Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Γράφει η Άννα Τροβά

Ψυχολόγος MSc, Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Αναλύτρια Ομάδας, Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας, Μέλος Επιστημονικής Επιτροπής ΕΛ.Ε.Τ.ΕΜ

H εμμηνόπαυση είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία διακόπτεται στη γυναίκα οριστικά η ωορρηξία και η έμμηνη ρήση μετά από 12 συνεχείς μήνες αμηνόρροιας χωρίς άλλη εμφανή αιτία. Η εμμηνόπαυση εμφανίζεται φυσιολογικά μεταξύ 45 και 55 ετών. Κατά μέσο όρο οι γυναίκες στην Ελλάδα μπαίνουμε στην εμμηνόπαυση στα 52 μας χρόνια. Υπάρχει ωστόσο και η πρώιμη εμμηνόπαυση όπου η έλευση της τοποθετείται χρονικά ακόμα και σε ηλικία κάτω των 40 ετών (περίπου 1 στις 1000 γυναίκες).

H εμμηνόπαυση προκύπτει από την φυσιολογική διαδικασία γήρανσης όπου ο οργανισμός μειώνει την παραγωγή ορμονών σχετικών με την αναπαραγωγική διαδικασία, την πρώιμη εμμηνόπαυση (πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια), την υστερεκτομή, την ακτινοθεραπεία ή τη χημειοθεραπεία. Μια χρονική περίοδος 5-10 ετών (κλιμακτήριος), προηγείται και έπεται της εμμηνόπαυσης.

Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι γυναίκες βιώνουν διάφορες σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές λόγω των μειωμένων επιπέδων οιστρογόνων.

Εμμηνόπαυση και συντροφικές σχέσεις

Οι γυναίκες νιώθουν άβολα να μιλήσουν με το σύντροφό τους για την εμμηνόπαυση επειδή θεωρούν ότι μεγαλώνουν ηλικιακά και απειλείται η γυναικεία τους υπόσταση. Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος της θηλυκότητας και της νεότητας για μεγάλο αριθμό γυναικών.

Αλλαγές στη διάθεση, στον ύπνο και στις νοητικές λειτουργίες εμφανίζονται συχνά σε αυτή τη χρονική περίοδο. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να οδηγούν σε μειωμένη αυτοεκτίμηση και φτωχή εικόνα εαυτού. Καταθλιπτική διάθεση ή κυκλοθυμία και άγχος είναι κοινά κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και οι γυναίκες με ιστορικό διαταραχών διάθεσης ή στρεσσογόνα γεγονότα ζωής στην πρώιμη παιδική ηλικία, είναι περισσότερο ευάλωτες. Η μείωση των οιστρογόνων συνδέεται επίσης με την εμφάνιση κατάθλιψης, η οποία όμως συνδέεται και με την απώλεια της αναπαραγωγικής ικανότητας. Ωστόσο η φυσική εμμηνόπαυση δε φαίνεται να αυξάνει τις πιθανότητες οι γυναίκες να πάθουν κατάθλιψη.

Επιπλέον, τα μειωμένα οιστρογόνα, η ψυχική και σωματική κούραση, οι διαταραχές στη διάθεση, ο φόβος και το στρες μπορεί να επηρεάσουν την επιθυμία για σεξουαλική επαφή. Πολλές γυναίκες νιώθουν λιγότερο ελκυστικές ή λιγότερο ικανοποιημένες με το σώμα τους (μπορεί και ο σύντροφος να επιδίδεται σε αρνητική κριτική για το σώμα). Επίσης, η εικόνα εαυτού μπορεί να αλλάζει επειδή υπάρχει τάση αύξησης του βάρους λόγω του χαμηλού μεταβολισμού. Η συχνότητα των σεξουαλικών επαφών μπορεί να μειώνεται ή αυτές να γίνονται μόνο για να ικανοποιηθεί ο σύντροφος, στάση που συνάδει με κοινωνικοπολιτιστικές αντιλήψεις για το ρόλο της γυναίκας. Αυτό προκαλεί απογοήτευση, ενοχή, σεξουαλική και ψυχική απομάκρυνση στο ζευγάρι, ειδικά αν πριν την εμμηνόπαυση υπήρχε ικανοποιητική σεξουαλική ζωή.

Εξάλλου, η σεξουαλική επαφή για τις γυναίκες μέσης ηλικίας είναι λιγότερο μια σωματική πράξη και περισσότερο έκφραση σύνδεσης και εγγύτητας (St. Peter, 1997). Στην πραγματικότητα, οι γυναίκες σε ευτυχισμένους γάμους έχουν μεγαλύτερη επιθυμία για σεξουαλική επαφή, αυξημένη διέγερση και μεγαλύτερη σεξουαλική ικανοποίηση (Hurlbert & Apt., 1994). Σύμφωνα με τον Mansfield και τους συνεργάτες του (1998), οι γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση επιθυμούν περισσότερο πάθος, ρομαντισμό, στοργή, δημιουργικότητα και επικοινωνία στη σεξουαλική τους ζωή. Η καλή σχέση με το σύντροφο, η αφοσίωση του, η σεξουαλική επαγρύπνηση και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας επηρεάζουν θετικά τη σεξουαλική λειτουργία.

Η μέση ηλικία είναι επίσης μια περίοδος που οι γυναίκες καλούνται να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο τους ως κόρες, σύζυγοι και μητέρες. Οι γονείς πεθαίνουν, οι σύζυγοι αρρωσταίνουν, τα παιδιά ενηλικιώνονται. Έτσι, οι γυναίκες παθαίνουν κατάθλιψη επειδή χάνουν τους ρόλους στους οποίους έχουν επενδύσει περισσότερο συναισθηματικά.

