Φθινοπωρινές αλλεργίες των ματιών: Oταν το μάτι αντιδρά στη φύση

ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΓΚΟΛΕΖΑΚΗΣ
Χειρουργός Οφθαλμίατρος,
Πτυχιούχος Παν/μίου Düsseldorf,
Ειδικευθείς & Εξειδικευθεις Γερμανία
www.gkolezakiseye.com

Το φθινόπωρο, μαζί με την αλλαγή του καιρού και την επιστροφή στην καθημερινότητα, μπορεί να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν ενοχλήσεις στα μάτια. Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές οφθαλμικής αλλεργίας και οφείλεται σε υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε ουσίες του περιβάλλοντος, όπως γύρεις, μύκητες, ακάρεα της οικιακής σκόνης και άλλους αλλεργιογόνους παράγοντες.

Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ο έντονος κνησμός, που συχνά συνοδεύεται από κοκκίνισμα, δακρύρροια, αίσθημα καύσου ή ξένου σώματος, φωτοφοβία και πρήξιμο των βλεφάρων. Συνήθως προσβάλλονται και τα δύο μάτια, ενώ μπορεί να συνυπάρχουν συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας, όπως φτέρνισμα, καταρροή ή μπούκωμα.

Πώς προκαλείται η αλλεργία;
Η αλλεργία εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά σε μια ουσία, που για τους περισσότερους ανθρώπους, είναι ακίνδυνη. Όταν ένα αλλεργιογόνο, όπως η γύρη ή η σκόνη, έρθει σε επαφή με την επιφάνεια του ματιού, ενεργοποιείται ένας μηχανισμός άμυνας.
Στην αντίδραση αυτή, συμμετέχουν ειδικά αντισώματα μεταξύ άλλων (IgE) και κύτταρα του ανοσοποιητικού όπως τα μαστοκύτταρα, τα οποία απελευθερώνουν ουσίες όπως η ισταμίνη, οι οποίες προκαλούν φλεγμονή στην οφθαλμική επιφάνεια και οδηγούν στα χαρακτηριστικά συμπτώματα της αλλεργίας.

Τι βλέπει ο οφθαλμίατρος;
Κατά την εξέταση μπορεί να διαπιστωθούν υπεραιμία του επιπεφυκότα, οίδημα και χαρακτηριστικές αλλοιώσεις της οφθαλμικής επιφάνειας. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί και ο κερατοειδής, προκαλώντας φωτοφοβία, πόνο ή ακόμη και παροδική μείωση της όρασης.
Ωστόσο, δεν πρέπει κάθε κόκκινο ή ερεθισμένο μάτι να θεωρείται αλλεργία. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούνται από λοιμώξεις ή άλλες οφθαλμικές παθήσεις. Γι’ αυτό η χρήση οφθαλμικών σταγόνων χωρίς προηγούμενη ιατρική αξιολόγηση δεν συνιστάται. Η σωστή διάγνωση είναι απαραίτητη για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Πώς αντιμετωπίζεται;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη μορφή και τη βαρύτητα της αλλεργίας. Πρώτο βήμα είναι, όπου είναι δυνατόν, η αποφυγή του υπεύθυνου αλλεργιογόνου. Τα τεχνητά δάκρυα μπορούν να βοηθήσουν στην απομάκρυνση αλλεργιογόνων από την οφθαλμική επιφάνεια και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο οφθαλμίατρος μπορεί να συστήσει αντιαλλεργικές σταγόνες, όπως αντιισταμινικά ή σταθεροποιητές μαστοκυττάρων. Σε πιο έντονες μορφές μπορεί να χρειαστεί και συστηματική αγωγή, πάντοτε με ιατρική καθοδήγηση. Όταν η αλλεργία είναι έντονη, επίμονη ή επαναλαμβανόμενη, μπορεί να χρειαστεί αλλεργιολογικός έλεγχος, και σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ειδική ανοσοθεραπεία.
Παράλληλα, η σύγχρονη έρευνα εξετάζει ολοένα περισσότερο και το οφθαλμικό μικροβίωμα, και τη σχέση του με τη φλεγμονή και την υγεία της οφθαλμικής επιφάνειας.

Πρόληψη: μικρές συνήθειες, σημαντική προστασία
Η αποφυγή των αλλεργιογόνων αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Το συχνό πλύσιμο των χεριών, η αποφυγή τριψίματος των ματιών, η χρήση προστατευτικών γυαλιών σε περιβάλλον με σκόνη ή άλλους ερεθιστικούς παράγοντες και ο καθαρισμός του προσώπου μετά την επιστροφή από εξωτερικούς χώρους μπορούν να περιορίσουν την ενόχληση.
Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγεται η έκθεση σε καπνό και σκόνη, ενώ τα τεχνητά δάκρυα μπορούν να προσφέρουν επιπλέον ανακούφιση. Οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι συμβάλλουν στην έγκαιρη διάγνωση και στη διατήρηση της υγείας των ματιών.

Η σωστή ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη οφθαλμολογική αξιολόγηση είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι για υγιή και άνετα μάτια όλο το φθινόπωρο.