Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

H Βιομηχανία Φαρμάκων DEMO προχώρησε στη παραγγελία 60 monitors μέτρησης ζωτικών λειτουργιών για τον εξοπλισμό των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ, τα οποία θα παραδώσει τις επόμενες ημέρες στα νοσοκομεία αναφοράς για τον COVID 19, ενώ έστειλε χειρουργικές μάσκες στο Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Η εταιρεία θα παραλάβει σύντομα τα monitors αξίας 260.000€ και άμεσα θα προχωρήσει στη παράδοσή τους.

H DEMO, όπως και όλες οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες, εργάζονται όλο το εικοσιτετράωρο για να διασφαλίσουν ότι οι γιατροί και οι νοσηλευτές που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης καθώς και τα φαρμακεία σε ολόκληρη τη χώρα θα έχουν στη διάθεση τους τα φάρμακα που χρειάζονται οι ασθενείς. Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία αποδεικνύεται ένας κλάδος στρατηγικής σημασίας για την επιβίωση της χώρας. Στα βασικά φάρμακα η Ελλάδα δεν εξαρτάται από το κλείσιμο των συνόρων και τους περιορισμούς κυκλοφορίας. Παράγουμε τα δικά μας ελληνικά φάρμακα και εξασφαλίζουμε την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε αυτά. Στηρίζουμε  με όλες τις δυνάμεις μας –και θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε για όσο χρειαστεί– το εθνικό σύστημα υγείας και τον Έλληνα ασθενή.

Η DEMO, έχει πάρει όλα τα μέτρα προστασίας που έχει υποδείξει η Πολιτεία για την ασφάλεια των εργαζομένων της, εφαρμόζει τη μέθοδο της τηλεργασίας, ενώ τα τμήματα παραγωγής, ποιότητας και διανομής εργάζονται ανελλιπώς, και καθημερινά εξυπηρετούν παραδίδοντας στα νοσοκομεία φαρμακευτικό υλικό. Οι παραδόσεις του εξωτερικού συνεχίζονται μάχιμα καθώς η ανάγκη είναι μεγάλη και στις ευρωπαϊκές χώρες.

Ως ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια της Ευρώπης στη παραγωγή ενεσίμων είναι από το 1965 κατά βάση στη νοσοκομειακή αγορά εγχώρια και διεθνή αφού εξάγει σε 85 χώρες. Στέκεται δίπλα στο νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό της χώρας και κυρίως στους ασθενείς αυτές τις δύσκολες στιγμές με τη ευχή να βγούμε όλοι γρήγορα και υγιείς από αυτή τη κρίσιμη κατάσταση που έπληξε όλο σχεδόν τον πλανήτη και την ανθρωπότητα.

Σοβαρά δερματικά προβλήματα προκαλεί σε αρκετούς ανθρώπους η πολύωρη χρήση γαντιών και μασκών για την αποφυγή της μόλυνσης από τον κορωνοϊό. Ενώ τα γάντια και οι μάσκες είναι απαραίτητα για την προστασία όλων και κυρίως των εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, η πολύ συχνή χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε δερματοπάθειες.

«Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση των δερματικών παθήσεων στα χέρια των εργαζομένων στον τομέα της υγείας, λόγω της αυξημένης χρήσης γαντιών, απολυμαντικών και διαφόρων χημικών ουσιών σε μια προσπάθεια καλύτερης υγιεινής των χεριών. Στις μέρες μας το φαινόμενο έχει ξεφύγει από τα στενά κλινικά περιβάλλοντα και λόγω της πρωτοφανούς κατάστασης που ζούμε, η πολύωρη χρήση τους έχει επεκταθεί και στον απλό πολίτη που προσπαθεί να προστατευτεί από τον νέο κορωνοϊό και να προστατεύσει τον συνάνθρωπό του. Όμως, παρόλο που τα γάντια παίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του δέρματος από ουσίες και από ιούς, έχουν τη δυνατότητα να το βλάψουν. Το ίδιο ισχύει και για τη χρήση μασκών, οι οποίες προστατεύουν μεν από την είσοδο στον οργανισμό διαφόρων παθογόνων, αλλά υπό κατάλληλες συνθήκες μπορούν να αφήσουν ορατά σημάδια στο πρόσωπο», επισημαίνει ο δερματολόγος-αφροδισιολόγος Δρ Χρήστος Στάμου.

Μια μελέτη που είχε γίνει όταν έκανε την εμφάνισή του το Σοβαρό Οξύ Αναπνευστικό Σύνδρομο (SARS) μερικά χρόνια πριν, επιβεβαιώνει τις επιβλαβείς συνέπειες του προστατευτικού εξοπλισμού στο δέρμα. Το SARS είχε και τότε υποχρεώσει τους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης στις πληγείσες χώρες στην τακτική χρήση εξοπλισμού ατομικής προστασίας, όπως μάσκες N95, γάντια και στολές.
Ερευνητές είχαν λοιπόν εξετάσει τον επιπολασμό των ανεπιθύμητων δερματικών αντιδράσεων εξαιτίας τους σε εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης στη Σιγκαπούρη κατά τη διάρκεια της επιδημίας του SARS μέσω ερωτηματολογίων. Από τους συμμετέχοντες, το 59,6% που χρησιμοποίησε τακτικά μάσκες ανέφερε ακμή, το 51,4%  κνησμό στο πρόσωπο και το 35,8% εξανθήματα από τη μάσκα N95. Το 73,4% αυτών που χρησιμοποίησαν γάντια ανέφεραν ξηροδερμία, το 56,3% κνησμό και το 37,5% εξανθήματα.

