Κατηγορία: ΥΓΕΙΑ

ΣΩΤΗΡΗΣ ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ/ντής ,

Α΄ Παθολογικής Ιατρικού Αθηνών,
Πρόεδρος European Society of Diabetes Metabolic Syndrome & Obesity (ESODiMESO)
www.esodimeso.com

ΝΙΚΟΣ ΑΔΑΜΙΔΉΣ, Ιατρός Internal Medicine Department,
Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, Μέλος της European Society of Diabetes Metabolic Syndrome & Obesity (ESODiMESO)
www.esodimeso.com

Θέλετε να μείνετε για πάντα νέοι; Ασφαλώς και είναι θετική η απάντηση. O τρόπος για να το πετύχουμε περνάει μέσα από την αντιμετώπιση των αιτιών που προκαλούν τη φθορά και τη γήρανση.
Η κυριότερη από αυτές είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη. Είναι η ίδια αιτία που συνδέεται με τον προδιαβήτη, το διαβήτη, την αύξηση του βάρους, τις παθήσεις της καρδιάς, την άνοια αλλά ακόμα και την κυτταρίτιδα και τη γήρανση του δέρματος όπως αναλυτικά περιγράφουμε στο βιβλίο μας «From metabolic syndrome to cellulite. The medical solution»
Για αυτή μας την εργασία, η πρόσφατη επιστημονική ανακοίνωση στο PubMed «Exploring the Link Between Metabolic Syndrome and Cellulite» έχει τύχει θερμής υποδοχής για την πρωτοτυπία αλλά και τις λύσεις που προτείνουμε για την αντιμετώπιση των συνεπειών τις αντίστασης στην ινσουλίνη.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη προηγείται δεκαετίες πριν την εμφάνιση διαβήτη και με απλά λόγια σημαίνει ότι απαιτούνται όλο και περισσότερες ποσότητες ινσουλίνης για να κρατηθεί το σάκχαρο φυσιολογικό ( μέχρι 100) από 100-125mg γλυκόζης μιλάμε για προδιαβήτη και είναι αναπόφευκτο να προχωρήσεις στο διαβήτη και την παχυσαρκία , σε belly fat και απώλεια μυϊκής μάζας και κυρίως ορμονικές διαταραχές και φλεγμονή αν δε γίνει σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι σχεδόν 100% αναστρέψιμη με τα σύγχρονα όπλα που διαθέτουμε σε επίπεδο φαρμάκων διατροφής και άσκησης.
Το νέο μας τμήμα “Lifestyle Medicine Athens Medical Center” αγκαλιάζει συνολικά όλες αυτές τις παραμέτρους και δίνει λύσεις μέσα από διαγνωστικά test και θεραπευτικά πρωτόκολλα κάνοντας εφικτό το «σπάσιμο» της αντίστασης στην ινσουλίνη.

Εάν σας ενδιαφέρει να δείτε αν έχετε αντίσταση στην ινσουλίνη, μπορείτε με απλά test να το διαπιστώσετε και να περάσετε ξανά στην insulin sensitive περιοχή της υγείας σας.
Δε πρόκειται μόνο για την αποφυγή των επεξεργασμένων υδατανθράκων που είναι η κύρια αιτία της αντίστασης αλλά για συνολική αλλαγή στη στάση ζωής που αφορά στον ύπνο, στο stress, στην άσκηση, στην υγιεινή διατροφή και στο μεταβολισμό.

Οι αυτοάνοσες παθήσεις, οι ορμονικές διαταραχές και οι όποιες διατροφικές ευαισθησίες λαμβάνονται υπ’ όψιν και ενσωματώνονται στα IDNA Nutrigenetix θεραπευτικά μας πρωτόκολλα που αξιοποιούμε στο τμήμα.

Η επιτυχής εμπειρία μας στον τομέα της ασφαλούς απώλειας βάρους, της αποφυγής χρονίων παθήσεων, της αντιμετώπισης του σακχαρώδη διαβήτη και της κυτταρίτιδας, η οποία μέσα απ’ τη βελτίωση της υγείας των ασθενών που μας εμπιστεύονται βασίζονται στα νεότερα επιστημονικά δεδομένα και την ασφαλή αξιοποίησή τους.

Ειδικά στον τομέα της απώλειας βάρους και της αντίστασης στην ινσουλίνη η αξιοποίηση της tirzepatide (mounjaro) που θα παρουσιάσουμε στο 10ο συνέδριο της ESoDiMeSO Ευρωπαϊκή Εταιρεία Μεταβολικού Συνδρόμου Παχυσαρκίας και Διαβήτη καθώς και άλλων νεότερων παραγόντων αποτελούν συναρπαστικές εξελίξεις!

 

ΦΙΟΡΙΤΑ ΠΟΥΛΑΚΑΚΉ,

Χειρουργός μαστού, Διευθύντρια Κλινικής Μαστού, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών,
Πρόεδρος Ιδρύματος Build a Bridge, Αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκού Οργανισμού,
της Europa Donna-The European Breast Cancer Coalition
www.xeirourgos-mastou.gr

Η πρόληψη του καρκίνου του μαστού αποτελεί το σημαντικότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας. Η υιοθέτηση μιας κουλτούρας πρόληψης δεν αφορά μόνο στις προληπτικές εξετάσεις αλλά και στην καθημερινή προσπάθεια ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Η υγιεινή διατροφή είναι γνωστό ότι έχει πολλαπλά οφέλη στον οργανισμό. Τι σημαίνει όμως στην πραγματικότητα υγιεινή διατροφή;

