Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι είμαστε αποτέλεσμα της συνένωσης του γενετικού υλικού των γονέων μας. Αυτό το γενετικό υλικό, ή DNA, το κουβαλάμε από την πρώτη μέχρι και την τελευταία μέρα μας σε αυτή τη ζωή. Πώς γίνεται όμως, ενώ το DNA μας παραμένει το ίδιο, εμείς να γερνάμε; Πώς κάνουμε ρυτίδες; Και πώς ενώ τη μια μέρα είμαστε υγιείς, ξαφνικά την επόμενη ψάχνουμε έναν καλό γιατρό; Οι λόγοι είναι πολλοί σίγουρα, αλλά ένας από τους βασικότερους είναι η επιγενετική.

Η επιγενετική είναι η επιστήμη που μελετά τις κληρονομήσιμες αλλαγές στη λειτουργία των γονιδίων μας, που δεν συνεπάγονται μεταβολές στην αλληλουχία του DNA. Τέτοιες επιδράσεις στα κυτταρικά και φυσιολογικά φαινοτυπικά χαρακτηριστικά μπορεί να προκύψουν από εξωτερικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες ή να αποτελούν μέρος της φυσιολογικής εξέλιξης.
Ο όρος «Επιγενετική» χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τον Αριστοτέλη για να υποδείξει τη διαδικασία των de novo αλλαγών στις οργανισμικές αποκρίσεις στις περιβαλλοντικές συνθήκες, σε αντίθεση με την εσωτερική θεωρία του προσχηματισμού του Πλάτωνα, που είχε προτείνει ότι όλες οι αναπτυξιακές διαδικασίες ήταν προκαθορισμένες και εκτυλίσσονταν με την πάροδο του χρόνου.

Στην Ιατρική και στην Ογκολογία ξέρουμε ότι πολλές φορές αρκεί μια μετάλλαξη για να «τρελαθεί» ένα κύτταρο και να ξεκινήσει ο καρκίνος. Πώς γίνεται όμως αυτό, από τη στιγμή που το DNA μας δεν αλλάζει; Η απάντηση είναι απλή: Γεννηθήκαμε με αυτή τη μετάλλαξη! Απλώς, για πολύπλοκους λόγους, που δεν κατανοούμε πλήρως, το γονίδιο που φέρει αυτή τη μετάλλαξη ή δεν εκφράζεται ή την όποια δραστηριότητά του την αντιρροπεί ο οργανισμός μας, μέχρι κάτι να αλλάξει και να ενεργοποιηθεί. Αυτό το «κάτι» υπό το πρίσμα της επιγενετικής μπορεί να το προκαλέσει η κακή διατροφή, το αλκοόλ, το κάπνισμα (και άτμισμα πλέον), τα φάρμακα, οι ακτινοβολίες, η αλόγιστη έκθεση στον ήλιο, η παχυσαρκία, το χρόνιο στρες και άλλα πολλά.
Η επιγενετική διαδικασία πραγματοποιείται μέσω ομοιοπολικών δεσμών στο DΝΑ χωρίς μεταβολές στη βασική αλληλουχία του μορίου, με μετα-μεταφραστική τροποποίηση πρωτεϊνών, πρωτεΐνες δέσμευσης DΝΑ ή πρωτεϊνικά σύμπλοκα, miRNAs, piRNAS και άλλα μη κωδικοποιητικά RNAs, καθώς επίσης με σχηματισμό «υπερ-ενισχυτών», οι οποίοι φαίνεται να διαδραματίζουν μείζονα οργανωτικό ρόλο στη διαφοροποίηση των ιστών.

Παρόλο που οι επιγενετικές αλλαγές αντιπροσωπεύουν επίκτητες ιδιότητες που αποκτώνται από τον οργανισμό κατά τη διάρκεια της ζωής του, μερικοί μπορεί να διατηρηθούν για γενιές ή ακόμη και να οδηγηθούν σε γενετικά κληρονομήσιμες αλλαγές.

