Ζαχαρίας Καπλανίδης
Οικονοµολόγος
Η πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση, που άρχισε από την Αμερική το 2008, και γρήγορα εξαπλώθηκε και στις 5 ηπείρους, ήταν απόρροια της κατάρρευσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος των Ηνωμένων Πολιτειών και κυρίως της ασύστολης παροχής δανείων στεγαστικών σε μη φερέγγυους πολίτες.
Όταν αυτοί άρχισαν να μην αποπληρώνουν τα δάνεια τους, η μία μετά την άλλη, οι τράπεζες, βρέθηκαν σε vertigo και με τη βοήθεια και του πανικού, σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, κατέρρευσαν κολοσσοί όπως η Lehman Brothers και όχι μόνο.
Οι συνέπειες γνωστές. Λόγω της σύνδεσης των διεθνών αγορών και κυρίως του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της ηγεμονίας του δολαρίου στις συναλλαγές και στα αποθεματικά των διεθνών τραπεζών, επακολούθησε ντόμινο οικονομικών καταρρεύσεων, με ιδιαίτερα επώδυνες συνέπειες για τα περισσότερα κράτη του πλανήτη. Τα μέτρα θεραπείας λίγο πολύ κοινά για όλες τις χώρες. Ενέσεις ρευστότητας τρισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δημοσιονομικά αποθέματα των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών, ομολογιακά δάνεια με κύριο στόχο την στήριξη των τραπεζών, αλλά και κυρίως απώλεια περιουσιών και καταθέσεων εκατομμυρίων πολιτών και φορέων όπως των Ασφαλιστικών Ταμείων. Παράπλευρη απώλεια και η αύξηση της ανεργίας, η μείωση των μισθών και η απώλεια περιουσιακών στοιχείων ακόμα και της α’ κατοικίας. Το πόσο γρήγορα επανήλθαν τα κράτη σε κάποια μορφή κανονικότητας, γιατί οι συνέπειες συνεχίζουν να υπάρχουν μέχρι σήμερα, εξαρτήθηκε από τη δημοσιονομική κυρίως ευρωστία αυτών.
Τα πλουσιότερα, που σημαίνει κυρίως με εμπορικά πλεονάσματα και υψηλή πιστοληπτική ικανότητα, κατάφεραν να εξισορροπήσουν το ντόμινο της χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης και να προστατέψουν σε ένα σημαντικό βαθμό τις τραγικές συνέπειες στις πλάτες των πολιτών τους. Σε άλλες όμως χώρες, συνέβη το αντίθετο. Και μέσα σ’ αυτές εξέχουσα θέση κατέλαβε η Ελλάδα. Τα τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα που προηγήθηκαν της παγκόσμιας κρίσης και τα χρόνια ελλείμματα στο εμπορικό ισοζύγιο, βρήκαν τη χώρα εντελώς ανοχύρωτη, σε μία τέτοια κατάρρευση που ο πλανήτης είχε να βιώσει από το μεγάλο κραχ του 1929.
Το τι επακολούθησε είναι γνωστό και οι συνέπειες ακόμα νωπές για όλους εμάς τους Έλληνες. Δεν έχει αξία να τις απαριθμήσω σε εκατομμύρια Έλληνες και να «ξύσω πληγές».
Ο στόχος αυτού του άρθρου είναι να δούμε την επόμενη ημέρα. Μετά δηλαδή από 16 χρόνια (2010-2026) σε ποιό σημείο «θεραπείας» της ελληνικής οικονομίας βρισκόμαστε και κυρίως σε ποιό επίπεδο ευημερίας του ελληνικού λαού.
Είναι γεγονός, ότι μετά τα αλλεπάλληλα μνημόνια που έφεραν κράτος και πολίτες στο επίπεδο απόλυτης πτωχοποίησης, η σημερινή εικόνα, τουλάχιστον των δημόσιων οικονομικών, είναι σαφώς πολύ καλύτερη. Από διψήφια ελλείμματα (άνω του 10%)των κυβερνήσεων της χώρας τουλάχιστον από το 2004 έως το 2010, σήμερα μπορούμε να μιλάμε για πλεονάσματα τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ και η πιστοληπτική εικόνα της χώρας να έχει βελτιωθεί από το επίπεδο «σκουπιδιών» σε επενδυτικό, με ό,τι αυτό σημαίνει για την ικανότητα του κράτους να δανείζεται και μάλιστα σε ικανοποιητικά επίπεδα επιτοκίων.
Πολύ καλά λοιπόν αυτά τα νέα για κυβέρνηση και κράτος.
Τι γίνεται όμως με την πλειονότητα των Ελλήνων πολιτών; Σε ποιό βαθμό τα καλά νέα της δημοσιονομικής σταθερότητας και ευημερίας έχουν αγγίξει τον ελληνικό λαό; Την απάντηση μας την δίνουν, αδιαμφισβήτητα, οι ίδιοι οι οικονομικοί δείκτες, τόσο της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, όσο και των διεθνών οίκων μέτρησης της ευημερίας των λαών παγκοσμίως. Ας δούμε μαζί κάποιους τουλάχιστον απ’ αυτούς:
1) Η ανεργία στον γενικό πληθυσμό παραμένει σε επίπεδα άνω του 8%, πολύ υψηλότερο του μέσου ευρωπαϊκού με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
2) Το ύψος του κατώτερου αλλά και του μέσου μισθού των Ελλήνων είναι στις τελευταίες θέσεις στην ευρωπαϊκή ένωση και σίγουρα πολύ κατώτερη του μέσου μισθού της ΕΕ.
3) Το χειρότερο είναι η αγοραστική δύναμη των μισθών της χώρας σε σχέση με την αντίστοιχη των άλλων ευρωπαϊκών. Με το ζόρι είμαστε στην 26η θέση, έχοντας από κάτω μόνο την Βουλγαρία και μάλιστα όχι για πολύ. Σ’ αυτή μάλιστα την εικόνα συμβάλει και ο καλπάζων πληθωρισμός τόσο στα ενοίκια όσο και στα είδη πρώτης ανάγκης όπως τα τρόφιμα.
4) Η δεκαετής κρίση που προηγήθηκε, όπως αναφέραμε, είχε σαν αποτέλεσμα να πληγούν πρωτίστως οι μικρές επιχειρήσεις, που αναγκάστηκαν να κλείσουν ή να πωληθούν, με συνέπεια σήμερα εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες να μην έχουν πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό, προκειμένου να ξαναεπιχειρήσουν, και παράλληλα η εγχώρια παραγωγή, να συγκεντρώνεται στα χέρια ολίγων προνομιούχων επιχειρηματιών, δημιουργώντας συνθήκες ολιγοπωλίων ακόμα και μονοπωλίων.
Η Ελληνική Κυβέρνηση, τα τελευταία χρόνια, προπληρώνει ετησίως, 5 δισεκατομμύρια ευρώ για δάνεια που λήγουν μετά το 2030, σε μια προσπάθεια
να εντυπωσιάσει τις αγορές και την διεθνή εικόνα της. Με 15 δισ. όμως (3 χρόνια χ 5 δισ.) θα μπορούσε να ενισχύσει αποτελεσματικά τον πρωτογενή τομέα, που τόσο έχει πληγεί για διάφορους και γνωστούς λόγους, τις δημόσιες δομές υγείας, την εκπαίδευση και την έρευνα, και τις εν γένει δημόσιες επενδύσεις, που θα συγκρατούσαν και την αθρόα έξοδο των νέων Ελλήνων
στο εξωτερικό. Τα οφέλη θα ήταν σίγουρα πολλαπλάσια, από ότι οι προπληρωμές μελλοντικών δανειακών υποχρεώσεων του κράτους.
Η κυβέρνηση, δυστυχώς, ευνοεί αυτές τις συνθήκες, αφού αδυνατεί να παρέμβει στην πολιτική των τραπεζών, που ενώ οι ίδιες διασώθηκαν κυρίως με τις θυσίες των πολιτών και έτσι είχαν μια δεύτερη ευκαιρία, δεν αναγνωρίζουν το ίδιο δικαίωμα σε μικρούς και πολύ μικρούς επιχειρηματίες. Αντίθετα, με πλειστηριασμούς, τους αφαιρούν συνεχώς σπίτια και επιχειρήσεις με τις ευλογίες του κράτους.
5) Ο Έλληνας πολίτης επιβαρύνεται με τους μεγαλύτερους έμμεσους φόρους σχεδόν σ’ ολόκληρη την ευρωπαϊκή ένωση αλλά και στα 38 κράτη του ΟΟΣΑ.
Ως γνωστόν οι έμμεσοι φόροι πλήττουν κυρίως τις μεγάλες μάζες των πολιτών και όχι των πλουσίων.
ΦΠΑ στο 24%, είναι από τα υψηλότερα όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως. Επίσης στα καύσιμα, που είναι και πολύ επίκαιρα, αυτά επιβαρύνονται και με ΦΠΑ αλλά και με ειδικό φόρο κατανάλωσης με αποτέλεσμα όταν το λίτρο βενζίνης στην αντλία είναι 1,80 € το 1 € πηγαίνει στο Κράτος!!
Και ούτε συζήτηση για μείωση αυτού του ποσού. Μεταθέτει το πρόβλημα στην «αισχροκέρδεια» των πρατηριούχων, με πλαφόν στο κέρδος τους, που όμως δεν ξεπερνά τα 12 λεπτά.
6) Σ’ όλα αυτά τα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων αναγκάστηκαν να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς πάνω από 500.000 Έλληνες, κυρίως νέοι, και μάλιστα μορφωμένοι. Το αποτέλεσμα γνωστό σε όλους μας. Σήμερα ψαχνόμαστε για εξειδικευμένο προσωπικό σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Το κακό είναι ότι αυτές οι διαρροές συνεχίζονται και σήμερα, καθαρά για λόγους οικονομικούς.