Με την πληθώρα των πληροφοριών που μας κατακλύζουν καθημερινά, πολλές συμβουλές που ίσως να ακούγονται λογικές σχετικά με το τι επηρεάζει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και τι όχι, συχνά δεν συνοδεύονται από καμία επιστημονική τεκμηρίωση. Όλες οι τροφές και οι διατροφικές συνήθειες που συμβάλουν στην διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού μόνο λόγω του τελικού τους αποτελέσματος (μείωση του βάρους) και όχι λόγω της κατανάλωσης (ή πολύ συχνά και υπερκατανάλωσης αυτών). Το παράδειγμα της βρώσης φρούτων ή φυτικών τροφίμων σε υπερβολική ποσότητα είναι χαρακτηριστικό καθώς ουδόλως συμβάλει στη μείωση της πιθανότητας ανάπτυξης καρκίνου του μαστού διότι δεν συνοδεύεται με απώλεια βάρους. Για τα μόνα τρόφιμα όπου η συστηματική χρήση τους συνδέεται ανεξάρτητα με λιγότερο κίνδυνο είναι τα πράσινα λαχανικά, το μπρόκολο και το κουνουπίδι. Αντίθετα τροφές που έχουν ενοχοποιηθεί κατά καιρούς για αυξημένη πιθανότητα νόσου όπως τα κόκκινα κρέατα, η ζάχαρη, επεξεργασμένα τρόφιμα, αλλαντικά και τρόφιμα με συντηρητικά, δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση ότι συνδέονται ανεξάρτητα με τον καρκίνο του μαστού αλλά με καρκίνους του παχέος εντέρου και του γαστρεντερικού.

Η συστηματική κατανάλωση αλκοόλ, είναι απόλυτα τεκμηριωμένο επιστημονικά ότι αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αρκετών καρκίνων ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγεται και ο καρκίνος του μαστού. Σε μια από τις τελευταίες ευρωπαϊκές μελέτες με μεγάλο αριθμό ασθενών συγκεντρώθηκαν στοιχεία για 334.000 γυναίκες, 35-70 ετών από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Σχεδόν 12.000 είχαν εκδηλώσει καρκίνο του μαστού. Από την ανάλυση των στοιχείων που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό έντυπο International Journal of Cancer προέκυψε ότι ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού τετραπλασιαζόταν για κάθε επιπλέον ποτήρι κρασί ή μπίρας, ημερησίως.

«Η καθημερινή κατανάλωση ενός ποτηριού κρασιού ή μπίρας αναλογεί σε αύξηση του κινδύνου κατά 1%. Αν τα ποτήρια γίνουν δύο σε καθημερινή βάση, τότε ο κίνδυνο ανεβαίνει στο 4%. Και φυσικά ο κίνδυνος συνεχίζει να αυξάνει, όσο αυξάνεται και η ποσότητα αλκοόλ που καταναλώνεται» αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.

Το χρονικό διάστημα της ζωής και ο αριθμός των ετών που μια γυναίκα καταναλώνει συστηματικά αλκοόλ δείχνουν να επηρεάζουν τον κίνδυνο νόσου. Πάντως, για όσο μεγαλύτερο διάστημα μια γυναίκα καταναλώνει αλκοόλ, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος, ειδικά αν αυτό έχει ξεκινήσει πριν την πρώτη εγκυμοσύνη.

Το αλκοόλ είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου. Δηλαδή μια γυναίκα μπορεί να αλλάξει συνήθειες μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του μαστού.
Είναι τεράστιος μύθος λοιπόν ότι το ένα ποτηράκι την ημέρα μας κάνει καλό, κάτι που ενδεχομένως να ισχύει για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Στην περίπτωση του καρκίνου του μαστού, η καθημερινή χρήση αλκοόλ ακόμα και σε μικρή ποσότητα σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης νόσου. Το καθόλου αλκοόλ είναι καλύτερο ακόμα και από το λίγο αλκοόλ.
Τέλος η ενσωμάτωση οποιασδήποτε μορφής σωματικής άσκησης είναι μια ακόμα σημαντική αλλαγή στον καθημερινό τρόπο ζωής μας με πολλαπλά οφέλη. Η συστηματική σωματική άσκηση σχετίζεται με μειωμένη πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του μαστού. Πέρα από την συμβολή στην διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, συντελεί στην μείωση του άγχους και στην ενδυνάμωση της ψυχικής υγείας.

Συνοψίζοντας λοιπόν, παρατηρούμε πως οι καθημερινότητα μας μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και είναι στο χέρι μας τελικά να ακολουθήσουμε έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

 

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΟΣΧΟΒΑΚH, Ιατρός,

Ειδική Παθολόγος,

Email: anastasiamoschovaki1@gmail.com

Η σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος που είναι απαραίτητη για τη σωστή άμυνα έναντι λοιμώξεων και την πρόληψη της καταβολής, εξασφαλίζεται με αποχή από καπνό και ρύπους, άσκηση, σωστή διατροφή, αποφυγή παχυσαρκίας, επαρκή ενυδάτωση με νερό υψηλής ποιότητας, ποιοτικό ύπνο.

Τα υγιή άτομα πρέπει να κάνουν διατροφή που περιλαμβάνει καθημερινώς φρούτα, λαχανικά, σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης), extra παρθένο ελαιόλαδο, γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά. Τα θαλασσινά (π.χ. ψάρι) εφοδιάζουν το σώμα με υψηλής ποιότητας πρωτεΐνη, ω3 λιπαρά, πολύτιμα άλατα και βιταμίνες και πρέπει να είναι συστατικά μιας ισορροπημένης διατροφής. Συνιστάται συνετή κατανάλωση κρέατος αυγών και αποφυγή κατάχρησης αλκοόλ, λιπαρών ουσιών ιδιαίτερα κορεσμένων -trans λιπαρών, γλυκαντικών ουσιών, τυποποιημένων προϊόντων.