Ειδικότερα, όσοι είχαν δερματικές αντιδράσεις στο πρόσωπο φορούσαν μάσκες N95, για 8 ώρες την ημέρα κατά μέσο όρο και για μια μέση περίοδο 8,4 μηνών. Διαπιστώθηκε δε ότι το προσωπικό που ανέφερε ανάπτυξη ακμής ήταν νεότερο (μέσος όρος 29,5 ετών). Όσοι ανέφεραν βλάβες στο δέρμα των χεριών χρησιμοποιούν γάντια από λάτεξ για μια μέση διάρκεια 6,2 ωρών και μέση περίοδο 9,4 μηνών. Και σε αυτήν την περίπτωση, το προσωπικό που ανέφερε ξηροδερμία και κνησμό ήταν νεότερο (μέσος όρος 28,7 ετών).

Ανεπιθύμητες δερματικές αντιδράσεις εξαιτίας της χρήσης στολής ανέφερε μόνο το 1,6% των ερωτηθέντων – μεταξύ αυτών ο κνησμός και το εξάνθημα στον καρπό. Οι ενδυμασίες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μιας χρήσης και φοριούνταν για 6,2 ώρες το 24ωρο επί 8,8 μήνες κατά μέσο όρο.

Εκτός από τους επαγγελματίες υγείας, στην παρούσα πανδημία, οι απλοί πολίτες ενθαρρύνονται να φορούν μάσκες για να μειώσουν την πιθανότητα μόλυνσης από τον νέο κορωνοϊό SARS–CoV-2. Έτσι, οι εργαζόμενοι που υποχρεούνται να φορούν κατά τη διάρκεια του συνόλου του ωραρίου τους μάσκες και γάντια, αντιμετωπίζουν τον ίδιο κίνδυνο. Ήδη, στην Ταϊβάν έχει παρατηρηθεί ένα άλμα στον αριθμό των δερματικών λοιμώξεων στο πρόσωπο της τάξεως του 20-30% από την έναρξη της πανδημίας στους ανθρώπους που φορούν απλές χειρουργικές μάσκες.

Σύμφωνα με τον Δρ. Στάμου, η θερμότητα και η υγρασία που συσσωρεύονται κάτω από τις περιοχές του προσώπου που καλύπτονται από τη μάσκα, προδιαθέτουν στην αναζωπύρωση της ακμής. Άλλος ένας λόγος είναι η πιθανή απόφραξη των τριχοειδών πόρων λόγω της τοπικής πίεσης στο δέρμα από τη στενή μάσκα. Ο κνησμός και τα εξανθήματα μπορεί να είναι αποτέλεσμα της επαφής του δέρματος με τα συστατικά της μάσκας και των μέσων συγκράτησής της. Γι’ αυτό είναι καλό όσοι υποχρεωτικά κάνουν παρατεταμένη χρήση, να τις αφαιρούν κάθε μία έως δύο ώρες για πέντε έως δέκα λεπτά, ώστε να μειώσουν τον ερεθισμό. Επίσης, μπορούν να τοποθετούν γάζα κάτω από τις χειρουργικές μάσκες για να αποφευχθεί ο ερεθισμός του δέρματος.

Όσον αφορά στα γάντια, αιτία των δερματικών προβλημάτων είναι τα χημικά που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, που εμφανίζεται με κνησμό, ερύθημα, εκζεματικές αλλοιώσεις ακόμα και πονοκέφαλο. Επίσης, η χρήση τους προκαλεί υπερβολική εφίδρωση στα χέρια, αντίδραση που έχει το ίδιο αποτέλεσμα με την παρατεταμένη έκθεση του δέρματος στο νερό, δηλαδή παράγει λιγότερους φυσικούς παράγοντες ενυδάτωσης, επηρεάζοντας έτσι τη λειτουργία του φραγμού. Βεβαίως, η αυξημένη συχνότητα έκθεσης σε νερό και σαπούνι, αλλά και σε αντισηπτικά έχουν συχνά ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ερεθιστικής δερματίτιδας εξ επαφής. «Όσοι έχουν αλλεργία στα γάντια από λάτεξ θα μπορούσαν να φορούν κάτω από αυτά ένα δεύτερο ζευγάρι από βαμβάκι, προκειμένου να αποφεύγεται η άμεση επαφή του λάτεξ με το δέρμα, εναλλακτικά μπορεί να γίνει χρήση γαντιών βινυλίου ή νιτριλίου. Ακόμα και όταν δεν υπάρχει αλλεργία, είναι υποχρεωτική η επαρκής ενυδάτωση του δέρματος μετά από τη χρήση τους», συμβουλεύει ο Δρ. Στάμου.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η απειλή του νέου κορωνοϊού έχει επηρεάσει τις συμπεριφορές και τις συνήθειές μας. Είναι απαραίτητο, όμως, να θυμόμαστε ότι η πολύωρη χρήση εξοπλισμού ατομικής προστασίας σχετίζεται με υψηλά ποσοστά ανεπιθύμητων δερματικών αντιδράσεων – κυρίως δερματίτιδα εξ επαφής και ακμή», καταλήγει ο Δρ. Χρήστος Στάμου.

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Επιστημονική ανάλυση, που έγινε το 2017 σε περίπου 43.000 άνδρες, έδειξε ότι ο αριθμός των σπερματοζωαρίων παγκοσμίως μειώθηκε σημαντικά από το 1973 έως το 2011. Η υγεία του σπέρματος δεν είναι σημαντική μόνο για τη σύλληψη. Η ποιότητα του σπέρματος παίζει, επίσης, ρόλο στην υγιή πορεία της εγκυμοσύνης συνολικά και ενδεχομένως και στην υγεία του μωρού, σημειώνει ο χειρουργός ουρολόγος – ανδρολόγος Κωνσταντίνος Ρόκκας.

Σε μελέτες σε ποντίκια, το στρες και η παχυσαρκία σε αρσενικά ποντίκια τροποποίησαν τα γονίδια που έφεραν στο σπέρμα τους και τα μωρά τους ήταν πιο πιθανό να είναι υπέρβαρα και να έχουν στρες», επισημαίνει ο κύριος Ρόκκας.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, υπάρχουν μερικά απλά βήματα, τα οποία μπορεί να κάνει ένας άνδρας, ώστε να αυξήσει τις πιθανότητες παραγωγής υγιών σπερματοζωαρίων.

