυση. Οφείλεται στη διαστολή των αγγείων στο δέρμα και το υποδόριο, κυρίως σε περιοχές όπως είναι το πρόσωπο, ο λαιμός, το στήθος, οι παλάμες και τα πέλματα. Εμφανίζεται στο 75% των γυναικών κατά τα περιεμμηνοπαυσιακά χρόνια, ενώ ένα 25% συνεχίζει να έχει το σύμπτωμα για τουλάχιστον 5 χρόνια. Επίσης η ροδόχρους νόσος, ένα φλεγμονώδες νόσημα του δέρματος, που χαρακτηρίζεται από ερύθημα και καύσο του δέρματος του προσώπου, είναι επίσης συχνό στις περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

Μέλασμα: Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, τα σημάδια της χρόνιας, αθροιστικής ηλιοέκθεσης καθίστανται πιο εμφανή. Η επιδερμίδα σκουραίνει σε πολλά σημεία, δημιουργώντας καφέ κηλίδες και πλάκες που καλούνται μέλασμα. Γενικά το χρώμα του δέρματος γίνεται πιο ανομοιόμορφο και εμφανίζονται ηλιακές φακές.
Ακμή: Ενώ η ακμή είναι νόσημα που αφορά κυρίως το δέρμα των εφήβων, μπορεί να επηρεάσει επίσης και τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση. Η παθογένεια της ακμής σε αυτή τη φάση είναι πολυπαραγοντική με προεξάρχουσα αιτία την αστάθεια στο ορμονικό προφίλ της γυναίκας.
Τριχόπτωση τριχωτού, δασυτριχισμός προσώπου: Έχει αποδειχθεί πως το μονοπάτι των οιστρογονικών υποδοχέων ρυθμίζει τα διάφορα στάδια του κύκλου της τρίχας μέσω της επίδρασης των οιστρογόνων. Η απώλεια τριχών συνδέεται με την περίοδο της εμμηνόπαυσης. Επίσης ένα τύπος αλωπεκίας που ονομάζεται πρόσθια ινωτική αλωπεκία και αποτελεί μορφή θυλακικού λειχήνα σχετίζεται επίσης με τη μετεμμηνοπαυσιακή περίοδο. Από την άλλη μεριά, μπορεί να παρατηρηθεί έκφυση νέων τριχών σε σημεία του προσώπου, που δεν υπήρχαν τρίχες. Χαρακτηριστικά το 40% των γυναικών ηλικίας άνω των 45 ετών, παρατηρεί εξεσημασμένη τριχοφυΐα στο πηγούνι. Οι μεταβολές αυτές εξηγούνται από τη διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των οιστρογόνων και της τεστοστερόνης.

Ακολουθούν κάποιες χρήσιμες συμβουλές που αφορούν στο σωστό τρόπο περιποίησης του δέρματος μιας μετεμμηνοπαυσιακής γυναίκας αλλά και στον τρόπο ζωής της γενικότερα:
Καθαρισμός προσώπου: θα πρέπει να διενεργείται 2 φορές την ημέρα με τη χρήση ενός ευγενούς καθαριστικού, το οποίο σε περίπτωση ακμής και λιπαρότητας μπορεί να περιέχει α- ή β-υδροξυοξέα, όπως το σαλικυλικό, ενώ σε περίπτωση ξηρότητας να μην περιέχει σάπωνα, καθώς επιδεινώνει την ξηρότητα της επιδερμίδας.

