Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Παρασκευή Κατσαούνου,

Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.,
Μονάδα Πνευμονολογίας και Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α΄ΚΕΘ ΓΝΑ Ευαγγελισμός,
Μέλος ΔΣ Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας

katsaounou.com


Tα εμβόλια αποτέλεσαν μετά το πόσιμο νερό, το μεγαλύτερο επίτευγμα της δημόσιας υγείας. Οι άνθρωποι μπορούν να έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής, προστατευμένοι από σοβαρά λοιμώδη νοσήματα, τα οποία μπορούν να προληφθούν μέσω του εμβολιασμού. 
Ιδιαίτερη ανάγκη έχουν οι ηλικιωμένοι, καθώς γερνώντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα αδυνατίζει και ανεπαρκεί να μας προστατεύσει, καθώς και οι ασθενείς με συνοσηρότητες όπως τα καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα, ο σακχαρώδης διαβήτης και η ανοσοανεπάρκεια.

Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα ευπάθειας στις λοιμώξεις, επηρεάζοντας αρνητικά τόσο την φυσική όσο και την επίκτητη ανοσία. Ενώ οι επιδράσεις στην φυσική ανοσία υποχωρούν σχετικά γρήγορα μετά τη διακοπή του καπνίσματος, οι επιδράσεις στην επίκτητη διατηρούνται επί σειρά ετών λόγω επιγενετικών αλλαγών στο DNA, που καταγράφονται στο γονιδίωμα και επηρεάζουν τη λειτουργία των κυττάρων της ανοσίας. Αυτό εξηγεί εν μέρει την «ευαισθησία» των πρώην καπνιστών σε λοιμώξεις. 
Οι ενήλικες μπορούν να εμβολιαστούν για προστασία από πέντε είδη λοιμώξεων του αναπνευστικού: του πνευμονιόκοκκου, της γρίπης, του κορωνοϊού, του κοκκύτη και του RSV.

Ο πνευμονιόκοκκος είναι μικροοργανισμός, διαθέτει μια εξωτερική πολυσακχαριδική κάψα που προσδιορίζει τον ορότυπο και λειτουργεί ως λοιμογονικός παράγοντας. Αποτελεί αποκλειστικό παθογόνο του ανθρώπου, που αποικίζει το ρινοφάρυγγα. Έχουν ταυτοποιηθεί περίπου100 ορότυποι του S. Pneumonia. Όλοι οι ορότυποι δεν είναι το ίδιο παθογόνοι, με 31 να αποτελούν αυτούς που μας απασχολούν λόγω της νοσηρότητας και της θνητότητας που προκαλούν.

H πνευμονιοκοκκική νόσος μπορεί αδρά να διακριθεί σε διεισδυτική (μηνιγγίτιδα, βακτηριαιμία) και μη-διεισδυτική νόσο (ωτίτιδα, πνευμονία). Η αναγκαιότητα του εμβολιασμού έναντι του πνευμονιόκοκκου αυξάνει λόγω της σημαντικής αντίστασης στα αντιβιοτικά που παρουσιάζει ο πνευμονιόκοκκος ιδιαίτερα στη χώρα μας, λόγω της αλόγιστης χρήσης των αντιβιοτικών.
Επιπρόσθετα, ο πνευμονιόκοκκος είναι το συχνότερα απομονούμενο παθογόνο σε βακτηριακές συλλοιμώξεις ασθενών με γρίπη.

Το εμβολιαστικό σχήμα που αφορά τον αντιπνευμονιοκοκκικό εμβολιασμό ενισχύεται και απλοποιείται με τη διάθεση του νεότερου συζευγμένου 20δύναμου (PCV20) εμβολίου. Έτσι το PCV20 μπορεί να χορηγηθεί εφ’ άπαξ, αντί του παλιότερου εμβολιαστικού σχήματος που απαιτούσε διπλό εμβολιασμό, με το δεκατριδύναμο PCV13 και το 23δύναμο πολυσακχαριδικό εμβόλιο (PPSV23), αναιρώντας τα βασικά μειονεκτήματα του PPSV23, όπως η προοδευτική ελάττωση του τίτλου των αντισωμάτων μετά τον εμβολιασμό – γεγονός που επιβάλλει την επανάληψη του συγκεκριμένου εμβολίου μετά την πάροδο πενταετίας – και η έλλειψη σημαντικού οφέλους κάλυψης έπειτα από δύο εμβολιασμούς.

Επιπρόσθετα μία μόνο δόση συζευγμένου αποτελεσματικού εμβολίου PCV μπορεί να είναι ευκολότερη στην εφαρμογή και βοηθά στην αποφυγή θεμάτων που σχετίζονται με τον διαδοχικό εμβολιασμό.
Καθώς με τη πάροδο των χρόνων, ο πληθυσμός εμβολιάζεται, συμβαίνει το φαινόμενο της αντικατάστασης οροτύπων (serotype replacement), δηλαδή ορότυποι που δεν περιλαμβάνονται σε ένα εμβόλιο μπορεί να αυξάνονται σε συχνότητα, φαίνεται ότι μπορεί να ενισχυθεί ο εμβολιασμός έναντι του πνευμονιόκοκκου και με άλλα εμβόλια.
Οι πνευμονολόγοι, ως λοιμωξιολόγοι του αναπνευστικού, πρέπει να υιοθετήσουν στην καθημερινή τους πρακτική τον εμβολιασμό και να εισαγάγουν έγκαιρα σε όλους τους ασθενείς με αναπνευστικές παθήσεις και τους καπνιστές τον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου.

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για όλους τους ιατρούς που έχουν ασθενείς με συνοσηρότητες που οφείλουν να προστατέψουν. 
Αν και το ηλιακό όριο για τον εμβολιασμό ενηλίκων χωρίς συνοσηρότητες είναι τα 65 έτη, φαίνεται ότι η νοσηρότητα και θνητότητα αυξάνεται σημαντικά ήδη από τα πενήντα έτη. Γι’ αυτό και στην Αμερική το ηλικιακό όριο έχει πέσει στα 50 έτη, γεγονός που πιστεύουμε -σαν Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία- ότι πρέπει να εφαρμοστεί και στη χώρα μας.

Αν και ο εμβολιασμός έναντι του πνευμονιόκοκκου στη χώρα μας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, εξακολουθεί να είναι χαμηλός και να μην ξεπερνά το 25-30%. Η εμβολιαστική κάλυψη για ένα εμβόλιο ασφαλές και ιδιαίτερα αποτελεσματικό, οφείλει να αυξηθεί και να αποτελέσει προτεραιότητα των επαγγελματιών υγείας. 
Το εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου μπορεί να συγχορηγηθεί με το εμβόλιο της γρίπης ή το εμβόλιο έναντι του κορωνοϊού (COVID-19). To βέλτιστο όμως είναι να προγραμματιστεί να γίνει σε περίοδο καλοκαιρινή μακριά από λοιμώξεις και χορήγηση εποχιακών εμβολίων.
Καθώς η σύσταση από τον επαγγελματία υγείας είναι ο ισχυρότερος προβλεπτικός παράγοντας για το αν ένας ασθενής θα εμβολιαστεί, όλοι οι ιατροί συνταγογραφήστε προγραμματισμένα το εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου. Κι αν ο γιατρός σας το ξεχάσει, ο καθένας σας ας το ζητήσει στην πρώτη ευκαιρία, ως το μέγιστο δώρο προστασίας στα γενέθλιά σας.