Να τρώτε καλά, διατηρώντας φυσιολογικό βάρος

Είστε αυτό που τρώτε κι αυτό ισχύει και για το σπέρμα σας. Οι άνθρωποι που κάνουν μια «δυτική» διατροφή – που αποτελείται από επεξεργασμένα κρέατα, δημητριακά, γαλακτοκομικά προϊόντα, γλυκά, σνακ και πίτσα – επηρεάζονται ιδιαίτερα, όταν πρόκειται για την κινητικότητα του σπέρματος, σε σύγκριση με εκείνους που τρώνε περισσότερο κοτόπουλο, ψάρι, φρούτα και δημητριακά ολικής αλέσεως. Ελαττώστε τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τρώτε περισσότερες φυτικές ίνες. Εμπλουτίστε το καθημερινό σας διαιτολόγιο με βιταμίνη Β12, βιταμίνη C, ξηρούς καρπούς και λυκοπένιο.

Να ασκείστε, αλλά να μην το παρακάνετε

Ακόμη και η ελαφριάς μορφής άσκηση μπορεί να αυξήσει την ποσότητα, την κινητικότητα και το σχήμα του σπέρματος.

«Μελέτη του 2005 διαπίστωσε ότι ο συνδυασμός χαμηλής δραστηριότητας και υψηλού δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) συνέβαλε άμεσα στην κακή ποιότητα του σπέρματος. Η υπερβαρότητα και η παχυσαρκία μπορεί να επηρεάσουν τα επίπεδα της τεστοστερόνης, κάτι που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σεξουαλική λειτουργία», λέει ο κύριος Κωνσταντίνος Ρόκκας.

Η άσκηση και η απώλεια βάρους μπορεί να αυξήσουν τον αριθμό των σπερματοζωαρίων και την ποιότητά τους σε μόλις λίγες εβδομάδες. Δοκιμάστε να περπατήσετε 20 λεπτά ή να κάνετε μερικά pushups. Οι ενδορφίνες και η ροή του αίματος μπορούν, επίσης, να ενισχύσουν τη σεξουαλική σας διάθεση. Αλλά η έντονη σωματική δραστηριότητα, ιδιαίτερα το ποδήλατο, το τζόκινγκ και η ορειβασία, συνδέονται με κακή ποιότητα σπέρματος.

Μποξεράκια ή σλιπάκια;

Ο τύπος εσωρούχων φαίνεται ότι επηρεάζει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων. Μελέτη του 2018 διαπίστωσε ότι, οι άνδρες που φορούσαν μποξεράκι, είχαν 17% περισσότερο σπέρμα από τους άνδρες που φορούσαν σλιπ. Βέβαια παίζει ρόλο και το γεγονός ότι το σώμα μπορεί να αντισταθμίσει την επιπλέον θερμότητα στους όρχεις από τα σλιπάκια, απελευθερώνοντας περισσότερη ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη, που συνδέεται με τον αριθμό των σπερματοζωαρίων.

Ξανασκεφθείτε το πριν πιείτε αλκοόλ ή καφεΐνη

Μετα-ανάλυση του 2017 έδειξε ότι η κατανάλωση καφεΐνης στα αναψυκτικά και σε άλλα ποτά μπορεί να βλάψει το DNA του σπέρματος, κάτι που μπορεί να μειώσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων. Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι δύο φλιτζάνια καφεΐνης την ημέρα είναι μια ασφαλής ποσότητα. Όσο για το αλκοόλ, η κατάχρησή του μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη παραγωγή τεστοστερόνης, στυτική δυσλειτουργία καθώς και σε μειωμένη παραγωγή σπερματοζωαρίων. Χρειάζεται μέτρο.

Αποφύγετε ορισμένα χημικά και τα προϊόντα τους

Χημικές ουσίες, που προκαλούν ορμονικές διαταραχές, θα μπορούσαν να κρύβονται στον χώρο εργασίας σας, στον αέρα που αναπνέετε, ακόμη και στα προϊόντα προσωπικής σας φροντίδας. Πρόκειται για χημικές ουσίες, που είναι γνωστές ως εχθροί της αναπαραγωγής και μπορούν να επηρεάσουν κάθε πτυχή του σπέρματος: τον αριθμό, τον όγκο, την κινητικότητα και το σχήμα. Στη λίστα συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο μόλυβδος, οι ατμοί υδραργύρου, το διβρωμοχλωροπροπάνιο και η ασετόνη.

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Οι περιορισμοί που έφερε ο κορωνοϊός Covid-19 στη ζωή μας έχουν επηρεάσει την καθημερινότητα όλων μας. Για τους πάσχοντες από νόσο του Πάρκινσον και τις οικογένειές τους, ο εγκλεισμός στο σπίτι μπορεί να δυσκολέψει τη διαχείριση της νόσου, αλλά ευτυχώς υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν για να βοηθηθούν.

«Στην παρούσα φάση συνιστάται σε όλους τους ασθενείς, απ’ ό,τι κι αν πάσχουν, να περιορίζουν τις μετακινήσεις τους ακόμα και για προγραμματισμένες ιατρικές επισκέψεις, εάν δεν είναι τελείως απαραίτητες», λέει ο νευρολόγος Παναγιώτης Ι.Ζήκος, MD, επιστημονικός υπεύθυνος του Ιατρείου ν. Πάρκινσον στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας και του Κέντρου Πάρκινσον Γαλατσίου. «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα μείνουν ακάλυπτοι από ιατρική φροντίδα. Μπορούν να επικοινωνούν με τον θεράποντα ιατρό τους τηλεφωνικά και να ενεργοποιήσουν την άυλη συνταγογράφηση, ώστε να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στα φάρμακά τους».