Η έρευνα δείχνει ότι άντρες είναι λιγότερο πληροφορημένοι για την εμμηνόπαυση και ότι δεν την αντιλαμβάνονται ως βιοψυχοκοινωνική διαδικασία, ενώ μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι σε μη ακριβή πολιτιστικά στερεότυπα. Αυτό το κενό στην πληροφόρηση (που πρέπει να περιλαμβάνει τη βιοιατρική και κοινωνικοπολιτιστική ενημέρωση) μπορεί να δημιουργεί διάσταση στη σχέση μεταξύ των συντρόφων για θέματα υγείας, αλλά και σεξουαλικά θέματα.

Το βασικότερο συναίσθημα των συντρόφων είναι ότι η σύντροφος τους έχει εκνευρισμό και κούραση, απομακρύνεται από εκείνους και τους αποκλείει από όσα συμβαίνουν σε αυτή την απαιτητική για εκείνη περίοδο. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα από 169 έγγαμα ζευγάρια, η στάση των συζύγων ως προς την εμμηνόπαυση είναι πιο αρνητική σε σχέση με τις συζύγους. Επίσης, οι γυναίκες ανέφεραν σημαντικά περισσότερα συμπτώματα σε σχέση με αυτά που πίστευαν οι σύζυγοι ότι βιώνουν οι γυναίκες τους.

Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι και η αντρική σεξουαλική επιθυμία επηρεάζεται λόγω της μείωσης των επιπέδων τεστοστερόνης στη μέση ηλικία, όπως και η απόδοση, γεγονός που ενδέχεται να κάνει πίο περίπλοκη τη στάση απέναντι στη σύντροφο. Επίσης, μπορεί να υπάρχουν σεξουαλικά προβλήματα, η σοβαρότητα των οποίων να επιδρά στη σεξουαλική λειτουργία. Επιπλέον, μπορεί να υπάρχουν και προβλήματα υγείας (υπέρταση, νεφρική ανεπάρκεια) τα οποία επίσης επηρεάζουν την απόδοση. Γεγονότα ζωής που προκαλούν άγχος στους συντρόφους, όπως εργασιακά ή οικονομικά προβλήματα, είναι πιθανό να εμποδίζουν τη διαθεσιμότητα και τη θέληση τους να είναι υποστηρικτικοί στη σύντροφό τους.

Η γυναίκα μπορεί να νιώθει παραμελημένη και μόνη και ένας σύντροφος που δεν κατανοεί όλες αυτές τις αλλαγές που συνδέονται με την εμμηνόπαυση επιτείνει την αίσθηση ότι δεν είναι επιθυμητή. Η γνώση για τις ορμονικές και συναισθηματικές αλλαγές που συνδέονται με την εμμηνόπαυση καθιστά το σύντροφο περισσότερο έτοιμο να κατανοήσει την κατάσταση της συντρόφου του και να της συμπαρασταθεί.

 Αντιμετώπιση 

Τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης επηρεάζουν την κοινωνική, επαγγελματική και προσωπική ζωή της γυναίκας, καθώς και την ψυχική της υγεία. Ανάλογα λοιπόν με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε γυναίκας αυτή η περίοδος βιώνεται διαφορετικά και μπορεί να γίνει σύσταση για:

• Λήψη φαρμακευτικής αγωγής ή και συμπληρωμάτων βιταμινών
• Αντιμετώπιση της κολπικής ξηρότητας με κολπικές κρέμες και λιπαντικά
• Αλλαγές στον τρόπο ζωής (σωματική άσκηση, ξεκούραση, διακοπή καπνίσματος, μείωση αλκοόλ)
• Δυνητικά σωματικά προβλήματα υγείας  (καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, καρκίνος του ενδημητρίου) πρέπει να συζητιούνται (ο χρόνος έναρξης της περιεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης συνδέεται με ορμονικές αλλαγές που μπορεί να επηρεάσουν την μακροχρόνια πιθανότητα για εμφάνιση χρόνιων ασθενειών)
• Αλλαγή στερεοτυπικών αντιλήψεων αναφορικά με την εμμηνόπαυση και τη σεξουαλικότητα
• Ενίσχυση της ειλικρινούς επικοινωνίας, της κατανόησης και  της συμπαράστασης μεταξύ των συντρόφων
• Σχεδιασμός και υποστήριξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των γυναικών στην εμμηνόπαυση και τον περιορισμό της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, τη διόρθωση αρνητικών στάσεων και συναισθημάτων
• Σχεδιασμός και υποστήριξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για συζύγους σχετικά με την υγεία στην εμμηνόπαυση
• Αντιμετώπιση των ψυχολογικών επιπτώσεων με ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες
• Συμμετοχή σε ομάδες υποστήριξης. Οι γυναίκες θα βοηθηθούν να εκφράσουν το πένθος για όλα όσα νιώθουν ότι χάνουν εξαιτίας της εμμηνόπαυσης

Να θυμάστε:

Η μέση ηλικία αναγνωρίζεται ως σημαντικό στάδιο της ανάπτυξης και η εμμηνόπαυση αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά θέματα αναπαραγωγικής υγείας για τις γυναίκες. Η πληρέστερη κατανόηση των αλλαγών που βιώνουν οι γυναίκες λόγω της εμμηνόπαυσης συντελεί στην καλύτερη συναισθηματική τους στήριξη, η οποία βελτιώνει την ποιότητα των συντροφικών τους σχέσεων.

