Κατηγορία: NEWS

Σε μια ελεύθερη οικονομία, σε όλα σχεδόν τα κράτη σήμερα στον πλανήτη, εκτός ίσως της Κούβας και της Βόρειας Κορέας, οι τιμές διαμορφώνονται, σε κανονικές συνθήκες, με βάση το επίπεδο της ζήτησης και της προσφοράς. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει μόνο μια τιμή πάνω στην οποία οι καταναλωτές και οι παραγωγοί, ενός προϊόντος ή υπηρεσίας, συμφωνούν για το ύψος της συνολικής παραγωγής και αντίστοιχα της κατανάλωσης. Για υψηλότερη τιμή απ’ αυτή την τιμή ισορροπίας (είναι το σημείο που τέμνεται η καμπύλη της ζήτησης με την αντίστοιχη της προσφοράς) οι μεν παραγωγοί θα ήταν ευχάριστα διαθέσιμοι να αυξήσουν την παραγωγή τους, ενώ αντίστοιχα, για οποιαδήποτε τιμή χαμηλότερη, οι καταναλωτές ευχάριστα θα ήταν διαθέσιμοι να αυξήσουν την ζήτηση και την κατανάλωση του συγκεκριμένου προϊόντος.

Για παράδειγμα, εάν η τιμή ενός κιλού κρέατος ισορροπεί σήμερα στα 9€, με μηνιαία κατανάλωση έστω 1000 τόνων, η μείωση της τιμής θα αύξανε την ζήτηση, υποθετικά σε 1200 τόνους, ενώ η αύξηση της τιμής, θα είχε σαν αποτέλεσμα, την άνοδο της προσφοράς, χωρίς όμως να σημαίνει και αντίστοιχη αύξηση της ζήτησης. Αντίθετα η ζήτηση θα μειωνόταν κάτω της ποσότητας ισορροπίας, που υποθέσαμε παραπάνω ότι είναι 1000 τόνοι μηνιαίως. Ο λόγος αυτής της καταναλωτικής συμπεριφοράς είναι απλός: Το διαθέσιμο εισόδημα, της συντριπτικής πλειοψηφίας των καταναλωτών, είναι απολύτως συγκεκριμένο, έστω 1200€ μηνιαίως και η δυνατότητα αύξησης της παραγωγής αλλά και των παραγωγών, με όρια και προς τα επάνω και προς τα κάτω.
Οι μεν καταναλωτές, δηλαδή κυρίως τα νοικοκυριά, μοιράζουν το μηνιαίο εισόδημα τους με κριτήριο τις ανάγκες και το ύψος του εισοδήματος τους , σε δεκάδες προϊόντα και υπηρεσίες (αλήθεια έχετε σκεφθεί σε πόσες δεκάδες προϊόντα μοιράζετε τον μισθό σας μηνιαίως) οι δε παραγωγοί παράγουν με κριτήριο τις δυνατότητες της μονάδας τους αλλά και την τιμή που διαμορφώνεται στην αγορά. Αυτονόητο, η τιμή κάτω του κόστους τους, σημαίνει μηδενική παραγωγή, αλλά και πολύ υψηλή τιμή δεν σημαίνει αυτόματα αύξηση της παραγωγής, αφού τα περιθώρια, ειδικά βραχυπρόθεσμα, μιας παραγωγικής μονάδας, είναι συγκεκριμένα.

Όσο και αν φαίνεται παράξενο, στους μη επαΐοντες, η συνολική παραγωγή ενός προϊόντος, ακόμα και σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει συγκεκριμένα όρια. Κι αυτό γιατί, για να παραχθεί κάτι, χρειάζονται συνήθως 4 συντελεστές: έδαφος, κεφάλαιο, εργατικό δυναμικό και επιχειρηματικότητα. Κανένας απ’ αυτούς δεν υπάρχει σε απεριόριστη ποσότητα.
Κάπως έτσι λοιπόν, οι τιμές και οι καταναλώσεις προϊόντων και υπηρεσιών, βρίσκουν το σημείο αναφοράς και ισορροπούν αυτόματα με βάση τους μηχανισμούς, όπως απλά εξηγήσαμε, της προσφοράς και της ζήτησης.

Αυτά υπό κανονικές συνθήκες,… θα έλεγα ιδανικές. Ο «χρυσός» αυτός κανόνας της ελεύθερης αγοράς και οικονομίας, διαστρεβλώνεται ιδιαίτερα συχνά, από πολλούς εξωγενείς παράγοντες. Κάνοντας απλή αναφορά σε κάποιους απ’ αυτούς θα ανέφερα τους τοπικούς ή διεθνείς πολέμους, τις κλιματολογικές συνθήκες και την ραγδαία μεταβολή του περιβάλλοντος , τις υγειονομικές συνθήκες, όπως πανδημίες αλλά και το πολιτικό περιβάλλον που επικρατεί σε μια χώρα ή διεθνώς.

Δεν θέλω να αναλύσω τις επιπτώσεις του κάθε ενός, γιατί σίγουρα θα χρειαζόμουν δεκάδες σελίδες. Όλοι οι παραπάνω όμως, όπως καταλαβαίνετε, παρεμβαίνουν τεχνικά στον «χρυσό» κανόνα της διαμόρφωσης των τιμών με βάση την συνολική προσφορά και ζήτηση και προκαλούν ανισορροπία δηλαδή πληθωρισμό.