Ενυδάτωση του δέρματος: καθώς το δέρμα γίνεται πιο ξηρό απαιτείται εντατική ενυδάτωση αυτού, τόσο στο πρόσωπο όσο και στο σώμα. Καλό είναι να αποφεύγεται η παρατεταμένη επαφή με το νερό καθώς και η υψηλή θερμοκρασία νερού στο μπάνιο. Η ενυδάτωση του δέρματος θα πρέπει να γίνεται όσο είναι ακόμη λίγο υγρό.
Καθημερινή ρουτίνα περιποίησης προσώπου: δύο πολύ σημαντικά προϊόντα που συστήνεται να ενταχθούν στην καθημερινή ρουτίνα περιποίησης του προσώπου είναι η βιταμίνη C που εφαρμόζεται κυρίως το πρωί, πριν από το αντηλιακό και κάποιο παράγωγο ρετινοϊκού οξέος (ρετινόλη, ρετιναλδεύδη) που εφαρμόζεται το βράδυ.

Αντηλιακή προστασία: ακόμη και αν η καρκινογένεση αλλά και η φωτογήρανση σχετίζονται με την αθροιστική ηλιοέκθεση στην ηλικία των 20, 30 και 40 ετών, το δέρμα χρειάζεται πάντα αντηλιακό. Αυτό γιατί στη νεαρή ηλικία το δέρμα έχει μεγαλύτερη ικανότητα επιδιόρθωσης των βλαβών που προκαλεί στα κύτταρα του δέρματος ο ήλιος. Είναι απαραίτητο το αντηλιακό να έχει τουλάχιστον SPF 30, να εφαρμόζεται στα ηλιοεκτεθειμένα μέρη του σώματος, ακόμη και υπό συννεφιά, και να ανανεώνεται κάθε 2 ώρες.

Ύπνος: η έλλειψη ύπνου μπορεί να επιφέρει τις ίδιες αλλαγές στο μεταβολισμό και στα επίπεδα των ορμονών, όπως ακριβώς και η γήρανση. Συστήνεται διάρκεια ύπνου 7-9 ώρες καθημερινά, διότι κατά τη διάρκειά του αυξάνεται η παραγωγή κολλαγόνου καθώς και η ροή του αίματος στα αγγεία, τα κύτταρα αναγεννώνται γρηγορότερα και οι μύες του προσώπου χαλαρώνουν.
Άσκηση: μπορεί να βοηθήσει το δέρμα με 2 τρόπους: α) μειώνοντας το stress και β) ενισχύοντας την αιματική κυκλοφορία. Ο συνδυασμός καλύτερης οξυγόνωσης και αυξημένης αιματικής ροής κάνουν το δέρμα να φαίνεται πιο υγιές και λαμπερό.

Αναζήτηση της εσωτερικής ισορροπίας: το άγχος κάνει το δέρμα πιο ξηρό και ευαίσθητο. Μπορεί επίσης να πυροδοτήσει ή να επιδεινώσει πολλές δερματικές παθήσεις όπως είναι τα εκζέματα και η ψωρίαση. Αξίζει η αφιέρωση λίγου χρόνου από την καθημερινότητά στον εαυτό μας ή σε δραστηριότητες που οδηγούν σε χαλάρωση, όπως είναι η άσκηση, η συνάντηση φίλων, η μουσική.
Αποφυγή κακών συνηθειών: όπως καπνίσματος, υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και καφεΐνης, τεχνητού μαυρίσματος (solarium) και ελαίων μαυρίσματος.

ΜΙΧΑΛHΣ ΚΑΚΕΠHΣ, Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος,
συνεργάτης στο Ιατρικό Κέντρο Ψυχικού,
εξωτερικός συνεργάτης Ερρίκος Ντυνάν & Mediterraneo Hospital

Οι τρίχες κατά την εμβρυική φάση της ζωής καλύπτουν όλο το σώμα και πέφτουν ένα μήνα πριν τον τοκετό. Παραμένει ωστόσο, το χνούδι που καλύπτει όλο το σώμα, παράλληλα με τις τελικές τρίχες που είναι πιο μακριές και χοντρές από ότι το χνούδι και καλύπτουν το κεφάλι, τα φρύδια και αργότερα το εφήβαιο, τις μασχάλες και στους άνδρες το πρόσωπο (γένια) και το στήθος. Οι τρίχες εκφύονται από ειδικούς θύλακες που βρίσκονται στο χόριο, από τους οποίους τρέφονται και αναπτύσσονται. Το δέρμα του τριχωτού της κεφαλής στο σύνολό του και η υγεία του είναι καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη, τον αριθμό και την εν γένει ποιότητα των τριχών.