Σημαντικά είναι οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία:
Βιταμίνη D: Είναι σημαντική για την υγεία του σκελετού και την αντιμετώπιση φλεγμονών. Παράγεται φυσικά από τον οργανισμό μας όταν η ηλιακή ακτινοβολία έρχεται σε επαφή με το δέρμα. Οι τροφικές πηγές (π.χ. μανιτάρια, προϊόντα από ζώα ελευθέρας βοσκής) δεν αρκούν για να προμηθεύσουν το σώμα με την βιταμίνη D που χρειάζεται.
Βιταμίνη Α: Η έλλειψή της έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της λειτουργικότητας των ανατομικών φραγμών. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται σε γαλακτοκομικά προϊόντα, βούτυρο, καρότα, γλυκοπατάτες, βερίκοκα, κίτρινα λαχανικά, συκώτι, αυγά.
Βιταμίνη Ε: Η βιταμίνη Ε είναι απαραίτητη για την προστασία των κυτταρικών μεμβρανών ενάντια στην υπεροξείδωση λιπιδίων. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται σε σιτέλαιο, ελαιόλαδο, φύτρο σταριού, πλήρη δημητριακά, ξηρούς καρπούς – φιστίκια.
Βιταμίνη C: Είναι σημαντική για την ομαλή παραγωγή των λευκών αιμοσφαιρίων. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται στα εσπεριδοειδή, ντομάτες, μαϊντανό, πράσινες πιπεριές, πράσινα ωμά λαχανικά, πεπόνια, φράουλες, λάχανο, πατάτες, κίτρα, ραπανάκια.
Βιταμίνη Β12, Β6, φυλλικό οξύ: Το φυλλικό οξύ, οι βιταμίνες Β12, Β6, συντελούν στην ομαλή λειτουργία όλων των κυττάρων. Η Β12 υπάρχει μόνο σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως γάλα, κρέας, τυρί, αυγά, ψάρι. Αυξημένες συγκεντρώσεις Β6, ευρίσκονται σε μπανάνες, δημητριακά, συκώτι, πουλερικά, όσπρια, αυγό, ψάρια, πράσινα λαχανικά, κρέας, ξηρούς καρπούς, πατάτες, γλυκοπατάτες, ζύμη, σταφίδες, δαμάσκηνα. Αυξημένες συγκεντρώσεις φυλλικού, ευρίσκονται στα πράσινα φύλλα λαχανικών, όσπρια, ξηρούς καρπούς, φύτρο σταριού, συκώτι, αυγά.
Ο χαλκός: Συντελεί στην ομαλή παραγωγή ιντερλευκίνης 2. Συκώτι, θαλασσινά, αυγό, ξηροί καρποί – αμύγδαλα, όσπρια, πλήρη δημητριακά, αλεύρι βρώμης είναι εξαιρετικές πηγές.
Ο σίδηρος: Είναι σημαντικός για την ομαλή διεξαγωγή των φλεγμονωδών απαντήσεων, τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Συκώτι, κρέας, όσπρια, αυγά αποτελούν πλούσιες πηγές.
Το μαγνήσιο: Είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία μυικού νευρικού συστήματος και κυττάρων άμυνας. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται σε μπανάνες, πλήρη δημητριακά, όσπρια, γαλακτοκομικά, ξηρούς καρπούς, πράσινα λαχανικά, ορισμένα θαλασσινά, κακάο.
Το μαγγάνιο: Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται σε πράσινα λαχανικά, πλήρη δημητριακά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς.
Το σελήνιο: Επηρεάζει την αντιοξειδωτική κατάσταση του οργανισμού. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται σε κρέατα, θαλασσινά, αυγά, ξηρούς καρπούς, πράσινα λαχανικά, πλήρη δημητριακά, φρούτα, όσπρια.
Ο ψευδάργυρος: Εμπλέκεται σε ζωτικές κυτταρικές λειτουργίες. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται σε οστρακοειδή, φύτρο σταριού, κρέας, ξηρούς καρπούς, αυγό, ψάρια, δημητριακά ολικής αλέσεως.

Η σωστή ρύθμιση χρόνιων νοσημάτων είναι πολύ σημαντική. Η ενισχυτική εφαρμογή εμβολίων έχει εφαρμογή σε ορισμένες περιπτώσεις.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΣΧΟΣ

Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Διευθυντής Ε.Σ.Υ – Μέλος ΔΣ Ε.Π.Ε,

Αντιφυματικό Τμήμα – Μονάδα Ανθεκτικής Φυματίωσης, ΝΝΘΑ «Ή Σωτηρία»

Μετά από ένα πολύ θερμό καλοκαίρι καθώς μπαίνουμε στο Φθινόπωρο ο καιρός κρυώνει και ενόψει του χειμώνα, γίνεται ξανά επίκαιρο το θέμα των εποχικών λοιμώξεων του αναπνευστικού όπως η γρίπη και η μικροβιακή πνευμονία.

Η γρίπη είναι ένα ιογενές νόσημα που εκδηλώνεται -τυπικά, αλλά όχι πάντα- με υψηλό πυρετό, βήχα, πονόλαιμο, κακουχία και αρθραλγίες-μυαλγίες. Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών με γρίπη αναρρώνει χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία με ανάπαυση και απλή συμπτωματική ανακούφιση. Είναι πρακτικά αδύνατο να προβλεφθεί ποιος θα νοσήσει βαρύτερα, ή ποιος θα κάνει κάποια δυνητικά επικίνδυνη επιπλοκή της γρίπης, όπως μυοκαρδίτιδα ή εγκεφαλίτιδα, αλλά είναι γνωστό ότι οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατασταλμένοι και οι άνθρωποι με συγκεκριμένες συννοσηρότητες έχουν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να έχουν σοβαρές συνέπειες εφόσον νοσήσουν. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία δράση απέναντι στους ιούς, ενώ και τα αντιϊικα του τύπου Οσελταμιβίρης (Tamiflu), αν ληφθούν εγκαίρως, απλά μειώνουν λίγο τη διάρκεια των συμπτωμάτων.