Εκεί που θέλω να μείνω και να εστιάσω το άρθρο μου σήμερα, είναι σε έναν ακόμα παράγοντα στρέβλωσης, που έχει να κάνει με την τιμολογιακή κουλτούρα των προσφερόντων, προϊόντα και υπηρεσίες, δηλαδή των παραγωγών αλλά και την ασταθή ψυχολογία των καταναλωτών. Η οικονομία και η οικονομική επιστήμη, δυστυχώς, δεν στηρίζεται μόνο σε μαθηματικές και οικονομετρικές εξισώσεις, αλλά σε μεγάλο βαθμό, στην κουλτούρα, την επιμόρφωση αλλά και την ψυχολογία ενός λαού.

Εάν για παράδειγμα το αστεροσκοπείο της ΝΑΣΑ εκδώσει ανακοίνωση ότι ενδεχομένως να υπάρξει σύγκρουση αστεροειδή με την γη σε λίγες ημέρες, αυτό είναι ικανό να οδηγήσει, με στοιχεία πανικού, πάρα πολλούς Έλληνες και όχι μόνο, να τρέξουν να αδειάσουν τα ράφια των supermarkets και κατά συνέπεια κάποιοι παραγωγοί και διακινητές προϊόντων να ανεβάσουν τις τιμές «στο θεό».
Τίποτε απ’ αυτά δεν θα τους σώσει σε περίπτωση σύγκρουσης. Το πιο πιθανό είναι, ότι δεν θα γίνει σύγκρουση και απλά οι τιμές θα ανέβουν πάνω από τις τιμές ισορροπίας, και μάλλον, δεν θα ξαναπέσουν στο προηγούμενο επίπεδο, μετά την αποκατάσταση του πανικού. Τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Το φαινόμενο αυτό είναι μια κλασική περίπτωση αρνητικής κουλτούρας και ψυχολογίας από την πλευρά των καταναλωτών, δηλαδή της ζήτησης. Μπορείτε από μόνοι σας να αναλογιστείτε παρόμοια φαινόμενα στην Ελληνική και μάλιστα πρόσφατη πραγματικότητα π.χ. πανδημία στα αρχικά της στάδια.

Από την πλευρά των παραγωγών, δυστυχώς, τα πράγματα είναι εξ ίσου επικίνδυνα και απαράδεκτα. Δανείζομαι, λοιπόν, την παρούσα κρίση, που έχει ανεβάσει τον πληθωρισμό σε ιστορικά επίπεδα και επηρεάζει την ψυχολογία σχεδόν όλων μας. Η άνοδος των τιμών και του πληθωρισμού οφείλεται, χωρίς αμφιβολία, στον γνωστό πόλεμο και στον απόηχο της πανδημίας, που δυσκόλεψε τις ροές πρώτων υλών και τελικών προϊόντων. Οι ροές, εκτός των καυσίμων, σιγά-σιγά αποκαθίστανται και το βασικό πρόβλημα εστιάζεται, πλέον, στην προσφορά των ορυκτών καυσίμων που οφείλεται στον πόλεμο του Πούτιν αλλά και στην στρατηγική που επέλεξαν Ευρωπαίοι και Αμερικανοί. Άλλο μεγάλο κεφάλαιο με πολλούς αστερίσκους. Μη το αναλύσουμε. Ίσως άλλη φορά.

Ωραία λοιπόν, αυξήθηκαν τα καύσιμα κατά 80%,100% ή εάν θέλετε 200%. Αυτό που παρατηρείτε, τουλάχιστον στην Ελλάδα, είναι να αυξάνονται όλες σχεδόν οι τιμές, κατά 30% – 40%. Και ερωτώ, αυτός που παράγει κεράσια, αγγούρια ή υπηρεσίες διαφήμισης έχει άνοδο στο τελικό κόστος του 30% ή 40%; Δηλαδή το πετρέλαιο στην παραγωγή ντομάτας στην λιανική πώληση της στον καταναλωτή αποτελεί το 1/3 αυτής της τελικής τιμής; Όχι βέβαια. Σε καμία περίπτωση. Ο πρωτογενής τομέας και όχι μόνο, είναι γνωστό, ότι είναι αυτό που αποκαλούμαι εντάσεως εργασίας. Το κύριο δηλαδή κόστος είναι το εργασιακό και όχι το πετρέλαιο ή το ηλεκτρικό. Χιλιάδες προϊόντα στην Ελλάδα και όχι μόνο είναι εντάσεως εργασίας ή κεφαλαίου, όπου η ενέργεια δεν ξεπερνάει το 5% στο συνολικό κόστος της λιανικής τιμής του προϊόντος. Πως δικαιολογούνται λοιπόν αυξήσεις της τάξεως του 20% ή 30% ή ακόμα και, 40% για να μην αναφερθώ και σε υψηλότερα φαινόμενα.