Ειδικά οι ασθενείς με νόσο Πάρκινσον μπορεί να βοηθηθούν σημαντικά από την Τηλεϊατρική, συνεχίζει. Όπως εξηγεί, με εξαίρεση τη δυστονία, όλα τα κινητικά συμπτώματα των ασθενών μπορούν να αξιολογηθούν μέσω βιντεοκλήσης. «Όταν, όμως, έχει δει ο ιατρός τον ασθενή τουλάχιστον σε ένα προηγούμενο ραντεβού, ξέρει σε τι επίπεδο δυστονίας βρίσκεται», λέει ο κ. Ζήκος. «Μελέτες έχουν δείξει ότι η αξιολόγηση των συμπτωμάτων του Πάρκινσον μέσω Τηλεϊατρικής είναι εξίσου αξιόπιστη για τους ασθενείς, με την επίσκεψη στο ιατρείο. Μάλιστα η πιο πρόσφατη από αυτές τις μελέτες έδειξε ότι η συμβουλευτική μέσω τηλεφώνου μπορεί να καταπολεμήσει ακόμα και την κατάθλιψη, που είναι συχνή στους ασθενείς με Πάρκινσον».

Εκτός από την Τηλεϊατρική, οι ασθενείς μπορεί να  βοηθηθούν σημαντικά στην εξ αποστάσεως παρακολούθηση της νόσου τους από τα καταγραφικά μόνιτορ. «Το καταγραφικό PD Monitor για τη νόσο Πάρκινσον είναι η πρώτη φορητή ιατρική συσκευή η οποία καταγράφει ρεαλιστικά την καθημερινή κινητική κατάσταση των πασχόντων από αυτήν», εξηγεί ο ειδικός. «Είναι αποτέλεσμα δεκαετούς έρευνας και χρησιμοποιεί αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης και “έξυπνους” αισθητήρες, ώστε να καταγράφει για επτά ημέρες με μεγάλη ευαισθησία και ειδικότητα (άνω του 92%) όλα τα κινητικά συμπτώματα της νόσου. Τέτοια συμπτώματα είναι η βραδυκινησία, η υπερκινησία, η ακινησία, οι πτώσεις, ακόμα και το freezing, δηλαδή το αιφνίδιο “πάγωμα” της κίνησης του ασθενούς που τον ακινητοποιεί για λίγο επιτόπου».

Το καταγραφικό μόνιτορ  δεν απαιτεί τη φυσική παρουσία του γιατρού. Το μόνο που χρειάζεται είναι να ζητήσει ο ασθενής να του αποσταλεί στο σπίτι. Μόλις το παραλάβει, περνάει στη μέση του την ειδική ζώνη που το φέρει. Κάθε βράδυ βγάζει την ζώνη και τη φορτίζει και κάθε πρωί την ξαναφορά έως το βράδυ. Κάθε φορά που παίρνει τα αντιπαρκινσονικά φάρμακά του πρέπει να πατά ένα κουμπί στην συσκευή, ώστε να καταγράφονται και αυτά.

Έπειτα από επτά ημέρες στέλνει τη συσκευή στον γιατρό και εκείνος αξιολογεί τα στοιχεία που περιέχει. «Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να αξιολογήσουμε τους ασθενείς μας εξ αποστάσεως, ακόμα κι αν βρίσκονται στην άλλη άκρη της χώρας», λέει ο κ. Ζήκος. «Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι ένας ασθενής που κατοικεί, π.χ., σε ένα νησί, πρέπει να μετακινηθεί μαζί με τουλάχιστον ένα μέλος της οικογένειάς του για να έρθει στο ιατρείο. Αυτό δεν είναι πάντοτε εφικτό, πόσο μάλλον τώρα που οι μετακινήσεις πρέπει να αποφεύγονται για να προστατευθούμε όλοι από τον κορωνοϊό».

Πολύ σημαντική για την πορεία της υγείας των ασθενών είναι επίσης η τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής, ώστε να ρυθμίζουν όσο το δυνατόν καλύτερα τα συμπτώματά τους. Πρέπει ακόμα να τηρούν όλους τους κανόνες κοινωνικής απόστασης που έχουν τεθεί για τους ηλικιωμένους και τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Επομένως, «πρέπει να μένουν σε απόσταση 1-2 μέτρων από άλλα άτομα, ακόμα κι αν πρόκειται για τον/την σύντροφό τους, καθώς και να μην βγαίνουν για ψώνια, αλλά να παραγγέλνουν τρόφιμα και φάρμακα για να τους τα παραδίδουν κατ’ οίκον», συνιστά ο κ. Ζήκος.

Αντιθέτως, «είναι απαραίτητο να βγαίνουν καθημερινά για σωματική άσκηση, διότι η άσκηση είναι “φάρμακο” για τη νόσο Πάρκινσον», συνεχίζει. «Πρέπει όμως να περπατούν ή να κάνουν ποδήλατο μακριά από άλλα άτομα και αυστηρά σε υπαίθριους χώρους, για να περιοριστεί στο ελάχιστο η πιθανότητα έκθεσής τους στον κορωνοϊό. Για να αποφύγουν τον πολύ κόσμο, καλό είναι να βγαίνουν για περπάτημα πολύ νωρίς το πρωί ή άλλες ώρες μέσα στην ημέρα που έχει ησυχία».