Οι αντιλήψεις και οι στάσεις των συντρόφων για την εμμηνόπαυση επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα ζωής των γυναικών. Επομένως, η αλλαγή στερεοτυπικών αντιλήψεων, θα βοηθήσει τις γυναίκες και τις οικογένειές τους να προετοιμαστούν για πιο ομαλή μετάβαση στο στάδιο της εμμηνόπαυσης, ώστε να εξασφαλιστεί η συντροφική, συζυγική και η οικογενειακή αρμονία.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Hadassah της Ιερουσαλήμ, ο νευροεπιστήμονας Hagai Bergman ανακάλυψε μια περιοχή στον εγκέφαλο η οποία υπερλειτουργούσε στα άτομα με Πάρκινσον. Ο ερευνητής (καθηγητής σήμερα) παρατήρησε ότι μεταβάλλοντας την ηλεκτρική δραστηριότητα στην περιοχή αυτή βελτιωνόταν η λειτουργία της.
«Το 2001, ο αμερικανικός οργανισμός FDA (Food & Drug Administration) έδωσε έγκριση για την εφαρμογή μιας μεθόδου θεραπείας της Πάρκινσον που βασιζόταν στην ανακάλυψη του Hagai Bergman. Επρόκειτο για την εμφύτευση ηλεκτροδίων που προκαλούσαν ηλεκτρική διέγερση στη συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου. Η μέθοδος ονομάστηκε DBS (Deep Brain Stimulation – Εν τω βάθει Εγκεφαλική Διέγερση) και η πρώτη επίσημη εφαρμογή της έγινε το 2003 με πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα για τον ασθενή που υπεβλήθη στην επέμβαση από τον καθηγητή Alim Benabid στην Grenoble της Γαλλίας.

Στη συνέχεια η μέθοδος άρχισε να εφαρμόζεται ευρύτερα σε ασθενείς με Πάρκινσον, στους οποίους η φαρμακευτική θεραπεία δεν είχε αποτελέσματα και, έτσι, άρχισε να εδραιώνεται στις ΗΠΑ», αναφέρει ο κ. Νικόλαος Χαλιάσος, Διευθυντής Νευροχειρουργός στο Metropolitan Hospital.
Τα επιτυχή αποτελέσματα ώθησαν τους νευροχειρουργούς, σε όλο πλέον τον κόσμο, να αρχίσουν όχι μόνο να εφαρμόζουν τη συγκεκριμένη μέθοδο αλλά και να διερευνήσουν την εφαρμογή της σε σχέση με άλλες παθήσεις όπως η δυστονία (κινητική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ακούσιες συσπάσεις των μυών), η επιληψία, η ψυχαναγκαστική διαταραχή, οι διαταραχές επιπέδου συνείδησης και άλλα ψυχιατρικά σύνδρομα και εθισμοί. Η επιτυχία της μεθόδου ήταν ανάλογη σε όλα τα παραπάνω προβλήματα.

Το Metropolitan Hospital, πρωτοπορώντας για άλλη μια φορά στην Ελλάδα, ξεκίνησε την εφαρμογή της μεθόδου το 2013, δίνοντας μια δεύτερη ευκαιρία σε ασθενείς με Πάρκινσον ή επιληψία για τους οποίους η φαρμακευτική θεραπεία δεν λειτουργούσε ή είχε εξαντλήσει τις δυνατότητές της.

Τι είναι η εν τω βάθει Εγκεφαλική Διέγερση (DBS)

Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS) είναι η μόνη επεμβατική θεραπεία για τη νόσο Πάρκινσον. Πρόκειται για μια νευροχειρουργική επέμβαση κατά την οποία, μέσω μικρών οπών στο κρανίο, εμφυτεύονται μικροσκοπικά ηλεκτρόδια σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου (πυρήνες-στόχοι), με σκοπό τη διέγερσή τους για την αντιμετώπιση ιδιαίτερων νευρολογικών και ψυχιατρικών καταστάσεων. Τα ηλεκτρόδια αυτά συνδέονται με καλώδια που κάνουν, κάτω από το δέρμα, μια διαδρομή που ξεκινάει πίσω από το αυτί και τελειώνει στον θώρακα κάτω από την κλείδα, σε έναν νευροδιεγέρτη που εμφυτεύεται στην περιοχή, επίσης κάτω από το δέρμα. Ο νευροδιεγέρτης είναι ένας ηλεκτρονικός βηματοδότης (όμοιος με αυτόν της καρδιάς), ο οποίος παράγει ηλεκτρικές ώσεις που, μέσω των καλωδίων, φτάνουν στα εμφυτευμένα ηλεκτρόδια και αλλάζουν τα νευρικά σήματα που δημιουργούν το συγκεκριμένο πρόβλημα.

Σε ποιους ασθενείς μπορεί να εφαρμοστεί η μέθοδος DBS;

Για να διαπιστωθεί αν ο ασθενής θα ωφεληθεί από την τοποθέτηση νευροδιεγέρτη απαιτείται λεπτομερής έλεγχος ο οποίος περιλαμβάνει:

• Νευρολογική εξέταση και λήψη ιστορικού
• Διενέργεια δοκιμασίας LDOPA: κατά τη δοκιμασία αυτή ο ασθενής διακόπτει την αγωγή του το μεσημέρι της παραμονής της εξέτασης και για 12 ώρες.