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος προστασίας από τη γρίπη είναι ο εμβολιασμός και η ανάγκη για προστασία των πληθυσμιακών ομάδων με μεγαλύτερες πιθανότητες σοβαρής νόσησης αποτυπώνεται στις οδηγίες τους εθνικού προγράμματος. Το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού συγκεκριμένα, προτείνει τον εμβολιασμό για γρίπη σε όλα τα άτομα άνω των 60 ετών και ανεξαρτήτως ηλικίας σε ασθενείς με χρόνια νοσήματα. Σε ασθενείς ηλικίας >65 ετών ή >75 ετών προτείνεται χρήση ενός εκ των δυο εγκεκριμένων ‘ενισχυμένων’ εμβολίων, όμως επι περιορισμένης διαθεσιμότητας ο εμβολιασμός δεν θα πρέπει επ’ ουδενί να καθυστερεί. Επιπλέον ο εμβολιασμός για γρίπη προτείνεται σε άτομα που διαβιούν ή εργάζονται σε χώρους ή ιδρύματα με αυξημένο συγχρωτισμό (αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης) ή σε άτομα που διαβιούν, εργάζονται ή φροντίζουν ευάλωτα άτομα.

Σε γενικές γραμμές ο εμβολιασμός για γρίπη απευθύνεται σε όσο το δυνατό ευρύτερο μέρος του κοινωνικού συνόλου, αναλογιζόμενοι εκτός από το υγειονομικό και το κοινωνικοοικονομικό κόστος των χαμένων ωρών εργασίας. Το εμβόλιο της γρίπης παρασκευάζεται και διατίθεται ετησίως το Φθινόπωρο, με βάση επιδημιολογικά δεδομένα από το Νότιο Ημισφαίριο και η αποτελεσματικότητα του έχει ευρεία διακύμανση ανά έτος. Όμως όσον αφορά το βασικό στόχο του εμβολιασμού που είναι η αποφυγή της σοβαρής νόσησης που οδηγεί σε νοσηλείες ή και σε θάνατο, η αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού είναι σταθερά υψηλή. Πρέπει να τονιστεί ότι το εμβόλιο της γρίπης προστατεύει μόνο από τους υποτύπους των ιων της γρίπης (influenza viruses) που περιέχονται στο εμβόλιο και δεν προστατεύει από τις υπόλοιπες (συνήθως ελαφρύτερες) ιογενείς εποχικές λοιμώξεις, όπως π.χ το κοινό κρυολόγημα, και ως εκ τούτου ο εμβολιασμός δεν αναιρεί την ανάγκη λήψεως κατάλληλων μέτρων ατομικής προστασίας. Στην Ελλάδα η γρίπη εμφανίζεται πιο αργά, συνήθως τον Δεκέμβριο, και κορυφώνεται μετά τον Ιανουάριο οπότε ιδανικά ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται από το Νοέμβριο.

Ο Στρεπτόκοκκος της πνευμονίας ή αλλιώς πνευμονιόκοκκος αποτελεί το συχνότερο παθογόνο που προκαλεί πνευμονία της κοινότητας, ενώ σπανιότερα μπορεί να προκαλέσει μέση ωτίτιδα ή μηνιγγίτιδα. Η συχνότητα αλλά και η θνητότητα της πνευμονίας από πνευμονιόκοκκο αυξάνει με την ηλικία και από την συνύπαρξη χρονιών αναπνευστικών, καρδιολογικών ή άλλων ανοσοκατασταλτικών νοσημάτων όπως π.χ. ο σακχαρώδης διαβήτης. Η θεραπεία της πνευμονίας από πνευμονιόκοκκο είναι συνδυασμός αντιβιοτικών, και η έγκαιρη διάγνωση μπορεί είναι σωτήρια, όμως η πρόληψη παραμένει ο καλύτερος τρόπος καταπολέμησης της νόσου. Το νεότερο 20δυναμο συζευγμένο εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου (PCV20) που πλέον προτείνεται από τις οδηγίες, είναι ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό εμβόλιο και έχει ευρύ φάσμα κάλυψης. Συνιστάται η χορήγηση του σε άτομα άνω των 65 ετών ή άτομα ηλικίας 18-64 με υποκείμενα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων αλκοολικών και καπνιστών. Σε περίπτωση προηγηθέντος εμβολιασμού με κάποιο από τα παλαιότερα εμβόλια, συνιστάται η επανάληψη του εμβολιασμού μετά την παρέλευση ενός έτους, ενώ αν έχει προηγηθεί πλήρης εμβολιασμός και με τα 2 παλαιότερα εμβόλια (PCV13 και PPSV23) ο επαναληπτικός εμβολιασμός με το νέο εμβόλιο PCV20 πρέπει να γίνεται μετά την παρέλευση 5ετίας. Ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκοκκου ισχύει δια βίου και αν και η πνευμονιοκοκκική πνευμονία είναι συχνότερη κατά τους χειμερινούς μήνες, το εμβόλιο μπορεί να γίνει οποιαδήποτε εποχή.