Αυτό είναι αισχροκέρδεια ή έλλειψη τιμολογιακής κουλτούρας από πλευράς παραγωγών και διακινητών προϊόντων. Αισχροκέρδεια και έλλειψη τιμολογιακής κουλτούρας είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Στην πρώτη (αισχροκέρδεια) συνειδητά αυξάνω τις τιμές μου για να κάνω υπερκέρδη στηριζόμενος στην λαϊκή ρήση «ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται», ενώ στην έλλειψη κουλτούρας δεν είναι πρόθεση μου τα υπερκέρδη αλλά κάνω απλά αυξήσεις 30% – 40% χωρίς ανάλυση του πραγματικού μου κόστους, ακολουθώντας άλλους. Δεν είμαι πια και βλάκας!!.
Και όμως τελικά είμαι και κακός ψυχολογικά καταναλωτής και αισχροκερδής στη πρώτη περίπτωση και βλάκας, στην δεύτερη περίπτωση, παραγωγός ή διακινητής προϊόντων.
Όλα αυτά που συμβαίνουν, στην έλλειψη καυσίμων και πρώτων υλών, έχουν ημερομηνία λήξης και μάλιστα όχι παραπάνω από 12-18μήνες. Οι συνέπειες όμως των κακών αντιδράσεων, από πλευράς της προσφοράς και της ζήτησης, ακόμα και των σπασμωδικών αντιδράσεων Κρατών και Κεντρικών Τραπεζών, μπορεί να είναι ολέθριες για χιλιάδες επιχειρήσεις στην Ελλάδα και διεθνώς και θα στοιχήσουν χιλιάδες εάν όχι εκατομμύρια θέσεις εργασίας παγκοσμίως. Οι Κεντρικές Τράπεζες αυξάνουν η μία μετά την άλλη τα επιτόκια, περιορίζοντας την συνολική κυκλοφορία του χρήματος, άρα και της ζήτησης .Πιστεύουν ότι έτσι, θα περιορίσουν τον πληθωρισμό, που είναι όπως λένε η προτεραιότητα τους. Κούνια που τους κούναγε. Εάν δεν τελειώσουν αυτόν τον πόλεμο, δεν πρόκειται να τελειώσουν με τον πληθωρισμό, τουλάχιστον, στα επίπεδα του 2% που ονειρεύονται. Ο άλλος «χρυσός κανόνας», της ελεύθερης οικονομίας, ότι μειώνεις την ζήτηση με μείωση της ρευστότητας, μέσω αύξησης επιτοκίων, ισχύει μόνο σε συνθήκες κανονικότητας. Κάτω από τις σημερινές συνθήκες μόνο ύφεση και ανεργία θα πετύχουν. Η Αμερικάνικη Κεντρική Τράπεζα (FED) έχει αρχίσει την αύξηση των επιτοκίων εδώ και τουλάχιστον 4 μήνες, Πόσο μείωσε τον πληθωρισμό;… καθόλου , αντίθετα αυξήθηκε. Παράλληλα τρέχει με ρυθμούς ανάπτυξης κάτω από το 0% μετά από πολλά χρόνια. Το ίδιο επακολουθεί και στις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης. Μόνο η Ελλάδα χάρις στον τουρισμό, και 2-3 μικρές ακόμα χώρες, δεν έχουν μέχρι στιγμής ύφεση. Για πόσο ακόμα; Ευρώπη και Αμερική δεν θέλουν να κοιτάξουν κατάματα το πραγματικό αίτιο και καταφεύγουν σε κλασικά εργαλεία μακροοικονομίας που έχει αποδειχθεί, επανειλημμένως, στο παρελθόν, ότι έχουν αποτύχει. Αλλά ποιος ακούει;!!

Συμπέρασμα: α) η οικονομία λειτουργεί με οικονομικούς και μαθηματικούς όρους μόνο υπό κανονικές συνθήκες, β) εξωγενείς παράγοντες όπως πόλεμοι, πανδημίες έντονα κλιματολογικά φαινόμενα ακυρώνουν τα «κλασικά εργαλεία» αποκατάστασης και απαιτούν λύσεις α λα καρτ για θεραπεία των πραγματικών αιτίων γ)για εμάς τους καταναλωτές και επαγγελματίες-παραγωγούς, απαιτείται διαφοροποίηση καταναλωτικής ψυχολογίας και τιμολογιακής κουλτούρας.
Η επιμόρφωση μέσα στο σπίτι και κυρίως η εκπαίδευση από την πρωτοβάθμια, σπουδές, σε βασικά θεωρητικά θέματα αλλά και παραδείγματα της σύγχρονης οικονομικής ιστορίας, θα πρέπει να είναι βασική προτεραιότητα όλων μας. Σήμερα, αυτά τα βασικά στοιχεία, περί μηχανισμών της αγοράς και ψυχολογίας, πρέπει να είσαι τουλάχιστον πρωτοετής φοιτητής οικονομικού πανεπιστημίου για να τα διδαχθείς. Πόσο μάλλον για να τα εμπεδώσεις. Ψυχολογία-κουλτούρα, λοιπόν τα ζητούμενα. Και δ) δυστυχώς δεν ζούμε στην εποχή hommo economus αλλά στην εποχή του hommo politicus και hommo dominus.