Λάζαρος Βαρυτιμιάδης

Γαστρεντερολόγος – Επεμβατικός Ενδοσκόπος,
Μετεκπαιδευθείς στην επεμβατική ενδοσκόπηση στο Queen Alexandra Hospital, Ηνωμένο Βασίλειο,
Αναπληρωτής Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Μητέρα

gastroexpert.gr

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι μία κοινή λειτουργική διαταραχή του γαστρεντερικού συστήματος που εκδηλώνεται με επίμονα και βασανιστικά συμπτώματα. Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο αλλά συνήθως περιλαμβάνουν πόνο στην κοιλιά, αίσθημα πληρότητας και φουσκώματος και αλλαγές ή διαταραχές στις συνήθειες του εντέρου. Εκδηλώνεται με δυσκοιλιότητα (δυσκολία στην κένωση του εντέρου ή λιγότερες από 3 κενώσεις την εβδομάδα) ή διάρροια (συχνές ή πολύ υδαρείς κενώσεις και πιεστική ανάγκη για κένωση) ή και εναλλαγή δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Είναι εξαιρετικά συχνό στις αναπτυγμένες χώρες, που επισκέπτονται τα εξωτερικά γαστρεντερολογικά ιατρεία πάσχουν από το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Ο ένας στους τρεις έχει εμφανίζει κάποια στιγμή συμπτώματα και ο ένας στους δέκα έχουν επισκεφθεί ιατρό για τα συμπτώματα. Είναι το ίδιο συχνό στους άνδρες και τις γυναίκες και αφορά όλες τις ηλικίες.

Τα συμπτώματα
Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο και στην πορεία του χρόνου. Όλοι οι ασθενείς όμως θα έχουν τουλάχιστον κάποια από τα παρακάτω:


✤ Κοιλιακός πόνος συνήθως σαν κολικός που μπορεί να εντοπίζεται οπουδήποτε στην κοιλιά αλλά συχνότερα στην αριστερή πλευρά. Συχνά δημιουργείται στον πάσχοντα η αίσθηση ότι εάν περάσει αέρια ή αδειάσει το έντερο θα ανακουφισθεί. Σε γυναίκες μπορεί να μοιάζει με πόνο περιόδου.

✤ Αίσθημα πληρότητας και “φουσκώματος” που κάνει ακόμη και τα ρούχα να φαίνονται στενά και μερικές φορές συνοδεύεται από έντονα γουργουρητά και αέρια. Μερικές φορές συνυπάρχει ναυτία και τάση για ρέψιμο.

✤ Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου που μπορεί να εκδηλώνονται με δυσκοιλιότητα, διάρροια ή εναλλαγές των δύο. Οι αλλαγές μπορούν να αφορούν τη συχνότητα των κενώσεων, τη μορφή των κοπράνων και την εμφάνιση πιεστικής ανάγκης για αφόδευση. Μπορεί να υπάρχει δυσκολία ή αδυναμία για κένωση που να συνοδεύεται από πόνο στον πρωκτό. Μερικές φορές μπορεί να υπάρχει ακράτεια.

Αίτια
Τα αίτια του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου δεν είναι πλήρως κατανοητά. Όπως υποδηλώνει το όνομά του, ασθενείς με το σύνδρομο έχουν ένα πιο ευαίσθητο έντερο που προξενεί τα συμπτώματα.

Ο γαστρεντερικός σωλήνας είναι ένας μυϊκός σωλήνας που προωθεί την τροφή από το στόμα προς τον πρωκτό επιτρέποντας στα θρεπτικά συστατικά να απορροφώνται στην πορεία. Το παχύ έντερο συνδέει το λεπτό έντερο με τον πρωκτό και είναι η πηγή των περισσοτέρων συμπτωμάτων του συνδρόμου. Λειτουργεί ως αποθήκη της τροφής από την οποία απορροφά νερό και άλατα και τελικά μορφοποιεί τα κόπρανα. Οι περισταλτικές του κινήσεις προωθούν το περιεχόμενο προς τον πρωκτό. Εάν το έντερο είναι υπερενεργητικό, αποτέλεσμα είναι η ταχεία δίοδος των κοπράνων με μορφή διάρροιας. Αντίθετα ένα “τεμπέλικο” έντερο οδηγεί σε δυσκοιλιότητα. Ο μυϊκός σπασμός του εντέρου προκαλεί δυσφορία και πόνο. Ο σπασμός μπορεί να προκληθεί από την παρουσία αέρα στο έντερο ή την απλή δίοδο της τροφής.
Το άγχος, η κατάθλιψη και γενικά το stress θεωρείται ότι σχετίζονται με το σύνδρομο. Ο ασθενής μπαίνει σε ένα φαύλο κύκλο όπου το άγχος και η κατάθλιψη οδηγούν τη νόσο σε έξαρση αλλά και τα συμπτώματα προξενούν επίταση του άγχους. Οι ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ανησυχούν ότι πάσχουν από κάτι σοβαρότερο με αποτέλεσμα να ζουν σε διαρκή αγωνία.

Το είδος της δίαιτας, οι διατροφικές συνήθειες και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του εντέρου. Η κατανάλωση πολύ μεγάλων ή πολύ μικρών ποσοτήτων φυτικών ινών, μεγάλης ποσότητας λίπους και τα έντονα μπαχαρικά μπορεί να πυροδοτήσουν τα συμπτώματα του συνδρόμου.

Επίσης, το σύνδρομο μπορεί να πυροδοτηθεί από την κατανάλωση αλκοόλ, καφέ ή το κάπνισμα. Σε μερικούς ασθενείς συγκεκριμένα φαγητά μπορεί να προξενήσουν συμπτώματα. Άλλες φορές, δεν μπορεί να αναγνωρισθεί με σαφήνεια κανένας προδιαθεσικός παράγοντας.



Εξετάσεις που απαιτούνται

Οι διάφορες εξετάσεις έχουν σαν κύριο στόχο τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων του εντέρου με παρόμοια συμπτωματολογία. Σε ασθενείς προχωρημένης ηλικίας με πρωτοεμφανιζόμενα συμπτώματα, ο ιατρός πρέπει να παραγγείλει αρκετές εξετάσεις (αιματολογικές, ακτινολογικές και κυρίως κολονοσκόπηση). Στόχος είναι να αποκλεισθεί η πιθανότητα να υπάρχει παθολογία του εντέρου που απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Θεραπείες

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου αν και έχει βασανιστικά συμπτώματα δεν προκαλεί σημαντικές επιπλοκές. Η εξήγηση της φύσης της διαταραχής στους πάσχοντες είναι σημαντική για την ανακούφιση από το άγχος και την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Είναι σημαντική η διαβεβαίωση του ασθενούς ότι η νόσος δεν είναι επικίνδυνη όπως και η εκπαίδευση στην πρόληψη και αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Συμβουλές για τη δίαιτα, τις διατροφικές συνήθειες και τον τρόπο ζωής βοηθούν σημαντικά πολλούς πάσχοντες ασθενείς. Μία ισορροπημένη «υγιεινή» δίαιτα σε κανονικά τακτικά γεύματα θα ελαττώσει τα συμπτώματα. Κάποιοι ασθενείς βοηθούνται με την αύξηση των φυτικών ινών στη διατροφή τους και άλλοι με την ελάττωση τους. Βασικές πηγές πρόσληψης ινών είναι τα δημητριακά, τα φρούτα και τα λαχανικά. Συμπληρώματα διατροφής με φυτικές ίνες συνιστώνται και χορηγούνται από φαρμακοποιούς, αλλά δεν θα έπρεπε αυτά να χρησιμοποιούνται χωρίς σαφείς ιατρικές οδηγίες.