Κάθε τρίχα, διέρχεται 3 στάδια από την γέννηση της:
α) το αναγενές στάδιο αύξησης που είναι το μακρύτερο σε χρονική διάρκεια (2 με 6 χρόνια για τις τρίχες του τριχωτού της κεφαλής). Η μέση ημερήσια αύξηση της τρίχας σε αυτό το στάδιο είναι περίπου 1-1,2 cm τον μήνα.
β) το καταγενές στάδιο: αρχίζει με το τέλος του αναγενούς σταδίου και είναι σύντομο σε διάρκεια. (2 με 3 εβδομάδες). Σε αυτό το στάδιο, η τρίχα παύει να αναπτύσσεται και διάφορες εξεργασίες στην θηλή, ετοιμάζουν την πτώση της.
γ) το τελογενές στάδιο που στο τριχωτό της κεφαλής, διαρκεί 1 με 4 μήνες, κατά την διάρκεια του οποίου η τρίχα κάποια στιγμή αποβάλλεται. Ταυτόχρονα, δημιουργείται η νέα τρίχα, στο ίδιο σημείο που θα αντικαταστήσει την παλιά.

Ο όρος αλωπεκία, χρησιμοποιείται για κάθε απώλεια τριχών, ανεξάρτητα από την εντόπιση, την έκταση και την αιτιολογία που την προκάλεσε. Οι αλωπεκίες, διακρίνονται σε εντοπισμένες και σε διάχυτες, όπως επίσης και σε ουλωτικές και μη ουλωτικές. Η τελευταία υποδιαίρεση είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την πρόγνωση.
Η τριχόπτωση μπορεί να αφορά μόνο το τριχωτό της κεφαλής ή/και το γένειο στους άντρες ή και τις τρίχες του φρυδιού, του σώματος, των μασχαλών και του εφηβαίου σε άντρες/γυναίκες.
Το πρόβλημα της τριχόπτωσης αφορά σε πολλούς παράγοντες που το δημιουργούν όπως ορμονικές διαταραχές, κληρονομικότητα, λήψη συγκεκριμένων ομάδων φαρμάκων για μεγάλο διάστημα, έλλειψη σιδήρου και ιχνοστοιχείων (εξασθένιση του οργανισμού από ασθένειες, κακή διατροφή, μειωμένη αντοχή του ανοσοποιητικού συστήματος) φθορά του οργανισμού κατά την γήρανση κ.α.
Η τριχόπτωση ανάλογα με τον αριθμό απώλειας τριχών διακρίνεται σε φυσιολογική (80 -160 τρίχες / μέρα απώλεια και αναγέννηση τριχών) ή παθολογική όταν η απώλεια δεν αποκαθίσταται επαρκώς ή καθόλου.

