Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Όλοι γνωρίζουν ότι το κάπνισμα σχετίζεται με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τις πνευμονοπάθειες και τον καρκίνο, όμως λίγοι συνειδητοποιούν ότι μπορεί να πλήξει και τα μάτια.

«Οι τοξίνες που παράγονται κατά το κάπνισμα εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και, μέσω αυτής, φτάνουν σε όλα τα όργανα και τους ιστούς του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των οφθαλμών», εξηγεί ο Χειρουργός-Οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU Medical School).

Μελέτες έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι ορισμένα επιβλαβή μόρια που περιέχει ο καπνός των τσιγάρων δρουν ερεθιστικά στον επιπεφυκότα, την διαφανή μεμβράνη που καλύπτει εξωτερικά τον οφθαλμικό βολβό και επιστρώνει εσωτερικά τα βλέφαρα. Πολλά συστατικά του καπνού, εξάλλου, μπορεί να οδηγήσουν σε οξεία συστολή των οφθαλμικών αρτηριών, μειώνοντας τη ροή αίματος στο μάτι.

Επιπλέον, η νικοτίνη και το μονοξείδιο του άνθρακα επιταχύνουν την αθηροσκλήρωση στις οφθαλμικές αρτηρίες και επεμβαίνουν στην ισορροπία των λιπιδίων, διεγείροντας την συσσώρευση λιπωδών ιζημάτων στα τοιχώματα των αρτηριών. Ο καπνός των τσιγάρων περιέχει επίσης ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν οξειδωτικές βλάβες στον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών, καθώς και βαρέα μέταλλα (όπως το κάδμιο, ο μόλυβδος και ο χαλκός) τα οποία μπορεί να συσσωρευθούν στον φυσικό φακό τους.

«Όλες αυτές οι επιδράσεις, μακροπρόθεσμα έχουν σοβαρές συνέπειες στην υγεία των ματιών», τονίζει ο δρ Κανελλόπουλος. Και εξηγεί ποιες παθήσεις είναι πιθανόν να προκληθούν ή να επιδεινωθούν από το κάπνισμα.

Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας

Οι καπνιστές διατρέχουν 2 έως 3,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να την εκδηλώσουν σε σύγκριση με τους μη καπνιστές. Ο κίνδυνος είναι δοσοεξαρτώμενος, δηλαδή όσο περισσότερα τσιγάρα καπνίζει κάποιος και επί όσο περισσότερα χρόνια, τόσο περισσότερο κινδυνεύει. Κατά την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας καταστρέφεται το κεντρικό σημείο του αμφιβληστροειδούς χιτώνα, που είναι υπεύθυνο για την κεντρική και τη λεπτομερή όραση. Η συνέπεια είναι θόλωμα της όρασης και δημιουργία μαύρης σκιάς στο κέντρο του οπτικού πεδίου.

Καταρράκτης

Ο καταρράκτης είναι η πάχυνση και το θόλωμα του φυσικού, διαυγούς φακού του ματιού. Αναπτύσσεται σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου. Οι πιθανότητες να εκδηλωθεί είναι διπλάσιες σε όσους καπνίζουν περισσότερα από 20 τσιγάρα ημερησίως, απ’ όσες στους μη καπνιστές. Επιπλέον, στους καπνιστές μπορεί να εκδηλωθεί και σε νεότερες ηλικίες από το αναμενόμενο, ακόμα και σε 50άρηδες. Και αυτό, γιατί η ανάπτυξή του επιταχύνεται λόγω της συσσώρευσης στον φακό του ματιού των βαρέων μετάλλων που περιέχει ο καπνός των τσιγάρων.

Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Η πάθηση αυτή είναι επιπλοκή του σακχαρώδους διαβήτη. Προκαλείται όταν τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν με αίμα τον αμφιβληστροειδή, υφίστανται βλάβες από τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου. Η βλάβη έχει ως συνέπεια διαφυγή υγρού ή αίματος και δημιουργία ουλώδους ιστού, ο οποίος διαταράσσει τις εικόνες που στέλνει ο αμφιβληστροειδής στον εγκέφαλο. Αν η κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει στην τύφλωση. Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αμφιβληστροειδοπάθειας, κυρίως στους πάσχοντες από τύπου 1 διαβήτη, διότι μειώνει την παροχή οξυγόνου στα μάτια. Επιπλέον, παρεμποδίζει τη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης (σακχάρου) του αίματος.

Οπτική νευροπάθεια

Οι καπνιστές έχουν 16 φορές περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν προβλήματα στο οπτικό νεύρο, σε σύγκριση με τους μη καπνιστές. Μάλιστα συχνά τα εκδηλώνουν σε νεότερη ηλικία (έως και 12 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι οι μη καπνιστές). Το οπτικό νεύρο συνδέει το μάτι με τον εγκέφαλο και οι βλάβες σε αυτό οδηγούν σε μη αναστρέψιμη απώλεια της όρασης. Οι βλάβες αναπτύσσονται όταν αποφραχθούν εν μέρει ή πλήρως τα αιμοφόρα αγγεία που το τροφοδοτούν με αίμα. Το κάπνισμα μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο για γλαύκωμα, το οποίο επίσης επηρεάζει το οπτικό νεύρο.

Οπτική νευρίτιδα

Η οπτική νευρίτιδα εκδηλώνεται όταν αναπτύσσεται φλεγμονή στις νευρικές ίνες του οπτικού νεύρου. Η φλεγμονή βλάπτει την όραση. Το κάπνισμα επιδεινώνει την κατάσταση, λόγω της έλλειψης οξυγόνου που προκαλεί το μονοξείδιο του άνθρακα που εισπνέουν οι καπνιστές από τον καπνό.

Θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων (στο 85%) οφείλεται στον υπερθυρεοειδισμό, συνήθως στη νόσο του Graves. Είναι ένα φλεγμονώδες αυτοάνοσο νόσημα που προκαλεί διόγκωση των μυών, του λίπους και του συνδετικού ιστού των ματιών. Τα μάτια μπορεί να παρουσιάσουν οίδημα, να προεξέχουν (εξόφθαλμος) ή να έχουν πρόπτωση των βλεφάρων. Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια εκδηλώνεται με πόνο, δακρύρροια, διπλωπία και ελάττωση της όρασης. Μερικές φορές οι βλάβες είναι μη αναστρέψιμες. Το κάπνισμα μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση και να εντείνει την απώλεια της όρασης.

Ραγοειδίτιδα

Η ραγοειδίτιδα είναι φλεγμονή στον ραγοειδή χιτώνα, δηλαδή στο μεσαίο από τα τρία στρώματα από τα οποία αποτελείται το μάτι. Εκδηλώνεται στο ένα μάτι ή και στα δύο, με κοκκίνισμα, πόνο, ευαισθησία στο φως, θολή όραση, εμφάνιση μαύρων κηλίδων που αιωρούνται στο οπτικό πεδίο και μειωμένη όραση. Το κάπνισμα έχει αιτιολογική συσχέτιση με την ραγοειδίτιδα και αυξάνει κατά τουλάχιστον 2,2 φορές τον κίνδυνο αναπτύξεώς της.

Υπαρκτός και μάλιστα υψηλός είναι ο κίνδυνος μετάδοσης μυκητιάσεων από τη χρήση προσωπικών αντικειμένων άλλων ανθρώπων, ακόμα και αν αυτοί είναι μέλη της ίδιας οικογένειας.

«Οι πετσέτες προσφέρουν το τέλειο περιβάλλον τόσο για την ανάπτυξη βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών, όσο και για τον πολλαπλασιασμό τους, αφού παραμένουν συνήθως υγρές σε ένα ζεστό περιβάλλον. Η εσφαλμένη χρήση τους από το ίδιο το άτομο μπορεί να γίνει αιτία μόλυνσης σε διάφορα σημεία του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του προσώπου, η δε κοινή χρήση τους αιτία μεταφοράς τους σε άλλους», τονίζει η Βιοπαθολόγος – Μικροβιολόγος δρ Ελένη Μπαλαμπάνη.