Αν δεν υπάρχει δυνατότητα για άσκηση εκτός σπιτιού και δεν διαθέτουν στο σπίτι κάποιο μηχάνημα γυμναστικής (π.χ. ένα στατικό ποδήλατο), μπορούν να αξιοποιήσουν την τεχνολογία (π.χ. τα κινητά τους τηλέφωνα) για να βρουν κάποιες απλές ασκήσεις που μπορούν να κάνουν στο σπίτι. Μπορούν επίσης να ζητήσουν γι’ αυτό τη συμβουλή ενός εξειδικευμένου στη νόσο Πάρκινσον φυσικοθεραπευτή. Σε κάθε περίπτωση «είναι σημαντικό να ορίσουν μία ώρα την ημέρα στη διάρκεια της οποίας θα γυμνάζονται», τονίζει ο κ. Ζήκος. «Ήδη δεχόμαστε πολλές κλήσεις από ασθενείς μας, οι οποίοι εξαιτίας του εγκλεισμού στο σπίτι παρουσιάζουν επιδείνωση των κινητικών συμπτωμάτων τους. Ωστόσο επιτρέπεται η έξοδος από το σπίτι για φυσική άσκηση και πρέπει όλοι να αξιοποιούν αυτή τη δυνατότητα, τηρώντας τις προφυλάξεις που προαναφέραμε».

Πολύ σημαντικό είναι επίσης να ακολουθούν τους κανόνες ατομικής και αναπνευστικής υγιεινής. Το πολύ καλό και συχνό σαπούνισμα των χεριών, ο βήχας και το φτάρνισμα στο εσωτερικό του αγκώνα, καθώς και η χρήση απολυμαντικών είναι απαραίτητα.

Επειδή, τέλος, το ψυχολογικό στρες και το άγχος μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα του Πάρκινσον, πρέπει να λαμβάνουν μέτρα εναντίον τους. Η καθιέρωση μιας ρουτίνας στο σπίτι, η γυμναστική, η συχνή επικοινωνία με τους συγγενείς και τους φίλους μέσω τηλεφώνου ή Ίντερνετ μπορεί να τους βοηθήσουν. Καλό είναι επίσης να μην βλέπουν όλη μέρα ενημερωτικές εκπομπές για τον κορωνοϊό στην τηλεόραση, αλλά να αφιερώνουν χρόνο για διάβασμα, μουσική, μαγειρική, κηπουρική, χειροτεχνίες ή άλλες ασχολίες εντός σπιτιού που τους ευχαριστούν και τους χαλαρώνουν.

Αν, τέλος, παρουσιάσουν αιφνίδια επιδείνωση των συμπτωμάτων της νόσου Πάρκινσον, παρότι ακολουθούν τη φαρμακευτική αγωγή τους, πρέπει να συμβουλευτούν αμέσως τον νευρολόγο ιατρό τους διότι ενδέχεται να έχουν κάποια λοίμωξη, ακόμα και από τον κορωνοϊό Covid-19, συνιστά ο κ. Ζήκος.

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Μια ευκαιρία για να βελτιώσουμε τις διατροφικές μας συνήθειες, χαρακτήρισε αυτή την περίοδο ο λοιμωξιολόγος, εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας για τον νέο κορωνοϊό. κ. Σωτήρης Τσιόδρας, καθώς όπως τόνισε “υπάρχει χρόνος για την προετοιμασία σπιτικών και υγιεινών γευμάτων, καθώς και συγκέντρωση της οικογένειας γύρω από το καθημερινό τραπέζι”.
“Υπάρχει ένας περίφημος εθνικός διατροφικός οδηγός για ενήλικες, ο οποίος βασίζεται στην ελληνική παραδοσιακή διατροφή, η οποία είναι εκδοχή της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής η οποία μιλάει για πολύ νερό, για ποικιλία λαχανικών και φρούτων, για δημητριακά, ιδιαίτερα αυτά που είναι ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά, περιορισμό της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος και να επιλέγουμε τα άπαχα μέρη, τα θαλασσινά και τα ψάρια, όπως τα λιπαρά ψάρια και κατά προτίμηση τα μικρά τα οποία προτιμούμε όταν τρώμε ψάρια, τη συχνή κατανάλωση οσπρίων, το ελαιόλαδο ως πρώτης επιλογής, του περιορισμού στην κατανάλωση ζάχαρης, αλατιού και προϊόντων που τα περιέχουν και, φυσικά, τη σωματική μας δραστηριότητα καθημερινά, σε συνεννόηση με το γιατρό μας και τη διατήρηση φυσιολογικού και σταθερού σωματικού βάρους”, συμπλήρωσε ο κ. Τσιόδρας.

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Την προσοχή όλων μας κατά την παραμονή  σπίτι- λόγω κορωνοϊου- εφιστούν οι ορθοπεδικοί καθώς «καραδοκούν» διάφοροι ιδιαίτεροι  λόγω εποχής τραυματισμοί!

Κι αυτό γιατί ενώ είναι γνωστό ότι στο σπίτι κατά την διάρκεια του χειμώνα έχουμε πολλούς τραυματισμούς λόγω πτώσεων (ηλικιωμένοι, νοικοκυρές)  και ατυχημάτων στην κουζίνα, την άνοιξη τα πράγματα διαφοροποιούνται.

Η έντονη πρόθεση και συσσωρευμένη επιθυμία μας να βγούμε στο μπαλκόνι η τον κήπο μας κάνει απρόσεκτους. Αποτέλεσμα είναι να πέφτουμε πάνω σε «αόρατες»  τζαμόπορτες, κυρίως τις συρόμενες που δεν  είναι εντελώς ορθάνοιχτες όπως το καλοκαίρι! Μάλιστα τα ατυχήματα έχουν αυξηθεί στις μέρες  της πανδημίας, καθώς η απαγόρευση έχει δημιουργήσει στρες και μεγαλύτερη επιθυμία για έξοδο τόσο σε μεγάλους όσο και στα παιδιά.