Το ζητούμενο από τις κατά τα αλλά δημοκρατικές κυβερνήσεις, δεν είναι η ευημερία και η επιθυμία της πλειοψηφίας των πολιτών αλλά η πολιτική και η οικονομική επικυριαρχία των ολίγων και ισχυρών. Oικονομικά, φαινόμενα όπως πληθωρισμός, ύφεση, ανεργία αλλά και μεταναστευτικό είναι στοιχεία που λίγο συγκινούν τους ισχυρούς κυβερνήτες μας. Σε διαφορετική περίπτωση θα είχαν επέμβει αποφασιστικά στην Συρία, την Λιβύη, την Παλαιστίνη στην Υεμένη κ.λ.π. Τους αφήνουν όμως οι ισχυροί και η πολεμική βιομηχανία;
Δεν είμαι ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που προβληματίζεται για τι είδους δημοκρατικές κυβερνήσεις προάγει στην εξουσία, το παρόν πολιτικό, εν γένει, σύστημα.
Πρόσφατα με την εκλογή της Μελόνι στην Ιταλία, διάβαζα σχόλιο σε εφημερίδα ότι οι Ιταλοί κατέληξαν σε αυτήν την επιλογή, αφού απογοητεύτηκαν από όλα τα αλλά κόμματα του Δημοκρατικού Τόξου. Η Μελόνι τους υποσχέθηκε το διαφορετικό. Μένει να δούμε πόσο και αυτή θα υπηρετήσει αυτά που υποσχέθηκε ή σύντομα θα υποταχθεί στο κατεστημένο.
Εγώ προσωπικά κρατώ μικρό καλάθι. Μία από τα ίδια, μέχρι να εμφανιστεί ένα άλλο κόμμα, που θα υπόσχεται και αυτό το συμφέρον των πολλών, και θα διεκδικεί την εξουσία, μέχρι να γίνει εξουσία… και πάλι από την αρχή.

Ίδιες πολιτικές διαδικασίες που παράγουν ίδια αποτελέσματα. Δεν ξέρω να σας πω αν υπάρχει ελπίδα, αλλά ξέρω ότι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Κρατήστε την όσο μπορείτε ψηλά και όσο μπορείτε σε θετικό πρόσημο την ψυχολογία και την υγείας σας.

Η ανάγνωση του ΔΥΟ, πιστέψτε με, βοηθάει.
Καλό φθινόπωρο

Διαβάζουμε συνεχώς αυτήν την περίοδο, και μάλιστα με πολύ στόμφο, για τις επερχόμενες αυξήσεις των επιτοκίων, τόσο από την κεντρική Αμερικάνικη τράπεζα (FED) όσο και από την Ευρωπαϊκή (ΕΚΤ) και την Αγγλική.

Στο ίδιο μοτίβο και άλλες ευρωπαϊκές, όπως η κεντρική τράπεζα Ελβετίας, αλλά και του Καναδά και της Ιαπωνίας.
Αιτία είναι η συγκράτηση του καλπάζοντα πληθωρισμού, που σπάει τα ρεκόρ το ένα μετά το άλλο σ’ όλο τον δυτικό κόσμο, που τα τελευταία χρόνια είχε επαναπαυθεί σε πληθωρισμούς κάτω του 2%, ενώ σήμερα ξεπερνάει το 8% σε Ευρώπη και Αμερική.

Βέβαια, υπάρχουν και χώρες που βιώνουν για πολλά χρόνια πληθωρισμούς με πολύ υψηλά διψήφια νούμερα, όπως στη Νότια Αμερική, στην Τουρκία, σε κάποιες χώρες της Αφρικής. Αυτό όμως το έχουμε συνηθίσει και λόγω της απόστασης δεν επηρεάζει άμεσα τον μέσο Ευρωπαίο και Αμερικανό πολίτη. Το 8% και πλέον όμως, στο κατώφλι της πόρτας μας, πονάει πολλαπλά τα μικρά και μεσαία κυρίως εισοδήματα, δηλαδή, το 95% του πληθυσμού των κρατών που συζητούμε.

Έτσι λοιπόν, και σύμφωνα με τους δογματικούς κανόνες της οικονομικής επιστήμης, το «φάρμακο» κατά του πληθωρισμού, είναι «αδιαμφησβήτητα» η αύξηση των επιτοκίων που οδηγεί σε μάζεμα του κυκλοφορούντος χρήματος, στις εμπορικές κυρίως τράπεζες, με κίνητρο τα οφέλη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων από τα υψηλά επιτόκια καταθέσεων. Παράλληλα, αποθαρρύνει καταναλωτές και επιχειρήσεις να δανειστούν «φρέσκο» χρήμα για κατανάλωση και επενδύσεις.

Με απλά λόγια, μειώνεται τεχνητά η ζήτηση και έτσι πιστεύουμε ότι μειώνουμε άμεσα και τις τιμές. Απλά μαθηματικά δηλαδή!
Με τις σημερινές συνθήκες εμένα μου ακούγεται όπως το «πονάει δόντι… βγάζει δόντι».

Οι θιασώτες των δογματικών κανόνων της οικονομίας αυτήν τη φορά ή κάνουν πως δεν βλέπουν το σύνθετο πρόβλημα της παγκόσμιας οικονομίας ή όντως έχουν αχρωματοψία.
Αυξάνεις τα επιτόκια, όταν πράγματι έχεις μια υπερθερμαινόμενη οικονομία, όπου η ζήτηση υπερβαίνει κατά πολύ τη μέγιστη δυνατότητα της προσφοράς.