Οι επιγενετικές λειτουργίες περιλαμβάνουν την εμβρυϊκή κυτταρική διαφοροποίηση, τη γονιδιωματική αποτύπωση, την απενεργοποίηση του χρωμοσώματος Χ, την ανοσολογική λειτουργία, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τη δεξιοχειρία/ αριστεροχειρία, τον τοκετό και τη γέννηση, το μητρικό/προγεννητικό και περιγεννητικό στρες, την πλαστικότητα του εγκεφάλου, καθώς και τις συμπεριφορές που σχετίζονται με το στρες. Τέλος, και οι διαταραχές της συμπεριφοράς, όπως η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια, έχουν ένα ισχυρό επιγενετικό συστατικό.

Επιγενετική και στρες
Ο ανθρώπινος οργανισμός και οι κοινωνίες που σχηματίζει είναι εξαιρετικά πολύπλοκα συστήματα, τα οποία ανταποκρίνονται σε εξωγενείς ή ενδογενείς απειλές κατά της ομοιόστασής τους, κατά της «σταθερής ανισορροπίας» στην οποία βρίσκονται δηλαδή.
Η κατάσταση της διαταραγμένης ομοιόστασης είναι αυτό που στην καθημερινότητά μας βιώνουμε ως πίεση και αποκαλούμε στρες. Η επιτυχής προσαρμογή προς αυτήν διαμορφώνει μάλιστα την ικανότητα ενός είδους ή ατόμου να επιβιώνει και να αναπαράγεται. Για αυτό και δεν είναι υπερβολή να πούμε πως τόσο η εξέλιξη όσο και η ανάπτυξη επηρεάζονται από το στρες. Έχουμε προσαρμόσει τη φυσιολογία και τη συμπεριφορά μας, τόσο ως είδος όσο και ως άτομα, για να αντεπεξέλθουμε με επιτυχία από αυτούς τους στρεσογόνους παράγοντες, όπως στην πείνα και στην αφυδάτωση.

Σήμερα, με την εκπληκτική πρόοδο στη Βιολογία και στη Γενετική, έχουμε πλέον την ικανότητα να κατανοήσουμε πλήρως τους μηχανισμούς μέσω των οποίων εξελίχθηκε το είδος μας, προσαρμοζόμενο και επιβιώνον μέσω σημαντικών εξελικτικών και αναπτυξιακών πιέσεων.
Οι ίδιες επιλεκτικές πιέσεις σήμερα εξηγούν, σε μεγάλο βαθμό, την εμφάνιση των σύγχρονων χρόνιων παθήσεων της ανθρωπότητας, όπως η παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, η υπέρταση, οι αλλεργίες, οι αυτοάνοσες διαταραχές, το άγχος, η κατάθλιψη, τα σύνδρομα πόνου και κόπωσης και οι παραβατικές αντικοινωνικές συμπεριφορές.

Η Φαρμακογονιδιωματική και η εξατομικευμένη Ιατρική αποσκοπούν στη χρήση του γενετικού προφίλ των ασθενών και τον συσχετισμό τους με τις διαφορές στην ανταπόκρισή τους στη φαρμακευτική αγωγή, τόσο σε ό,τι αφορά την τοξικότητα και την εμφάνιση παρενεργειών όσο και στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας και στη γενετική αιτιολογία γενετικών νοσημάτων, αντίστοιχα.

Σήμερα είναι γνωστό ότι πολλά από τα γονίδια που συμμετέχουν στο μεταβολισμό των φαρμάκων εμφανίζουν γενετικές αλλαγές, οι οποίες με τη σειρά τους έχουν μεγάλο αντίκτυπο στην ανταπόκριση των ασθενών σε ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα.
Αν και τα θεμέλια της Φαρμακογονιδιωματικής ετέθησαν από τον F. Vogel στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο Ιπποκράτης από την αρχαιότητα κιόλας είχε επισημάνει ότι «…είναι σημαντικότερο να γνωρίζει κανείς τι είδους άνθρωπος πάσχει από κάποια ασθένεια, παρά να γνωρίζει κανείς από τι είδους ασθένεια πάσχει κάποιος άνθρωπος», θέτοντας έτσι την εννοιολογική βάση της εξατομικευμένης Ιατρικής [personalized (individualized) Μedicine].