«Οι τραυματισμοί λοιπόν από πρόσκρουση σε κρύσταλλο ή γυαλί στο μέτωπο-πρόσωπο και στα άνω άκρα είναι αναπόφευκτοι», αναφέρει ο αναφέρει ο Δρ Ιωάννης Ιγνατιάδης, Χειρουργός Ορθοπαιδικόςο, Διευθυντής του τμήματος Μικροχειρουργικής Ιατρικού Ψυχικού και συνεχίζει: «Οι τραυματισμοί στο πρόσωπο και το μέτωπο μπορεί να αφήσουν δυσμορφίες και σημάδια, ενώ στα χέρια είναι συχνά πολύ σοβαροί και μπορεί να αφήσουν αναπηρίες αφής ή και λειτουργικότητας (παραλύσεις) αν εκτός από μυς και τένοντες κοπούν και νεύρα ή  αρτηρίες».

Σύμφωνα με τους ορθοπεδικούς, η κάθετη πρόσκρουση με το γυαλί σε ένα άκρο, είτε αυτό είναι ο πήχυς, είτε η κνήμη κ.λπ. είναι ικανό να φθάσει μέχρι το κόκκαλο, καταστρέφοντας τα πάντα στη διαδρομή του, δέρμα, μυς, τένοντες, νεύρα, αρτηρίες, φλέβες. Το γυαλί λοιπόν είναι κοφτερό σαν ξυράφι και τα τραύματα που προκαλεί ονομάζονται τραύματα τύπου γκιλοτίνας (Guilotine type).

Τα μέρη του άνω άκρου, όπως εξηγεί ο κ. Ιγνατιάδης, που τραυματίζονται συχνότερα είναι ο καρπός (29%), ο περιφερικός πήχυς (κοντά στο καρπό) (19%) και ο εγγύς πήχυς (κοντά στον αγκώνα) (17%). Η σοβαρότητα των τραυματισμών εξαρτάται από:

• Το πόσο βαθιά έφτασε το γυαλί στο χέρι  και πόσο εκτεταμένο είναι το τραύμα σε φάρδος (πλάτος) και αυτό γιατί από το βάθος και το πλάτος εξαρτάται πόσα νεύρα αγγεία και τένοντες κόπηκαν,
•  Το πόσο κοντά είναι προς την άκρα χείρα (τα δάκτυλα) το τραύμα. Συγκεκριμένα όσο πιο κοντά κοπεί ένα νεύρο προς την άκρα χείρα τόσο πιο γρήγορα αποκαθίσταται αν συρραφεί κατάλληλα,
• Την ηλικία και ενδεχομένως συνυπάρχουσες παθήσεις (σάκχαρο, αγγειοπάθειες, αρτηριοσκλήρυνση κ.λπ.)

Η επιτυχία της αποκατάστασης εξαρτάται από τον τρόπο, τα μέσα και την εξειδίκευση του ιατρικού προσωπικού που θα αναλάβει το χειρουργείο (να ράψει τα νεύρα, αγγεία, τένοντες κλπ) και η ομάδα φυσικοθεραπείας που θα απευθυνθεί ο ασθενής μετά το χειρουργείο. Για το λόγο αυτό, όσον αφορά την επιλογή χειρουργού που θα αναλάβει την συρραφή των νεύρων (εφ’ όσον πρόκειται για βαρύ τραύμα), καλό είναι οι γιατροί πού θα κάνουν την πρώτη εκτίμηση και σταματήσουν την αιμορραγία, μετά από καλή πιεστική επίδεση και ακινητοποίηση με νάρθηκα να διακομίζουν το περιστατικό σε εξειδικευμένο κέντρο όπου υπάρχει ομάδα μικροχειρουργών.

«Για την μείωση αυτών των ατυχημάτων και ως μέτρο πρόληψης για να μην προσκρούουν οι άνθρωποι και ιδιαίτερα τα παιδιά σε μπαλκονόπορτες με «αόρατες» τζαμαρίες, καλό θα είναι να τοποθετούνται ειδικά αυτοκόλλητα (ανεξίτηλα και αδιάβροχα) σε κατάλληλο ύψος ώστε να γίνονται ορατά και να προλαμβάνονται τα ατυχήματα», καταλήγει ο κ. Ιγνατιάδης.

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Το Εργαστήριο Ψυχολογίας του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης της Σχολής Επιστημών της Αγωγής του ΕΚΠΑ προσκαλεί τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να ζητήσουν από τα παιδιά και τους μαθητές τους, αντίστοιχα, να ζωγραφίσουν τη δική τους ιστορία της πανδημίας και, κατόπιν επιθυμίας των παιδιών και συγκατάθεσης των ενηλίκων, να αποστείλουν τα έργα τους στο Εργαστήριο Ψυχολογίας, ώστε να κοινοποιηθούν στη σελίδα του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Παρέχονται κατευθυντήριες οδηγίες για τον τρόπο διεξαγωγής της δράσης, καθώς και για τη συζήτηση με τα παιδιά σχετικά με την πανδημία, με αφορμή τα έργα τους.

Ο στόχος της δράσης αυτής είναι διπλός: (α) Να αξιοποιήσει το σπουδαίο πεδίο έκφρασης των παιδιών, το σχέδιο, μια μορφή δημιουργίας η οποία, σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα, έχει λειτουργία ευεργετική, ακόμη και θεραπευτική, ιδίως σε τραυματικές συνθήκες, όπως οι συνθήκες της πανδημίας. (β) Να ενισχύσει το αίσθημα της εγγύτητας και της σύνδεσης μεταξύ των παιδιών, των γονέων, των εκπαιδευτικών και της επιστημονικής κοινότητας, με δεδομένη την αναστολή της διά ζώσης εκπαίδευσης και σε συνθήκες κοινωνικής απομάκρυνσης.