Σήμερα, είναι γεγονός, ότι η προσφορά προϊόντων και πρώτων υλών δεν μπορεί να ανταποκριθεί στη ζήτηση. Αυτό όμως δεν οφείλεται σε πραγματική αδυναμία των παραγωγικών πόρων, αλλά είναι καθαρά τεχνητή. Πανδημία και Ρωσο-Ουκρανικός πόλεμος, τον οποίο ουσιαστικά τον μετατρέψαμε σε παγκόσμιο, φέρουν αποκλειστικά τη σφραγίδα για την τεχνητή μείωση της συνολικής προσφοράς και συνεπώς την αύξηση των τιμών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τελικά προϊόντα. Εάν δεν ξεπεραστούν αυτές οι αιτίες, και στο 7% να αυξήσουν οι κεντρικές τράπεζες, και αντίστοιχα και παραπάνω οι εμπορικές, τα επιτόκια, ο πληθωρισμός σε παγκόσμιο επίπεδο θα συνεχίσει τις πολύ υψηλές του πτήσεις και σε καμία περίπτωση, ασφαλώς, δεν πρόκειται να προσγειωθεί στο 2% που ονειρεύονται στην Αμερική και την Ευρώπη.

Αντίθετα, αυτό που θα πετύχουν, με τη μείωση της ζήτησης, είναι την ύφεση στις οικονομίες τους και τον εφιάλτη του στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή την ύφεση με παράλληλο πληθωρισμό. Την έχουν βιώσει αρκετές φορές αυτή τη συνταγή, η αμερικάνικη και κατ΄ ακολουθία η παγκόσμια οικονομία, στις δεκαετίες του ΄60 και ΄70.
Απ΄ αυτήν την άποψη, προσωπικά, είμαι από του λίγους ίσως οικονομολόγους «δυτικού τύπου», που δεν χλεύασε τον Τούρκο πρόεδρο, επειδή με πολύ υψηλό πληθωρισμό (70%) όχι μόνο δεν αύξησε τα επιτόκια, αλλά συνεχώς τα μειώνει. «Ανορθόδοξο», φωνάζουν όλοι εν χορώ!

Αποτέλεσμα, το πρώτο τρίμηνο η τουρκική οικονομία να παρουσιάσει ανάπτυξη σχεδόν 8%. Αμερική και Ευρώπη την ίδια περίοδο λιγότερο από 1,5% ανάπτυξη, με έντονες τάσεις ακόμα και για ύφεση μέχρι το τέλος του χρόνου. Μα θα μου πουν κάποιοι οικονομικοτραφείς πως η λίρα υποτιμήθηκε 20% τουλάχιστον και ο πληθωρισμός ανέβηκε ακόμα υψηλότερα την ίδια περίοδο. Και εγώ τους ρωτώ πόσο σίγουροι είναι ότι με 125$ ανά βαρέλι το πετρέλαιο, με έλλειψη παγκοσμίως πρώτων υλών από Κίνα, Ρωσία, Ουκρανία, Ινδία κ.λπ. η αύξηση των επιτοκίων θα προσγείωνε τον πληθωρισμό σε μονοψήφια νούμερα στην Τουρκία και όχι μόνο; Ίσως 3- 5% από το 70%. Η ανάπτυξη όμως, το πιο πιθανό, θα ήταν πολύ κάτω του 7% του Α΄ τριμήνου με απρόβλεπτες συνέπειες στην ανεργία. Στο δίλημμα πληθωρισμός ή ανεργία ψηφίζω ανεπιφύλακτα πληθωρισμό. Καλύτερα οι πολίτες να κάνουν περικοπές, παρά να μην έχουν καθόλου εισόδημα και το κράτος να συντηρεί εκατομμύρια ανέργους.

Και όλα αυτά, όταν γνωρίζουμε ότι το πρόβλημα είναι σήμερα τεχνητό και ακούει στο όνομα του παγκόσμιου οικονομικού πολέμου που είναι πιο καταστροφικός και δομικός από τον στρατιωτικό πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Η λύση είναι μονόδρομος: άμεση παύση των εχθροπραξιών και επιστροφή στην κανονικότητα. Η κόντρα Αμερικής κατά Ρωσίας κυρίως και Κίνας εμμέσως, μόνο θύματα μπορεί να παράξει και στις πέντε ηπείρους. Η Αμερική πρέπει να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι δεν παίζει μόνη της μπάλα και ότι υπάρχουν χώρες που αναπτύσσονται εξίσου δυναμικά και αμφισβητούν τη μονοκαθεδρία των ΗΠΑ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, το μεγάλο θύμα αυτής της κόντρας, πρέπει επιτέλους να ορθώσει ανάστημα και να ακολουθήσει τη δική της ανεξάρτητη πορεία με γνώμονα τα συμφέροντα και την ευημερία των λαών της. Είναι η τρίτη σε πληθυσμό και η δεύτερη σε Ακαθάριστο Προϊόν «χώρα», με τεράστια πολιτιστική και όχι μόνο παρακαταθήκη. Σήμερα, αυτοί οι λαοί της Ε.Ε., και όχι τόσο ο αμερικάνικος, βιώνουν τεράστιες απώλειες στο διαθέσιμο εισόδημά τους, όταν μάλιστα ο μέσος όρος αυτού είναι ήδη πολύ χαμηλότερος του αντίστοιχου αμερικάνικου.