Φαγητά με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος μπορεί να πυροδοτήσουν συμπτώματα και πρέπει να αποφεύγονται. Επίσης πρέπει να αποφεύγονται “πλούσια” και πικάντικα φαγητά. Μεγάλα και ακανόνιστα γεύματα επιδεινώνουν την κατάσταση σε αντίθεση με τα μικρά και συχνά γεύματα που θεωρούνται προστατευτικά.
Τα σπασμολυτικά φάρμακα μπορεί να βοηθήσουν μερικούς ασθενείς. Εάν υπάρχει δυσκοιλιότητα χορηγούνται και καθαρτικά υπό ιατρικό έλεγχο. Αντίστοιχα αντιμετωπίζεται και η διάρροια ειδικά εάν περιορίζει τις δραστηριότητες του ατόμου.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θεραπεία είναι συμπτωματική και βασικό στοιχείο της είναι η διαβεβαίωση του ασθενούς για την καλοήθεια του συνδρόμου.

Παρά τις πολύχρονες έρευνες, τα αίτια του συνδρόμου δεν είναι γνωστά και κατά συνέπεια δεν γνωρίζουμε την κατάλληλη θεραπεία. Είναι διαπιστωμένο ότι τα συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου οφείλονται στον τρόπο λειτουργίας του εντέρου και όχι σε κάποια συγκεκριμένη νόσο. Ευτυχώς τα συμπτώματα των περισσότερων ασθενών ελέγχονται με τη συμπτωματική θεραπεία. Σε κάποιους τα συμπτώματα απλά υποχωρούν με το χρόνο. Απαιτούνται περισσότερες έρευνες για την κατανόηση του φαινομένου όπως και για την κατανόηση της λειτουργίας του εντέρου.

Ρεβέκκα Γυφτάκη,

Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος, 
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών

revekkagyftaki.gr

Η παχυσαρκία είναι μία από τις πιο παρεξηγημένες καταστάσεις υγείας της εποχής μας. Παρότι αφορά εκατομμύρια ανθρώπους, περιβάλλεται από μύθους, απλουστεύσεις και στερεότυπα που συχνά οδηγούν σε ενοχές, απογοήτευση και αποτυχημένες προσπάθειες αντιμετώπισης.

Ας δούμε μερικούς από τους πιο συχνούς μύθους – και τι πραγματικά ισχύει.

Μύθος 1: «Η παχυσαρκία 
είναι θέμα θέλησης»
Ίσως ο πιο διαδεδομένος και ταυτόχρονα ο πιο επιβλαβής μύθος.

Η αντίληψη ότι «αν ήθελε πραγματικά, θα αδυνάτιζε» αγνοεί πλήρως τη σύγχρονη επιστημονική γνώση και μεταφέρει άδικα την ευθύνη αποκλειστικά στο άτομο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η παχυσαρκία είναι χρόνια, πολύπλοκη νόσος, στην οποία εμπλέκονται βιολογικοί, ορμονικοί, γενετικοί και νευρολογικοί μηχανισμοί, που ρυθμίζουν την όρεξη, τον κορεσμό και την ενεργειακή ισορροπία.
Ο εγκέφαλος διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς «προστασίας» του σωματικού βάρους, οι οποίοι ενεργοποιούνται ιδιαίτερα μετά από απώλεια κιλών, αυξάνοντας την πείνα και μειώνοντας τον μεταβολισμό. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα συχνά αντιστέκεται ενεργά στο αδυνάτισμα, ανεξάρτητα από το επίπεδο προσπάθειας ή αυτοελέγχου. Όπως ακριβώς συμβαίνει με τον σακχαρώδη διαβήτη ή την αρτηριακή υπέρταση, έτσι και στην παχυσαρκία η θέληση από μόνη της δεν αρκεί· απαιτείται κατανόηση της νόσου και, σε πολλές περιπτώσεις, ιατρική και πολυεπίπεδη θεραπευτική παρέμβαση.

Μύθος 2: «Απλώς τρώει πολύ»
Η αντίληψη ότι η παχυσαρκία οφείλεται απλώς σε υπερβολική κατανάλωση τροφής αποτελεί μια σοβαρή υπεραπλούστευση.

Η ποσότητα του φαγητού είναι μόνο ένα μέρος μιας πολύ πιο σύνθετης εξίσωσης. Πολλοί άνθρωποι με παχυσαρκία δεν καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες από άτομα φυσιολογικού βάρους, ωστόσο ο οργανισμός τους λειτουργεί διαφορετικά ως προς τη ρύθμιση της ενέργειας.
Συγκεκριμένα, το σώμα τους τείνει να αποθηκεύει ευκολότερα ενέργεια με τη μορφή λίπους, να «αντιστέκεται» ενεργά στην απώλεια βάρους μέσω προσαρμοστικών μηχανισμών και να στέλνει εντονότερα και πιο επίμονα σήματα πείνας. Μετά από απώλεια κιλών, παρατηρείται συχνά αύξηση της όρεξης και μείωση του μεταβολικού ρυθμού, γεγονός που ευνοεί την επαναπρόσληψη βάρους. Η ρύθμιση του σωματικού βάρους πραγματοποιείται κυρίως στον εγκέφαλο και στο ορμονικό σύστημα — μέσω πολύπλοκων σημάτων κορεσμού και πείνας — και όχι αποκλειστικά στο πιάτο ή στη δύναμη της αυτοσυγκράτησης.



Μύθος 3: «Όλες οι θερμίδες είναι ίδιες»
Θεωρητικά, οι θερμίδες είναι μονάδες ενέργειας.

Πρακτικά όμως, δεν επηρεάζουν όλες το σώμα με τον ίδιο τρόπο. Διαφορετικά τρόφιμα επηρεάζουν:

✤ την πείνα,

✤ τον κορεσμό,

✤ την έκκριση ινσουλίνης,

✤ τον μεταβολισμό.
Έτσι, δύο γεύματα με ίδιες θερμίδες μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικό αποτέλεσμα στο βάρος και στην υγεία.

Μύθος 4: «Η λύση είναι 
η σωστή δίαιτα»
Αν υπήρχε «η σωστή δίαιτα», η παχυσαρκία θα είχε λυθεί εδώ και δεκαετίες.