Η Φαρμακογονιδιωματική επιτρέπει να προβλεφθούν ακραίες φαινοτυπικές διαφορές στη φαρμακοκινητική ή τη φαρμακοδυναμική ενός φαρμάκου. Με άλλα λόγια, σε μία ομάδα ασθενών, οι οποίοι έχουν την ίδια διάγνωση και λαμβάνουν την ίδια φαρμακευτική αγωγή (ίδιο σκεύασμα και δοσολογία), η θεραπεία θα είναι αποτελεσματική μόνο για μια ομάδα ασθενών. Αντίθετα, σε μια άλλη ομάδα ασθενών, η θεραπευτική αγωγή δεν θα είναι επωφελής, ενώ, τέλος, σε μια τρίτη ομάδα ασθενών, η θεραπευτική αγωγή θα προκαλέσει παρενέργειες.

Στις μέρες μας, η Φαρμακογονιδιωματική βρίσκει εφαρμογή σε πάνω από 230 από τα συχνότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα στην κλινική πράξη και σε διάφορες ιατρικές ειδικότητες, όπως Ογκολογία, Καρδιολογία, Ψυχιατρική, για την ανταπόκριση σε ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για τις μεταμοσχεύσεις, και άλλες. Έτσι, πολλές γενετικές παραλλαγές σε διάφορα γονίδια έχουν βρεθεί να σχετίζονται με την καλύτερη ανταπόκριση των ογκολογικών ασθενών σε μια σειρά φαρμακευτικών ουσιών, όπως η ταμοξιφαίνη και το γονίδιο CYP2D6 για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, η ιρινοτεκάνη και το γονίδιο UGT1A1 για την αποφυγή παρενεργειών στη θεραπεία ασθενών με καρκίνο του εντέρου ή η 6-μερκαπτοπουρίνη (6-ΜΡ) και το γονίδιο ΤΡΜΤ για τη θεραπεία ασθενών με αιματολογικούς καρκίνους. Επιπρόσθετα, η Φαρμακογονιδιωματική εφαρμόζεται για την εξατομίκευση της θεραπείας καρδιολογικών ασθενών και συγκεκριμένα δυο ευρέως χρησιμοποιούμενων αντιπηκτικών, όπως τα κουμαρινικά και η κλοπιδογρέλη, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία καρδιαγγειακών παθήσεων.

Επίσης, πρόσφατες μελέτες εμπλέκουν γονίδια που κωδικοποιούν παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στο μεταβολισμό ψυχοτρόπων φαρμάκων στην εξατομίκευση της θεραπείας με αντιψυχωσικά ή αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

Η Φαρμακογονιδιωματική στην Ελλάδα
Η Φαρμακογονιδιωματική έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζεται εδώ και χρόνια στην κλινική πράξη στη χώρα μας. Συγκεκριμένα, ογκολογικοί και καρδιολογικοί ασθενείς ήδη επωφελούνται από τη διενέργεια φαρμακογονιδιωματικών αναλύσεων για την εξατομίκευση της φαρμακευτικής τους αγωγής, ενώ από το 2017 διενεργείται στο Εργαστήριο Φαρμακογονιδιωματικής και Εξατομικευμένης Θεραπείας του Τμήματος Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Πατρών η μεγαλύτερη, παγκοσμίως, προοπτική φαρμακογονιδιωματική κλινική μελέτη, στην οποία περιλαμβάνονται ήδη πάνω από 1.200 ασθενείς που πάσχουν από σχιζοφρένεια, κατάθλιψη και διπολική διαταραχή. Επίσης, το παραπάνω εργαστήριο, το οποίο είναι διεθνώς γνωστό και πρωτοπόρο στη χώρα μας στο πεδίο αυτό, αλλά και άλλα εργαστήρια ανά την επικράτεια συμμετέχουν σε ερευνητικές μελέτες στο πεδίο αυτό, σε συνεργασία με ακαδημαϊκά ιδρύματα στην αλλοδαπή με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Επιπρόσθετα, το γνωστικό αντικείμενο της Φαρμακογονιδιωματικής ενσωματώνεται ολοένα και περισσότερο στα προγράμματα προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών των βιοϊατρικών σχολών της χώρας για την εκπαίδευση των νέων βιοεπιστημόνων, ενώ παράλληλα διεθνή και εθνικά συνέδρια και ημερίδες έχουν ήδη διοργανωθεί στη χώρα μας με αυτή τη θεματολογία την τελευταία δεκαετία.
Οι δραστηριότητες αυτές αναμένεται να συμβάλουν στην υιοθέτηση της Φαρμακογονιδιωματικής ολοένα και περισσότερο στη σύγχρονη ιατρική πράξη στη χώρα μας.