Η Ελλάδα, με τη σειρά της, αναπόφευκτα ακολουθεί τις αποφάσεις των ισχυρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αμερικής. Τι θα μπορούσε, άλλωστε, να κάνει.

Βιώνει πληθωρισμό 11%, αύξηση επιτοκίων, απειλές από την Τουρκία, αβεβαιότητα για τις επερχόμενες εκλογές, έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, μείωση πληθυσμού για 10 τουλάχιστον συναπτά έτη (400,000), χρόνια διαθρωτικά προβλήματα με δικαιοσύνη, επιτελικό στην πραγματική του διάσταση κράτος, επενδυτική βαθμίδα και υψηλό δημόσιο χρέος, άπειρο αριθμό πολύ μικρών επιχειρήσεων χωρίς πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό κ.ά.

Υπάρχουν όμως και ακτίδες φωτός: Το χρέος, αν και στο 200% του ΑΕΠ, είναι σχετικά διαχειρίσιμο, η ανάπτυξη, προς το παρόν, για το 2022 και 2023 φαίνεται ότι θα ξεπεράσει τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, υπάρχει χάρις στα χρηματοδοτικά ευρωπαϊκά εργαλεία ένας πακτωλός χρημάτων που ελπίζουμε αυτή τη φορά (ίσως και τελευταία) να αξιοποιηθεί για παραγωγικές επενδύσεις, οι πράσινες αλλαγές στην ενέργεια θα μπορούσαν με τις ΑΠΕ να ευνοήσουν τη χώρα έστω και μακροπρόθεσμα, το ΝΑΤΟ να συγκρατήσει τις όποιες ορέξεις της Τουρκίας για θερμά επεισόδια. Όλα αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά για την ελληνική οικονομία αλλά με προϋποθέσεις.

Οι Έλληνες πολίτες να συνειδητοποιήσουν ότι μόνο με τις δικές τους προσπάθειες μπορούν να αποκτήσουν το επίπεδο ευημερίας που επιθυμούν (τα αγαθά κόποις κτώνται) και οι Έλληνες πολιτικοί ότι η εξουσία δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά πρόσκαιρα τους την παραχωρεί ο λαός, για να υπηρετήσουν με τιμιότητα και διαφάνεια το κοινό συμφέρον.

Πεποίθηση μου είναι ότι μετά τη λήξη του στρατιωτικού σκέλους του Ρωσο-Ουκρανικού πολέμου τίποτα δεν θα είναι όπως πριν.
Ο πλανήτης θα βιώσει το μοίρασμα των οικονομικών συμφερόντων μεταξύ Ανατολής, με προεξέχουσα την Κίνα αλλά και Ρωσία, Ινδία, Νότια Αφρική κ.ά. (θα δούμε που θα κάτσει η μπίλια), και των κλασικών δυτικών χωρών. Η παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου ως συναλλακτικού νομίσματος θα αμφισβητηθεί, ενώ πρώτες ύλες και τελικά αγαθά θα κινούνται σε προνομιακές τιμές και με προτεραιότητα στις φίλες χώρες και των δύο βασικά πόλων.

Η Ελλάδα ξέρουμε που ανήκει, από τη συμφωνία ήδη της Γιάλτας. Ας δούμε, λοιπόν, ενωμένοι -και μέσα στα στενά νέα όρια που οι ισχυροί επαναπροσδιορίζουν- πως μπορούμε να αναβαθμίσουμε τη θέση μας. Οτιδήποτε άλλο είναι ουτοπία ή καταδίκη σε υποβάθμιση.

Καλό καλοκαίρι.

Εχουμε µπει για τα καλά στον δεύτερο µήνα του ΡωσοΟυκρανικού πολέµου και κάθε συνετός πολίτης σε αυτή την γη, προσπαθεί να καταλάβει τα πραγµατικά αίτια και κυρίως να µετρήσει τις όποιες επιπτώσεις του στην καθηµερινότητά του, αλλά και στο εγγύς, αν µην τι άλλο, µέλλον του. Και ενώ σχεδόν όλοι µας πιστεύουµε ότι ζούµε σε ένα περιβάλλον οικονοµικής και όχι µόνο παγκοσµιοποίησης, όπου κεφάλαια, αγαθά, άνθρωποι και ιδέες διακινούνται µε απίστευτη ταχύτητα και απρόσκοπτα, ξαφνικά βρισκόµαστε σε έναν πλανήτη χωρισµένο σε δύση και ανατολή, ή ορθότερα ΝΑΤΟ και Ε.Ε., κατά Ρωσίας µε τις χώρες που ανήκουν στην σφαίρα επιρροής της, όπου αγαθά, κεφάλαια, ακόµα και ειδήσεις στοχοποιούνται, ένθεν κακείθεν, γυρίζοντας την ανθρωπότητα σε µακρινές, όπως θα θέλαµε να πιστεύουµε, εποχές.