Η καντιντίαση εμφανίζεται συχνότερα σε περιοχές του σώματος που είναι πιο ζεστές και υγρές, όπως οι μηροβουβωνικές πτυχές, οι μασχάλες, τα νύχια των χεριών και ο βλεννογόνος του στόματος. Στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστεί και κάτω από το στήθος ή ακόμα και στον κόλπο.

Αυξημένες πιθανότητες μόλυνσης από Candida έχουν όσοι υποφέρουν από συγκεκριμένες παθήσεις, μεταξύ αυτών η παχυσαρκία και ο διαβήτης, όσοι έχουν ένα ανοσοποιητικό σύστημα που δεν λειτουργεί επαρκώς, οι πάσχοντες από άλλες δερματοπάθειες (π.χ. ψωρίαση), όσοι λαμβάνουν αντιβιοτικά ή στεροειδή φάρμακα ή υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία και οι γυναίκες που εγκυμονούν.

Τα δερματόφυτα είναι ένα άλλο είδος μυκήτων, τα οποία προσβάλλουν το δέρμα, το τριχωτό της κεφαλής και τα νύχια κυρίως των κάτω άκρων. Σε αυτά ξενιστής μπορεί να είναι ένα ζώο (σκυλάκι, γατάκι, κουνελάκι κλπ) ή άνθρωπος.

Ο πιο συχνός τύπος μυκητίασης που προκαλούν είναι το λεγόμενο «πόδι του αθλητή». Αυτός επηρεάζει κυρίως το δέρμα ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών, το οποίο γίνεται λευκό και αρχίζει να ξεφλουδίζει, αλλά και τα πέλματα.

«Μια σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό μυκητίαση είναι η tinea faciei, η οποία προκαλείται επίσης από δερματόφυτα και επηρεάζει το δέρμα του προσώπου. Στα παιδιά και στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του, συμπεριλαμβανομένου του άνω χείλους και του πηγουνιού. Στους άνδρες, η πάθηση είναι γνωστή ως tinea barbae όταν εμφανίζεται στην επιφάνεια του προσώπου που φυτρώνουν τα γένια, εξηγεί η δρ Μπαλαμπάνη.

Βασικοί κανόνες πρόληψης των μυκητιάσεων

• Να στεγνώνετε καλά το δέρμα μετά το πλύσιμο/μπάνιο.
• Να μην περπατάτε ξυπόλητοι σε κοινόχρηστους χώρους, ειδικά σε μέρη που είναι βρεγμένα ή υγρά.
• Να πλένετε τακτικά τις κάλτσες, τα ρούχα και τα κλινοσκεπάσματα.
• Να μην κόβετε πολύ κοντά τα νύχια, ούτε στρογγυλά και να τα λιμάρετε με προσοχή για να μην τραυματιστεί το δέρμα, από όπου μπορούν να εισέλθουν οι μύκητες.
• Να φοράτε φαρδιά ρούχα από υφάσματα που αναπνέουν ώστε να απομακρύνεται η  υγρασία από το δέρμα.
• Να διατηρήστε το σάκχαρό σας σε φυσιολογικά επίπεδα.

«Εξυπακούεται ότι στην περίπτωση μυκητίασης από ανθρωπόφιλο μύκητα  θα πρέπει να γίνεται προληπτικός έλεγχος όλων των μελών της οικογένειας και να ακολουθείται από όσους είναι θετικοί η ενδεδειγμένη αγωγή», καταλήγει η δρ Ελένη Μπαλαμπάνη.

«Για να προλάβει κανείς τα καρδιολογικά προβλήματα θα πρέπει να κάνει τακτικές προληπτικές εξετάσεις, να διακόψει οριστικά το κάπνισμα, να αφήσει πίσω του την καθιστική ζωή και να ξεκινήσει γυμναστική, να ελέγχει το σωματικό βάρος και την αρτηριακή του πίεση και φυσικά να προσέχει τη διατροφή του», αναφέρει ο δρ Ιωάννης Παληός, MD, PhD, Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής τμήματος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς στο Metropolotan Hospital.

Τακτικές καρδιολογικές εξετάσεις

Οι προληπτικές εξετάσεις πέρα από τις κλασικές αιματολογικές εξετάσεις περιλαμβάνουν τον καρδιολογικό έλεγχο. Αυτός ξεκινάει πάντα με την κλινική εξέταση από τον καρδιολόγο και το αναλυτικό ιστορικό τόσο το δικό μας όσο και της οικογένειάς μας. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα μας δίνει τις πρώτες πληροφορίες σχετικά με την καρδιά, μας δίνει στοιχεία για τον ρυθμό της καρδιάς, τη συχνότητα, την παρουσία αρρυθμίας ή την παρουσία ισχαιμίας στην ηρεμία. Ωστόσο συχνά αυτό δεν είναι αρκετό και απαιτείται ηχοκαρδιογράφημα της καρδιάς, το λεγόμενο triplex καρδιάς που μας δίνει στοιχεία σχετικά με τις διαστάσεις της, το πάχος των τοιχωμάτων, τη συστολική λειτουργία της, τις καρδιακές βαλβίδες, την πιθανή παρουσία υγρού καθώς και πληροφορίες σχετικά με τη θωρακική αορτή.

Συχνά σε ανθρώπους που έχουν παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, η αυξημένη αρτηριακή πίεση, η αυξημένη χοληστερίνη, το οικογενειακό ιστορικό και κάποιο ενόχλημα απαιτείται δοκιμασία κόπωσης σε κυλιόμενο τάπητα, το γνωστό test κόπωσης. Σε περίπτωση που κάποιος δεν μπορεί να πραγματοποιήσει το test κόπωσης και κατά την κρίση του καρδιολόγου απαιτείται εξέταση για τον έλεγχο της αιμάτωσης της καρδιάς, πραγματοποιούνται ειδικές εξετάσεις όπως η αξονική στεφανιογραφία, το σπινθηρογράφημα του μυοκαρδίου, το ηχοκαρδιογράφημα με κόπωση, γνωστό ως stress echo, και η μαγνητική τομογραφία καρδιάς με κόπωση, γνωστή ως stress ΜRI.

Ο καρδιολόγος πολλές φορές βάσει των υπόλοιπων ευρημάτων μπορεί να ζητήσει επιπλέον εξετάσεις όπως είναι η 24ωρη καταγραφή του ΗΚΓ, γνωστή ως holter ρυθμού, σε περίπτωση αρρυθμιών, η 24ωρη καταγραφή της πίεσης σε περιπτώσεις διακύμανσης της αρτηριακής πίεσης και άλλες πιο εξειδικευμένες εξετάσεις εφόσον τις κρίνει απαραίτητες.

Οριστική διακοπή του καπνίσματος

Το κάπνισμα οδηγεί σε σοβαρές καρδιαγγειακές παθήσεις, κυρίως σε εμφράγματα του μυοκαρδίου και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Προκαλεί επίσης παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και αποδεδειγμένα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Το παθητικό κάπνισμα έχει παρόμοιες δραματικές συνέπειες στην υγεία μας.

Η ανάγκη επομένως να κόψουμε το κάπνισμα είναι σημαντική τόσο για εμάς όσο για τους ανθρώπους γύρω μας. Η διακοπή του καπνίσματος είναι μια δύσκολη διαδικασία, καθώς υπάρχουν πολλοί λόγοι που καπνίζει κανείς όπως ο εθισμός στη νικοτίνη, το άγχος και, πολύ συχνά, η συνήθεια. Ωστόσο, όταν κανείς αποφασίσει να κόψει το κάπνισμα μπορεί να βγει νικητής και να απαλλαγεί από αυτή την καταστροφική συνήθεια.