Οι δίαιτες συχνά οδηγούν σε

:
✤ προσωρινή απώλεια βάρους,

✤ έντονη πείνα,

✤ επιβράδυνση του μεταβολισμού,

✤ επαναπρόσληψη βάρους.

Η παχυσαρκία δεν αντιμετωπίζεται με δίαιτες-εξπρές, αλλά με μακροχρόνια, εξατομικευμένη ιατρική και διατροφική στρατηγική.

Μύθος 5: «Αν αδυνατίσεις, λύνονται όλα»

Η απώλεια βάρους δεν είναι πανάκεια. Δεν εξαφανίζει αυτόματα:

✤ τις ψυχολογικές δυσκολίες,

✤ τις διατροφικές διαταραχές,

✤ τα χρόνια προβλήματα υγείας.
Αντίθετα, όταν ο στόχος είναι μόνο η ζυγαριά, το αποτέλεσμα συχνά είναι απογοήτευση. Η πραγματική επιτυχία είναι η βελτίωση της υγείας και της καθημερινότητας, όχι η τελειότητα.

Μύθος 6: «Η άσκηση 
από μόνη της αρκεί»


Η σωματική δραστηριότητα είναι εξαιρετικά σημαντική για την υγεία, αλλά από μόνη της σπάνια οδηγεί σε σημαντική απώλεια βάρους. Ο οργανισμός προσαρμόζεται και συχνά αυξάνει την πείνα για να «αντισταθμίσει» την άσκηση.
 Η άσκηση είναι βασικό εργαλείο διατήρησης του βάρους και βελτίωσης της υγείας – όχι μοναδική λύση.

Μύθος 7: «Η παχυσαρκία 
είναι επιλογή»
Κανείς δεν επιλέγει συνειδητά μια νόσο.

Η παχυσαρκία αναπτύσσεται σταδιακά, συχνά από την παιδική ηλικία, και επηρεάζεται από το περιβάλλον, το άγχος, τον ύπνο, τα φάρμακα και τη βιολογία του κάθε ανθρώπου. Η ενοχοποίηση δεν βοηθά – η κατανόηση βοηθά.

Γιατί οι μύθοι 
είναι επικίνδυνοι

Οι υπεραπλουστεύσεις οδηγούν:

✤ σε στιγματισμό,

✤ σε ενοχές,

✤ σε λανθασμένες θεραπείες,

✤ σε αποφυγή ιατρικής βοήθειας.

Όταν αντιμετωπίζουμε την παχυσαρκία σαν «προσωπική αποτυχία», στερούμε από τους ανθρώπους τη φροντίδα που δικαιούνται.
Η παχυσαρκία, λοιπόν, είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο παρουσιάζεται. Δεν λύνεται με συμβουλές του τύπου «φάε λιγότερο» ή «κινήσου περισσότερο». Χρειάζεται γνώση, επιστημονική προσέγγιση και σεβασμό στον άνθρωπο.

Μάγδα Κρομμύδα
, Νευρολόγος – Ειδική στην Αγγειακή Νευρολογία, 

Γεωργία Ξηρομερήσιου, 
Νευρολόγος – Ειδική στις Κινητικές Διαταραχές, 

Ελεωνόρα Κυριαζοπούλου, 
Νευρολόγος – Ειδική στην Άνοια & Γνωστικές Διαταραχές,

Ινστιτούτο Προληπτικής Νευρολογίας & Υγείας Εγκεφάλου 
Mindful Mind

www.mindfulmind.gr


Eνας στους 3 ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια νευρολογική διαταραχή κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Παθήσεις όπως η άνοια επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως ενώ ο αριθμός αυτός αυξάνεται καθώς ο πληθυσμός γερνά. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστημονική γνώση δείχνει ότι ο τρόπος ζωής μας μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην προστασία του εγκεφάλου.

Ο εγκέφαλος είναι το πιο πολύπλοκο όργανο του ανθρώπινου σώματος και το «κέντρο ελέγχου» κάθε πτυχής της ζωής μας.

Από τις σκέψεις και τα συναισθήματά μέχρι την κίνηση, τη μνήμη και τη λήψη αποφάσεων, σχεδόν κάθε λειτουργία του οργανισμού εξαρτάται από την καλή του λειτουργία. Η φροντίδα του εγκεφάλου, δεν αφορά μόνο την πρόληψη ασθενειών αλλά και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής, της δημιουργικότητας και της καθημερινής μας ευεξίας.
Είναι φυσιολογικό να ξεχνάμε περιστασιακά μικρά πράγματα, όπως γιατί μπήκαμε σε ένα δωμάτιο ή πού αφήσαμε τα κλειδιά μας.

Η μνήμη μπορεί να επηρεάζεται από την κούραση, το άγχος ή την υπερφόρτωση πληροφοριών. Παρ’ όλα αυτά, ένας υγιής εγκέφαλος έχει εντυπωσιακή ικανότητα να οργανώνει, να μαθαίνει και να προσαρμόζεται. Η ενίσχυση της υγείας του συμβάλλει στη διατήρηση των γνωστικών μας λειτουργιών και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης νευρολογικών παθήσεων στο μέλλον.
Έρευνες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό νευροεκφυλιστικών διαταραχών συνδέεται με παράγοντες που μπορούμε να τροποποιήσουμε. Η αρτηριακή υπέρταση, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης, ο σακχαρώδης διαβήτης, η κοινωνική απομόνωση, η κατάθλιψη και η κακή ποιότητα ύπνου έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου και επομένως μπορούν να βελτιωθούν μέσα από καθημερινές επιλογές.



Ποιες συνήθειες προστατεύουν τον εγκέφαλο?

✤ Η σωματική άσκηση αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς «συμμάχους» του εγκεφάλου. Η τακτική κίνηση ενισχύει τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Ακόμη και απλές δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, ο χορός ή η κηπουρική έχουν θετική επίδραση.

✤ Η μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, ψάρια, ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς, παρέχει αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που προστατεύουν τα νευρικά κύτταρα από φλεγμονή και οξειδωτικό στρες.

✤ Ο ποιοτικός ύπνος. Κατά τη διάρκεια της νύχτας ο εγκέφαλος αποβάλλει μεταβολικά προϊόντα που δεν πρέπει να συσσωρεύονται και επεξεργάζεται τις πληροφορίες της ημέρας, ενισχύοντας τη μνήμη και τη συγκέντρωση.

✤ Η διαχείριση του στρες και η κοινωνική αλληλεπίδραση. Η επαφή με άλλους ανθρώπους, η συμμετοχή σε δημιουργικές δραστηριότητες και η δια βίου μάθηση διατηρούν τις νοητικές μας ικανότητες ενεργές και ευέλικτες.

✤ Η προστασία της καρδιαγγειακής υγείας μέσω της πρόληψης λειτουργεί προς όφελος της υγείας του εγκεφάλου.
Η φροντίδα του εγκεφάλου δεν αφορά μόνο τις μεγαλύτερες ηλικίες αλλά είναι μια επένδυση που ξεκινά από νωρίς και χτίζεται καθημερινά μέσα από μικρές, σταθερές συνήθειες.