Τί συνέβη λοιπόν και φτάσαµε ως εδώ;

Η απάντηση είναι πολύπλοκη και εξαρτάται από ποια οπτική γωνία την βλέπει κανείς. Θα δώσω την δική µου πιστεύοντας, ότι αν µη τι άλλο, είναι αποστασιοποιηµένη από δογµατισµούς και οικονοµικοπολιτικά συµφέροντα, ενώ την ίδια στιγµή η ηλικία µου, µου δίνει το προνόµιο να έχω βιώσει όλα τα ιστορικά γεγονότα τα τελευταία τουλάχιστον 50 χρόνια. Ας αρχίσουµε λοιπόν µε την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης στα τέλη της 10ετίας του ‘80 και την κατάρρευση του κοµµουνιστικού µοντέλου που τόσο µίσησαν οι ∆υτικοί Σύµµαχοι του Β Παγκοσµίου Πολέµου και κυρίως οι Αµερικάνοι. Πιο µπροστά και µε την λήξη του πολέµου, µε την συµφωνία της Γιάλτας, ο κόσµος µοιράστηκε σε δύο στρατόπεδα της ∆ύσης και της Ανατολής, του καπιταλισµού και του σοσιαλισµού.
Έτσι άρχισε και ο ψυχρός πόλεµος ανάµεσα στα δύο στρατόπεδα που συχνά µετατρέπονταν σε θερµό, σε διάφορες γωνιές του πλανήτη. Κορέα, Βιετνάµ, µερικά µόνο παραδείγµατα. ∆ηµιουργήθηκε δε εξ αφορµής αυτής της αντιπαλότητας και η Βόρειοατλαντική Συµµαχία που ακούει στο όνοµα ΝΑΤΟ (1949). Στόχος η προστασία των ∆υτικών χωρών, από των εξ ανατολών κινδύνων, µιας σοσιαλιστικής χώρας, δηλαδή της Σοβιετικής Ένωσης και ενδεχοµένως και της ανερχόµενης Κίνας.

Με τον κατακερµατισµό όµως της Σοβιετικής Ένωσης και την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισµού θα περίµενε κανείς να δει και την κατάλυση του ΝΑΤΟ. Και το κραυγαλέο η ίδια η νέα Ρωσία ζήτησε µετά την Περεστρόικα, να ενταχθεί σαν µέλος του ΝΑΤΟ!! Το ΝΑΤΟ όχι µόνο δεν διαλύθηκε αλλά και «λογικά» σκεπτόµενο αρνήθηκε να κάνει µέλος του την καπιταλιστική πλέον Ρωσία. Εάν την έκανε θα έπαυε να έχει λόγο ύπαρξης. Αντίθετα προχώρησε σε ένταξη όλων των νέων κρατών που συστάθηκαν από την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουµανία, σαν κράτη που αν µη τι άλλο ήταν στη σφαίρα επιρροής βάσει του συµφώνου της Βαρσοβίας (1955), και εν συνεχεία Τσεχία, Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία. Όλα δηλαδή τα δυτικά σύνορα της Ρωσίας. Και έρχεται να αναρωτηθεί εύλογα κανείς τι σκοπούς εξυπηρετεί το ΝΑΤΟ, όταν ο στόχος της αλλαγής της Ρωσίας από το «επικίνδυνο κοµµουνιστικό» µοντέλο έχει επιτευχθεί και όταν η ίδια δέχεται να γίνει µέλος αυτής της Συµµαχίας;
Η απάντηση είναι µόνο µία. Το βαθύ στρατιωτικό κράτος της Αµερικής, ή πιο απλά, η αµυντική ή αν θέλετε η επιθετική βιοµηχανία της. Είναι το ίδιο βαθύ κράτος που σκότωσε τους Κένεντυ, δηµιούργησε δεκάδες πολέµους σε όλα τα µήκη και πλάτη αυτού του πλανήτη, δεν επιτρέπει να λυθεί το Παλαιστινιακό, το Κυπριακό, το Λιβυκό, διέλυσε την Γιουγκοσλαβία χωρίς ούτε αναφορά στο συµβούλιο ασφαλείας του ΟΗΕ, εισέβαλε στο Ιράκ άνευ αιτίας, συµβάλλοντας έτσι στη δηµιουργία του ISIS, το οποίο γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλες σχεδόν τις ισλαµικές χώρες, καταστρέφοντας ολοσχερώς την Συρία, την Λιβύη κ.λπ. Και ενώ λοιπόν, για να γυρίσουµε στα Ουκρανικά, έχει περικυκλώσει σχεδόν όλη τη Ρωσία από τα δυτικά της σύνορα, προχωράει ένα βήµα παρακάτω να εντάξει Ουκρανία και Γεωργία στην Βορειοατλαντική Συµµαχία, ξέροντας, πολύ καλά, ότι εκεί είναι οι κόκκινες γραµµές της Ρωσίας του Πούτιν. Είναι σαν να έχεις µία τραυµατισµένη (λόγω των γεγονότων της δεκαετίας του ’90) αλλά ζωντανή αρκούδα και της πετάς πέτρες, πιστεύοντας ότι έτσι ή θα την σκοτώσεις ή θα σε παρακαλάει κλαίγοντας να την αφήσεις να ζήσει.

Έχουν γραφτεί ήδη άρθρα ότι ο κος Μπάιντεν παγίδευσε τον Πούτιν, ότι δήθεν θα εντάξει την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, για να προκαλέσει την αντίδραση του και έτσι να συσπειρώσει το ΝΑΤΟ, το εγκεφαλικά νεκρό, όπως το χαρακτήρισε και ο Μακρόν και ταυτόχρονα να πλήξει την Ρωσική οικονοµία.