Προοπτικές και ηθικά διλήμματα
Η Φαρμακογονιδιωματική αναμένεται να διαλευκάνει ολοένα και περισσότερο την αιτιολογία των διαφορών στη φαρμακευτική ανταπόκριση και θα βελτιώσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής θεραπείας σε μεμονωμένους ασθενείς, γεγονός που θα μειώσει και το συνολικό κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.
Μέσω διάφορων πρωτοβουλιών, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), αλλά και η Ευρωπαϊκή Υηρεσία Φαρμάκων (ΕΜΑ) υποστηρίζει την πορεία προς την εξατομικευμένη θεραπεία και ελπίζει ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες θα χρησιμοποιήσουν τη φαρμακογονιδιωματική πληροφορία στην αξιολόγηση των διαφορών μεταξύ των ασθενών, ενώ οι πληροφορίες αυτές συμπεριλαμβάνονται πλέον σε διαρκώς μεγαλύτερο βαθμό στα φύλλα οδηγιών των φαρμακευτικών προϊόντων, πριν ή και μετά την έγκριση της διάθεσης του φαρμάκου στην αγορά.
Εξαιρετικά σημαντική είναι επίσης η διενέργεια οικονομικών μελετών για τη διακρίβωση της σχέσης κόστους και αποτελεσματικότητας των φαρμακογονιδιωματικών αναλύσεων, δεδομένα τα οποία θα χρησιμοποιηθούν από το κράτος για την κοστολόγηση και τελικά την αποζημίωση των υπηρεσιών αυτών από τα ασφαλιστικά ταμεία και εταιρείες, όπως συμβαίνει όλο και σε περισσότερες χώρες του εξωτερικού, μιας και οι υπηρεσίες αυτές, όπως προαναφέρθηκε, δεν βελτιώνουν μόνο την ποιότητα ζωής των ασθενών, αλλά και με τη μείωση των παρενεργειών των φαρμάκων, μειώνουν σημαντικά και την κρατική ιατροφαρμακευτική δαπάνη.
Παράλληλα, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τεθεί από την Πολιτεία ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για την παροχή υπηρεσιών εξατομικευμένης Ιατρικής και γενετικών αναλύσεων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ασθενών και την προάσπισή τους από γενετικές αναλύσεις, που παρέχονται από ορισμένα, ιδιωτικά κυρίως, γενετικά εργαστήρια και οι οποίες στερούνται επιστημονικής βάσης, παραπλανώντας έτσι το κοινό και τους ασθενείς.

Συμπερασματικά, το νέο αυτό πεδίο της σύγχρονης Ιατρικής αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα ευκαιρία για την εργαστηριακή Ιατρική να πλησιάσει στο στόχο της εξατομικευμένης φαρμακοθεραπείας, για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και της παρεχόμενης ιατροφαρμακευτικής φροντίδας, αλλά και τη μείωση του κόστους της ιατροφαρμακευτικής δαπάνης.

Η δυσκοιλιότητα είναι μια συνηθισμένη κατάσταση, ωστόσο η επίσκεψη στον γιατρό δεν πρέπει να αναβάλλεται, ιδίως αν το πρόβλημα επιμένει, καθώς μπορεί να υποκρύπτει κάποια σοβαρή βλάβη. Ο γιατρός μας, αφού προβεί στις κατάλληλες εξετάσεις και στη λήψη ενός καλού ιστορικού, θα μας βοηθήσει να λύσουμε αποτελεσματικά το πρόβλημα.

Η δυσκοιλιότητα είναι μια διαταραχή των κενώσεων του εντέρου. Η φυσιολογική συχνότητα των κενώσεων είναι από τρεις φορές την ημέρα έως τρεις φορές την εβδομάδα. Τα κύρια συμπτώματα της δυσκοιλιότητας συνοψίζονται στα εξής:

– Λιγότερες από δύο κενώσεις την εβδομάδα
– Αίσθημα ατελούς κένωσης
– Δυσκολία στην κένωση του εντέρου και κοιλιακό άλγος
– Σκληρά κόπρανα
– Συχνή χρήση υπακτικών φαρμάκων, υποθέτων, υποκλυσμών κ.ο.κ. με στόχο την ανακούφιση από το πρόβλημα.