Τα εμβόλια είναι και παραμένουν διαχρονικά η σημαντικότερη ανακάλυψη της Ιατρικής επιστήμης. Έχουν αποτρέψει πολλές εκατοντάδες εκατομμύρια θανάτους και είναι από τους κύριους λόγους της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής τον τελευταίο αιώνα. Προστατεύουν από τη μόλυνση αλλά κυρίως από τη σοβαρή νόσηση ή τις μακροχρόνιες επιπλοκές, τόσο τον εμβολιασθέντα όσο και έμμεσα τους αγαπημένους του. Επιπλέον ο μαζικός εμβολιασμός έχει και σημαντικά κοινωνικά οφέλη μειώνοντας τη συχνότητα εμφάνισης κοινών νοσημάτων όπως η γρίπη και η πνευμονία και άρα το ιατροφαρμακευτικό κόστος και τις χαμένες ώρες εργασίας. Τέλος, ο εμβολιασμός μειώνει την ανάγκη χρήσης (ή κατάχρησης) αντιβιοτικών και άρα προστατεύει από την ανάπτυξη ανθεκτικών στα αντιβιοτικά μικροβίων, ένα αναδυόμενο πρόβλημα παγκόσμιας σημασίας που αναμένεται να απασχολήσει όλο και πιο έντονα την παγκόσμια κοινότητα.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ – ΤΙΒΕΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Νευρολόγος/Κλινικός Νευροφυσιολόγος/ Ειδικός Ιατρός του Ύπνου-Επιληψίας MSci (Επιληψία),

PhD – ESRS Somnologist Expert (Ιατρική του Ύπνου),

Διδάσκων Νευρολογίας στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο www.somnio.gr

Όλοι μας έχουμε βιώσει ότι μόλις νιώσουμε άρρωστοι, η επιθυμία μας είναι να ξαπλώσουμε και επιθυμητά να κοιμηθούμε. Παρόλα αυτά, συχνά ο ύπνος σε αυτές τις περιπτώσεις δεν ξεκουράζει και αυτό γιατί λείπει η ποιότητα σε αυτόν – διαταράσσεται η αρχιτεκτονική αυτού – με ελάττωση των σταδίων βραδέων κυμάτων (βαθέους ύπνου) αλλά και του REM, των σταδίων ύπνου δηλαδή που πραγματικά μας ξεκουράζουν.

Από την άλλη, και η στέρηση ύπνου (είτε σε οξεία είτε σε χρόνια βάση – σύνδρομο χρόνιας αποστέρησης ύπνου, η πιο συχνή πια διαταραχή του ύπνου που αφορά σε 1/3 συμπολίτες μας στον δυτικό κόσμο, που αφορά σε ανθρώπους που κοιμούνται 6 ή/και λιγότερες ώρες, αυξάνει την πιθανότητα λοιμώξεων και φλεγμονής (οξείας και χρόνιας).
Ο φυσιολογικός ύπνος (σε ποσότητα >= 7ώρες, αλλά και ποιότητα) είναι απαραίτητος για την ακεραιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος και την ομοιόσταση του οργανισμού μας. Ο κακός ή ελλιπής ύπνος διαταράσσει το ανοσοποιητικό σύστημα με ενεργοποίηση της προφλεγμονώδους διαδικασίας (αύξηση επιπέδων κυτταροκινών IL-6 και TNF-α), η οποία με την σειρά της αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης λοιμώξεων ή νόσων φλεγμονώδους αιτιολογίας.

Σε ζωικά μοντέλα υπό συνθήκες στέρησης ύπνου παρατηρήθηκε πτώση της ανοσολογικής απάντησης σε προσβολή από μικροοργανισμούς, ευαλωτότητα σε λοιμώξεις και χειρότερη αντιμετώπιση αυτών και εν τέλει μεγαλύτερη θνητότητα. Από την άλλη, μελέτες πάλι σε ζωικά μοντέλα έχουν δείξει ότι η αύξηση των ωρών ύπνου έχει συσχετισθεί με ελάττωση των επιπέδων των παρασίτων εντός του οργανισμού. Στον άνθρωπο έχει φανεί ότι εκείνοι που κοιμούνται 5 ή και λιγότερες ώρες σε σχέση με εκείνους που κοιμούνται 7-8 ώρες είναι πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις του αναπνευστικού. Επίσης, ακόμη και μία ώρα διαφοράς στον συνολικό ύπνο (6 αντί για 7 ώρες) συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα για απλό κρυολόγημα, γαστρεντερίτιδα κλπ. Τέλος, εκείνοι που στερούνται ύπνο ή πάσχουν από εν γένει διαταραχές ύπνου, έχουν 1.5 φορά παραπάνω πιθανότητα να προσβληθούν από τον ιό του έρπητα ζωστήρα. Αλλά το γεγονός ότι η στέρηση ύπνου επηρεάζει αρνητικά την διαδικασία «ανοσολογικής μνήμης» ή αντιθέτως οι ορθές ώρες ύπνου την ενισχύουν, φαίνεται και από την αποτελεσματικότητα της δράσης των εμβολίων. Έτσι, άνθρωποι εμβολιασμένοι έναντι των ιών της Ηπατίτιδας Α και Β που στερούνται ύπνου, έχουν μακροπρόθεσμα λιγότερη προστασία έναντι αυτού, ενώ ανάλογες μελέτες έχουν δείξει ότι πάλι εκείνοι που πάσχουν από σύνδρομο χρόνιας αποστέρησης ύπνου, καίτοι εμβολιασμένοι έχουν μικρότερο αριθμό αντισωμάτων έναντι του ιού της γρίπης. Τέλος για την χαμηλότερη αποτελεσματικότητα των εμβολιασμών αρκεί και οξεία στέρηση ύπνου (συνολική διάρκεια 4 ωρών ύπνου λίγες μέρες πριν και 1-2 μέρες μετά τον εμβολιασμό, συνεπάγεται χαμηλότερο τίτλο αντισωμάτων στο αίμα).