Το επόμενο πρωί εξετάζεται στη χειρότερη κινητική κατάσταση OFF (best OFF). Στη συνέχεια του δίδεται μια συγκεκριμένη ποσότητα ντοπαμίνης και εξετάζεται στην καλύτερη κινητική κατάσταση ΟΝ (best ON). Για να είναι κατάλληλος για την εμφύτευση νευροδιεγέρτη θα πρέπει η βελτίωση από το καλύτερο OFF στο καλύτερο ΟΝ να είναι πάνω από 30%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο ασθενής μετά την επέμβαση αναμένει να βρίσκεται σε αυτή την καλύτερη κινητική κατάσταση ON (best ON) καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας χωρίς διακυμάνσεις όπως η υπερκινησία ή η ακινησία. Η δοκιμασία διαρκεί περίπου 2-4 ώρες.

• Νευροψυχολογικό έλεγχο ανώτερων νοητικών λειτουργιών και ψυχικής σφαίρας από νευροψυχολόγο-ψυχίατρο
• Διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου MRI.

Γενικά όμως η εφαρμογή της μεθόδου DBS θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο νωρίς σε σχέση με την έναρξη της νόσου και πάντως πολύ πριν το τελικό στάδιό της, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι πτώσεις, τα κατάγματα, ο κλινοστατισμός και η αναπηρία, και να επιτυγχάνεται η ανεξαρτητοποίηση του ασθενή και της οικογένειάς του. Η κατάλληλη στιγμή για να συμβεί αυτό είναι όταν ο ασθενής έχει κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:

• Σοβαρή δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες εξαιτίας της νόσου λόγω υπερκινησιών ή συχνών διακυμάνσεων μεταξύ περιόδων ΟΝ και OFF
• Καλή δράση της ντοπαμίνης στα κινητικά συμπτώματα
• Συχνή χρήση ντοπαμίνης (τέσσερις ή περισσότερες φορές ημερησίως)
• Απουσία ψυχικών νοσημάτων ή σοβαρής άνοιας
• Υποστηρικτικό περιβάλλον
• Βιολογική ηλικία μέχρι 70 ετών.

«Τότε, η μέθοδος DBS επιτυγχάνει κάτι εκπληκτικό: «γυρνάει τη νόσο 10 χρόνια πίσω» όπως λέγεται. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, προσφέρει βελτίωση κατά μέσο όρο 73% των κινητικών συμπτωμάτων, 58% μείωση της φαρμακευτικής αγωγής και 67% των δυσκινησιών. Ας σημειωθεί ότι η δοκιμασία LDOPA (LDOPA TEST) που προηγείται της επέμβασης, επιτρέπει σε ασθενή και ιατρό να γνωρίζουν το ποσοστό βελτίωσης που θα προκύψει με την επέμβαση, ενώ η διάρκεια των αποτελεσμάτων αυτής είναι τουλάχιστον δέκα έτη. Δέκα έτη ανεξαρτησίας για τον ασθενή αλλά και για τα οικεία του άτομα», επισημαίνει ο ιατρός.

Η επέμβαση

Η επέμβαση DBS περιλαμβάνει δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση ο ασθενής βρίσκεται σε ήπια καταστολή, δηλαδή δεν αισθάνεται πόνο και παράλληλα μπορεί να συνομιλεί με τον νευροχειρουργό και να απαντάει στις ερωτήσεις του. Σε αυτή τη φάση τοποθετούνται τα ηλεκτρόδια στην περιοχή του εγκεφάλου που έχει επιλεγεί, μέσω μικρών οπών στο κρανίο του ασθενούς.

Η εμφύτευση γίνεται από τον νευροχειρουργό με τη βοήθεια του νευρολόγου. Στη συνέχεια επαληθεύεται η σωστή λειτουργία των ηλεκτροδίων και ο ασθενής υποβάλλεται πλέον σε γενική αναισθησία, τοποθετείται ο νευροδιεγέρτης/βηματοδότης και συνδέονται τα ηλεκτρόδια με αυτόν. Η διάρκεια και των δύο φάσεων της επέμβασης είναι περίπου 4 ώρες. Ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι του από την επόμενη ημέρα.

Η επιτυχία της επέμβασης, η κατάκτηση δηλαδή του ποσοστού βελτίωσης που έχει προσδιοριστεί με τη δοκιμασία LDOPA, εξαρτάται απόλυτα από: το στάδιο της νόσου (σύμφωνα με την μελέτη EARLYSTIM -2013-, «όσο πιο νωρίς τόσο πιο καλά»), τη σωστή επιλογή του ασθενούς, την επιτυχημένη τοποθέτηση των ηλεκτροδίων, τη ρύθμιση των παραμέτρων του νευροδιεγέρτη και τη συμμόρφωση του ασθενούς στις οδηγίες των ιατρών.

Μετά την επέμβαση

Η διάρκεια νοσηλείας κυμαίνεται, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου και την ηλικία του ασθενούς, από 2 έως 3 ημέρες. Για να φύγει ο ασθενής από το κέντρο νοσηλείας πρέπει να μπορεί να κινείται με άνεση, χωρίς κινητικές διακυμάνσεις και αυτόνομα.

Για χρονικό διάστημα τριών μηνών μετά την επέμβαση πραγματοποιούνται από τον νευρολόγο ρυθμίσεις των παραμέτρων του νευροδιεγέρτη. Η κάθε συνεδρία ρύθμισης διαρκεί 1-2 ώρες και γίνεται κάθε 4 εβδομάδες. Μετά το εξάμηνο η παρακολούθηση γίνεται ετήσια.