Η επίσκεψη στο γιατρό όταν υπάρχουν τα παραπάνω συμπτώματα είναι σημαντική, καθώς πρέπει να διευκρινιστούν τα αίτια της δυσκοιλιότητας. Μπορεί να πρόκειται για μια λειτουργική διαταραχή, τα έντερα δηλαδή να δείχνουν φυσιολογικά, αλλά να λειτουργούν αφύσικα.

Η δυσκοιλιότητα μπορεί να υποκρύπτει κάποια οργανική βλάβη, η οποία θα πρέπει να αποκλεισθεί με:
– Κλινική εξέταση
– Αιματολογικές εξετάσεις
– Απεικονιστικές εξετάσεις
– Κολονοσκόπηση

Στόχος είναι να αποκλειστούν παθήσεις που προκαλούν δυσκοιλιότητα, όπως:
– Οι νεοπλασίες του παχέος εντέρου
– Η εκκολπωματίτιδα
– Η αιμορροϊδοπάθεια
– Οι ραγάδες του πρωκτικού δακτυλίου
– Ο υποθυρεοειδισμός
– Οι νευροπάθειες
– Ο γιατρός μπορεί να σας κάνει και ερωτήσεις σχετικά με την ψυχολογική σας κατάσταση, π.χ. για το αν νιώθετε συχνά άγχος, στρες ή κατάθλιψη και πώς τα αντιμετωπίζετε.

Αντιμετώπιση
Η δυσκοιλιότητα, αφού διαγνωστεί από τον ειδικό γιατρό, μπορεί να αντιμετωπιστεί:
– Διατροφικά
– Με αλλαγές στον τρόπο ζωής
– Φαρμακευτικά.

Αναλυτικότερα:
1. Αυξήστε την κατανάλωση φυτικών ινών. Οι τροφές που είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες μαλακώνουν τα κόπρανα και τα κάνουν να διέρχονται πιο γρήγορα από το έντερο, μειώνοντας τη δυσκοιλιότητα. Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες είναι τα λαχανικά, π.χ. το λάχανο, το κουνουπίδι, τα κολοκυθάκια κ.λπ., καθώς και τα φρούτα, όπως το αβοκάντο, τα δαμάσκηνα, τα αχλάδια (αν καταναλωθούν με τη φλούδα), τα σύκα κ.λπ. Προτιμήστε δημητριακά ολικής άλεσης για το πρωινό σας και βάλτε στη διατροφή σας τα λαδερά φαγητά, όπως τα φασολάκια, τις μπάμπιες, καθώς επίσης το σπανάκι και τα όσπρια.
Το κεφίρ, το ψύλλιο, ο λιναρόσπορος, η αλόη, η μολόχα, ο γλυκάνισος και ο μάραθος είναι γνωστό ότι βελτιώνουν επίσης τη λειτουργία του εντέρου.
2. Αυξήστε την πρόσληψη υγρών. Πίνετε άφθονα υγρά και κυρίως νερό, για να εξασφαλίσετε την επαρκή ενυδάτωση του οργανισμού σας και κατ’ επέκταση και των κοπράνων σας!
3. Καταναλώνετε προβιοτικά και πρεβιοτικά. Βοηθούν στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας και του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, εξισορροπούν τη φυσική εντερική χλωρίδα και μειώνουν το Ph του εντέρου, αποτρέποντας έτσι την ανάπτυξη παθογόνων βακτηρίων.
4. Βάλτε την άσκηση στην καθημερινότητά σας. Η άσκηση μειώνει το στρες, διεγείρει τις ρυθμικές συσπάσεις του εντέρου και συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του. Έτσι, ανακουφίζει από τη δυσκοιλιότητα, ειδικά αν η αιτία που την έχει προκαλέσει είναι η καθιστική ζωή.
5. Κάντε μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά σας. Μην αγνοείτε το αντανακλαστικό της κένωσης, π.χ. λόγω φόρτου εργασίας.
6. Τέλος, μην αφήνετε να περάσουν περισσότερες από τρεις ημέρες δυσκοιλιότητας για να λάβετε τα μέτρα σας.

Το έντερό μας είναι το όργανο που ευθύνεται για την απορρόφηση όλων των θρεπτικών συστατικών και ιχνοστοιχείων απαραίτητων για τον οργανισμό.