Περισσότερες πληροφορίες για τη δράση αυτή υπάρχουν στο συνημμένο αρχείο, καθώς και στους ακόλουθους συνδέσμους:

Ιστότοπος του Εργαστηρίου Ψυχολογίας του ΠΤΔΕ: http://psychlab.primedu.uoa.gr/

Σελίδα του Εργαστηρίου Ψυχολογίας στο Facebook: https://www.facebook.com/psychlabptde/

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Σωματικά συμπτώματα από την ψυχική επιβάρυνση εμφανίζουν οι επαγγελματίες υγείας στη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, σύμφωνα με διεθνή πολυκεντρική μελέτη, στην οποία έλαβε μέρος και το ΕΚΠΑ (και συγκεκριμένα ο Καθηγητής Νευρολογίας της Β Νευρολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ κ. Γεώργιος Τσιβγούλης).

Στην εν λόγω μελέτη επαγγελματίες υγείας συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια κατά τη διάρκεια της πανδημίας (χρονική περίοδος από 19-2-2020 μέχρι 17-4-2020). Τα αυτοσυμπληρούμενα αυτά ερωτηματολόγια αφορούσαν δημογραφικά στοιχεία, παράγοντες κινδύνου, ατομικό ιστορικό, σωματικά συμπτώματα κατά τον τελευταίο μήνα, ειδικές κλίμακες για την εκτίμηση της κατάθλιψης, του άγχους & του στρες (DASS-21) καθώς και κλίμακα για την εκτίμηση της μετατραυματικής διαταραχής άγχους (IES-R).
Συνολικά 906 επαγγελματίες υγείας (64% γυναίκες, διάμεση ηλικία 29 έτη) από 5 Νοσοκομεία αναφοράς για τη νόσο COVID-19 στη Σιγκαπούρη και στην Ινδία συμπλήρωσαν τα εν λόγω ερωτηματολόγια.
Μεσαίας ή μεγάλης βαρύτητας κατάθλιψη, άγχος και στρες διαγνώστηκαν στο 5%, 9% και 2% του δείγματος αντίστοιχα. Επίσης μέτρια ή σοβαρή μετατραυματική διαταραχή άγχους διαπιστώθηκε στο 4% των επαγγελματιών υγείας που συμμετείχαν στη μελέτη. Το πιο συχνό αναφερόμενο κλινικό σύμπτωμα ήταν η κεφαλαλγία που καταγράφηκε στο 32% των συμμετεχόντων. Η κατάθλιψη, το άγχος, το στρες και η μετα-τραυματική διαταραχή άγχους συσχετίστηκαν ανεξάρτητα με την αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης αλλά και με τη βαρύτητα των σωματικών συμπτωμάτων.
Οι συγγραφείς υποθέτουν ότι η συσχέτιση αυτή μπορεί να είναι αμφίδρομη και ότι η ψυχολογική υποστήριξη των επαγγελματιών υγείας που εκδηλώνουν σωματικά συμπτώματα επί απουσίας λοίμωξης με τον ιό SARS-CoV-2 πιθανώς να έχει ευεργετικά αποτελέσματα.

Η εργασία έγινε αποδεκτή στο περιοδικό Brain, Behavior and Immunity (με συντελεστή απήχησης 6.17).

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Η πανδημία του νέου Κορωνοϊού COVID-19 και οι αλλαγές που έχει επιφέρει στην καθημερινότητα δημιουργεί αισθήματα ανησυχίας, ανασφάλειας και άγχους σε άτομα κάθε ηλικίας και ειδικά στα παιδιά και τους εφήβους.
Το κλείσιμο των σχολείων, η αναβολή ή ακύρωση δραστηριοτήτων, η απομάκρυνση από τους φίλους καθώς και η απομόνωση από άλλα μέλη της ευρύτερης
οικογένειας και τον κοινωνικό περίγυρο, είναι αναμενόμενο να προκαλέσουν έντονα συναισθήματα και αντιδράσεις ανάλογες με την ηλικία των παιδιών.
Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι γονείς καλούνται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις άγνωστες μέχρι σήμερα. Είναι απαραίτητο να διατηρείται μια καλή επαφή με το παιδί ώστε να συζητούνται θέματα που αφορούν στην πανδημία και να του δίνεται η δυνατότητα να εκφράζει ερωτήματα, φόβους και συναισθήματα.
Παρότι η αντίδραση του κάθε παιδιού μπορεί να είναι διαφορετική, οι παρακάτω γενικές οδηγίες μπορούν να φανούν χρήσιμες στους γονείς.