ΜΗ ΟΥΛΩΤΙΚΕΣ ΑΛΩΠΕΚΙΕΣ
α) Διάχυτη αλωπεκία
Ως διάχυτη αλωπεκία, περιγράφεται η απώλεια τριχών από όλο το τριχωτό της κεφαλής.
α1) Τελογενής ροή:
Eίναι η προσωρινή, περιστασιακή, αυξημένη απώλεια τριχών, συνήθως λόγω της ταχείας μετάπτωσης τους από την αναγενή στην τελογενή φάση.
Παράγοντες που προκαλούν διάχυτη απώλεια τριχών είναι η απώλεια αίματος, είτε κατά την έμμηνο ρύση είτε από κάποια άλλη παθολογική εστία στον οργανισμό, όπως αιμορροϊδες, πολύποδες, θηλώματα, εκκολπώματα, ενώ άλλα αίτια που μπορεί να προκαλέσουν απώλεια τριχών είναι η καχεξία και η εξάντληση του οργανισμού από σοβαρές χειρουργικές επεμβάσεις, τα εμπύρετα νοσήματα, θυροειδοπάθειες, σιδηροπενία, κακή διατροφή, κάπνισμα, stress, εξαντλητικές δίαιτες, τοκετός, κακοήθειες.
Συνήθως οι ασθενείς παρατηρούν ιδιαίτερα μεγάλη απώλεια τριχών κατά το χτένισμα ή το λούσιμο.
Απαιτούνται αιματολογικές εξετάσεις όπως γενική αίματος, σίδηρος, φερριτίνη ορού (προσδιορισμός της πληρότητας των αποθηκών του οργανισμού σε σίδηρο), T3, T4, TSH. (έλεγχος θυροειδούς).
Θεραπευτικά, αντιμετωπίζεται το υποκείμενο αίτιο, καθώς επίσης χρησιμοποιούνται και λοσιόν με κορτικοειδή κατά βάση και μινοξιδίλη όπως και χορήγηση ιχνοστοιχείων, βιταμινών ή ειδικών συμπληρωμάτων από το στόμα.
α2) Αναγενής ροή
Τα συνηθέστερα αίτια της αλωπεκίας αυτής, είναι τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα και η ακτινοθεραπεία.
Αν το αίτιο αυτού του τύπου αλωπεκίας εκλείψει, το πρόβλημα αποκαθίσταται πλήρως. Η μινοξιδίλη 5% έχει χρησιμοποιηθεί με ικανοποιητικά αποτελέσματα.
β) Γυροειδής αλωπεκία
✤ Πρόκειται για μια συχνή, μη ουλωτική αλωπεκία, αυτοάνοσου τύπου που προσβάλλει συνήθως αγχώδη, εσωστρεφή, συναισθηματικά άτομα ύστερα από ένα ένοτονο ψυχολογικό stress.
Το 0,2-1% του γενικού πληθυσμού πάσχει ενώ είναι το ίδιο συχνή και στα δύο φύλα.
Η θεραπεία εκλογής εις χείρας ιατρού, περιλαμβάνει κορτιζόνη, εξειδικευμένα σκευάσματα ή φωτοθεραπεία.
γ) Ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία
✤ Πρόκειται για μία ιδιαίτερα συχνή, προοδευτικά εξελισσόμενη αλωπεκία, η οποία παρατηρείται ως συνέπεια της επίδρασης των ανδρογόνων στους τριχικούς θυλάκους της κεφαλής, γενετικά προδιατεθειμένων ατόμων. Αφορά και τα δύο φύλα, αλλά φυσικά είναι συχνότερη στους άντρες ξεκινώντας από την ηλικία των 25 χρόνων και στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Η θεραπεία της ανδρογενετικού τύπου αλωπεκίας, είναι δύσκολη και επίπονη.
Η καλύτερη και αποτελεσματικότερη θεραπεία αποκατάστασης της ανδρογενετικού τύπου αλωπεκίας, είναι η μεταμόσχευση μαλλιών που αποτελεί από μόνη της ένα ολόκληρο κεφάλαιο και πρέπει να αντιμετωπίζεται από εξειδικευμένο γιατρό σε αξιόπιστα κέντρα, στοχευμένα, με εξατομικευμένη εφαρμογή ανάλογα με το προφίλ υγείας του ατόμου στο οποίο θα εφαρμοστεί.
δ) Τραυματική αλωπεκία
Προκαλείται από χρόνια και συνεχή έλξη, βίαια εκρίζωση ή χρόνια τριβή των τριχών. Παρατηρείται κυρίως σε γυναίκες που πιάνουν τα μαλλιά τους με αλογοουρά ή όταν γίνεται κατάχρηση προϊόντων life style. (λακ, ζελές, μαλακτικά, αφρός), ή μεγάλη χρήση των μπικουτί, ή έντονη χρήση σεσουάρ ή βουρτσίσματος. (καλύτερα να χτενίζονται με χτένα με αραιά δόντια την επονομαζόμενη «τσουγκράνα»).
ε) Τριχοτιλλομανία
Πρόκειται για την συνεχή περιέλιξη των τριχών γύρω από το δάκτυλο και την απόσπαση τους, η οποία μπορεί να γίνεται ενσυνείδητα ή ασυνείδητα κατά την διάρκεια της μελέτης, της παρακολούθησης κάποιου θεάματος ή πριν από τον ύπνο.
Πολλά παιδιά, εκδηλώνουν την νόσο αυτή ως αντίδραση στις δυσκολίες του σχολείου ή του οικογενειακού περιβάλλοντος τους. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, συνδέεται με άγχος, κατάθλιψη ή άλλα ψυχικά νοσήματα.

ΟΥΛΩΤΙΚΕΣ ΑΛΩΠΕΚΙΕΣ
Ως ουλωτική αλωπεκία, χαρακτηρίζεται η κατάσταση κατά την οποία έχουμε μόνιμη απώλεια των τριχών, εξαιτίας της καταστροφής των τριχικών θυλάκων και της αντικατάστασης τους από ουλώδη ιστό.
Δυστυχώς από την στιγμή που θα εγκατασταθεί η ουλωτική αλωπεκία, είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί.
Σε κάποιες όχι πολύ εκτεταμένες περιπτώσεις, είναι δυνατή η χειρουργική εξαίρεση των περιοχών της ουλωτικής αλωπεκίας και η συρραφή περιφερικά, του δέρματος.
Κλείνοντας θα θέλαμε να τονίσουμε ότι: Η κλινική εικόνα θα μας βοηθήσει να προσδιορίσουμε το είδος και την έκταση της αλωπεκίας καθώς και αν είναι εντοπισμένη ή διάχυτη όπως καιαν είναι σε ύφεση ή σε εξέλιξη.
Η τριχόπτωση είναι ένα δύσκολο και πολυσύνθετο πρόβλημα που απαιτεί έναν λεπτομερή και ενδελεχή κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο, καθώς και την καλή συνεργασία ιατρού και ασθενούς όπως και την επίδειξη υπομονής και προσήλωσης στο θεραπευτικό πλάνο και των δύο, ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα κάτι που άλλωστε ισχύει ως ένα βαθμό σε όλα τα νοσήματα.

ΒΑΛΙΑ ΜΟΥΣΑΤΟΥ ,

Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος,

www.beautifulskin.gr

Καθώς το καλοκαίρι και η ανεμελιά που το συνοδεύει μας εγκαταλείπει, προσαρμοζόμαστε στη νέα εποχή του φθινοπώρου, με λιγότερο ήλιο και περισσότερες υποχρεώσεις.
Μέσα σε όλες τις ανάγκες αυτής της περιόδου, είναι και η πιο συστηματική φροντίδα του δέρματος μας.

Η έκθεση στον ήλιο, τη θάλασσα και τον ξηρό θερμό αέρα, αφυδατώνει την επιδερμίδα σε πρόσωπο και σώμα, ενώ διαπιστώνουμε δυσχρωμίες, πανάδες, ανομοιογένεια χρωματικού τόνου στην επιφάνεια της επιδερμίδας , όπως και λεπτές ρυτίδες γύρω από τα μάτια, τα χείλη, το λαιμό.

Η φροντίδα με τα κατάλληλα προϊόντα ενυδάτωσης εξασφαλίζει τη σωστή λειτουργία του δέρματος, διατηρεί υγιή την επιδερμίδα και βοηθά στην επιβράδυνση της γήρανσης.
Τα καθαριστικά προσώπου και σώματος, καλό θα είναι να είναι ήπια με ενυδατικές ιδιότητες γιατί τα ισχυρά καθαριστικά απογυμνώνουν την επιδερμίδα από τα πολύτιμα λιπίδια και αποδυναμώνουν το φραγμό της. Έτσι επιλέγουμε καθαριστικά χωρίς έντονο άρωμα με ενυδατικά συστατικά (κεραμίδια, πανθενόλη κλπ) και ελαφρά όξινο pH, κοντά σε αυτό της επιδερμίδας.
Η ενυδάτωση είναι πολύ σημαντική για πρόσωπο και σώμα. Στο πρόσωπο με πιο λεπτόρρευστα προϊόντα για μεικτές και λιπαρές επιδερμίδες (πχ με υαλουρονικό οξύ, πανθενόλη, νιασιναμίδη), ενώ στο σώμα με κρέμες που περιέχουν ουρία σε συγκέντρωση 5-10% και κεραμίδια.

Πριν την ενυδάτωση μπορεί να προηγηθεί ελαφριά απολέπιση για καλύτερη διείσδυση των συστατικών. Μην ξεχνάμε να ενυδατώνουμε χέρια , ντεκολτέ και λαιμό μαζί με το πρόσωπο.
Για την αντιμετώπιση των δυσχρωμιών στο πρόσωπο συνήθως συνδυάζουμε αγωγή με κρέμες στο σπίτι που περιέχουν λευκαντικές ουσίες (κοχικό , αρβουτίνη, υδροκινόνη, βιταμίνη C κα), με θεραπείες στο ιατρείο.Οι θεραπείες στο ιατρείο για αντιμετώπιση των δυσχρωμιών είναι πολλές και συνδυαστικές: ελαφριά πήλινγκς, ειδικά λέιζερ κυρίως για τις επιφανειακές πανάδες, μεσοθεραπεία με λευκαντικές ουσίες (τρανεξαμικό, γλουταθειόνη, βιταμίνη c)

Εξυπακούεται ότι δεν υπάρχει μόνιμη θεραπεία εάν δε βάζουμε ανά 3 ώρες αντιηλιακό. Σε σχέση με τις λεπτές ρυτίδες, οι κρέμες με ρετινόλη στο σπίτι είναι πολύ βοηθητικές ενώ θεραπείες στο ιατρείο με βοτουλινική τοξίνη, μεσοθεραπείες με skin boosters, αλλά και διεγέρτες κολλαγόνου, εξασφαλίζουν μια νεανική επιδερμίδα. Όσο λιγοστεύει ο ήλιος, μπορούμε να εισάγουμε στις θεραπείες πιο βαθιά peelings, απολεπιστικά λέιζερ ( πχ fractional Co2) microneedling και άλλες θεραπείες που δεν τις εφαρμόζουμε το καλοκαίρι.

Επίσης δημοφιλείς και χρήσιμες θεραπείες μετά το καλοκαίρι στο ιατρείο, είναι τα facials (οξυγονοθεραπεία, hydra facial, microdermabrasion) και ο καθαρισμός.
Είναι θεραπείες προσαρμοσμένες σε κάθε τύπο επιδερμίδας (ακνεική, λιπαρή, μεικτή, κανονική, δυσανεκτική, αφυδατωμένη) και περιλαμβάνουν την απομάκρυνση του σμήγματος, ήπια κι ελεγχόμενη απολέπιση, ενώ χαρίζουν λάμψη και λεία υφή στο δέρμα.

Επίσης ενυδατώνουν σε βάθος και προσφέρουν αντιοξειδωτικά συστατικά πολύτιμα για την ανανέωση και την ανάπλαση των κυττάρων.
Οι επιλογές για τη φροντίδα του δέρματος το φθινόπωρο είναι πολλές. Βεβαίως η καθημερινή αντιηλιακή προστασία συνεχίζει και αυτή την εποχή για να έχουμε αποτελέσματα διαρκείας και ένα υγιές λαμπερό δέρμα συνεχώς.