Η στέρηση ύπνου σχετίζεται όμως και με ελαττωμένη ανοσολογική απάντηση στην ογκολογία, με ολοένα και περισσότερες μελέτες να συνδέουν το σύνδρομο χρόνιας αποστέρησης ύπνου με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού, του παχέως εντέρου, και του προστάτη. Οι μηχανισμοί που ευθύνονται για αυτό έχουν να κάνουν με την μειωμένη διάρκεια απελευθέρωσης μελατονίνης (και συνεπώς τα μειωμένα επίπεδα αυτής στο αίμα), η οποία έχει αντικαρκινικές ιδιότητες διαμέσου της αντιοξειδωτικής, αντιμιτωτικής, αντινεοαγγειογενετικής και αντιοιστρογόνου δράσης της. Πέραν όμως της μελατονίνης, ο χρονίως μειωμένος ύπνος σχετίζεται και με ελάττωση της κυτταροτοξικής δράση των NK (Natural Killers) κυττάρων, τα οποία έχουν αντινεοπλασματικές ιδιότητες, αλλά και των Τ – CD8 κυττάρων (με ανάλογη δράση). Με άλλα λόγια η στέρηση ύπνου προάγει τους μηχανισμούς ανοσοκαταστολής με αποτέλεσμα την ογκογένεση και εν τέλει την αύξηση θνητότητας.

Συμπερασματικά, η στέρηση ύπνου (οξεία και κυρίως χρόνια) αλλά και εν γένει ο κακός ύπνος αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα καθιστώντας μας πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις, εμφάνιση ή/και επιδείνωση κάθε νόσου φλεγμονώδους αιτιολογίας αλλά ακόμη και νεοπλασμάτων.

Η μονογραφία με τίτλο «Nanotechnology in Therapeutics. Basics and Trends», του Καθηγητή Κωνσταντίνου  Δεμέτζου (http://demetzoslab.gr/ ; https://orcid.org/0000-0001-9771-4314)  εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Wiley τον Σεπτέμβριο του  2024.  Η μονογραφία παρέχει το πλαίσιο για την ανάπτυξη και αξιολόγηση νανοσυστημάτων που μεταφέρουν θεραπευτικά προϊόντα, εμβόλια και καινοτόμα φάρμακα και προσφέρουν πλεονεκτήματα σε βιοϊατρικές εφαρμογές.

Οι κύριες λέξεις-κλειδιά του βιβλίου που αναδεικνύουν το περιεχόμενό του είναι:

Νανοτεχνολογία, υγρή κρυσταλλική κατάσταση της ύλης. Θεωρία σταθερότητας νανοσυστημάτων (DLVO), βιοφυσική, θερμοδυναμική, λιπιδικές σχεδίες (lipid rafts) τεχνητών κυτταρικών μεμβρανών. . Νανοϊατρική, νανοσυστήματα μεταφοράς φαρμάκων και θεραπευτικών προϊόντων. Λιπιδικά και πολυμερικά νανοσυστήματα, λιποσώματα, νανοβιοανιχνευτές. Κλινικές εφαρμογές νανοθεραπευτικών προϊόντων (caelyx, myocet, lipodox, zolsketi, celdoxome, ambisome, onpattro). Γενετικές θεραπείες, εμβόλια και νανοεμβόλια, εμβόλια κατά της νόσου COVID-19. Νανοπληροφορική, Τεχνητή Νοημοσύνη, νανομοειδή, νέες τεχνολογίες υγείας, ρυθμιστικό πλαίσιο εγκρίσεων θεραπευτικών προϊόντων, ATMPs και NBCDs. Θεωρία της πληροφορίας, θεωρία του χάους και της μη γραμμικής δυναμικής  στα νανοκολλοειδή συστήματα μεταφοράς φαρμακομορίων. Νανοομοειδή καινοτόμα έκδοχα και ρυθμιστικό πλαίσιο.

Το βιβλίο αφορά χημικούς, χημικούς μηχανικούς, φαρμακοποιούς, ιατρούς, βιολόγους, μηχανικούς βιοεπιστημών , ρυθμιστικούς οργανισμούς, φοιτητές και όλους τους επαγγελματίες υγείας.

 

Σύντομο Βιογραφικό

Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Δεμέτζος, διδάσκει Φαρμακευτική Νανοτεχνολογία, νανο-φαρμακολογία και νανο-ιατρικη στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι διευθυντής του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Πρόεδρος της Επιστημονικής Ελληνικής Φαρμακευτικής Εταιρείας και συν-ιδρυτής και αναπληρωτής Διευθυντής του ξενόγλωσσου μεταπτυχιακού ‘Nanomedicine’. Είναι συγγραφέας έξι επιστημονικών μονογραφιών στο αντικείμενο της νανοτεχνολογίας και των φυσικών επιστημών, μεταφρασμένες σε διεθνείς γλώσσες και είναι επιστημονικός επιμελητής πολλών ξενόγλωσσων συγγραμμάτων. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 300 επιστημονικές εργασίες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά [(h index 56), i10-index 189 (google scholar) ], και έχει δεχθεί μεγάλο αριθμό διακρίσεων στον φαρμακευτικό χώρο. Το 2018 βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Το 2021 εκλέχθηκε τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών  [European Academy of Sciences and Arts (Academia Scientiarium et Artium Europaea)]. Από το  2023 είναι αναπληρωτής εκδότης του διεθνούς φήμης επιστημονικού περιοδικού σε θέματα νανοτεχνολογίας , Journal of Liposome Research (JLR). Το 2024, έχει επιλεγεί για βράβευση με το αριστείο της εξαίρετης πανεπιστημιακής διδασκαλίας από την σχολή επιστημών υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών..

Η La Roche–Posay, μένοντας πιστή στην αποστολή της να φροντίζει το δέρμα και να αλλάζει τις ζωές των ανθρώπων και πάντα σε συνεργασία με δερματολόγους, ενώνει για ακόμη μια χρονιά τις δυνάμεις της με τον Όμιλο Εθελοντών κατά του Καρκίνου ΑγκαλιάΖΩ, υποστηρίζοντας τις δράσεις και την εκστρατεία πρόληψης κατά του καρκίνου του δέρματος.