7) Απόρροια όλων αυτών των παραπάνω παραγόντων είναι ίσως η μεγαλύτερη απειλή και για την ελληνική οικονομία αλλά και την εν γένει ευτυχία του Έλληνα απλού πολίτη: Το δημογραφικό. Από 120 – 130.000 γεννήσεις, προ κρίσης, ετησίως, φτάσαμε τις 70.000 (έναντι 120.000 θανάτων ετησίως). Οι προβλέψεις καταλήγουν ότι έως το τέλος του αιώνα οι Έλληνες πολίτες δεν θα ξεπερνούν τα 6,5 εκατομμύρια. Από την μία πλευρά δηλαδή, η διαφυγή των Ελλήνων στο εξωτερικό, και από την άλλη η μείωση των γεννήσεων, καταστρατηγούν όχι μόνο την ύπαρξη μας σαν πολίτες αυτής της χώρας αλλά και την ανάπτυξη και την ευημερία, αφού χωρίς εργατικό δυναμικό, το ενδιαφέρον για επενδύσεις, και μάλιστα ξένες, θα πέσει πολύ χαμηλότερα από τα ήδη χαμηλά επίπεδα που βρίσκεται σήμερα.
8) Τέλος το επίπεδο ευημερίας και ικανοποίησης ενός λαού, δεν εξαρτάται μόνο από το οικονομικό επίπεδο και τους αντίστοιχους δείκτες, επηρεάζεται άμεσα και από το επίπεδο των υπηρεσιών που λαμβάνει από την λειτουργία του κράτους όπως π.χ. η γραφειοκρατία, η δικαιοσύνη, η αίσθηση του κράτους δικαίου, η διαφάνεια σε όλες τις πτυχές της δημόσιας διοίκησης, το επίπεδο των υποδομών και η ασφάλεια σε αυτές, το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα, το εκπαιδευτικό σύστημα και η αξιοκρατική προώθηση πολιτών σε θέσεις του Δημοσίου και πολλά άλλα. Πιστεύω ότι και εσείς συμφωνείτε μαζί μου, και χωρίς διάθεση κομματικής τοποθέτησης, ότι η χώρα μας σε τίποτα από τα παραπάνω δεν παίρνει ικανοποιητικό έστω βαθμό. Γίνονται, για να μην είμαστε ιδιαίτερα πεσιμιστές κάποια βήματα, αλλά με ταχύτητες που δυστυχώς τα διεθνή γεγονότα μας ξεπερνάνε.
Η παρούσα αλλά και οι μελλοντικές κυβερνήσεις πρέπει να καταλάβουν, ότι δεν αρκεί να ευημερούν τα δημοσιονομικά με υψηλά πλεονάσματα και αποθεματικά.
Πρέπει να ευημερεί και ο λαός και κυρίως ο λαός. Γιατί όπως αναλύσαμε και παραπάνω, όταν αυτός δυστυχεί και καταφεύγει στο εξωτερικό, και όταν οι γεννήσεις διαρκώς μειώνονται, τότε κανένα μέτρο κυβερνητικό δεν θα μπορέσει να εξασφαλίσει ούτε την δημοσιονομική σταθερότητα ούτε και την ευημερία.
Παράλληλα, φαινόμενα όπως η βία στους νέους, στις γυναίκες, στα πανεπιστήμια αλλά και γενικώς κάθε μορφή βίας, θα εξαπλώνεται, δηλητηριάζοντας τον κοινωνικό και παραγωγικό ιστό της χώρας.
Ακούω συχνά τον Υπουργό προστασίας του πολίτη, να αναφέρει ότι πρέπει να διερευνήσουμε τα αίτια της αύξησης κάθε μορφής βίας. Για εμάς είναι ξεκάθαρα και τα αναφέραμε.
Το πρόβλημα δεν είναι η ανεύρεση των αιτίων αλλά η θεραπεία αυτών.
Και σήμερα είναι αδιαμφισβήτητο, ότι το κράτος ευημερεί αλλά ο λαός πτωχεύει. Το έδειξε και επίσημη έρευνα, ανεξάρτητου διεθνούς φορέα, ότι το 65% των Ελλήνων, έχουν την αίσθηση της πτωχοποίησης, ποσοστό χειρότερο σ´ όλη την ΕΕ.
Συμπέρασμα:«δεν είναι στραβός ο γιαλός (εξωτερικό περιβάλλον) αλλά εμείς στραβά αρμενίζουμε».
Περιμένουμε και τα δικά σας σχόλια με θερμή παράκληση χωρίς υπερβολική φρασεολογία.
Σ’ αυτή τη λογική θα αναρτήσουμε στα social media του περιοδικού και τις δικές σας απόψεις.
Email: z.ka@women-in-business.gr