• Είναι σημαντικό να συζητάτε με το παιδί σας για όλα όσα συμβαίνουν, με τρόπο ειλικρινή αλλά προσαρμοσμένο στην ηλικία του. Παραμείνετε ήρεμοι και καθησυχαστικοί, η αντίδρασή του θα επηρεαστεί από τη δική σας.
• Μπορείτε να ξεκινήσετε ρωτώντας το τί ήδη γνωρίζει ή τι έχειακούσει. Προσπαθήστε να απαντήσετε στις ερωτήσεις του με καθησυχαστικό τρόπο, ακόμα και αν δεν γνωρίζετε όλες τις απαντήσεις. Λάβετε υπ’ όψη ότι οι επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις είναι ένας τρόπος του παιδιού να κατανοήσει αυτό που του συμβαίνει και να καταπολεμήσει το άγχος του. Απαντήστε του όσες φορές κι αν χρειαστεί.
• Αναγνωρίστε και συζητήστε μαζί του τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις του. Είναι σημαντικό να αισθάνεται ότι αναγνωρίζετε και σέβεστε τις ανησυχίες του σχετικά με ό,τι του συμβαίνει.
• Συζητήστε μαζί του αναφορικά με την ποιότητα και ακρίβεια των πληροφοριών που μεταδίδονται στα ΜΜΕ σχετικά με τον Κορωνοϊό και καθοδηγήστε το να αναζητήσει έγκυρες, ανάλογες της ηλικίας και της δυνατότητάς του, πληροφορίες στο διαδίκτυο (π.χ. ενημερωτικά δελτία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας).
• Να θυμάστε ότι τα παιδιά χρειάζονται πληροφορίες και απαντήσεις που να είναι προσαρμοσμένες στην ηλικία τους και να χρησιμοποιείτε λέξεις και έννοιες που μπορούν να κατανοήσουν. Επίσης, ορισμένες φορές τα παιδιά ζητούν επαναλαμβανόμενες απαντήσεις για την ίδια ερώτηση, προκειμένου να πάρουν επιβεβαίωση ότι όλα πάνε καλά και να νιώσουν ασφάλεια.
• Παιδιά που έχουν βιώσει στο παρελθόν σοβαρές ασθένειες, φυσικές καταστροφές ή απώλειες είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε ειδήσεις που προβάλουν την εξάπλωση της πανδημίας στα κοινωνικά δίκτυα.
• Είναι αναμενόμενο να γεννηθούν φόβοι στο παιδί σας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια του ίδιου και των οικείων του.
• Καθησυχάστε το ότι είναι ασφαλές στο σπίτι και εξηγήστε του ότι μένοντας μέσα προφυλάσσουμε τους εαυτούς μας και τους άλλους.
• Εξηγήστε του ότι οι πιθανότητες να νοσήσει σοβαρά είναι ελάχιστες, αλλά ακόμα κι αν αισθανθεί άσχημα, θα είστε εκεί για να το φροντίσετε. Καθησυχάστε το ότι αν αρρωστήσει κάποιος από τους ενήλικες της οικογένειας, εκείνο θα έχει την κατάλληλη φροντίδα.
• Τα παιδιά προσωποποιούν καταστάσεις και ενδέχεται να ανησυχούν, όχι μόνο για την προσωπική τους ασφάλεια ή γι’ αυτή της οικογένειάς τους, αλλά και για αγαπημένα πρόσωπα όπως π.χ. φίλους ή συγγενείς. Δώστε τους την ευκαιρία να επικοινωνούν μαζί τους, μέσω διαδικτύου ή τηλεφώνου.
• Διαβεβαιώστε το παιδί σας πως εξειδικευμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν όσους έχουν προσβληθεί από τον Κορωνοϊό. Είναι μια καλή ευκαιρία να του μάθετε πως όταν συμβαίνει κάτι άσχημο, υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να βοηθήσουν.
• Διατηρήστε, όσο το δυνατό, μία σταθερή, καθημερινή ρουτίνα δίνοντας έτσι στο παιδί μια αίσθηση ασφάλειας. Αφιερώστε χρόνο σε ευχάριστες δραστηριότητες (βιβλία, ζωγραφική, κατασκευές, επιτραπέζια κ.λπ.) οι οποίες θα βοηθήσουν να μειωθεί το άγχος του.
• Ενθαρρύνετέ το να συνεχίσει τις σχολικές δραστηριότητές του, μέσω της εγκεκριμένης και οργανωμένης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, κατά τις δυνατότητες που έχετε και βάσει των οδηγιών του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.
• Το παιδί σας αντιδρά ανάλογα με τον τρόπο που αντιδράτε εσείς κατά την πανδημία του Κορωνοϊού. Να είστε καθησυχαστικοί και να το διαβεβαιώνετε ότι είναι ασφαλές, αποφεύγοντας μη ρεαλιστικές υποσχέσεις.
• Έχετε κατά νου ότι, το διάστημα αυτό, το παιδί μπορεί να έχει μεγαλύτερη ανάγκη από την παρουσία και την αλληλεπίδραση μαζί σας, και προσπαθήστε να είστε όσο το δυνατό διαθέσιμοι.
• Είναι σημαντικό να φροντίζετε τον εαυτό σας ώστε να είστε σε θέση να στηρίξετε το παιδί σας. Σε περίπτωση που νιώθετε την ανάγκη μπορείτε να αναζητήσετε βοήθεια σε κάποια γραμμή υποστήριξης, είτε για σάς είτε για το παιδί σας.
• Κάποιες ενδείξεις ότι το παιδί χρειάζεται βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας είναι: παλινδρόμηση (συμπεριφορές μικρότερης χρονολογικής ηλικίας), αιφνίδιο άγχος αποχωρισμού, διαταραχές ύπνου και σίτισης, επίμονες σκέψεις, μόνιμη ανησυχία για ασθένεια ή θάνατο.

Όσες οικογένειες αντιμετωπίζουν δυσκολίες μπορούν να επικοινωνούν τηλεφωνικά με τις τηλεφωνικές γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ: 210 6924467, 213 2013298 (ώρες 09:00-14:00μμ).

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας, η Περιφέρεια Αττικής, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών και το Όλοι Μαζί Μπορούμε, προωθούν το «DoctorNext2Me», μια εφαρμογή που φέρνει τους γιατρούς δίπλα μας με ένα κλικ.
Στην περίοδο των πρωτοφανών συνθηκών που επικρατούν στη χώρα μας λόγω της υγειονομικής κρίσης, το DoctorNext2Me, προσέφερε αφιλοκερδώς την εφαρμογή, ώστε οι συμπολίτες μας να απευθύνονται σε εθελοντές επαγγελματίες υγείας και να παίρνουν απαντήσεις, σύμφωνα με το πρωτόκολλο του ΕΟΔΥ, για ιατρικά ζητήματα που αφορούν αποκλειστικά τον Covid-19.
Ο πολίτης με ένα κλικ, σε οποιοδήποτε σημείο της Ελλάδας και αν βρίσκεται, χωρίς να μετακινηθεί, εντελώς δωρεάν, επικοινωνεί με απλή βιντεοκλήση με γιατρούς και λαμβάνει οδηγίες για την υγεία του.
Είσαι πολίτης και θέλεις να χρησιμοποιήσεις τo DoctorNext2Μe; Κατέβασε, εντελώς δωρεάν, το app «DoctorNext2Me», πατώντας https://diplasou.dn2me.com/citizens

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας