Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε καθημερινά;

Ο Εθνικός Διατροφικός Οδηγός συστήνει οι ενήλικες να καταναλώνουν καθημερινά 8-10 ποτήρια υγρών, εκ των οποίων τα 6-8 να είναι νερό.

Μία άλλη σύσταση είναι τα ml νερού που πίνουμε καθημερινά να είναι όσες και οι θερμίδες που καταναλώνουμε.

Οι συστάσεις αυτές αφορούν τον γενικό πληθυσμό και τροποποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.

Για παράδειγμα, οι αθλητές που χάνουν σημαντική ποσότητα υγρών στις προπονήσεις και τους αγώνες λόγω της διαδικασίας της εφίδρωσης, πρέπει να αναπληρώνουν την ποσότητα αυτή μέσω της κατανάλωσης νερού.

Οι ασθενείς με νεφρική ή καρδιακή ανεπάρκεια, σε ορισμένες περιπτώσεις, πρέπει να περιορίζουν την κατανάλωση νερού σύμφωνα με τις συστάσεις των θεραπόντων ιατρών.

Πρακτικές συμβουλές για να αυξήσουμε την πρόσληψη νερού

Η Μελίνα Τσαγκατάκη – Τσιρίγγα, MSc Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Επιστημονική συνεργάτης της Βιοκλινικής Αθηνών, συμβουλεύει:

1) Έχετε πάντα μαζί σας νερό διαθέσιμο. Χρησιμοποιείστε ένα παγούρι αντί για πλαστικό μπουκάλι που είναι βλαβερό για το περιβάλλον και δεν πρέπει να ξαναγεμίζεται. 2) Αρωματίστε το νερό με φρούτα, λαχανικά και μυρωδικά για να σας είναι πιο ευχάριστη η κατανάλωσή του.

3) Παρακολουθήστε την κατανάλωση νερού που κάνετε. Τα παγούρια και τα θερμός είναι πολύ εξυπηρετικά, καθώς ανάλογα με το μέγεθος μπορείτε να βάλετε στόχο να καταναλώσετε π.χ. 2 ή 3 τέτοια παγούρια μέσα στην ημέρα.

4) Εάν δεν καταναλώνετε επαρκείς ποσότητες υγρών, προσπαθήστε να αυξήσετε σταδιακά την ημερήσια κατανάλωσή σας. Ξεκινήστε προσθέτοντας 1 ποτήρι κάθε 3-4 μέρες επιπλέον της κατανάλωσης που ήδη κάνετε.

9 Απριλίου, 2023
H επικινδυνότητα και η τοξικότητα των προϊόντων νανοτεχνολογίας
Οι έννοιες της επικινδυνότητας και της τοξικότητας -στις οποίες θα αναφερθούμε παρακάτω- των καταναλωτικών προϊόντων, και ειδικά αυτών που σχετίζονται άμεσα με την υγεία μας, αποτελούν αντικείμενο μελετών και συζητήσεων τόσο στην ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και στους ελεγκτικούς οργανισμούς εγκρίσεως των προϊόντων αυτών.

Ξεκινώντας από τις βασικές έννοιες του κινδύνου και της εκτίμησης του κινδύνου, θα ορίσουμε τι είναι κίνδυνος και τι εκτίμηση κινδύνου.

Κίνδυνος (risk) είναι ο συνδυασμός της πιθανότητας να συμβεί κάτι σε σχέση με τη σοβαρότητα του παράγοντα κινδύνου.

Εκτίμηση κινδύνου (risk assessment) είναι η αναγνώριση και αξιολόγηση της επικινδυνότητας παραγόντων κινδύνου και συνδέεται με την έκθεση σε αυτούς, αν, π.χ., μια ουσία ή ένα προϊόν προορίζεται για θεραπευτική εφαρμογή αξιολογείται με βάση τη σχέση κινδύνου προς το όφελος που προκύπτει (risk / benefit ratio). Η αποτελεσματική δυνατότητα εκτίμησης του κινδύνου (risk assessment) σχετίζεται με το επίπεδο του συστήματος ποιότητας που θα εφαρμοστεί για την παρασκευή του προϊόντος.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η ποιότητα των προϊόντων διαμορφώνεται και ενσωματώνεται σε όλα τα σταδια της ζωής τους, από την παραγωγή, το στάδιο συσκευασίας, αποθήκευσης, διανομής έως τη χρήση τους από τον καταναλωτή.

Το Σύστημα Διασφάλισης Ποιότητας μπορεί να θεωρηθεί ως ένα παραγωγικό σύστημα που συνδυάζει και αξιοποιεί διάφορα μέσα και συντελεστές παραγωγής, όπως:
- Ανθρώπινο δυναμικό
- Τεχνογνωσία
- Πρώτες ύλες και υλικά
- Κτιριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις
Όσον αφορά τον τομέα της υγείας και των φαρμάκων, αλλά και γενικότερα των προϊόντων υγείας, θα πρέπει να αναφέρουμε την έννοια της επικινδυνότητας, η οποία σχετίζεται με την πιθανότητα να εκδηλωθεί βλάβη στον οργανισμό από την έκθεσή του κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες σε φυσικούς, χημικούς ή και βιολογικούς παράγοντες.

Η τοξικότητα είναι το αποτέλεσμα της έκθεσης του οργανισμού σε βλαπτικούς παράγοντες και μπορεί να είναι τοπική ή συστηματική ή να εκδηλωθεί, π.χ., με αλλεργικές αντιδράσεις. Επίσης,μπορεί να επηρεάσει τις φυσιολογικές λειτουργίες συστημάτων του οργανισμού, π.χ. το αναπνευστικό σύστημα, ή και να οδηγήσει σε συσσωρευτική δράση, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί σε μέλλοντα χρόνο ή και να οδηγήσει σε μεταλλάξεις ή σε ενεργοποίηση βιοχημικών μονοπατιών, με αποτελεσμα την εμφάνιση νόσων.

Τα παραπάνω εισαγωγικά αποτελούν σύνοψη απόψεων επιστημονικών τομέων, που σχετίζονται με την ποιότητα των καταναλωτικών προϊόντων και προφανώς και των φαρμάκων και των προϊόντων υγείας, καθώς και με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς έγκρισης αυτών. Η συσσωρευμένη επιστημονική γνώση και οι διαδικασίες των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών ελεγκτικών μηχανισμών διασφαλίζουν την ποιότητα και την ασφάλεια των προϊόντων και ιδιαίτερα των φαρμάκων και των προϊόντων υγείας που κυκλοφορούν με βάση τις υπάρχουσες γνώσεις και τα πρωτόκολλα μελετών.

Η εξέλιξη των γνώσεων στην επιστήμη και η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχουν δημιουργήσει αναδυόμενους τομείς στην έρευνα, όπως η νανοτεχνολογία και η ανάπτυξη νανοσυσκευών και νανοσυστημάτων. Νανοτεχνολογία είναι το διεπιστημονικό πεδίο που αφορά την ανάπτυξη και τη χρήση υλικών με τα οποία μπορούν να παρασκευασθούν συσκευές και προϊόντα που έχουν διαστάσεις της τάξης του δισεκατομμυριοστού του μέτρου (10 ^-9 = 0, 000000001).

Τα προϊόντα νανοτεχνολογίας ειδικά στον τομέα της υγείας, και ειδικότερα στη φαρμακευτική αντιμετώπιση των νόσων, έχουν συμβάλει αποτελεσματικά στη θεραπεία και στην ελαχιστοποίηση των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμακολογικά δραστικών μορίων. Εκείνο το οποίο μας ενδιαφέρει είναι αν ο βαθμός επικινδυνότητας, και κατά συνέπεια η τοξικότητα των νανοσυστημάτων, όταν αυτά υπάρχουν στο περιβάλλον, και στα οποία μπορεί να εκτεθούν οι άνθρωποι ή οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας, είναι υπαρκτός και κατά πόσο επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία. Δεν υπάρχουν σαφείς απαντήσεις στο ερώτημα αυτό, αλλά το γεγονός ότι υπάρχει ως ερώτημα θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς έρευνας και προστασίας εκ μέρους της πολιτείας, αλλά και την ενημέρωση των πολιτών για τις πιθανές βλαπτικές συνέπειες από την έκθεσή τους σε νανοδομές και νανοσωματιδία, τα οποία υπάρχουν στο περιβάλλον.

Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η επικινδυνότητα και η τοξικότητα δεν αφορούν τα προϊόντα υγείας, τα οποία είναι εγκεκριμένα και χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των νόσων ή τη διάγνωση και την απεικόνιση έπειτα από χορήγηση στον οργανισμό και για τα οποία υπάρχουν τεκμηριωμένες μελέτες ασφάλειας και οδηγίες χρήσης.

Η επικινδυνότητα αναφέρεται στην έκθεση του ανθρώπινου οργανισμού σε νανοσυστήματα και νανοδομές χωρίς προστασία ή ενημέρωση, σε χώρους όπου αυτά μπορούν να υπάρχουν λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Μπορούμε να πούμε ότι αποδείξεις επικινδυνότητας από νανοσωματίδια μέσα από τεκμηριωμένες και ολοκληρωμένες μελέτες δεν υπάρχουν. Η επικινδυνότητα έκθεσης σε αυτά θα πρέπει να εξετάζεται. Μελέτες σε πειραματόζωα φαίνεται να φανερώνουν τη δυνατότητα των νανοσυστημάτων να εισέρχονται γρηγορότερα στον ανθρώπινο οργανισμό κατά τη μη ελεγχόμενη έκθεσή του σε αυτά (περιβάλλον) και η πιθανή τους τοξικότητα φαίνεται να οφείλεται στη μεγάλη συνολική επιφάνειά τους, αν συγκριθούν με σωματιδία ίδιας μάζας αλλά μεγαλύτερων διαστάσεων. Η αναπνευστική οδός φαίνεται να είναι εύκολος τρόπος εισαγωγής τους, ενώ η «αεροδυναμική» τους φαίνεται να επηρεάζει τον βαθμό διεισδυτικότητάς τους στον οργανισμό. Η γαστρεντερική οδός φαίνεται να αποτελεί, επίσης, πύλη εισόδου των νανοσυστημάτων στον οργανισμό, όπου μέσω του σώματος, ακόμα και μέσω του οσφρητικού νεύρου, θα μπορούσαν να μεταφερθούν στον εγκέφαλο.

Αναφέρονται τα νανοσωματίδια του οξειδίου του τιτανίου τα οποία μελετήθηκαν και έδειξαν την πιθανότητα εισόδου από την επιδερμίδα, χωρίς όμως να φαίνεται να οδηγούνται βαθύτερα σε ιστούς. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι τα πειραματικά δεδομένα δεν θεωρούνται ισοδύναμα των πραγματικών συνθηκών.

Η επαγρύπνηση για την έγκριση προϊόντων ναοτεχνολογίας απαιτείται στις ΗΠΑ. ο εγκριτικός οργανισμός φαρμάκων και τροφίμων (FDA), το Εθνικό Ινστιτούτο Ασφάλειας και Υγιεινής κατά την εργασία (National Institute of Safety Health, NIOSH) και η Υπηρεσία περιβαντολλογικής προστασίας έχουν ευαισθητοποιηθεί στη μελέτη και στον έλεγχο της επικινδυνότητας των νανοσυστημάτων και των νανοδομών που βρίσκονται στο περιβάλλον και στους χώρους εργασίας, ώστε να δημιουργηθεί το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο. Ο NIOSH έχει εκδώσει οδηγία για τους εργαζομένους σε προϊόντα νανοτεχνολογίας, η οποία περιλαμβάνει οδηγίες και μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνονται.

Η αξιολόγηση των παραμέτρων που σχετίζονται με το μέγεθος, το επιφανειακό φορτίο, τη σύσταση, το σχήμα και τη σταθερότητά τους σε συγκεκριμένες συνθήκες αποτελούν σημαντικες φυσικές παραμέτρους που θα πρέπει να λαμβάνονται υπ´όψιν και θα πρέπει να αποτελούν τη βάση δημιουργίας οδηγιών για καταναλωτές και εργαζομένους σε χώρους παραγωγής νανοσυστημάτων ή νανοδομών.

Η βιοαποικοδομησιμότητα και ο ρυθμός αποικοδόμησης των ναοσυστημάτων και των νανοδομών αποτελούν επίσης σημαντική παράμετρο, μια και η έκθεση των έμβιων οργανισμών σε αυτά σχετίζεται άμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος. Οι επενδύσεις των βιομηχανιών παραγωγής προϊόντων νανοτεχνολογίας θα πρέπει να είναι και προς αυτή την κατεύθυνση, δηλαδή της αξιολόγησής τους και της προστασίας των εργαζομένων, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, ενώ και η ερευνητική δραστηριότητα θα πρέπει να επενδύσει περισσότερο σε χρόνο και χρήμα προς την κατεύθυνση της ελαχιστοποίησης της επικινδυνότητας και κατά συνέπεια της τοξικότητας των νανοσυστημάτων.

Το Center for Technology Assessment, CTA, δηλαδή ο οργανισμός που σχετίζεται με την υγεία και το περιβάλλον, θεωρεί ότι η επικινδυνότητα των νανοσωματιδίων θα πρέπει να λαμβάνεται υπ´όψιν λόγω της δυνατότητας των νανοσωματιδίων να διαπερνούν το δέρμα και να εισέρχονται από την αναπνευστική και γαστρεντερική οδό στον οργανισμό.

Σήμερα θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η παραγωγή νανοσυστημάτων, τα οποία έχουν εφαρμογές σε φάρμακα και σε προϊόντα υγείας (θεραπεία, διάγνωση, απεικόνιση, καλλυντικά), γίνεται με αυστηρούς κανόνες ασφάλειας. Οι ευρωπαϊκοί και διεθνείς εγκριτικοί μηχανισμοί (FDA, USA, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων, ΕΜΑ), καθώς και ο στην Ελλάδα ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) απαιτούν αυστηρές προδιαγραφές και ολοκληρωμένους φακέλους παραγωγής και διάθεσης των προϊόντων αυτών, οι οποίοι ελέγχονται από υψηλού επιπέδου εξειδικευμένους επιστήμονες, με στόχο την ασφάλεια των καταναλωτών και των εργαζομένων στους χώρους παραγωγής και ανάπτυξης προϊόντων νανοτεχνολογίας.

Ολοκληρώνοντας την πολύ σύντομη αναφορά μας σε ένα αντικείμενο το οποίο απασχολεί ήδη ερευνητικά την ακαδημαϊκή και επιστημονική κοινότητα αλλά και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, πιστεύουμε πως η ενημέρωση των καταναλωτών είναι μείζονος σημασίας. Μέχρι σήμερα η επιστημονική γνώση είναι περιορισμένη όσον αφορά στις επιδράσεις από την έκθεση σε νανοσωματίδια, τόσο στο περιβάλλον όσο και σε εργασιακούς χώρους, και για τον λόγο αυτό οι καταναλωτές θα πρέπει να αφυπνιστούν. Ένα είναι σίγουρο, θα πρέπει από τώρα να ασχοληθούμε με ένα αντικείμενο που θα το αντιμετωπίσουμε στο μέλλον, όχι μόνο ως επιστήμονες και καταναλωτές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, αλλά και ως κοινωνία. Θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε ζητώντας να μάθουμε περισσότερα, να ενημερωθούμε πληρέστερα, προστατεύοντας την υγεία μας, το περιβάλλον και τις επόμενες γενεές.

Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος, Καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας & Νανο-τεχνολογίας
9 Απριλίου, 2023
Ημικρανία & Κεφαλαλγία

Πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων υποφέρουν από πονοκεφάλους (κεφαλαλγίες). Όταν μια κεφαλαλγία οφείλεται σε κάποια νόσο ονομάζεται δευτεροπαθής.

Στις περισσότερες όμως περιπτώσεις δεν ανευρίσκεται παθολογικό αίτιο και τότε ονομάζεται «ιδιοπαθής κεφαλαλγία». Οι ιδιοπαθείς κεφαλαλγίες είναι μια ομάδα κεφαλαλγιών στην οποία ανήκουν οι ημικρανίες, οι κεφαλαλγίες τάσεως και οι διάφορες παραλλαγές τους.

Hκεφαλαλγία είναι το συχνότερο σύμπτωμα για το οποίο οι πολίτες αναζητούν ιατρική βοήθεια στα επείγοντα περιστατικά των νοσοκομείων σε όλο τον δυτικό κόσμο. Στη συντρηπτική πλειονότητα, οι πολίτες αυτοί υποφέρουν από πρωτοπαθή κεφαλαλγία, κεφαλαλγία τύπου τάσεως και ημικρανία συχνότερα και μόνο σε ένα πολύ μικρό ποσοστό, κάτω του 1%, η κεφαλαλγία για την οποία παραπονιούνται οφείλεται σε άλλη διαταραχή.

Παρ´ όλα αυτά, επειδή «αυτή η άλλη διαταραχή» είναι τις περισσότερες φορές σοβαρή και εγκυμονεί κίνδυνο θανάτου, τόσο οι ιατροί όσο και οι ασθενείς αντιμετωπίζουν φοβικά την επείγουσα κεφαλαλγία. Αλλά σπάνια η κεφαλαλγία είναι επείγουσα. Απλώς, τις περισσότερες φορές ασθενείς με χρόνιες κεφαλαλγίες, τις οποίες δεν αντιμετωπίζουν με τη σωστή ιατρική παρακολούθηση, απευθύνονται στα ΤΕΠ για την επίλυση του οξέος προβλήματος, αδιαφορώντας για τη μονιμότερη και σωστότερη διαχείρισή τους.

Αυτό δεν συμβαίνει μόνο στη χώρα μας, αλλά παγκοσμίως. Άλλες πάλι φορές, πολλοί ασθενείς με χρόνιες κεφαλαλγίες αντιμετωπίζουν ελλιπώς το πρόβλημά τους. Πηγαίνουν στον ιατρό αλλά δεν ακολουθούν τις οδηγίες του. Είτε δεν παίρνουν καθόλου τα φάρμακά τους είτε τα παίρνουν για λίγο χρονικό διάστημα, σε μικρότερη ή αυξομειούμενη δόση, ανακλυκλώνοντας το πρόβλημά τους. Σε ένα μικρό, βέβαια, ποσοστό, η πρωτοπαθής κεφαλαλγία είναι ανθεκτική και, παρά την τήρηση όλων των ιατρικών οδηγιών, ταλαιπωρεί σοβαρά τον ασθενή και τον αναγκάζει να αναζητά επειγόντως ιατρική βοήθεια στα ΤΕΠ. Άλλωστε είναι τόσο συχνές οι πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες στο γενικό πληθυσμό και συχνά τόσο τυραννικές που σε πρόσφατες μετρήσεις κατατάσσονται όλες οι κεφαλαλγίες μαζί σαν έβδομη αιτία «χαμένης ζωής λόγω αναπηρίας», αμέσως μετά το άγχος και την κατάθλιψη. Αποτελεί, επομένως, η κεφαλαλγία πολύ σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας, το οποίο υποεκτιμάται συστηματικά τόσο από τον ιατρικό όσο και από τον πολιτικό κόσμο.

Η ημικρανία, ειδικά στη χρόνια μορφή της, που έχει συχνότητα 2% περίπου στο γενικό πληθυσμό, είναι μια ιδιαίτερα επίπονη διαταραχή που εξαθλιώνει τη ζωή των ασθενών.

Άλλες χρόνιες κεφαλαλγίες είναι η κεφαλαλγία τύπου τάσεως (ΚΤΤ) και η αθροιστική κεφαλαλγία (ΑΚ). Η ΚΤΤ, παρότι είναι πολύ συχνή στον γενικό πληθυσμό, σπάνια παίρνει τη μορφή της χρόνιας (δηλαδή σχεδόν καθημερινής) κεφαλαλγίας από μόνη της, αλλά σε συνδυασμό με την ημικρανία. Υπάρχουν, ωστόσο, πολλές περιπτώσεις χρόνιας ΚΤΤ, οι οποίες, αν δεν συνδυάζονται με ημικρανία, συνυπάρχουν με χρόνιες διαταραχές άγχους και κατάθλιψης.

Οι συναισθηματικές διαταραχές δεν προκαλούν de novo κεφαλαλγίες, αλλά σε ασθενείς που έχουν επίσης μια πρωτοπαθή κεφαλαλγία την επιδεινώνουν σαν ροοστάτης. Ένα συχνό και εξαιρετικά δυσθεράπευτο πρόβλημα στις χρόνιες κεφαλαλγίες είναι η κατάχρηση αναλγητικών φαρμάκων που επιδεινώνουν τις κεφαλαλγίες δραματικά. Η ΑΚ, παρότι σπάνια έχει τη μορφή της χρόνιας κεφαλαλγίας, είναι ωστόσο η δραματικότερη μορφή χρόνιας κεφαλαλγίας, που συχνά οδηγεί τους ασθενείς σε πρόωρη συνταξιοδότηση, εξαιτίας της πλήρους εργασιακής ανικανότητας που προκαλεί.

Η αντιμετώπιση της χρόνιας κεφαλαλγίας απαιτεί πολυπαραγοντική αντιμετώπιση σε ειδικά ιατρεία κεφαλαλγίας. Τέτοια υπάρχουν, δυστυχώς, λίγα στη χώρα μας. Αλλά είναι μέσα στις άμεσες προτεραιότητες της Ελληνικής Εταιρείας Κεφαλαλγίας, καταρχάς η καταγραφή των υπαρχόντων και κατά δεύτερον η θεσμοθέτηση κανόνων και αξιολόγησής τους, στα πρώτυπα που έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Συνομοσδονία Κεφαλαλγίας.

Υπάρχουν ειδικές φαρμακευτικές θεραπείες για τις πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες που έχουν αποδείξει υπεροχή έντοντι εικονικού φαρμάκου σε τυχαιοποημένες μελέτες, τόσο για τη συμπωματική όσο και για την προφυλακτική θεραπεία των κεφαλαλγιών. Πρόσφατες έρευνες αναδεικνύουν, ωστόσο, νέες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα και νευροδιεγέρτες, που φαίνεται πως είναι ασφαλέστερες θεραπείες των ήδη υπαρχόντων. Αναπτύσσεται επομένως ένας νέος κλάδος στον χώρο της νευρολογίας του κεφαλικού πόνου, σε εντελώς διαφορετικό χώρο, με σχεδόν «διαστημικές τεχνολογίες».

Αλλά η θεραπεία των κεφαλαλγιών δεν περιορίζεται μόνο στη χρήση φαρμάκων και συσκευών νευροδιέγερσης, που ήδη διατίθενται και στην ελληνική αγορά. Απαιτείται πολλές φορές ψυχοθεραπεία, τεχνικές βιοανάδρασης, φυσιοθεραπεία, κοινωνική υποστήριξη, γι’ αυτό και τα ειδικά ιατρεία κεφαλαλγίας πρέπει να έχουν αντίστοιχη στελέχωση για την ολιστική αντιμετώπιση της χρόνιας κεφαλαλγίας.

Δήμος – Δημήτριος Δ. Μητσικώστας, Νευρολόγος

8 Απριλίου, 2023
Αλλεργία στο γάλα αγελάδας στα παιδιά και τα βρέφη
Η φλεγμονή και η βλάβη στους ιστούς που προκαλούνται σε προδιατεθειμένους οργανισμούς και που οφείλονται σε ενεργοποίηση του ανοσολογικού συστήματος προκειμένου να αντιμετωπίσει τα αλλεργιογόνα των τροφών, ονομάζεται τροφική αλλεργία. Τέτοια αλλεργιογόνα είναι το γάλα της αγελάδας, το αυγό, το ψάρι, τα σιτηρά, οι ξηροί καρποί κ.ά.

Πόσο συχνή είναι η τροφική αλλεργία;

Περίπου 6% των βρεφών και παιδιών και 3,7% των ενηλίκων παρουσιάζουν αλλεργία σε κάποιο από τα παραπάνω τρόφιμα. Συγκεκριμένα: αλλεργία στο γάλα αγελάδας παρουσιάζει ποσοστό 3%, στα αυγά 1,3%, στους ξηρούς καρπούς 0,8%, στο σιτάρι 0,4% και στη σόγια 0,4%. Στην περίπτωση ωστόσο, που στην οικογένεια υπάρχει επιβαρημένο ιστορικό, τότε το ποσοστό των παιδιών που θα αναπτύξει κλινικές εκδηλώσεις αλλεργικής αντίδρασης είναι πολλαπλάσιο και μπορεί να φθάσει το 80%.

Πότε και με ποια συμπτώματα εκδηλώνεται η αλλεργία στο γάλα αγελάδας;

Τα συμπτώματα μπορούν να εκδηλωθούν αμέσως μετά τη λήψη του αλλεργιογόνου (σε λίγα λεπτά έως λίγες ώρες) οπότε θεωρείται ότι οφείλονται σε αλλεργική αντίδραση αμέσου τύπου, είτε μετά από πολλές ώρες ή και ημέρες, οπότε θεωρείται ότι οφείλονται σε αλλεργική αντίδραση επιβραδυνόμενου τύπου.

Η πρώτη εκδηλώνεται με πρήξιμο του προσώπου ή της στοματικής κοιλότητας (χειλέων, γλώσσας), δύσπνοια ή βήχα, κοκκινίλες στο δέρμα, εμέτους, ενώ σπάνια, μπορεί να εκδηλωθεί με πτώση της πίεσης και shock (αναφυλαξία). Η αναφυλαξία οφείλεται συχνότερα σε αλλεργία σε ξηρούς καρπούς και θαλασσινά και μπορεί να απειλήσει ακόμη και τη ζωή του ασθενούς. Η επιβραδυνόμενη αλλεργική αντίδραση συμβαίνει συχνότερα από την πρώιμη και εκδηλώνεται με συμπτώματα από το δέρμα, όπως είναι η ερυθρότητα, η ξηροδερμία ή το έκζεμα και από το πεπτικό σύστημα με συμπτώματα όπως είναι τα ακόλουθα:
- Δυσκολία σίτιση
- Κολικοί/έντονη ευερεθιστότητα
- Ελλιπή πρόσληψη βάρους
- Έμετοι
- Διάρροιες
- Κενώσεις με πρόσμιξη βλέννας ή/και αίματος
- Δυσκοιλιότητα (με ή χωρίς περιπρωκτικό ερύθημα)
- Σιδηροπενική αναιμία.
Πότε χρειάζονται έλεγχο τα παιδιά με αλλεργία στο γάλα αγελάδας και ποιον;

Όταν τα παιδιά παρουσιάζουν ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα πρέπει να ελέγχονται για την ύπαρξη αλλεργίας. Στην περίπτωση των εκδηλώσεων άμεσης αλλεργικής αντίδρασης, το παιδί υποβάλλεται σε δερματικές δοκιμασίες (skin prick tests, κ.ά.) και σε αιματολογικές εξετάσεις (προσδιορισμό ολικής IgE, RAST στα τροφικά αλλεργιογόνα), ώστε να εντοπισθούν τα αλλεργιογόνα τα οποία προκάλεσαν την αντίδραση αυτή.

Στην περίπτωση της επιβραδυνόμενης αλλεργικής αντίδρασης, οι παραπάνω εξετάσεις είναι συνήθως αρνητικές, χωρίς αυτό να αποκλείει τη διάγνωση της αλλεργίας. Μερικές φορές είναι απαραίτητη η παραπομπή του παιδιού στον παιδογαστρεντερολόγο, για τον αποκλεισμό άλλων νοσημάτων τα οποία εκδηλώνονται με παρόμοια συμπτώματα με τη διενέργεια ενδοσκοπικού ελέγχου του πεπτικού και τη λήψη βιοψιών.

Πώς αντιμετωπίζεται η αλλεργία στο γάλα αγελάδας;

Στην περίπτωση που το βρέφος σιτίζεται με ξένο γάλα, τότε το βρέφος τίθεται σε ειδικό υποαλλεργιογονικό γάλα το οποίο περιέχει πρωτεΐνη που έχει υποβληθεί σε εκτεταμένη υδρόλυση, δηλαδή σε κατακερματισμό της σε μικρότερου μοριακού βάρους πεπτίδια. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα γάλατα αυτά είναι ικανά να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα σε 9 από τα 10 βρέφη που παρουσιάζουν αλλεργία στο γάλα αγελάδας.

Η σταδιακή βελτίωση των συμπτωμάτων του βρέφους ακολουθεί λίγες ημέρες μετά την έναρξη του ειδικού γάλακτος, ενώ η πλήρης εξαφάνισή τους μπορεί να χρειαστεί διάστημα 2-4 εβδομάδων. Ποσοστό ~10% των βρεφών με αλλεργία στο γάλα της αγελάδας δεν παρουσιάζουν βελτίωση στο παραπάνω χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να χρειάζονται τη χορήγηση γάλακτος που περιέχει ελεύθερα αμινοξέα.

Στην περίπτωση που η διάγνωση της αλλεργίας δεν είναι βέβαιη, ο γιατρός συνιστά την επαναχορήγηση του γάλακτος αγελάδας μετά την πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων. Η παραπάνω διαδικασία λέγεται πρόκληση.

Στην περίπτωση συμπτωμάτων άμεσης αλλεργικής αντίδρασης, η πρόκληση γίνεται μόνο εφόσον το επιτρέψει ο γιατρός και υπό την επιτήρησή του σε συνθήκες νοσοκομείου.

Εάν κατά την πρόκληση το παιδί επανεμφανίσει παρόμοια συμπτώματα, όπως και στο παρελθόν ή και συνδυασμό με νέα συμπτώματα από αυτά που προαναφέρθηκαν, τότε η διάγνωση της αλλεργίας επιβεβαιώνεται και το υποαλλεργιογονικό γάλα επανεισάγεται στη διατροφή του παιδιού. Η διάρκεια της δίαιτας σε αυτήν την περίπτωση κυμαίνεται από 3 (σε πολύ ελαφριές περιπτώσεις) αλλά συνήθως 6 μήνες ή μέχρι τους 12 μήνες της ζωής, ανάλογα με το είδος και τη βαρύτητα των εκδηλώσεων, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις σοβαρής μορφής αλλεργίας η δίαιτα μπορεί να διαρκέσει περισσότερο. Μετά το παραπάνω διάστημα, επαναλαμβάνεται η διαδικασία της πρόκλησης για τη διερεύνηση απόκτησης ανοχής στο τροφικό αλλεργιογόνο και της δυνατότητας επανεισαγωγής του γάλακτος αγελάδας.

Στην περίπτωση που το βρέφος παρουσιάζει συμπώματα από το δέρμα (ατοπική δερματίτιδα) και οι δερματικές δοκιμασίες θέσουν την υποψία ύπαρξης αλλεργίας σε κάποιο τροφικό αλλεργιογόνο, γεγονός που συμβαίνει σε ποσοστό 35-40% των βρεφών με επίμονη ατοπική δερματίτιδα, τότε η περιποίηση του δέρματος με ειδικά λουτρά και καλλυντικές κρέμες συνδυάζεται με την αφαίρεση του ύποπτου αλλεργιογόνου από το διαιτολόγιο του βρέφους. Στην περίπτωση που το αλλεργιογόνο είναι το γάλα της αγελάδας, συνιστάται η σίτιση του βρέφους με ειδικό γάλα εκτεταμένης υδρόλυσης πρωτεΐνης, για διάστημα που καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό, με βάση την ηλικία του ασθενούς και τη βαρύτητα της κατάστασης.

Αλλεργία στο αγελαδινό γάλα σε βρέφος που θηλάζει

Μικρό ποσοστό βρεφών παρουσιάζουν αλλεργία (π.χ. αίμα στα κόπρανα) ενώ θηλάζουν. Η αλλεργία στην περίπτωση αυτή οφείλεται στη δίοδο στο γάλα της μητέρας αλλεργιογόνων, τα οποία αυτή έχει προσλάβει με τις τροφές. Στην περίπτωση αυτή, συνιστάται η τήρηση από τη θηλάζουσα μητέρα ειδικής δίαιτας χωρίς γαλακτοκομικά με παράλληλη χορήγηση σκευασμάτων ασβεστίου (1gr ημερησίως κατανεμημένο σε 2 δόσεις την ημέρα με τα γεύματα). Σε περιπτώσεις που η διάγνωση δεν είναι βέβαιη, η υποχώρηση των συμπτωμάτων ακολουθείται από πρόκληση με γάλα αγελάδας. Επί θετικής πρόκλησης επιβεβαιώνεται η διάγνωση και η θηλάζουσα μητέρα συνεχίζει την ίδια δίαιτα σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.

Στην περίπτωση που το μητρικό γάλα δεν επαρκεί, συνιστάται να χορηγηθεί ως συμπλήρωμα ειδικό γάλα που να περιέχει εκτεταμένης υδρόλυσης πρωτεΐνη.

Πρόληψη αλλεργίας

Οι συστάσεις της ESPGHAN για την πρόληψη της αλλεργίας στο γάλα αγελάδας περιλαμβάνει την τήρηση ειδικών μέτρων που απευθύνονται στα βρέφη εκείνα που γεννώνται σε οικογένειες στις οποίες ένα ή περισσότερα μέλη πάσχουν από άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα, ατοπική δερματίτιδα ή τροφική αλλεργία. Τέτοια μέτρα είναι τα ακόλουθα:
- Σίτιση του βρέφους με μητρικό γάλα κατά τους πρώτους 6 μήνες της ζωής.
- Εάν ο μητρικός θηλασμός δεν είναι εφικτός ή δεν είναι επαρκής, συνιστάται η χορήγηση ειδικών βρεφικών γαλάκτων που περιέχουν μερική υδρόλυση της πρωτεΐνης (γάλατα μερικής υδρόλυσης).
- Εισαγωγή των στερεών τροφών όχι πριν τους 4,5 μήνες της ζωής και όχι αργότερα από τους 7 μήνες.
- Αποφυγή του καπνίσματος και της μόλυνσης του περιβάλλοντος .
Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, Παιδίατρος – Γαστρεντερολογός
8 Απριλίου, 2023
Έξι συμβουλές για καλή στοματική υγεία

Η καλή στοματική υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γενική υγεία. Για αυτο και η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία συστήνει σε όλους μας:

– Την υιοθέτηση της καλής στοματικής υγείας στην καθημερινότητα όλων μας,

– Την τακτική επίσκεψη στον οδοντίατρο,

– Την ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή.

– Τον περιορισμό της κατανάλωσης ζάχαρης,

– Την αποχή από τη χρήση καπνού,

– Τον περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ.

8 Απριλίου, 2023
Γίγαντες φούρνου με μάραθο και λιαστές ντομάτες
Η γιαγιά μου εκτιμούσε ιδιαίτερα τα όσπρια και τα μαγείρευε τακτικότατα, κάθε φορά με διάφορες παραλλαγές και αξιοθαύμαστους πειραματισμούς. Μια τέτοια συνταγή ανασύρω από τις παιδικές μου μνήμες και σας προτείνω εδώ.

Προετοιμασία: 60 λεπτά Χρόνος Μαγειρέματος: 60 λεπτά Μερίδες: 6

Υλικά
- 250 γρ. φασόλια γίγαντες, κατά προτίμηση Πρεσπών
- 2 φύλλα δάφνης
- 200 ml ελαιόλαδο
- 1 κονσέρβα ολόκληρα ντοματάκια, με τους χυμούς τους, τα οποία ψιλοκόβουμε κονκασέ
- 1 φλιτζάνι λιαστές ντομάτες σε λάδι, καλά στραγγισμένες, κομμένες σε μέτρια κομμάτια
- 3 πιπεριές Φλωρίνης (φρέσκες ή από βαζάκι και στραγγισμένες), κομμένες σε ροδέλες
- 2 ξερά κρεμμύδια, κομμένα σε ψιλά καρέ
- 3 – 4 κλωνάρια σέλινο (με τα φύλλα τους), ψιλοκομμένα
- ½ ματσάκι μάραθος, χωρίς τα κοτσάνια, ψιλοκομμένος
- 2 κουτ. σούπας μπούκοβο (γλυκό ή καυτερό ή μισό-μισό)
- 3 κουτ. σούπας τριμμένη φρυγανιά (γαλέτα)
- αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι
Δείτε εδώ την εκτέλεση της συνταγής
8 Απριλίου, 2023
Υπάρχει τοξική θετικότητα;

Την πρώτη φορά που άκουσα τη φράση «τοξική θετικότητα», δεν σας κρύβω ότι θύμωσα. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι ακόμα και στην θετικότητα κάποιοι απέδιδαν μια αρνητική χροιά. Μου φαινόταν σαν ένα επιχείρημα υπερ της αρνητικότητας.

Βασικά, μου φαινόταν σαν ένα κακόγουστο αστείο. Για πολλά χρόνια προσπαθούσα (και προσπαθώ ακόμα) να πείσω τους ανθρώπους να εστιάζουν περισσότερο στο θετικό. Και τώρα θα μου πει κάποιος ότι το έχω παρακάνει, ότι η θετικότητά μου είναι τοξική; Δηλαδή, σκεφτόμουν, θα έρχεται ένας θεραπευόμενός μου, θα γκρινιάζει με τις ώρες, και αν εγώ πάω να του πω «δες το θετικό», θα μου λέει «αυτό είναι τοξική θετικότητα»;;;;

Όχι, φώναζα (από μέσα μου, βέβαια! Δεν θα ήταν ωραίο να με περάσουν και για τρελή, σωστά;). ΟΧΙ. Η θετικότητα δεν είναι ποτέ τοξική. Η θετικότητα είναι το καλύτερο πράγμα που υπάρχει και δεν μπορεί να έχει καμία αρνητική επίπτωση.

Ωστόσο, όταν ηρέμησα λίγο, άρχισα να το σκέφτομαι. Υπάρχει περίπτωση η θετικότητα να έχει αρνητική επίδραση, αναρωτήθηκα. Πότε θα μπορούσε να είναι άσχημο το να βλέπω κάτι θετικά;

Πράγματι, αν «θετικότητα» σημαίνει να μην αφήνουμε χώρο για τα αρνητικά συναισθήματα, τότε αυτό είναι στ’ αλήθεια βλαβερό. Αναμφίβολα είναι λάθος να πνίγουμε τα δυσάρεστα συναισθήματά μας ή να μην δίνουμε την ευκαιρία στους άλλους να εκφράσουν τα δικά τους δυσάρεστα συναισθήματα. Και αυτό πράγματι συμβαίνει όταν κάποιος έχει αυτή την επιφανειακά θετική στάση που ονομάζεται πια «τοξική θετικότητα».

Η τοξική θετικότητα είναι η άποψη ότι όσο δύσκολη και να είναι μια κατάσταση, οι άνθρωποι πρέπει να διατηρούν πάντοτε θετική νοοτροπία, πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν τα πάντα με χαμόγελο και θετικότητα. Αυτό βέβαια συχνά οδηγεί σε μια απώθηση ή αποφυγή των δυσάρεστων συναισθημάτων, σε μια απόκρυψη των δυσάρεστων καταστάσεων. Πολλοί άνθρωποι, προκειμένου να διατηρήσουν μια επιφανειακά ευχάριστη εικόνα, θα κρυφτούν πίσω από το δαχτυλάκι τους και θα αποφύγουν να εκφράσουν οτιδήποτε δυσάρεστο. Αυτό συχνά καταλήγει σε μια επίπλαστη εικόνα, σε επιδερμικές σχέσεις, σε μια νευρωτική προσπάθεια να διατηρηθεί αυτή η επίπλαστη θετική εικόνα. Με αυτή την έννοια, η τοξική θετικότητα συνδέεται με την άρνηση και την απώθηση – είναι ένας μηχανισμός άμυνας, ένας τρόπος για να αποφύγουμε τα αληθινά συναισθήματα, τα δικά μας και των άλλων.

Οι άνθρωποι που επιδίδονται στην τοξική θετικότητα, αποφεύγουν να επεξεργαστούν αυτό που νιώθουν και αποφεύγουν να ακούσουν αυτό που οι άλλοι νιώθουν. Έτσι όμως, αφενός τα συναισθήματα αυτά φουντώνουν και αφετέρου, χάνεται όλη η λειτουργικότητα των συναισθημάτων. Γιατί τα συναισθήματα είναι μηχανισμοί πολύτιμοι για την επιβίωσή μας – και δεν θα έπρεπε να τα αγνοούμε. Ο θυμός, ο φόβος, όλα τα «δυσάρεστα» συναισθήματα μας δείχνουν ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά, και μας προετοιμάζουν για να δράσουμε. Αν, επομένως, τα αγνοούμε ή τα «κουκουλώνουμε» τότε δεν δρούμε – και η κατάσταση στη ζωή μας πιθανότατα θα χειροτερέψει.

Ας υποθέσουμε ότι η Μαρία δουλεύει σε μια εταιρεία και έχει μια συνάδελφο που διαρκώς την υπονομεύει επειδή θέλει εκείνη να πάρει προαγωγή και όχι η Μαρία. Αν η Μαρία δει την αλήθεια και νιώσει θυμό, ο θυμός θα την ωθήσει να κάνει κάτι για να αντιμετωπίσει την κατάσταση – και επομένως, είτε η συνάδελφος θα σταματήσει να την υπονομεύει, είτε η Μαρία θα βρει τρόπο να εξουδετερώσει τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς της συναδέλφου πάνω της.

Τι θα συμβεί όμως αν η Μαρία δεν νιώσει θυμό, αν αποφύγει το δυσάρεστο συναίσθημα με λίγη «τοξική θετικότητα»; Τότε, μόλις αρχίσει να ενοχλείται, θα πει στον εαυτό της: «μη δίνεις σημασία – όλα καλά! Να είσαι ευγνώμων που έχεις δουλειά και να μην θυμώνεις για ασήμαντα πράγματα». Έτσι, προσωρινά πράγματι θα ηρεμήσει. Όμως δεν θα αντιμετωπίσει την κατάσταση. Η συνάδελφος θα συνεχίσει να την υπονομεύει και στο τέλος ενδέχεται να της φάει και την προαγωγή.

Ένα άλλο παράδειγμα τοξικής θετικότητας είναι οι κλισέ φράσεις δήθεν παρηγοριάς που πολλοί άνθρωποι λένε στους άλλους για να τους βοηθήσουν να νιώσουν καλύτερα. Ο Γιάννης έχασε τη δουλειά του και πέρασε μια πολύ δύσκολη περίοδο όπου ένιωθε πολύ άσχημα για τον εαυτό του. Οι φίλοι του, αντί να προσπαθήσουν να τον ακούσουν και να του δείξουν ότι είναι εκεί για εκείνον, προσπάθησαν να τον παρηγορήσουν με τόνους από τοξική θετικότητα. Καθημερινά τον βομβάρδιζαν με φράσεις-κλισέ που απλώς τον έκαναν να νιώθει χειρότερα: «καλύτερα, ποτέ δεν σου άρεσε αυτή η δουλειά έτσι κι αλλιώς», «μην το βλέπεις σαν αποτυχία αλλά σαν ευκαιρία», «κάθε κρίση είναι μια ευκαιρία», «μείνε θετικός για να προσελκύσει θετική ενέργεια»!

Μπορεί όλα αυτά να τα έλεγαν με καλή πρόθεση, αλλά το αποτέλεσμα δεν ήταν καθόλου καλό για τον Γιάννη, ο οποίος ένιωθε άσχημα που ένιωθε άσχημα μετά από τόσες προσπάθειες των φίλων του. Η τοξική θετικότητα κάνει τον άνθρωπο που την εισπράττει να νιώθει ενοχές που νιώθει άσχημα, να νιώθει ότι είναι αγνώμων και αχάριστος – συχνά μάλιστα φοβάται ότι μπορεί να τιμωρηθεί γι’ αυτό!

Βέβαια, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι: το πρόβλημα σε όλα αυτά δεν είναι η θετικότητα – το πρόβλημα είναι η αποφυγή των συναισθημάτων. Αν μπορούμε να αποδεχτούμε και να εκφράσουμε ΟΛΑ τα συναισθήματά μας, ευχάριστα και δυσάρεστα, αν μπορούμε να αποδεχτούμε και να ακούσουμε ΟΛΑ τα συναισθήματα των κοντινών μας προσώπων, ευχάριστα και δυσάρεστα, τότε είναι πολύ καλό να είμαστε θετικοί – και δεν κινδυνεύουμε καθόλου από τοξική θετικότητα.

Το κλειδί είναι να δεχτούμε ότι ΟΛΑ τα συναισθήματα είναι πολύτιμα. Πρέπει να τα αντέχουμε, να τα μοιραζόμαστε, και να τα αξιοποιούμε. Όταν το κάνουμε αυτό, τότε είναι πολύ καλή ιδέα να είμαστε θετικοί, δηλαδή να προσπαθούμε να καταλήξουμε με μια όσο το δυνατόν πιο θετική αντίληψη για την κατάσταση. Η θετικότητα θα πρέπει να είναι η κατάληξη της διαδικασίας και όχι η αφετηρία της. Και τότε, είναι κάτι πολύτιμο που μας κάνει καλύτερη τη ζωή.

Σοφία Ανδρεοπούλου, MSc, Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος

7 Απριλίου, 2023
Διατροφή Για Περισσότερη Ενέργεια

Περισσότερη ενέργεια και λιγότερη κόπωση σημαίνουν ισορροπημένη διατροφή. Αυτή είναι η πρόταση του διαιτολόγου Θαλή Παναγιώτου για μία καθημερινότητα πιο τονωμένη και έναν οργανισμό με καλή υγεία και ευεξία.

Να κατανοήσουμε τις ανάγκες μας. Αυτό που πρέπει πρώτα από όλα να κάνουμε, είναι να δούμε ποιες είναι οι ανάγκες μας. Ανάλογα με το άτομο, την εργασία, την ηλικία, το φύλο, την υγεία του, το ιατρικό ιστορικό και τη φυσική δραστηριότητα που έχει, διαφοροποιούνται και συμβουλές.

Εδώ έρχεται πάλι η αξία της εξατομίκευσης, η οποία μπορεί να δοθεί μόνο εφόσον υπάρχουν οι απαραίτητες αιματολογικές εξετάσεις. Οι τελευταίες περιλαμβάνουν τις βασικές αιματολογικές εξετάσεις που δείχνουν την περιεκτικότητα σιδήρου, τα επίπεδα της φεριτίνης (που αποτελεί ουσιαστικά τις αποθήκες του σιδήρου) και κάποιες επιπλέον για τη βιταμίνη Β12, τη βιταμίνη D3 (που δε λαμβάνουμε μόνο από τον ήλιο), το μαγνήσιο, το κάλιο, το νάτριο, τη γλυκόζη (σάκχαρο).

ENERGY POWER PLUS Ενεργειακή σύνθεση με Καρνιτίνη, Αργινίνη, Κιτρουλίνη, Β6 & Β12, υψηλής απορρόφησης σε φακελίσκο με υγρό, που προσφέρει τόνωση και ενέργεια, ενώ παράλληλα συμβάλλει στον φυσιολογικό μεταβολισμό.

Μην αμελείτε την εξέταση της περιεκτικότητας των βιταμινών και μετάλλων στον οργανισμό σας. Γιατί είναι απαραίτητες οι αιματολογικές εξετάσεις. Τα παραπάνω στοιχεία είναι αυτά που καθορίζουν τελικά τα επίπεδα της ενέργειάς σας. Όταν αυτά λείπουν ή δεν επαρκούν για τις καθημερινές δραστηριότητές σας, τότε ακολουθεί η κόπωση, το αίσθημα της ατονίας, η ευαισθησία στις ιώσεις, το πεσμένο ανοσοποιητικό σύστημα και σε ακραίες περιπτώσεις οι υπερκόπωση. Όλα διορθώνονται αλλά γιατί να φτάσουμε σε τέτοιο σημείο και να πρέπει πρώτα να εξαντληθεί το σώμα μας;

Συμβουλές για περισσότερη ενέργεια μέσω διατροφής

Ο διαιτολόγος Θαλής Παναγιώτου συστήνει την ισορροπημένη διατροφή και την απόλαυση τροφών από όλες τις τροφικές ομάδες. Ιδανικά δε θέλουμε να αποκλείσουμε από το διαιτολόγιό μας καμία ομάδα. Το μενού μας περιλαμβάνει απαραιτήτως 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών, κρέας, ψάρι, φυτικές ίνες, χυμούς φρούτων, μαύρη σοκολάτα, ξηρούς καρπούς, αποξηραμένα φρούτα, γαλακτοκομικά προϊόντα όπως είναι το γιαούρτι, υδατάνθρακες στις σωστές και ενδεικνυόμενες για το κάθε άτομο, ποσότητες.

Όσο για τους χορτοφάγους; Φροντίζουμε να καλύπτουμε το κενό, όσο είναι εφικτό και δυνατό, με συμπληρώματα διατροφής. Γενικότερα τα συμπληρώματα διατροφής, όπως είναι οι βιταμίνες και πολυβιταμίνες, με την κατάλληλη χορήγηση του παθολόγου και διαιτολόγου θεωρούνται πολύτιμα για την τόνωση του οργανισμού και κατά συνέπεια, της ενέργειάς μας.

Μόλις λοιπόν έχουμε τις αιματολογικές εξετάσεις στα χέρια μας, επισκεπτόμαστε τον θεράποντα ιατρό και έναν Ειδικό Διαιτολόγο- Διατροφολόγο, για να φροντίσουμε να νιώθουμε καλά και να αποδίδουμε άψογα στη δουλειά μας, στη ζωή μας… Για παράδειγμα το γνωρίζατε ότι τα άτομα με υπόταση νιώθουν πιο συχνά την ενέργειά τους πεσμένη; Πως η βιταμίνη B12 έχει άμεση σχέση με τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα; Ότι η βιταμίνη D3 έχει συνδεθεί με διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα (όταν αυτή είναι σε χαμηλή περιεκτικότητα στον οργανισμό) και κάποιες μορφές καρκίνου;

Συμπερασματικά

Η κατάλληλη διατροφή για περισσότερη ενέργεια πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Να βασίζεται στο προφίλ του ατόμου, στο ιατρικό ιστορικό του και κυρίως στα αποτελέσματα των αιματολογικών εξετάσεών του. Η διατροφή επιθυμούμε να είναι ισορροπημένη και να περιλαμβάνει όλες τις μυϊκές ομάδες, οι οποίες έχουν μοιραστεί κατάλληλα στο εβδομαδιαίο πλάνο και στα πέντε καθημερινά γεύματά μας.

Θαλής Παναγιώτου – Διαιτολόγος

7 Απριλίου, 2023
Εξωσωματική γονιμοποίηση: 7 απαντήσεις όταν ο πελαργός αργεί…

Το 1978 γεννήθηκε η Λουίζ Μπράουν, το πρώτο «παιδί του σωλήνα», όπως ατυχώς αποκαλέστηκε τότε. Ο Bob Edwards και ο Patrick Septoe, διάσημοι Βρετανοί Εμβρυολόγοι και Γυναικολόγοι της εποχής αντίστοιχα, πέτυχαν τη γέννηση της Λουίζ μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης, δηλαδή της γονιμοποίησης του ωαρίου και του σπερματοζωαρίου στο εργαστήριο και τη μεταφορά του εμβρύου στη μήτρα. Έκτοτε και μέχρι σήμερα πάνω από 5.000.000 παιδιά έχουν γεννηθεί με εξωσωματική γονιμοποίηση παγκοσμίως.

Σήμερα η Λουίζ είναι 37 ετών, υγιέστατη, προσφάτως δε έγινε και η ίδια μητέρα με φυσική σύλληψη.

Πότε ένα ζευγάρι πρέπει να στραφεί στην εξωσωματική γονιμοποίηση για να βρει λύση στο πρόβλημα υπογονιμότητας του;

1. Η εξωσωματική γονιμοποίηση έχει απόλυτη ένδειξη, όταν και οι δυο σάλπιγγες της γυναίκας είναι αποφραγμένες.

Αυτό μπορεί να συμβεί για διάφορους λόγους. Μια προϋπάρχουσα πυελική φλεγμονή, κυρίως από χλαμυδιακές λοιμώξεις είναι η πιο συχνή αιτία.

Η ενδομητρίωση, μια πάθηση ορμονοεξαρτώμενη, που προκαλεί πόνο στην έμμηνο ρύση και τις επαφές μπορεί σε προχωρημένο βαθμό να δημιουργήσει απόφραξη με τη δημιουργία συμφύσεων.

Επίσης, άλλο αίτιο αποτελλούν οι συμφύσεις από οποιοδήποτε προηγούμενο χειρουργείο στην κοιλιά, όπως φυσικά και η χειρουργική αφαίρεση των σαλπίγγων.

Γυναίκες με απόφραξη της μιας εκ των δύο σαλπίγγων, έχουν τη δυνατότητα να προσπαθήσουν να μείνουν έγκυες με φυσικό τρόπο. Αν όμως δεν τα καταφέρουν η εξωσωματική αποτελεί την ενδεδειγμένη λύση και σε αυτή την ομάδα.

2. Ο σοβαρός ανδρικός παράγοντας έχει πλέον απόλυτη ένδειξη για εξωσωματική γονιμοποίηση μέσω της μικρογονιμοποίησης (ICSI).

Άνδρες με σοβαρή ολιγοσπερμία ή ακόμα και συγκεκριμένες μορφές αζωοσπερμίας, έχουν τη δυνατότητα να καταφύγουν σε συλλογή σπέρματος από τον όρχη ή την επιδιδυμίδα και μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης να ζήσουν τη χαρά της τεκνοποίησης.

3. Ο ορισμός του τι θεωρείται υπογόνιμο ζευγάρι διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Ένας χρόνος ελεύθερων και τακτικών επαφών χωρίς αποτέλεσμα για μια γυναίκα κάτω των 35 ετών είναι αρκετός για να ζητήσει το ζευγάρι βοήθεια και να αρχίσει τη διερεύνηση. 85% των ζευγαριών επιτυγχάνουν κύηση μέσα στο δωδεκάμηνο και τα μισά από αυτά που δεν τα κατάφεραν θα το επιτύχουν τελικά στο δεύτερο χρόνο προσπάθειας.

Ένα ζευγάρι που έχει προσπαθήσει για 1-2 χρόνια, έχει κάνει μια πλήρη διερεύνηση και δεν έχει βρει κάποιο συγκεκριμένο λόγο υπογονιμότητας κατατάσσεται αυτομάτως στην κατηγορία της ανεξήγητης υπογονιμότητας (unexplained infertility). Αυτά τα ζευγάρια, πρέπει να έχουν πλέον ως θεραπεία επιλογής την εξωσωματική, καθώς η σύγχρονη έρευνα και τα διεθνή πρωτόκολλα έχουν δείξει πως η σπερματέγχυση θα προσφέρει σε αυτή την κατηγορία ελάχιστη βοήθεια.

4. Ένας από τους σημαντικότερους λόγους υπογονιμότητας είναι ο ανώμαλος κύκλος της γυναίκας που συνοδεύεται από διαταραχές ωορρηξίας.

Το πιο σημαντικό αίτιο προβλημάτων ωορρηξίας είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες έχουν πολύ καλά ποσοστά εγκυμοσύνης όταν καταφεύγουν σε πρόκληση ωορρηξίας με σπερματέγχυση ή χωρίς.

Ανθεκτικές, όμως, περιπτώσεις πολυκυστικών ωοθηκών, που δεν ανταποκρίνονται στις παραπάνω θεραπείες μπορούν να προχωρήσουν σε εξωσωματική.

5. Στις μέρες μας επαγγελματικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας σε ηλικία άνω των 40. Αυτές οι γυναίκες αποτελούν τη πιο δύσκολη ομάδα υπογονιμότητας.

Το μειωμένο αναπαραγωγικό δυναμικό των γυναικών και κυρίως η μείωση της ποιότητας των ωαρίων τους σε μεγάλες ηλικίες τις οδηγεί, κάποιες φορές, σε εξωσωματική ως τη μόνη επιλογή. Ακόμα και με την εξωσωματική οι πιθανότητες επιτυχίας μπορεί να είναι χαμηλές στην ομάδα αυτή. Εδώ έχει θέση η εξωσωματική γονιμοποίηση με δανεισμό ωαρίων, όπως και για γυναίκες με πρόωρη εμμηνόπαυση, με πιθανότητες επιτυχίας 50-70%.