Επιπλοκές

«Οι επιπλοκές της επέμβασης DBS είναι ελάχιστες και συνήθως αναστρέψιμες υπό την προϋπόθεση ότι αυτή έχει σχεδιαστεί από έμπειρο νευροχειρουργό, σε ένα κέντρο με σύγχρονο εξοπλισμό και διαπιστευμένο για τη συγκεκριμένη επέμβαση όπως η Μονάδα Νόσου Πάρκινσον του Metropolitan Hospital», καταλήγει ο κ. Χαλιάσος.

Μετά από 44 χρόνια εφαρμογής της, η εξωσωματική γονιμοποίηση, έχει καθιερωθεί πλέον ως μία ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Ωστόσο παραμένουν ζωντανοι κάποιοι μύθοι, που συχνά καθυστερούν ή ακόμα και αποτρέπουν τα υπογόνιμα ζευγάρια από το να απευθυνθούν σε ειδικούς ή τα οδηγούν σε επιλογές που δεν βασίζονται στα πραγματικά δεδομένα. Ο δρ Χάρης Χηνιάδης, Γυναικολόγος Αναπαραγωγής, Αντιπρόεδρος της ΥΓΕΙΑ IVF Εμβρυογένεσις, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου Μητέρα και συνιδρυτής του Μη Κερδοσκοπικού Σωματείου Υποβοήθησης της Αναπαραγωγής Be-Live, απαριθμεί τους πιο διαδεδομένους από αυτούς.

Μύθος #1. Με την εξωσωματική μπορώ να μείνω έγκυος σε οποιαδήποτε ηλικία.
Αλήθεια: Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος υποβοήθησης της αναπαραγωγής και αντιμετωπίζει όλα τα προβλήματα υπογονιμότητας. Παρόλα αυτά, καθώς αυξάνεται η ηλικία μιας γυναίκας, δυστυχώς μειώνεται η ποιότητα των ωαρίων της. Κατά συνέπεια, το να νομίζει μια γυναίκα ότι θα κάνει μια εξωσωματική στα 40 της και θα μείνει εύκολα έγκυος είναι λάθος. Η σωστή αντιμετώπιση είναι μια γυναίκα που θέλει να κάνει παιδιά να ολοκληρώσει την οικογένειά της μέχρι την ηλικία των 35 ετών.

Μύθος #2. Αν έχω υπογονιμότητα και χαλαρώσω ψυχολογικά, δεν θα χρειαστώ εξωσωματική γονιμοποίηση.
Αλήθεια: Τις περισσότερες φορές, όταν υπάρχει πρόβλημα αναπαραγωγής, οφείλεται σε συγκεκριμένα αίτια, τα οποία απαιτούν ιατρική αντιμετώπιση. Δυστυχώς το στρες παίζει πάρα πολύ μικρό ρόλο στην αναπαραγωγή. Κατά συνέπεια, το να περιμένει μια γυναίκα να χαλαρώσει προκειμένου να μείνει έγκυος κοστίζει πολύτιμο χρόνο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων αναπαραγωγής που μπορεί να έχει η ίδια ή/και ο σύντροφός της.

Μύθος #3. Η εξωσωματική γονιμοποίηση δεν πετυχαίνει ποτέ με την πρώτη.
Αλήθεια: Πλέον θεωρείται ότι, για γυναίκες κάτω των 35 ετών, η πιθανότητα επιτυχίας με την πρώτη προσπάθεια, σε καλά κέντρα εξωσωματικής γονιμοποίησης, υπερβαίνει το 60%. Κατά συνέπεια, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Επιπλέον, τα ποσοστά αυτά αυξάνονται συνολικά με την δεύτερη ή, αν χρειαστεί, και με την τρίτη προσπάθεια.

Μύθος #4. Τα φάρμακα της εξωσωματικής αυξάνουν τις πιθανότητες για καρκίνο του μαστού.
Αλήθεια: Είναι πλέον αποδεδειγμένο με εκατοντάδες μελέτες σε χιλιάδες γυναίκες ότι τα φάρμακα που χορηγούνται στην εξωσωματική γονιμοποίηση δεν προκαλούν καρκίνο του μαστού ή των ωοθηκών. Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι οι ορμόνες που παράγονται από τον πλακούντα κατά τη διάρκεια της κύησης είναι αυτές που αυξάνουν την πιθανότητα για τις παραπάνω κακοήθειες. Τρανή απόδειξη είναι το γεγονός ότι σε γυναίκες που είχαν ορμονοεξαρτώμενο καρκίνο του μαστού χρησιμοποιούνται σχεδόν τα ίδια φάρμακα που χρησιμοποιούνται καθημερινά σε όλες τις υπόλοιπες γυναίκες που κάνουν εξωσωματική γονιμοποίηση.

Μύθος #5. Η δωρεά ωαρίων μπορεί να γίνει μόνο σε γυναίκες που έχουν περίοδο.
Αλήθεια: Οποιαδήποτε γυναίκα έχει μία φυσιολογική μήτρα, με περίοδο ή χωρίς, είναι κατάλληλη για αποδοχή δωρεάς ωαρίων ή δωρεάς εμβρύων. Κατά συνέπεια, η περίοδος δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα.