Στην Ελλάδα, οι ημέρες μερικής ή πλήρους ηλιοφάνειας αγγίζουν τις 336 το χρόνο. Γεγονός που τονώνει την ψυχολογία μας, όμως, την ίδια στιγμή εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία του δέρματός μας. Τα νέα περιστατικά δερματικού καρκίνου αυξάνονται συνεχώς με κύρια αιτία τη χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου από την παιδική κιόλας ηλικία.

Στο πλαίσιο της δράσης της La Roche-Posay για την ενημέρωση και πρόληψη του καρκίνου του δέρματος, ταξίδεψε για ακόμη μια χρονιά μαζί με τον Όμιλο Εθελοντών κατά του Καρκίνου Αγκαλιάζω, σε 4 ακριτικά νησιά της Ελλάδας με στόχο την παροχή δωρεάν ελέγχων των σπίλων αλλά και την ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της πρόληψης. Πάντα υπό την αιγίδα της ΕΔΑΕ, εξετάστηκαν 443 κάτοικοι, σε Αμοργό (Χώρα, Κατάπολα, Αιγιάλη και Αρκεσίνη), Κουφονήσι, Δονούσα και Σχοινούσα. Πολύτιμη η εθελοντική συνεισφορά των δερματολόγων: Μαζιώτη Μαρία, Ασκοξυλάκη Θεανώ, Μαριτίνα Ρόππα, Θεοδόσης Αλέστας, Γεωργία Κοντέλια και Χλωρίδου Χριστίνα.

Η ομάδα αποτελείτο από τους, δερματολόγους, την διευθύντρια και υπεύθυνη σχεδιασμού και υλοποίησης προγράμματος Όλγα Λιοντοπούλου, την ψυχολόγο Μυρτώ Νοχού, την πρόεδρο Αναστασία Πασακοπούλου και τη Μηλιάδου Άρτεμις (μέλος ΔΣ, υπεύθυνη ενημέρωσης ΔΣ). Στο επίκεντρο της δράσης ο δερματολογικός έλεγχος και η ενημέρωση των ανθρώπων που δεν έχουν εύκολα πρόσβαση σε δερματολόγους, αν και εκτίθενται καθημερινά στον ήλιο (ψαράδες, αγρότες κλπ).

Συνολικά, στα 4 νησιά πραγματοποιήθηκαν 443 skinchecks και βρέθηκαν 45 ύποπτα περιστατικά.

«Παραμένουμε πιστοί στο όραμά μας, “Κανένας μόνος του ενάντια στον καρκίνο!” και συνεχίζουμε να ενισχύουμε τις δράσεις του «ΑγκαλιάΖΩ» στα νησιά, με προληπτικούς ελέγχους σπίλων σε όλους τους κατοίκους. Βασικός μας στόχος και για το 2024, είναι να «είμαστε δίπλα» σε ακόμα περισσότερους ασθενείς μέσω στοχευμένων ενεργειών που θα βοηθήσουν καθέναν από αυτούς να βγει νικητής σε αυτή τη δύσκολη μάχη», δήλωσε η Brand Manager της La Roche-Posay Μαριάννα Χαντάντ.

«Η ικανοποίηση από τα αποτελέσματα των επισκέψεων μας στα νησιά είναι μεγάλη. Διαπιστώσαμε ότι μέσω των δράσεων που πραγματοποιήθηκαν, η ανάγκη των κατοίκων για ενέργειες δευτερογενούς πρόληψης ήταν επιτακτική. Ο καρκίνος του δέρματος και το μελάνωμα μπορούν να προληφθούν έχοντας γίνει έγκαιρη διάγνωση από ιατρούς δερματολόγους. Θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε στο πλευρό των κατοίκων της νησιωτικής Ελλάδας με ουσιαστικές και αποτελεσματικές δράσεις στον τομέα της υγείας. Ευχαριστούμε την εταιρεία La Roche-Posay για την αμέριστη βοήθεια στο έργο του ομίλου μας και την εξαιρετική συνεργασία στις δράσεις μας», δήλωσε η Διευθύντρια ΟΕΚΚ- ΑγκαλιάΖΩ, Όλγα Λιοντοπούλου.

Το κακοήθες μελάνωμα είναι μια μορφή καρκίνου του δέρματος που αναπτύσσεται από τα μελανοκύτταρα (κύτταρα του δέρματος που παράγουν χρωστική). Το μελάνωμα αποτελεί σήμερα το 3% του συνόλου των καρκίνων, με αυξανόμενη συχνότητα παγκοσμίως (περίπου 800.000 νέες περιπτώσεις ετησίως). Διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι η υπέρμετρη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία,  είναι η κύρια αιτία του μελανώματος.

Η πρώιμη διάγνωση και η έγκαιρη αντιμετώπιση του μελανώματος οδηγεί στην πλήρη θεραπεία και ίαση του προβλήματος. Αντίθετα, σε προχωρημένα στάδια, το μελάνωμα μπορεί να επεκταθεί σε άλλα όργανα και να κάνει μεταστάσεις, δυσχεραίνοντας σημαντικά την δυνατότητα μίας επιτυχούς θεραπευτικής παρέμβασης.

Η πρώιμη ανίχνευση και πρόληψη του μελανώματος επιτυγχάνεται με τρεις κυρίως τρόπους:

Α. Τακτική εξέταση του δέρματος από δερματολόγο.

Β. Ορθή εφαρμογή των κανόνων αντιηλιακής προστασίας.

Γ. Περιοδική αυτοεξέταση του δέρματος (από τον ίδιο τον ασθενή).