Η λειτουργία του εξυπηρετείται αφενός από την ανατομική του κατασκευή (ειδική λειτουργία βλεννογόνου, μήκος, αλλά και επιφάνεια η οποία μεγαλώνει κατά πολύ με τις εντερικές λάχνες) και αφετέρου με την εντερική χλωρίδα-μικροβίωμα, η οποία συνίσταται στην παρουσία πολλών δισεκατομμυρίων βακτηρίων, τα οποία αποικίζουν στο έντερο και τα οποία πρέπει να βρίσκονται σε ισορροπία.

Το εντερικό μικροβίωμα αμέσως μετά τη γέννηση του ανθρώπου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, αρχής γενομένης από αυτό καθ’ εαυτό τον τοκετό (έχει παρατηρηθεί ότι η ανάπτυξή του είναι καλύτερη στους φυσιολογικούς τοκετούς από ό,τι στα βρέφη που ήρθαν στη ζωή με καισαρική).

Οι παράγοντες που το επηρεάζουν καθώς ο οργανισμός αναπτύσσεται είναι το περιβάλλον, η ηλικία, η διατροφή, το άγχος, η φαρμακευτική αγωγή κ.λπ.

Όταν η ισορροπία του μικροβιώματος διαταράσσεται από τους παράγοντες που αναφέραμε (π.χ. περιβαλλοντικές επιπτώσεις από μολυσμένη ατμόσφαιρα και διατροφή ή ουσίες στην τροφή μας όπως συντηρητικά, χρωστικές, επεξεργασμένα τρόφιμα με κορεσμένα λιπαρά, σάκχαρα κ.λπ.), ως επακόλουθο έχουμε μειωμένη άμυνα του οργανισμού, δυσκοιλιότητα, φουσκώματα, διάρροια, αλλά και παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, μεταβολικό σύνδρομο κ.λπ.

Πρωταρχικό μας μέλημα λοιπόν για την πρόληψη της υγείας του εντέρου, και άρα του οργανισμού μας συνολικά, είναι ένας υγιεινός τρόπος ζωής αλλά και μία ισορροπημένη διατροφή.
Άλλωστε, γνωρίζουμε ότι ο Ιπποκράτης μάς έλεγε σοφά «το φάρμακό μας η τροφή μας»!

Φρούτα και λαχανικά, όσπρια, ελιές και ελαιόλαδο, αλλά και το κλασικό ξινό γιαούρτι, το κεφίρ, το ξινόγαλο, το αριάνι, το τουρσί είναι οι ενδεδειγμένες τροφές για την υγεία του εντέρου. Τη σημερινή εποχή όμως, δυστυχώς, όσο και να γνωρίζουμε, δεν είναι δυνατόν να πετύχουμε απόλυτα ισορροπημένη διατροφή και κυρίως δεν μπορούμε να αποφύγουμε τα συντηρητικά, τις χρωστικές, τα επεξεργασμένα τρόφιμα!

Για το λόγο αυτόν η επιστήμη των συμπληρωμάτων έχει φροντίσει να έχουμε στη διάθεσή μας προβιοτικά τα οποία είναι προϊόντα μεγάλης έρευνας και στοχευμένης, συμπληρωματικής με την τροφή δράσης, τα οποία μας εξασφαλίζουν πρόληψη και συμπληρωματική αγωγή για καλή υγεία του οργανισμού.
Τα προβιοτικά αυτά έχουν συμπεριλάβει τους ωφέλιμους μικροοργανισμούς σε ξηρή ή υγρή μορφή, και έρχονται να καλύψουν τις ανάγκες μας ενισχύοντας και ισορροπώντας το μικροβίωμα του οργανισμού μας και την εντερική μας χλωρίδα.

Έτσι προστατεύουν και επαναφέρουν την ισορροπία στη λειτουργία του εντέρου. Η εξατομικευμένη χρήση τους γίνεται πάντα με τη συμβουλή του επιστήμονα υγείας, ο οποίος θα αποφασίσει και θα συστήσει το κατάλληλο συμπλήρωμα ή φάρμακο ανά περίπτωση, π.χ. τι θα πρέπει να πάρει και σε τι δοσολογία ένα παιδί, ένας ηλικιωμένος, ένας που χρειάζεται ενίσχυση του ανοσοποιητικού, έχει προβλήματα με το πεπτικό του σύστημα, μία γυναίκα η οποία βασανίζεται από λοιμώξεις του κόλπου ή του ουροποιητικού, κάποιος ο οποίος λαμβάνει αντιβίωση, κορτιζόνη κ.λπ.