Μιχάλης Σαράντης, 
Ορθοπαιδικός Χειρουργός 
Παίδων – Ενηλίκων,

Επιμελητής Νοσοκομείου 
Metropolitan Hospital

www.drmsarantis.gr


Οι αρθρώσεις αποτελούν βασικό στοιχείο της καθημερινής μας κινητικότητας. Μας επιτρέπουν να περπατάμε, να εργαζόμαστε, να αθλούμαστε και να διατηρούμε έναν ενεργό τρόπο ζωής. Συχνά όμως η σημασία τους γίνεται αντιληπτή μόνο όταν εμφανιστεί πόνος ή δυσκαμψία.

Η καλή υγεία των αρθρώσεων δεν είναι θέμα μόνο ηλικίας· σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο ζωής, την πρόληψη και τη σωστή φροντίδα από νωρίς.
Η τακτική σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διατήρησης υγιών αρθρώσεων.

Η κίνηση συμβάλλει στη διατήρηση της ευκαμψίας, στην ενδυνάμωση των μυών που υποστηρίζουν τις αρθρώσεις και στη βελτίωση της ισορροπίας. Δραστηριότητες όπως το περπάτημα, η κολύμβηση και η ποδηλασία προσφέρουν σημαντικά οφέλη, καθώς ενισχύουν το μυοσκελετικό σύστημα χωρίς να προκαλούν υπερβολική καταπόνηση.
Παράλληλα, η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους παίζει καθοριστικό ρόλο. Η αυξημένη φόρτιση που προκαλεί το υπερβολικό βάρος, ιδιαίτερα στις αρθρώσεις των γονάτων και των ισχίων, μπορεί με την πάροδο του χρόνου να οδηγήσει σε φθορά του αρθρικού χόνδρου και σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις.

Η ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρέσκα τρόφιμα, ποιοτική πρωτεΐνη και καλά λιπαρά, συμβάλλει τόσο στη διατήρηση του βάρους όσο και στη συνολική υγεία του οργανισμού.
Εξίσου σημαντική είναι και η σωστή στάση του σώματος στην καθημερινότητα.

Πολλοί άνθρωποι περνούν πολλές ώρες καθισμένοι μπροστά σε υπολογιστές ή κινητές συσκευές.

Η σωστή εργονομία στον χώρο εργασίας, η καλή στάση της σπονδυλικής στήλης και τα τακτικά διαλείμματα για κίνηση μπορούν να μειώσουν σημαντικά την επιβάρυνση σε περιοχές όπως ο αυχένας, οι ώμοι και η μέση.
Ωστόσο, ακόμη και με έναν υγιεινό τρόπο ζωής, είναι πιθανό να εμφανιστούν προβλήματα στις αρθρώσεις. Συμπτώματα όπως επίμονος πόνος, δυσκαμψία, πρήξιμο ή περιορισμός της κίνησης δεν πρέπει να αγνοούνται.

Η έγκαιρη αξιολόγηση από ορθοπαιδικό μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη σωστή διάγνωση και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Η σύγχρονη ορθοπαιδική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρώιμη διάγνωση και στις συντηρητικές θεραπευτικές επιλογές.

Στόχος είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος στα αρχικά του στάδια, πριν εξελιχθεί σε πιο σοβαρή κατάσταση που μπορεί να απαιτεί χειρουργική παρέμβαση.
Σήμερα υπάρχουν πολλές σύγχρονες, ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες που μπορούν να εφαρμοστούν στο ιατρείο.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος, οι θεραπείες με πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (PRP) καθώς και άλλες βιολογικές θεραπείες που αξιοποιούν τους φυσικούς μηχανισμούς επούλωσης του οργανισμού.

Οι θεραπείες αυτές στοχεύουν στη μείωση του πόνου, στη βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης και στην επιβράδυνση της εξέλιξης της φθοράς.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση ενός προβλήματος προσφέρει περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και συχνά πιο απλές λύσεις.

Με σωστή καθοδήγηση, κατάλληλες συντηρητικές θεραπείες και υγιεινές καθημερινές συνήθειες, είναι δυνατό να διατηρηθεί η κινητικότητα και η ποιότητα ζωής για πολλά χρόνια.
Η φροντίδα των αρθρώσεων δεν ξεκινά όταν εμφανιστεί το πρόβλημα — ξεκινά πολύ νωρίτερα, με την πρόληψη, την ενημέρωση και την έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

Θεώνη Θ. Ματούλα,
Δερματολόγος 
Αφροδισιολόγος ενηλίκων & παίδων


info@matoulaclinic.gr

Η ακμή είναι μία από τις πιο συχνές δερματολογικές παθήσεις και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία. Αν και συνδέεται κυρίως με την εφηβεία, πολλοί ενήλικες αντιμετωπίζουν επίσης σπυράκια, λιπαρότητα ή φλεγμονές στο δέρμα. Παρότι δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα υγείας, η ακμή μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση και την ποιότητα ζωής. Τα καλά νέα είναι ότι σήμερα υπάρχουν πολλοί τρόποι για να την προλάβουμε και να τη διαχειριστούμε αποτελεσματικά.

Τα βασικά είδη ακμής

Η ακμή δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Η πιο ήπια μορφή είναι η φαγεσωρική ακμή, η οποία χαρακτηρίζεται από φαγέσωρες, γνωστοί ως «μαύρα» και «λευκά» στίγματα, που δημιουργούνται όταν οι πόροι του δέρματος φράζουν από σμήγμα και νεκρά κύτταρα. Σε πιο έντονες περιπτώσεις, στη βλατιδοφλυκταινώδη ακμή εμφανίζονται φλεγμονώδη σπυράκια, όπως βλατίδες και φλύκταινες με πύον, που είναι κόκκινα και συχνά επώδυνα. Υπάρχει επίσης η πιο σοβαρή μορφή, η οζώδης ή κυστική ακμή, που δημιουργεί βαθύτερες βλάβες στο δέρμα και μπορεί να αφήσει ουλές.

Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση της ακμής είναι πολλοί: ορμονικές αλλαγές, αυξημένη λιπαρότητα, άγχος, γενετική προδιάθεση, ορισμένες τροφές αλλά και η χρήση ακατάλληλων καλλυντικών προϊόντων.

Πρόληψη: μικρές συνήθειες 
που κάνουν διαφορά


Η σωστή φροντίδα της επιδερμίδας είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για την πρόληψη της ακμής. Ο καθημερινός καθαρισμός του προσώπου δύο φορές, πρωί και βράδυ, με ένα μη φαγεσωρογόνο καθαριστικό βοηθά στην απομάκρυνση του σμήγματος και των ρύπων που συσσωρεύονται μέσα στη μέρα.

Εξίσου σημαντική είναι η επιλογή και η χρήση ελαφριάς ενυδατικής κρέμας (σε μορφή gel, fluid ή emulsion), ειδικά σχεδιασμένης για λιπαρά ή ακνεϊκά δέρματα, η οποία είναι απαραίτητη ώστε να διατηρείται η ισορροπία του δερματικού φραγμού. Παράλληλα, είναι σημαντικό να αποφεύγεται η υπερβολική χρήση προϊόντων ή το συχνό «πείραγμα» των σπυριών, καθώς μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση, αυξάνει τον κίνδυνο ουλών και μόλυνσης και μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς ή σημάδια.