Μύθος #6. Γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες έχουν υπογονιμότητα.
Αλήθεια: Η πλειονότητα των γυναικών που έχουν πολυκυστικές ωοθήκες έχουν φυσιολογική περίοδο, δηλαδή, κάθε 28-35 ημέρες. Όλες αυτές οι γυναίκες έχουν στην πραγματικότητα αυξημένη γονιμότητα, λόγω του ότι διαθέτουν πάρα πολλά ωοθυλάκια στις ωοθήκες τους. Στις ασθενείς οι οποίες δεν έχουν περίοδο έχουμε τη δυνατότητα, με εύκολο τρόπο, να διεγείρουμε τις ωοθήκες τους και να πάρουμε ωάρια. Στην πραγματικότητα δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι οι γυναίκες που έχουν πολυκυστικές ωοθήκες είναι υπεργόνιμες και όχι υπογόνιμες.

Μύθος #7. Μπορώ να κάνω όσους φυσικούς κύκλους χρειάζονται για να μείνω έγκυος.
Αλήθεια: Αν μια γυναίκα μετά από αρκετές προσπάθειες, με φυσικό κύκλο ή με φάρμακα, δεν επιτύχει εγκυμοσύνη, είναι σωστό να συζητήσει με τον ιατρό της τα πραγματικά αίτια της αποτυχίας και να μην συνεχίσει να κάνει κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης περιμένοντας ένα διαφορετικό αποτέλεσμα χωρίς να αλλάζει τίποτε. Φυσικός κύκλος γίνεται κατά τεκμήριο σε γυναίκες οι οποίες δεν έχουν αρκετά ωάρια. Όταν αυτό συμβαίνει, είναι πολύ πιθανόν το πρόβλημα να έγκειται σε αυτά, δηλαδή στην ποιότητα τους. Σε πολλές περιπτώσεις η μόνη λύση είναι η δωρεά ωαρίων.

Μύθος #8. Τα έμβρυα επηρεάζονται από την κατάψυξή τους και χάνουν βαθμούς ποιότητας.
Αλήθεια: Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι τα έμβρυα όταν καταψύχονται δεν αλλοιώνονται. Αντίθετα, μελέτες αποδεικνύουν, εδώ και πολλά χρόνια, ότι η μεταφορά εμβρύων μετά από κατάψυξη τους σε μια μήτρα που δεν έχει επηρεαστεί από την ορμονική διέγερση της θεραπείας με εξωσωματική, έχει καλύτερα αποτελέσματα.

Μύθος #9. Μετά την εμβρυομεταφορά η γυναίκα πρέπει να μείνει ακίνητη για 15 ημέρες.
Αλήθεια: Ο μύθος αυτός έχει καταρριφθεί. Πλέον η εμβρυομεταφορά γίνεται σχεδόν πάντα στο στάδιο της βλαστοκύστης, δηλαδή την ημέρα που γίνεται και η εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα. Κατά συνέπεια το διάστημα κατά το οποίο μια γυναίκα πρέπει να είναι προσεκτική έχει μειωθεί κατά πολύ και δεν χρειάζονται ακραίες συστάσεις, οι οποίες δεν αυξάνουν την πιθανότητα επιτυχίας. Τέσσερις – πέντε ημέρες προσοχής είναι τις περισσότερες φορές αρκετές.

Μύθος #10. Με την εξωσωματική γονιμοποίηση μπορώ να ελέγξω τα πάντα για τα έμβρυα μου.
Αλήθεια: Με την προεμφυτευτική διάγνωση και τη βιοψία των εμβρύων έχουμε πλέον σημαντικές πληροφορίες όσον αφορά στα χρωμοσώματα ή, αν χρειαστεί, και στα γονίδια τους. Παρόλα αυτά, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να πούμε ότι με τις μεθόδους αυτές, όπως και αργότερα με την αμνιοπαρακέντηση, μπορούμε να ελέγξουμε ένα έμβρυο και να πιστοποιήσουμε ότι είναι 100% υγιές. Ωστόσο, η χρήση της μεθόδου αυτής είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο που αυξάνει την πιθανότητα επιτυχίας ή/και διαγιγνώσκει σημαντικά προβλήματα των εμβρύων, τα οποία δεν επιτρέπουν την επιτυχία και την επίτευξη εγκυμοσύνης.

Μύθος #11. Πρέπει οπωσδήποτε να πάρω πολλά φάρμακα για να μείνω έγκυος.
Αλήθεια: Η λήψη βιταμινών από τη γυναίκα δεν αυξάνει την πιθανότητα επιτυχίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Είναι αποδεδειγμένο πλέον ότι δεν υπάρχει κανένας τρόπος φυσικός ή με διατροφή ή με φάρμακα, να βελτιώσουμε την ποιότητα των ωαρίων μιας γυναίκας και να αυξήσουμε την επιτυχία της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Παρόλα αυτά ένας υγιεινός τρόπος ζωής, χωρίς κάπνισμα και με γυμναστική, είναι σίγουρο ότι αποτελεί μία εξαιρετική βάση για την επιτυχή έκβαση της προσπάθειας με εξωσωματική γονιμοποίηση.

Μύθος #12. Καλύτερα να κάνω δίδυμα με την πρώτη για να μην υποβληθώ ξανά σε εξωσωματική.
Αλήθεια: Παρότι η δίδυμη κύηση για πολλά ζευγάρια φαίνεται μια εξαιρετική λύση, είναι ένα γεγονός το οποίο αυξάνει τις πιθανότητες επιπλοκής κατά τη διάρκεια της κύησης, όπως για παράδειγμα προωρότητα, κάτι το οποίο δεν είναι επιθυμητό. Όταν μεταφέρουμε στη μήτρα μιας γυναίκας παραπάνω από ένα έμβρυο το κάνουμε για να αυξήσουμε τις πιθανότητες επιτυχίας της προσπάθειας και όχι γιατί επιδιώκουμε δίδυμη κύηση.