6. Η τεχνολογία με την ενσωμάτωση της μοριακής βιολογίας και της γενετικής στην εξωσωματική και μέσω της προγενετικής – προεμφυτευτικής διάγνωσης (PGD), χρησιμοποιείται ευρέως πλέον από γονείς με γενετικά νοσήματα.

Έτσι, με τη διαδικασία επιλογής του υγιούς εμβρύου, οι γονείς μπορούν πλέον να είναι σίγουροι πως θα αποκτήσουν ένα υγιές παιδί.

7. Τέλος, γυναίκες με ιστορικό κακοήθειας που θα πρέπει να προβούν σε αφαίρεση ωοθηκών ή χημειοθεραπεία, έχουν πλέον τη δυνατότητα μέσω εξωσωματικής και κρυοσυντήρηση ωαρίων να διατηρήσουν τη γονιμότητα τους για μεταγενέστερο χρόνο, εφόσον το επιθυμούν.

Η εξωσωματική γονιμοποίηση, μια τεχνική που συνάντησε πολλές αντιδράσεις στο ξεκίνημα της, εξωθώντας τους πρωτοπόρους της να συνεχίσουν την έρευνα τους με ιδιωτικά κεφάλαια, έχει μετατραπεί σήμερα στον πιο αποτελεσματικό τρόπο επίτευξης εγκυμοσύνης και προσφέρει την υπέρτατη χαρά της τεκνοποίησης και της δημιουργίας οικογένειας, σε πολλά ζευγάρια που παλαιότερα δεν μπορούσαν ούτε να ονειρευτούν αυτή την επιλογή.

Νικόλαος Βράχνης, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος

Χάρης Καρπουζής, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος

7 Απριλίου, 2023
Ομορφιά εκ των έσω: Συμπληρώματα διατροφής για δέρμα, μαλλιά και νύχια

Γνωρίζουμε καλά ότι η σωστή διατροφή παίζει σπουδαίο ρόλο στην υγεία και την ομορφιά του δέρματος και των εξαρτημάτων του (μαλλιά και νύχια) και καθώς προχωράει η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης η φθορά είναι εμφανής σε αυτά.

Δυστυχώς, πολλές φορές οι συνθήκες ζωής δεν μας επιτρέπουν να έχουμε την ιδανική διατροφή για την ηλικία, το φύλο, το βάρος, τις συνήθειες μας, ώστε να ενισχύουμε τους φυσικούς μηχανισμούς ανάπλασης και ανανέωσης που διαθέτουμε. Η κακή διατροφή είναι εμφανής στα ταχέως αναπαραγόμενα κύτταρα μας και αυτό που μπορούμε να παρατηρήσουμε ως συνέπεια της είναι θαμπό και άτονο δέρμα, εύθραυστα μαλλιά και νύχια, τριχόπτωση, επιμήκεις γραμμώσεις στα νύχια.

Ποια είναι τα οφέλη των συμπληρωμάτων διατροφής στο δέρμα, στα μαλλιά και στα νυχιά μας και γιατί είναι τόσο δημοφιλή τελευταία;

Collagen: για υγιείς αρθρώσεις, δυνατά μαλλιά και ευεξία

Εμπλουτισμένα με βιταμίνες, ανόργανα άλατα, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και πρωτεΐνες τα συμπληρώματα διατροφής ενισχύουν μια διατροφή που υπολείπεται σε αυτά τα συστατικά. Ωστόσο, επειδή δεν είναι γνωστό ποια ποσότητα αυτών των στοιχείων είναι ιδανική για τον καθένα μας, δεν πρέπει να κάνουμε κατάχρηση. Τα συμπληρώματα διατροφής γενικά είναι πολύδημοφιλή στον κόσμο της αντιγήρανσης, της άθλησης και της ευζωίας καθώς δίνουν εύκολα, γρήγορα και άμεσα τα συστατικά που συμβάλλουν στην ανάπλαση του δέρματος, ενισχύουν την άμυνα στις οξειδωτικές επιθέσεις των ελευθέρων ριζών, προσφέρουν ενυδάτωση λόγω αύξησης παραγωγής υαλουρονικού οξέος, συμβάλλουν στην αύξηση της μυικής μάζας (υδρολυμένο κολλαγόννο), ενώ επιταχύνουν το μαύρισμα (καροτενοειδή).

Ειδικότερα:

✤ Συχνά χορηγούμε συμπληρώματα διατροφής με βιοτίνη (Β7) σε αδύναμα μαλλιά ή νύχια, ειδικά σε ανθρώπους με χαμηλή πρόσληψη πρωτεϊνών ή αυξημένες ανάγκες. Η βιοτίνη συμμετέχει στη σύνθεση των αμινοξέων που είναι απαραίτητα για την τριχογένεση και την καλή κατάσταση των νυχιών. Εκτός από ψευδάργυρο και βιοτίνη τα συμπληρώματα αυτά μπορεί να περιέχουν αμινοξέα, όπως η κυστείνη (δομικό συστατικό της τρίχας), πυρίτιο και χαλκό (για τριχογένεση) και βιταμίνη C με την ισχυρή αντιοξειδωτική δράση της που βοηθάει στην απορρόφηση του σιδήρου και τον σχηματισμό κολλαγόνου. Το συστατικό saw palmetto βοηθά στην ανδρογεννητικού τύπου αλωπεκία.

✤ Όσον αφορά στο δέρμα, μπορούμε να ενισχύσουμε τη διατροφή μας με λήψη αντιοξειδωτικών, όπως οι βιταμίνες C και Ε, το συνένζυμο Q10 και η ρεσβερατρόλη. Τρόφιμα πλούσια σε αυτή την πολυφαινόλη είναι τα κόκκινα σταφύλια, το κόκκινο κρασί, τα μούρα κ.α. Τα αντιοξειδωτικά εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες, μειώνουν τη φλεγμονή και καθυστερούν τη χρονολογική γήρανση αλλά και τη φωτογήρανση όπως και τις συνέπειες του καπνίσματος (ειδικά η C) στο δέρμα.

✤ Επίσης, η κατανάλωση υδρολυμένου κολλαγόνου συνήθως ζωικής προέλευσης έχει οφέλη στην ποιότητα του δέρματος. Πρόκειται για ένα πρωτεϊνικό συμπλήρωμα με αυξημένη απορρόφηση που προσφέρει ελαστικότητα και ενυδάτωση εκ των έσω λόγω αυξημένης παραγωγής υαλουρονικού οξέος. Επιπλέον οφέλη έχει στα μαλλιά, στα νύχια αλλά και στην κατάσταση των αρθρώσεων. Το πρόβλημα με τη λήψη κολλαγόνου είναι οι πρώτες ύλες παραγωγής του, ενώ υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην ελέγχονται όσο αυστηρά χρειάζεται τόσο οι εταιρείες παραγωγής όσο και η κατάσταση των ζώων από όπου προήλθε, ώστε να είναι σίγουρο ότι είναι απαλλαγμένο από βαρέα μέταλλα, αντιβιοτικά, φυτοφάρμακα.

✤ Σε αυτό το σημείο, αξίζει να τονίσουμε ότι αυτό ισχύει γενικά για τα συμπληρώματα διατροφής, τα οποία δεν ελέγχονται τόσο αυστηρά όσο τα φάρμακα για να πάρουν έγκριση κυκλοφορίας στην αγορά, όσο και εάν διατείνονται οι εταιρείες παραγωγής ότι ελέγχουν το προϊόν τους.

✤ Γενικά, είναι καλό να φροντίζουμε να έχουμε μια υγιή στάση ζωής. Να προσπαθούμε να ακολουθούμε μια ισορροπημένη διατροφή και να μην καταφεύγουμε σε συμπληρώματα για μακρό χρονικό διάστημα χωρίς ιατρική επίβλεψη, ή εάν δεν χρειάζεται, γιατί μπορεί να επιβαρύνουμε αντί να διευκολύνουμε τις λειτουργίες του οργανισμού μας. Από την άλλη πλευρά, η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής είναι απαραίτητη όταν υπάρχει διατροφική έλλειψη, δυσαπορρόφηση ή αυξημένες ανάγκες. Τότε, σίγουρα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην υγεία και στην ομορφιά μας.

Βάλια Μουσάτου – Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος

7 Απριλίου, 2023