Στοχεύουμε στην πρόληψη, για να χρειαζόμαστε όσο το δυνατόν λιγότερο τη θεραπεία. Και ο πλέον η οποία θωρακίζει την υγεία του οργανισμού και απομακρύνει, σε πολύ μεγάλο βαθμό, την πιθανότητα να νοσήσουμε.

Μιλώντας για πρόληψη έρχεται στο μυαλό μας το τετριμμένο αλλά τόσο σημαντικό «Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν», του Ιπποκράτη, πατέρα της Ιατρικής (460-370 π.Χ.).
Και αν από την αρχαιότητα, με τα πενιχρά μέσα που διέθετε η επιστήμη, είχε εντοπισθεί η σπουδαιότητα της πρόληψης, σήμερα με τα σύγχρονα διαγνωστικά μέσα και την εργαστηριακή πρόοδο της επιστήμης, είμαστε αδικαιολόγητοι αν δεν λειτουργούμε προς την κατεύθυνση αυτή, η οποία αποτελεί τη βάση της φροντίδας της υγείας μας.

Η φροντίδα αυτή συνίσταται σε εφαρμογή:
1. Βασικών κανόνων υγιεινής (καθαριότητα, πλύσιμο χεριών κλπ.)
2. Του εμβολιασμού
3. Των προληπτικών εξετάσεων
4. Της εποχικής πρόληψης (των αλλεργιών την άνοιξη, των ουρολοιμώξεων το καλοκαίρι κ.ο.κ.)
5. Της πρόληψης κατά την εμβρυϊκή ζωή (αμνιοκέντηση κ.λπ.)
6. Της πρόληψης των λεγόμενων «νοσημάτων φθοράς» (διαβήτης, καρδιαγγειακά, καρκίνος, μολύνσεις κ.λπ.)

Σύμμαχοι της ανθρωπότητας το νερό, το σαπούνι και τα εμβόλια. Όλα τους αποτελούν τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις στη Δημόσια Υγεία.
Ο εμβολιασμός εξασφαλίζει ανοσία, κατά των λοιμωδών νοσημάτων, μας προστατεύει δηλαδή από το να νοσήσουμε από την ασθένεια για την οποία έχουμε εμβολιαστεί.

Τι είναι ακριβώς ο εμβολιασμός και πώς λειτουργεί;
Μια «μάχη» μεταξύ του «εισβολέα»-αντιγόνου και των «στρατιωτών» του ανοσοποιητικού μας συστήματος, των αντισωμάτων, ξεκινάει με τον εμβολιασμό, με νικητή σε ποσοστό πάνω από 90% τον οργανισμό μας.
Ουσιαστικά, ο εμβολιασμός ειναι η διαδικασία ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού, ώστε αυτός να παράγει αντισώματα αναγνωρίζοντας το ξένο σώμα, τον ιό και αποκτώντας μνήμη που θα διεγερθεί, σε κάθε περίπτωση κατά τη διάρκεια της ζωής, εισβολής του παθογόνου μικροοργανισμού.
Αυτό επιτυγχάνεται παρέχοντας στον οργανισμό το εμβόλιο, έναν βιολογικό παράγοντα με νεκρό η αδρανοποιημένο ή εξασθενημένο τον νοσογόνο παράγοντα.
Η πρώτη παρασκευή εμβολίου ξεκινάει το 1796 κατά της ευλογιάς (το εμβόλιο χρησιμοποιήθηκε έως το 1980 οπότε είχαμε και την εξάλειψη της νόσου κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας-ΠΟΥ).

Το όνομα vaccine (το καθιέρωσε ο Pasteur για όλα τα εμβόλια από τη λατινική λέξη vacca που σημαίνει αγελάδα) επικράτησε επειδή, το πρώτο εμβόλιο δημιουργήθηκε όταν ο Βρετανός παθολόγος Edward Jenner χρησιμοποίησε ορό από φλύκταινες στα χέρια ατόμων που άρμεγαν αγελάδες, για να εμβολιάσει παιδιά κατά της ευλογιάς με επιτυχία, μετά από ανακάλυψη-παρατήρηση, ότι η γυναίκες με το άρμεγμα των αγελάδων δεν νοσούσαν από την ευλογιά, που προκαλούσε ο φονικός ιός.
Η ευλογιά υπήρξε μια από τις πλέον θανατηφόρες ασθένεις που έπληξαν την ανθρωπότητα!