Μύθος #13. Το βάρος της μητέρας δεν παίζει ρόλο στην επιτυχία της εξωσωματικής.
Αλήθεια: Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι το αυξημένο σωματικό βάρος έχει αρνητικό αντίκτυπο σε όλα τα στάδια αντιμετώπισης της υπογονιμότητας, αλλά και κατά τη διάρκεια της κύησης. Χρειαζόμαστε περισσότερα φάρμακα, έχουμε μικρότερη παραγωγή ωαρίων, μικρότερες πιθανότητες εμφύτευσης του εμβρύου στη μήτρα, αυξημένες πιθανότητες αποβολής και σημαντικά αυξημένες πιθανότητες επιπλοκών κατά τη διάρκεια της κύησης.

Μύθος #14. Για την εξωσωματική γονιμοποίηση πρέπει να παραμείνω στο νοσοκομείο για μερικές μέρες και όλη διαδικασία διαρκεί πάνω από μήνα.
Αλήθεια: Η εξωσωματική γονιμοποίηση έχει απλουστευθεί πάρα πολύ ως διαδικασία. Πλέον, οι θεραπείες διαρκούν κατά μέσο όρο 10 με 12 ημέρες. Με την σύγχρονη τεχνολογία μπορούμε να παρακολουθούμε γυναίκες από μακριά κατά τη διάρκεια της διέγερσής τους και να έρχονται στο κέντρο εξωσωματικής μόνο για την ωοληψία και την εμβρυομεταφορά. Αυτό μειώνει πάρα πολύ το χρόνο θεραπείας και τις επισκέψεις που πρέπει να κάνει μια γυναίκα στο γυναικολόγο της. Φυσικά, δεν χρειάζεται να παραμείνει στο νοσοκομείο καμιά ημέρα.

Μύθος #15. Όλες οι μονάδες εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι το ίδιο αποτελεσματικές.
Αλήθεια: Κάθε μονάδα εξωσωματικής γονιμοποίησης βασίζεται κυρίως στο εμβρυολογικό της εργαστήριο και τους εμβρυολόγους που το στελεχώνουν και εφαρμόζουν τη μέθοδο. Τα σύγχρονα μηχανήματα καθαρισμού αέρα και παρακολούθησης της εξέλιξης των εμβρύων, κατά τη διάρκεια των πέντε ημερών και μέχρι να εμφυτευτούν στη μήτρα, είναι πολύ ακριβά, απαιτούν ακριβά καλλιεργητικά υλικά και ενδελεχή συντήρηση. Ως αποτέλεσμα, μικρές μονάδες εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι πολύ δύσκολο να ανταπεξέλθουν στις τεχνολογικές και οικονομικές αυτές απαιτήσεις, πράγμα το οποίο δυστυχώς έχει αντίκτυπο στην ποιότητα των εμβρύων. Το ότι μια μονάδα εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι μεγάλη κτηριακά δεν σημαίνει, βέβαια, ότι πληρούνται όλες αυτές οι προϋποθέσεις. Ένα ζευγάρι πριν αποφασίσει να εμπιστευθεί την τύχη του σε ένα κέντρο εξωσωματικής πρέπει να κάνει σοβαρή έρευνα αγοράς και να ενημερωθεί πλήρως.

Ο ήλιος έχει ευεργετικές επιδράσεις αλλά και καταστροφικές συνέπειες. “Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας, μαθαίνουμε να προστατεύουμε το δέρμα από τις υπεριώδεις ακτίνες του. Τελικά, δίνουμε έμφαση στην τήρηση των οδηγιών για ασφαλή έκθεση του στις ακτίνες του ήλιου και ξεχνάμε να φροντίζουμε το τριχωτό του κεφαλιού και τα μαλλιά μας, παρότι με την πάροδο του χρόνου διαπιστώνουμε ότι βλάπτει και τις ίνες της τρίχας. Πράγματι, η ξηρότητα, η μειωμένη αντοχή, η τραχιά υφή, η απώλεια του χρώματος, η μειωμένη λάμψη και ελαστικότητα και η ευθραυστότητα είναι μερικές μόνο συνέπειες της έκθεσής τους στον ήλιο”, επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.

“Το τριχωτό της κεφαλής είναι εξίσου πιθανό να υποστεί εγκαύματα, όπως οποιαδήποτε άλλη περιοχή του δέρματος, με τις ίδιες επικίνδυνες για την υγεία και την ζωή συνέπειες. Ιδιαίτερα ευαίσθητες είναι οι περιοχές όπου υπάρχει αραίωση των μαλλιών ή απώλειά τους, αλλά και το σύνολο του κεφαλιού στα άτομα που το ξυρίζουν. Ο χρόνος που χρειάζεται ο ήλιος για να προκαλέσει βλάβες στο απροστάτευτο δέρμα του κεφαλιού είναι λιγότερος από 15 λεπτά”, προσθέτει.

Πιο συγκεκριμένα, η χρόνια φλεγμονή που προκαλείται στο δέρμα από την υπεριώδη ακτινοβολία ασκεί έμμεσες βλαβερές επιδράσεις στην ανάπτυξη της τρίχας. Η ακτινοβολία UVB είναι η κύρια ακτινοβολία που ευθύνεται για την απώλεια πρωτεϊνών της τρίχας. Μπορεί να προκαλέσει απόπτωση στον ανώτερο θύλακά της και να ασκήσει είτε διεγερτικές είτε ανασταλτικές επιδράσεις, ανάλογα με το μήκος κύματος. Έχει διαπιστωθεί, για παράδειγμα ότι η αποδόμηση των πρωτεϊνών της τρίχας προκαλείται από μήκη κύματος 254-400 nm. Η ακτινοβολία UVA είναι αυτή που ευθύνεται για τις αλλαγές στο χρώμα, ανεξάρτητα από τον τύπο της τρίχας. Οι χρωματικές αλλαγές εξαρτώνται από τον τύπο της τρίχας και είναι πιο έντονες στα ανοιχτόχρωμα μαλλιά.