Ποιό είναι όµως το διαφαινόµενο αποτέλεσµα;

Μία σειρά από οικονοµικά αντίποινα της ∆ύσης, που όµως γυρίζουν µπούµερανγκ και στην ίδια τη ∆ύση και κυρίως στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγχρόνως, µία συσπείρωση των χωρών της Ασίας, κατά του ψυχρού οικονοµικού πολέµου της αµερικανικής πολιτικής. Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Ιράν, Πακιστάν, Αφγανιστάν, Ουζµπεκιστάν, Ινδονησία, Κατάρ, ακόµα και Βραζιλία και Νότια Αφρική, συσπειρώνονται σε ένα νέο οικονοµικοπολιτικό γίγνεσθαι, όπου οι συναλλαγές θα πραγµατοποιούνται σε ένα νόµισµα που δεν θα έχει να κάνει ούτε µε το δολάριο ούτε µε το ευρώ. Παράλληλα αγαθά και υπηρεσίες θα αλλάξουν διαδροµή µε προτεραιότητα τη διακίνησή τους στις χώρες επιρροής. Από ένα τέτοιο σκηνικό σίγουρα οι µεγάλοι χαµένοι θα βρεθούν να είναι η Ευρώπη και βέβαια η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στερούµενη βασικών πρώτων υλών και βεβαίως πηγών ενέργειας, θα χρειαστεί 25 τουλάχιστον χρόνια για να βρει εναλλακτικές. Με 27 δε κράτη µέλη, µε διαφορετικά συµφέροντα και κουλτούρα (Βορράς Νότος κ.λπ.) είναι ισχυρά αµφίβολο, αν µπορέσει να απορροφήσει τους κραδασµούς. Από την άλλη πλευρά, η σύµµαχος Αµερική, έχει αποδείξει και µε τους πρόσφατους δασµούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, ακόµα και στο Ελληνικό λαδάκι, ότι πάνω από όλα είναι το Αμερικάνικο συµφέρον και η επικυριαρχία της σε όλα τα επίπεδα.
Αυτό θα το νιώσει και ο Πρόεδρος Ζελένσκι για τον οποίο τα χειρότερα θα έρθουν, δυστυχώς, µετά το τέλος του πολέµου. Όταν θα βρεθεί µε µία χώρα απόλυτα ισοπεδωµένη, χωρίς οικονοµία, υποδοµές και πόρους ανασυγκρότησης. Τώρα εισπράττει τα χειροκροτήµατα, πολύ καλό σηµάδι για ηθοποιούς σε ένα ειρηνικό θέατρο. Το τελικό όµως «χειροκρότηµα» θα είναι και το καθοριστικό. Αυτό δύσκολα θα το εισπράξει, όταν θα πρέπει να γυρίσουν τέσσερα τουλάχιστον εκατοµµύρια αυτοεξόριστοι από το εξωτερικό και διπλάσιοι τουλάχιστον από το εσωτερικό. Άξιζε το κόστος θα αναρωτηθούν εύλογα οι Ουκρανοί για ένα άρθρο στο Σύνταγµα τους, που ορίζει τη συµµετοχή τους σαν µέλος του ΝΑΤΟ; Στο τέλος αντί για ΝΑΤΟ θα δουν το ∆ΝΤ και εµείς οι Έλληνες και οι Αργεντινοί, και όχι μόνο, ξέρουµε πολύ καλά τι σηµαίνει ∆ΝΤ.

Συµπεράσµατα:

Το βαθύ κράτος της Αµερικής διατηρεί το ΝΑΤΟ για να ενισχύει την πολεµική της και όχι µόνο βιοµηχανία. Ο ΡωσοΟυκρανικός πόλεµος, µαζί και µε την προσπάθεια της Αµερικής να περιορίσει την ραγδαία οικονοµική εξάπλωση της Κίνας, θέτει τις βάσεις για ένα νέο οικονοµικοπολιτικό περιβάλλον, µε νέα διεθνή συναλλακτικά νοµίσµατα και νέες διαδροµές διακίνησης αγαθών και πρώτων υλών κατά προτεραιότητα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρεθεί στη µέση αυτού του νέου ανταγωνιστικού µοντέλου και θα αργήσει, και αν τα καταφέρει τελικά, να βρει την περπατησιά της.
Kαι για να απαντήσουµε ευθέως στο ερώτηµα του τίτλου αυτού του άρθρου… ναι βρισκόµαστε µπροστά σε ένα παγκόσµιο οικονοµικό πόλεµο µε απρόβλεπτες διαστάσεις και µε την ελπίδα ότι δεν θα µετατραπεί και σε στρατιωτικό. Γιατί τότε…
Εύχοµαι το Καθολικό και το Oρθόδοξο Πάσχα, που γιορτάζουµε αυτό το µήνα της άνοιξης, να φωτίσει την καρδιά και το µυαλό αυτών που αποφασίζουν για εµάς, χωρίς εµάς, και όλα αυτά που αναφέρω παραπάνω, σαν πολύ πιθανές προοπτικές, να αποδειχτούν µόνο σαν προϊόν στη σφαίρα της φαντασίας µου.

Εύχοµαι σε όλους εσάς ψυχική και σωµατική υγεία, για αυτό µείνετε κοντά στο ΔΥΟ!Σας φροντίζουν για αυτά οι πλέον έγκριτοι επιστήµονες µας. Καλή Άνοιξη!