Ένας μεγάλος αριθμός εμβολίων παρασκευάστηκαν έκτοτε, προστατεύοντας από ασθένειες, επιδημίες, σώζωντας εκατομμύρια ανθρωπίνων ζωών!
Τα εμβόλια που έχουν αναπτυχθεί είναι όλα τα γνωστά μας εμβόλια για παιδιά- διφθερίτιδας, τετάνου, κοκκύτη, ερυθράς, ιλαράς, ανεμοβλογιάς, μηνιγγιτιδόκοκκου, πολιομυελίτιδας, ηπατίτιδας Α, ηπατίτιδας Β, φυματίωσης, αλλά και το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου και κατά της γρίπης, (το οποίο κάθε χρόνο «επικαιροποιείται» λόγω μετάλλαξης του ιού).
Υπάρχουν επίσης για τους εφήβους το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (κατά του καρκίνου της μήτρας) και για τους ηλικιωμένους το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα. Ενδεικτικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι πριν το 2000 (οπότε άρχισε η διάθεση των 13δύναμων συζευγμένων πολυσακχαριδικών εμβολίων κατά του πνευμονιόκοκκου) είχαμε 14,5 εκατομμύρια κρουσμάτων και πάνω από 820.000 θανάτους από πνευμονία σε παιδιά κάτω των 5 ετών.
Εκτιμάται ότι περίπου 3 εκατομμύρια θάνατοι ανθρώπων όλων των ηλικιών προλαμβάνονται πλέον κάθε χρόνο, χάριν του συγκεκριμένου εμβολίου!
Η παρασκευή ενός εμβολίου ξεκινάει με τη χρήση του παθογόνου παράγοντα σε προκλινικές μελέτες σε πειραματόζωα. Στη συνέχεια πραγματοποιούνται κλινικές μελέτες σε μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων.

Όλα τα αποτελέσματα αξιολογούνται από την παραγωγό Φαρμακοβιομηχανία αλλά και από επίσημα Εθνικά και Διεθνή όργανα ελέγχου.
Ο έλεγχος ποιότητας, αποτελεσματικότητας, ασφάλειας σε όλα τα στάδια, είναι αυστηρός και ενδελεχής!
Ο χρόνος που χρειάζεται ένα εμβόλιο από την αρχή της μελέτης παρασκευής του έως όταν αυτό διατεθεί στην κοινότητα για ασφαλή εμβολιασμό, κυμαίνεται από ενάμιση χρόνο και πάνω, με το χρόνο αυτό να είναι ανελαστικός!

Δεν είναι δηλαδή δυνατόν να πούμε ότι ένα εμβόλιο για μια νέα ασθένεια π.χ. τον κορωνοϊό σήμερα, από τη στιγμή που θα ληφθεί το αντιγόνο από τον νοσούντα, θα μπορέσει σε σύντομο διάστημα να διατεθεί για τον εμβολιασμό του πληθυσμού!

Ο εμβολιασμός μάς δίνει την ευκαιρία να παραμείνουμε υγιείς και επιβάλλεται ο καθένας να τον εκμεταλλευτεί γιατί το αξίζει!
Φαινόμενα του αντιεμβολιαστικού κινήματος που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια, θέτουν σε κίνδυνο επιδημιών τον παγκόσμιο πληθυσμό, με καταστροφικές συνέπειες σε απώλειες ζωών και όχι μόνο! Σε περιόδους παγκόσμιας επιδημίας όπως αυτή που βιώνουμε αυτή τη στιγμή με τον κορωνοιό, ευχόμαστε όλοι να είχαμε τη δυνατότητα να έχουμε στα χέρια μας εμβόλιο, ει δυνατόν χθες!

Αυτό όμως δυστυχώς δεν είναι εφικτό. Προς το παρόν ακολουθούμε ευλαβικά τις οδηγίες των αρμοδίων αρχών σε θέματα προσωπικής υγιεινής και κοινωνικής συμπεριφοράς και περιμένουμε, ευχόμενοι η έξαρση και εξάπλωση να περιοριστεί όσο το δυνατόν συντομότερα!