Επιπλέον, η αντηλιακή προστασία είναι καθοριστική, καθώς η έκθεση στον ήλιο μπορεί να επιδεινώσει «τα σπυράκια» ή να προκαλέσει υπερμελαγχρώσεις μετά την υποχώρηση των βλαβών.

Τέλος, η ισορροπημένη διατροφή, η καλή ενυδάτωση και η επαρκής ξεκούραση συμβάλλουν επίσης στη συνολική υγεία της επιδερμίδας, ενώ η διαχείριση του άγχους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των εξάρσεων.

Σύγχρονες λύσεις για καθαρό δέρμα 
Αντιμετώπιση με καλλυντικά προϊόντα

Στις ήπιες μορφές ακμής, πολλά δερμοκαλλυντικά προϊόντα μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική βελτίωση. Συστατικά όπως το σαλικυλικό οξύ βοηθούν στην απολέπιση και τον καθαρισμό των πόρων, ενώ η νιασιναμίδη και το υπεροξείδιο του βενζολίου συμβάλλουν στη ρύθμιση της λιπαρότητας και στη μείωση της φλεγμονής. Ταυτόχρονα, οι ενυδατικές κρέμες ειδικά σχεδιασμένες για λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα βοηθούν να διατηρηθεί η ισορροπία της επιδερμίδας. Τα ρετινοειδή καλλυντικής χρήσης συμβάλλουν στην κυτταρική ανανέωση και στη μείωση των φαγεσώρων. 
Η επιλογή προϊόντων πρέπει να γίνεται με προσοχή και, ιδανικά, σε συνεργασία με δερματολόγο, ώστε να αποφεύγονται ερεθισμοί ή συνδυασμοί που επιβαρύνουν το δέρμα.

Ιατρικές Θεραπείες

Όταν η ακμή είναι πιο επίμονη ή έντονη, η συμβουλή ενός δερματολόγου είναι απαραίτητη. Οι ιατρικές θεραπείες μπορεί να περιλαμβάνουν τοπικά ρετινοειδή, και τοπικές αντιβιοτικές αγωγές, ενώ σε πιο έντονες μορφές μπορεί να χορηγηθούν από του στόματος αντιβιοτικά ή ορμονικές θεραπείες. Σε περιπτώσεις σοβαρής κυστικής ακμής, η ισοτρετινοΐνη αποτελεί αποτελεσματική λύση, πάντα υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση. 
Παράλληλα, σύγχρονες θεραπείες όπως τα χημικά peeling ή οι εφαρμογές laser μπορούν να βελτιώσουν την υφή του δέρματος και να μειώσουν τα σημάδια/ουλές.
Η ακμή είναι μια πολυπαραγοντική κατάσταση, όμως με τη σωστή ενημέρωση, πρόληψη, και εξατομικευμένη θεραπεία το δέρμα μπορεί να επανακτήσει την καθαρή και υγιή του όψη. Γιατί τελικά, η ομορφιά ξεκινά πάντα από μια επιδερμίδα που νιώθει καλά.

Μιλτιάδης Μαρκάτος, 
Πνευμονολόγος
www.anapnoi.net 


Οι αναπνευστικές αλλεργίες αποτελούν ένα από τα συχνότερα προβλήματα υγείας στον γενικό πληθυσμό και επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Πρόκειται για μια υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος απέναντι σε ουσίες που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι ακίνδυνες. Στα άτομα όμως με προδιάθεση, η επαφή με αυτές τις ουσίες μπορεί να προκαλέσει ενοχλητικά ή ακόμη και σοβαρά συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα.

Ποιες είναι οι συχνότερες αναπνευστικές αλλεργίες
Οι πιο συχνές μορφές αναπνευστικής αλλεργίας είναι η αλλεργική ρινίτιδα και το αλλεργικό άσθμα.

Η αλλεργική ρινίτιδα εκδηλώνεται με φτέρνισμα, καταρροή, ρινική συμφόρηση, κνησμό στη μύτη και συχνά ερεθισμό ή δάκρυα στα μάτια. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται εποχικά, κυρίως την άνοιξη λόγω της γύρης, ή να είναι μόνιμα όταν σχετίζονται με αλλεργιογόνα που υπάρχουν μέσα στο σπίτι.
Το αλλεργικό άσθμα αφορά τους κατώτερους αεραγωγούς και εκδηλώνεται με βήχα, συριγμό (σφύριγμα στην αναπνοή), δύσπνοια και αίσθημα πίεσης στο στήθος.

Συχνά οι δύο αυτές καταστάσεις συνυπάρχουν, καθώς αποτελούν διαφορετικές εκδηλώσεις της ίδιας αλλεργικής φλεγμονής στο αναπνευστικό σύστημα.
Από τι προκαλούνται
Οι ουσίες που προκαλούν αλλεργική αντίδραση ονομάζονται αλλεργιογόνα.

Τα συχνότερα είναι:

✤ η γύρη δέντρων, φυτών και αγρωστωδών

✤ τα ακάρεα της οικιακής σκόνης

✤ τα επιθήλια και οι τρίχες κατοικίδιων ζώων

✤ οι μύκητες (μούχλα) σε χώρους με υγρασία
Όταν ένα άτομο με αλλεργική προδιάθεση εκτεθεί σε κάποιο από αυτά τα αλλεργιογόνα, ενεργοποιείται το ανοσοποιητικό σύστημα και απελευθερώνονται ουσίες όπως η ισταμίνη. Οι ουσίες αυτές προκαλούν φλεγμονή στους αεραγωγούς και οδηγούν στα χαρακτηριστικά συμπτώματα της αλλεργίας.
Αντιμετώπιση στο φαρμακείο
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι ήπια ή εμφανίζονται περιστασιακά, η αντιμετώπιση μπορεί να ξεκινήσει από το φαρμακείο.

Τα συνηθέστερα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται είναι:

✤ Αντιισταμινικά δισκία που μειώνουν φτέρνισμα, την καταρροή και τον κνησμό

✤ Ρινικά σπρέι με αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή

✤ Οφθαλμικές σταγόνες για τον ερεθισμό των ματιών

✤ Αποσυμφορητικά ρινικά σπρέι για περιορισμένο χρονικό διάστημα


Σημαντικό:

Παρότι τα φάρμακα αυτά μπορούν να ανακουφίσουν σημαντικά τα συμπτώματα, δεν πρέπει να γίνεται παρατεταμένη χρήση χωρίς ιατρική συμβουλή.

Αντιμετώπιση στο ιατρείο
Όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, παρατεταμένα ή επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, είναι σημαντική η αξιολόγηση από το γιατρό. Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στην κλινική εξέταση και σε ειδικές εξετάσεις, όπως οι αλλεργιολογικές δοκιμασίες.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

✤ Ρινικά κορτικοστεροειδή για τον έλεγχο της φλεγμονής

✤ Εισπνεόμενα φάρμακα για τη θεραπεία του άσθματος

✤ Συνδυασμούς φαρμάκων ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων

✤ Ανοσοθεραπεία (απευαισθητοποίηση) σε επιλεγμένες περιπτώσεις

Η ανοσοθεραπεία στοχεύει στη σταδιακή «εκπαίδευση» του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να μειωθεί η ευαισθησία στα αλλεργιογόνα και μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια βελτίωση.

Πρόληψη
Η πρόληψη παίζει σημαντικό ρόλο στη μείωση των συμπτωμάτων.

Χρήσιμα μέτρα είναι:


✤ Τακτικός καθαρισμός του σπιτιού και μείωση της σκόνης

✤ Χρήση καλυμμάτων κατά των ακάρεων σε στρώματα και μαξιλάρια

✤ Καλός αερισμός των χώρων και έλεγχος της υγρασίας

✤ Αποφυγή εξωτερικών χώρων όταν τα επίπεδα γύρης είναι υψηλά

✤ Πλύσιμο χεριών και αλλαγή ρούχων μετά από δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους
Οι αναπνευστικές αλλεργίες είναι συχνές αλλά σήμερα μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Με σωστή διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία και απλά προληπτικά μέτρα, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να ελέγχουν τα συμπτώματά τους και να διατηρούν μια φυσιολογική και δραστήρια καθημερινότητα.

Λάμπρος Καλόγηρος,
Ειδικός Αλλεργιολόγος
allos-ergon.gr

Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος — και συχνά ο πρώτος «καθρέφτης» μιας αλλεργίας. Οι δερματικές αλλεργίες αφορούν μέχρι και το 20% του πληθυσμού κάποια στιγμή στη ζωή του και αποτελούν από τους συχνότερους λόγους επίσκεψης στον αλλεργιολόγο. Ας δούμε τι ακριβώς είναι, πώς εκδηλώνονται και — κυρίως — πώς αντιμετωπίζονται σωστά.

Oι κυριότερες δερματικές αλλεργίες


Οι πιο συχνές μορφές δερματικής αλλεργίας περιλαμβάνουν:

1. Κνίδωση: Κόκκινα, φαγωμένα, εξογκωμένα πλακίδια (πομφοί) που εμφανίζονται και εξαφανίζονται μέσα σε 24 ώρες. Όταν επιμένει πάνω από 6 εβδομάδες, ονομάζεται χρόνια κνίδωση και χρειάζεται ειδική διερεύνηση.

2. Αγγειοοίδημα: Βαθύ οίδημα που προσβάλλει χείλη, βλέφαρα, γλώσσα ή λαιμό. Μπορεί να συνυπάρχει με κνίδωση ή να εμφανίζεται μεμονωμένα.

3. Ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα): Ξηρό, ερυθρό δέρμα με έντονο κνησμό, που τυπικά εμφανίζεται στις πτυχές των αγκώνων, τα γόνατα και το πρόσωπο. Συχνά ξεκινά στη βρεφική ηλικία και σχετίζεται με ατοπικό υπόστρωμα (κληρονομική τάση για αλλεργίες).

4. Αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής: Αντίδραση που εμφανίζεται στο σημείο επαφής με την υπεύθυνη ουσία — π.χ. νικέλιο (κοσμήματα, κουμπιά), χρωστικές, αρώματα ή συντηρητικά καλλυντικών. Η αντίδραση δεν είναι άμεση: τυπικά εκδηλώνεται 24-72 ώρες μετά την επαφή.

Τι τις προκαλεί;


Στην κνίδωση, ρόλο-κλειδί παίζει η ισταμίνη, που απελευθερώνεται μαζικά από τα μαστοκύτταρα. Στη δερματίτιδα εξ επαφής, η αντίδραση είναι κυτταρικής φύσης (μεσολαβούμενη από Τ-λεμφοκύτταρα), γι’ αυτό και η εκδήλωσή της καθυστερεί. Κοινοί εκλυτικοί παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνουν τρόφιμα, φάρμακα, ζωικά αλλεργιογόνα, ψυχογενές στρες, λοιμώξεις, αλλά και φυσικούς παράγοντες (κρύο, πίεση, ηλιακό φως).

Πώς αντιμετωπίζονται;
Η θεραπεία εξαρτάται από τη μορφή, τη βαρύτητα και τα αίτια. Ωστόσο, ορισμένες αρχές είναι κοινές:
Αποφυγή του αιτίου — εφόσον αναγνωριστεί — είναι πάντα το πρώτο βήμα. Η αναγνώριση όμως απαιτεί σωστή διαγνωστική προσέγγιση (δερματικές δοκιμασίες, patch tests, εργαστηριακός έλεγχος).

Αντιισταμινικά 2ης γενιάς αποτελούν τη βάση της φαρμακευτικής αντιμετώπισης στην κνίδωση, με δυνατότητα αύξησης της δόσης έως και 4 φορές σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.
 Τοπικά κορτικοστεροειδή και ενυδατικά είναι θεμέλιο της θεραπείας στο έκζεμα, ενώ στις σοβαρές περιπτώσεις υπάρχουν πλέον βιολογικές θεραπείες (π.χ. omalizumab για τη χρόνια κνίδωση, dupilumab για την ατοπική δερματίτιδα).

Στη δερματίτιδα εξ επαφής, η αποφυγή της υπεύθυνης ουσίας είναι η μόνη οριστική λύση — τα patch tests αναδεικνύουν τον «ένοχο».

Πρόληψη


Η πρόληψη περιλαμβάνει τακτική ενυδάτωση του δέρματος (ιδίως σε ατοπικό υπόστρωμα με ξηροδερμία), αποφυγή γνωστών ερεθιστικών παραγόντων, χρήση ήπιων καθαριστικών χωρίς αρώματα, και προσεκτική επιλογή καλλυντικών.

1. Η χρόνια κνίδωση δεν είναι (συνήθως) αλλεργία. Αν και μοιάζει με αλλεργική αντίδραση, στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε μη ειδική ενεργοποίηση των μαστοκυττάρων. Αυτό εξηγεί γιατί τα αλλεργικά τεστ βγαίνουν αρνητικά και γιατί η κατάλληλη θεραπεία δεν είναι η αποφυγή τροφών, αλλά η φαρμακευτική ρύθμιση — ή, στις ανθεκτικές περιπτώσεις, βιολογική θεραπεία με omalizumab.

2. Τα patch tests «βλέπουν» αλλεργίες που κανένα αιματολογικό τεστ δεν ανιχνεύει. Η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής είναι αντίδραση επιβραδυνόμενου τύπου. Δεν ανιχνεύεται με IgE ή skin prick tests. Μόνο τα patch tests — που τοποθετούνται στην πλάτη για 48 ώρες — μπορούν να αναδείξουν τον υπεύθυνο αλλεργιογόνο παράγοντα.