Γυμναστική

Η σωματική άσκηση ωφελεί τον οργανισμό με πολλούς τρόπους:

1. Δυναμώνει την καρδιά
2. Μειώνει τη χοληστερίνη
3. Μειώνει την αρτηριακή πίεση
4. Βελτιώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
5. Μειώνει το σωματικό βάρος
6. Δυναμώνει τους μυς, τα οστά και τις αρθρώσεις
7. Βελτιώνει την αντοχή
8. Μειώνει το άγχος
9. Βελτιώνει τον ύπνο
10. Ενισχύει την αυτοπεποίθηση.

Επομένως είναι πολύ σημαντικό να βάλουμε τη γυμναστική στις καθημερινές συνήθειες. Προτείνεται ήπια αερόβια γυμναστική διάρκειας τουλάχιστον 30 λεπτών και τουλάχιστον 4 φορές την εβδομάδα, όπως, για παράδειγμα, το κολύμπι, το ποδήλατο, το γρήγορο περπάτημα, κ.λπ.

Προσοχή στη διατροφή

«Η κατάλληλη διατροφή και η απώλεια σωματικού βάρους μπορούν να σας βοηθήσουν να μειώσετε τη χοληστερίνη, το σάκχαρο και την αρτηριακή σας πίεση. Χάνοντας μόνο το 10% του βάρους σας, θα μειώσετε σημαντικά την αρτηριακή σας πίεση αλλά και τον κίνδυνο εμφάνισης ενός μελλοντικού καρδιακού επεισοδίου.

Αποφύγετε να τρώτε τροφές πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά όπως το κρέας με ορατό λίπος, τα πουλερικά με πέτσα, τα λουκάνικα, τα αλλαντικά, το βούτυρο, τηγανητές τροφές όπως οι πατάτες, οι πλούσιες σε λιπαρά κρέμες γάλακτος και οι κάθε φύσης μαργαρίνες», επισημαίνει ο ιατρός.

Λιχουδιές όπως οι σφολιάτες, τα κρουασάν, τα γλυκά, τα γεμιστά μπισκότα και τα τσιπς καλό είναι να καταναλώνονται από σπάνια έως καθόλου. Αποφύγετε επίσης να τρώτε αλάτι και αλατισμένα τρόφιμα όπως παστά, καπνιστά, κονσέρβες, αλατισμένους ξηρούς καρπούς καθώς είναι γνωστό πως η αυξημένη πρόσληψη άλατος ανεβάζει την αρτηριακή πίεση.
Προσπαθήστε να τρώτε τρόφιμα πλούσια σε Ω-3 και Ω-6 λιπαρά οξέα όπως ο σολομός, ο τόνος, οι σαρδέλες, τα καρύδια και ο λιναρόσπορος. Προτιμάτε περισσότερο τρόφιμα πλούσια σε μονοακόρεστα λιπαρά όπως το ελαιόλαδο και τα αμύγδαλα καθώς και τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες όπως τα λαχανικά, τα φρούτα, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης.

«Ναι σε τακτικές προληπτικές εξετάσεις, στην οριστική διακοπή του καπνίσματος, στη γυμναστική, στον έλεγχο του σωματικού βάρους, στον έλεγχο της πίεσης, στην προσεγμένη διατροφή.
Όχι σε κρέας με ορατό λίπος, πουλερικά με πέτσα, λουκάνικα, αλλαντικά, βούτυρο, τηγανητές τροφές όπως οι πατάτες τηγανητές, πλούσιες σε λιπαρά κρέμες γάλακτος, κάθε φύσης μαργαρίνες, σφολιάτες, κρουασάν, γλυκά, γεμιστά μπισκότα, τσιπς, αλάτι και αλατισμένα τρόφιμα όπως παστά, καπνιστά, κονσέρβες, αλατισμένους ξηρούς καρπούς», καταλήγει ο κ. Παληός.