Ο οποιοσδήποτε σπίλος (ελιά) αλλάζει χαρακτηριστικά είναι ύποπτος. Ορισμένα ιδιαίτερα γνωρίσματα, όπως η ασυμμετρία, η ανομοιογένεια στο χρώμα, η ανωμαλία των ορίων της βλάβης, και η αυξημένη διάμετρος, μπορούν να βοηθήσουν στο να διαγνώσουμε έγκαιρα το μελάνωμα. (κανόνας ABCD):

Α – Η ασυμμετρία

B – Η περιφέρεια της βλάβης

C – Το χρώμα

D – H διάμετρος

• Για να απολαύσουμε την εξοχή, τον ήλιο, τη θάλασσα με ξεγνοιασιά!!!
• Για να μη μας χαλάσουν τη διάθεση και την υγεία μας πιθανά απρόοπτα.
• Για να αποφύγουμε τους «…μπελάδες»

ΑΙΤΙΕΣ
✤ Άνοδος θερμοκρασίας
✤ Έκθεση στον ήλιο
✤ Αλλαγή περιβάλλοντος
✤ Αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες
✤ Κολύμπι σε θάλασσα-πισίνες

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
✤ Μικροτραυματισμοί-στραμπουλήγματα-εκδορές
✤ Αλλεργίες
✤ Τσιμπήματα από τσούχτρες, κουνούπια κλπ
✤ Αχινοί
✤ Γαστρεντερίτιδα
✤ Ναυτία
✤ Ωτίτιδα
✤ Ημικρανίες
✤ Θερμοπληξία
✤ Αφυδάτωση
✤ Εγκαύματα ήλιου
✤ Επιδείνωση ακμής
✤ Κίνδυνοι από κολύμπι
✤ Κολπίτιδες
✤ Ουρολοιμώξεις
✤ Μυκητιάσεις

ΠΡΟΛΗΨΗ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
✤ Ελεγχόμενη έκθεση στον ήλιο (οχι μεσημερινές ώρες,
σκιά-δροσιά, καπέλο, αντηλιακό με ανανέωση κάθε 2-3 ώρες)
✤ Επαρκής ενυδάτωση
✤ Κολύμπι όχι για 3 ώρες μετά το γεύμα, όχι μετά από
κατανάλωση αλκοόλ
✤ First  Aid  Kit, απαραίτητο το κουτί πρώτων βοηθειών,
ισοθερμικό, πλήρως εξοπλισμένο
✤ Χρήσιμα τηλέφωνα (διαθέσιμα τηλέφωνα ιατρού,
φαρμακείου, κέντρου υγείας κλπ)

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ
Φαρμακοποιός

Όπως αντιλαμβανόμαστε και από τον όρο, σημαίνει την προσβολή των νυχιών από μύκητα. Αν η προσβολή δεν αντιμετωπιστεί, εκτός της τοπικής βλάβης που προκαλεί, μπορεί οι μύκητες να εισέλθουν στον οργανισμό και να τον προσβάλουν εσωτερικά.

Οι μύκητες υπάρχουν στο δέρμα μας, αλλά δεν αναπτύσσονται – πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και δεν προκαλούν βλάβη αν δεν βρουν «πρόσφορο» έδαφος.
Το «πρόσφορο» έδαφος της ανάπτυξής τους και άρα της προσβολής των νυχιών μας ή του δέρματος, είναι το υγρό περιβάλλον. Τους αρέσει να «κρύβονται» και να αναπτύσσονται σε πτυχές του σώματος, ανάμεσα στα δάχτυλα του ποδιού και κυρίως κάτω από τα νύχια.

Συμπτώματα ονυχομυκητίασης:
Τα νύχια καταρχήν «ασπρίζουν» στις γωνίες και αποκολλώνται από το δέρμα, γίνονται τραχιά και με εμφανή πάχυνση, θαμπά, παραμορφωμένα, πολλές φορές πρασινόμαυρα. Ειδικά τώρα το καλοκαίρι, που τα πόδια εκτίθενται σε κοινή θέα, το πρόβλημα γίνεται και έντονα αισθητικό. Στους αθλητές δε, που όλο το χρόνο φορούν τα αθλητικά παπούτσια και ιδρώνουν έντονα, θέλει ιδιαίτερη προσοχή για να μη γίνει πονοκέφαλος.

Αντιμετώπιση:
Σχολαστικό σκούπισμα, κόψιμο και καθάρισμα προσεκτικό των νυχιών και χρήση αντιμυκητιασικών προΐόντων σε επίπεδο πρόληψης ή αντιμετώπισης σε περίπτωση προσβολής. Η μυκητίαση αποκλείεται να υποχωρήσει από μόνη της! Αντίθετα μπορεί να προχωρήσει και σε άλλα νύχια…
Θέλει άμεση αντιμετώπιση με μεγάλη επιμέλεια, επιμονή και υπομονή, συμμόρφωση στις οδηγίες επιστημόνων υγείας (φαρμακοποιών, γιατρών) και χρήση ειδικών αξιόπιστων προϊόντων, αρχής γενομένης από ειδικές πούδρες και υγρά, ειδικά “kit” ολοκληρωμένης θεραπείας, επίσης ειδικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα για κάλυψη-καμουφλάζ του προσβεβλημένου νυχιού (όχι με κοινό μανόν) και ειδικά προϊόντα για το πόδι του αθλητή.

Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω την απόλυτα προσωπική χρήση σε σαγιονάρες, πετσέτες και λοιπά αντικείμενα για αποφυγή μόλυνσης.
Επίσης προσοχή στην άμμο στις παραλίες όταν περπατάνε πάνω της δεκάδες πόδια και μπορεί να την μολύνουν ή στα δάπεδα των κοινόχρηστων ντους.
Ακόμα προσοχή στους διάφορους αμφιβόλου, μέχρι επικίνδυνης αξιοπιστίας, υποσχόμενους «θαύματα σε μια εβδομάδα» στο διαδίκτυο. Σκοπό έχουν όχι να θεραπεύσουν, αλλά να αποσπάσουν οφέλη χωρίς αποτελέσματα! Η μυκητίαση είναι ασθένεια, θέλει αντιμετώπιση και συμβουλές επιστημόνων υγείας και προϊόντα ιατροτεχνολογικά και αξιόπιστα.