3. Η ατοπική δερματίτιδα δεν είναι απλά «ξηροδερμία». Πρόκειται για χρόνια φλεγμονώδη νόσο με γενετική βάση (π.χ. μεταλλάξεις στη φιλαγγρίνη που αφορούν έως 30% των ασθενών) που μπορεί να αποτελεί την πύλη εισόδου για ανάπτυξη τροφικής αλλεργίας, αλλεργικής ρινίτιδας και άσθματος — η λεγόμενη «ατοπική πορεία».
Οι δερματικές αλλεργίες μπορεί να φαίνονται «απλές», αλλά πίσω τους κρύβονται σύνθετοι μηχανισμοί που απαιτούν εξειδικευμένη γνώση. Η σωστή διάγνωση είναι η βάση κάθε αποτελεσματικής θεραπείας.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν. Αθηνών
Εξειδίκευση στον Κερατοειδή UCSD, San Diego, USA
ophthalmiatros-pavlopoulos.gr

Την άνοιξη την πιο αισιόδοξη εποχή του χρόνου, οι μέρες μεγαλώνουν, ο καιρός ζεσταίνει, τα λουλούδια ανθίζουν και η φύση μεταμορφώνεται. Για πολλούς όμως ο ερχομός της άνοιξης συνδυάζεται με την εμφάνιση των εαρινών αλλεργιών.
Τα εαρινά αλλεργιογόνα, όπως η γύρη των φυτών (ελιά, περδικάκι, γρασίδι, αγριόχορτα, κυπαρίσσι) και άλλα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα, προκαλούν έξαρση στις κρίσεις άσθματος, τις αλλεργικές ρινίτιδες και τις αλλεργικές επιπεφυκίτιδες.

Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα είναι η φλεγμονή του επιπεφυκότα, δηλαδή του λεπτού ημιδιαφανή ιστού που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων και την πρόσθια επιφάνεια του «άσπρου» των ματιών. 
Υπεύθυνος για αυτές τις αλλεργικές αντιδράσεις είναι ένας λάθος συναγερμός του ανοσοποιητικού μας συστήματος, με αποτέλεσμα την υπερβολική αντίδραση του, σε αβλαβείς ουσίες, που στην πραγματικότητα δεν είναι επικίνδυνες για την υγεία, όπως η σκόνη ή γύρη.

Για να αμυνθεί, παράγει ειδικά αντισώματα IgE ενάντια στις ουσίες αυτές, τις οποίες καλούμε αλλεργιογόνα.
Μια επαφή των αλλεργιογόνων με τα IgE αντισώματα που βρίσκονται στην επιφάνεια ορισμένων κυττάρων (σιτευτικά) στον επιπεφυκότα, προκαλεί βλάβη στο τοίχωμα τους και απελευθέρωση ισταμίνης και άλλων ουσιών, που προκαλούν κνησμό, ροζ απόχρωση των ματιών λόγω της διαστολής των αγγείων του επιπεφυκότα, δακρύρροια, οίδημα του επιπεφυκότα (τα μάτια φαίνονται σαν να γυαλίζουν) και παχύρρευστες βλεννώδεις εκκρίσεις, σαν νημάτια που εντοπίζονται συνήθως στις έσω κόγχες των ματιών.

Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να πρηστούν και τα βλέφαρα, ή να εμφανιστεί ευαισθησία στο έντονο φως.

Υπάρχουν πολλοί τύποι αλλεργικής επιπεφυκίτιδας, αλλά ο πιο συχνός είναι η εποχική αλλεργική επιπεφυκίτιδα. Το ιστορικό, τα συμπτώματα και η οφθαλμολογική εξέταση θα θέσουν εύκολα την διάγνωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, ο οφθαλμίατρος μπορεί να χρειαστεί ειδικές εξετάσεις, για να αναζητήσει την ύπαρξη ειδικών για την αλλεργία κυττάρων (ηωσινόφιλα) στον επιπεφυκότα, ή αντισωμάτων IgE στα δάκρυα. Ίσως επίσης να απαιτηθούν και ειδικές εξετάσεις αίματος, ή δερματικές εξετάσεις, για τον εντοπισμό του αλλεργιογόνου που προκαλεί την αλλεργική αντίδραση.

Η αντιμετώπιση της εποχικής αλλεργικής επιπεφυκίτιδας στοχεύει στην πρόληψη της εμφάνισης των συμπτωμάτων, και την φαρμακευτική θεραπεία της. 
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή των υπεύθυνων αλλεργιογόνων. Δεν αερίζουμε τους χώρους του σπιτιού τις ώρες που η γύρη βρίσκεται σε μεγάλη συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα, (7-10 π.μ. και 5-8 μ.μ.). Πλένουμε το πρόσωπο και τα χέρια μας μετά από έκθεση σε αλλεργιογόνα. Διατηρούμε το σπίτι μας, τα κλινοσκεπάσματα μας και τα ρούχα μας καθαρά. Έχουμε τα παράθυρα κλειστά, χρησιμοποιούμε κλιματιστικό και καθαρίζουμε τα φίλτρα του τακτικά.
Το τρίψιμο των οφθαλμών αποθαρρύνεται, επειδή μπορεί να προκαλέσει την απελευθέρωση ισταμίνης από τα σιτευτικά κύτταρα και να επιδεινώσει τον κνησμό και τη φλεγμονή.

Τα τεχνητά δάκρυα ξεπλένουν τα αλλεργιογόνα και τις φλεγμονώδεις ουσίες από τον επιπεφυκότα, ενώ οι κρύες κομπρέσες, τα επιθέματα πάγου και η ενστάλαξη κρύου φυσιολογικού ορού προσφέρουν κάποια παροδική ανακούφιση.

Θεραπευτικά ανάλογα με την περίπτωση μπορούν να χορηγηθούν: 
α) Αγγειοσυσπαστικά κολλύρια. Ελαττώνουν την υπεραιμία και το οίδημα του επιπεφυκότα παρέχοντας προσωρινή ανακούφιση.

Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται για παραπάνω από 3-4 μέρες.
β) Τεχνητά δάκρυα με εκτοΐνη. Τα τεχνητά δάκρυα ξεπλένουν τα αλλεργιογόνα, ενώ η εκτοΐνη δεσμεύοντας μόρια νερού γύρω της, δημιουργεί ένα προστατευτικό “κέλυφος” που εμποδίζει τα αλλεργιογόνα να έρθουν σε επαφή με την επιφάνεια του ματιού. Η εκτοΐνη επίσης έχει ήπια αντιφλεγμονώδη δράση μειώνοντας τη φλεγμονή, την ερυθρότητα και τα συμπτώματα της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας.
γ) Πολυδύναμα αντισταμινικά κολλύρια. Ανακουφίζουν από τον κνησμό και σταθεροποιώντας την μεμβράνη των σιτευτικών κυττάρων διακόπτουν την απελευθέρωση των ουσιών που προκαλούν την φλεγμονή.

Η χορήγηση των κολλυρίων αυτών πρέπει να ξεκινά πριν την εποχή της εμφάνισης της αλλεργίας και να συνεχίζεται για όλο το διάστημα που διαρκεί.
δ) Ήπια κορτιζονούχα κολλύρια. Χορηγούνται μετά από εξέταση από οφθαλμίατρο σε περιπτώσεις έξαρσης και για μικρό χρονικό διάστημα, επειδή η χορήγηση τους για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσει καταρράκτη και γλαύκωμα.