Μια μελέτη έδειξε ότι οι υψηλές ή/και χαμηλές δόσεις UVA+UVB προκαλούν οξειδωτική βλάβη του DNA και κυτταροτοξικότητα στα τριχοθυλάκια. Επιπλέον, μειώνουν τον πολλαπλασιασμό και προάγουν την απόπτωση των κερατινοκυττάρων του έξω ελύτρου της ρίζας του τριχοθυλακίου και της μήτρας της τρίχας, και διεγείρουν το στάδιο του καταγόνου (μια από τις τρεις φάσεις ανάπτυξης της τρίχας, κατά την οποία τα μαλλιά σταματούν να αναπτύσσονται και ετοιμάζονται να πέσουν). Η βλάβη του τριχοθυλακίου είναι πιο σοβαρή όταν η υπεριώδης ακτινοβολία είναι υψηλή και φθάνει και στα βαθύτερα διαμερίσματά του.

Ο ήλιος, όμως, δεν επιδρά μόνο στις τρίχες αλλά και στο τριχωτό του κεφαλιού. Οι ασθενείς συχνά αναφέρουν επιδείνωση στον ήλιο ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια ηλιακού εγκαύματος στο τριχωτό. Στις φωτοευαίσθητες δερματοπάθειες που εντοπίζονται σε αυτό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το ενδογενές έκζεμα που επιδεινώνεται από το φως, η δερματομυοσίτιδα και ο δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Επιπλέον, η ροδόχρου ακμή του τριχωτού της κεφαλής επηρεάζει τους ανθρώπους που έχουν φαλάκρα ή πολύ αραιά μαλλιά.

“Ο ήλιος είναι σημαντικός για την υγεία μας. Η βιταμίνη D είναι ένα απαραίτητο συστατικό που συνθέτει το σώμα μας κυρίως μέσω της έκθεσης στον ήλιο. Διεγείρει την ανάπτυξη των κυττάρων και διατηρεί το δέρμα μας υγιές. Είναι τόσο σημαντική για το δέρμα και τα μαλλιά που η έλλειψή της μπορεί να προκαλέσει απώλειά τους. Όλα αυτά τα οφέλη επιτυγχάνονται με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο, ιδανικά μεταξύ 10 και 30 λεπτών την ημέρα.

Ενώ όμως οι μικρές δόσεις υπεριώδους ακτινοβολίας μπορεί να αποδειχθούν πολύ χρήσιμες, η υπερβολική έκθεση μπορεί να προκαλέσει ηλιακά εγκαύματα, τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια των οποίων μπορεί να γίνουν αιτία ανάπτυξης δερματικού καρκίνου ακόμα και στο τριχωτό της κεφαλής”, επισημαίνει ο δρ Στάμου και δίνει τις συμβουλές του για την προστασία των μαλλιών που έχουν υποστεί βλάβες από τον ήλιο:

• Καλύπτετε τα μαλλιά και το κεφάλι όταν βρίσκεστε έξω με ένα καπέλο με φαρδύ γείσο ή ένα μαντήλι
• Αγοράστε ένα σπρέι αντηλιακής προστασίας που είναι ειδικά σχεδιασμένο για να προστατεύει τα μαλλιά και το κεφάλι, χωρίς να λιπαίνει τα μαλλιά
• Αλλάζετε τακτικά τη χωρίστρα, ώστε ο ήλιος να μην χτυπά ποτέ σε μια περιοχή του τριχωτού της κεφαλής για πολύ ώρα
• Ενισχύστε την υγρασία. Βοηθήστε στην αναδόμηση των ξηρών και κατεστραμμένων από τον ήλιο μαλλιών χρησιμοποιώντας λάδι ή μάσκες μαλλιών.

“Μην ξεχνάτε να προστατεύετε σωστά το δέρμα σας από τις υπεριώδεις ακτίνες UV όταν βρίσκεστε σε εξωτερικούς χώρους για πολύ ώρα, χρησιμοποιώντας αντηλιακό και κατάλληλο ρουχισμό”, καταλήγει ο δρ Χρήστος Στάμου.

Οι ουρολοιμώξεις είναι πιο συχνές το καλοκαίρι εξαιτίας μιας πληθώρας παραγόντων που έχουν σχέση με τα μπάνια στη θάλασσα, τα βρεγμένα μαγιό που μένουν πάνω στο σώμα, το ότι μπορεί να ξαπλώσουμε στην άμμο ή σε ξαπλώστρα χωρίς καθαρή πετσέτα, τις συχνότερες σεξουαλικές επαφές και γενικά τη χαλάρωση των μέτρων υγιεινής που συνοδεύει τη ραστώνη των διακοπών.

«Στατιστικά, η κυστίτιδα αντιπροσωπεύει το 90% των λοιμώξεων του ουροποιητικού συστήματος, με τη βακτηριακή λοίμωξη να αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία της, γεγονός το οποίο έχει άμεση συσχέτιση με τη γυναικεία ανατομία, που καθιστά τις γυναίκες πιο επιρρεπείς σε τέτοιες λοιμώξεις», εξηγεί ο κ. Γιώργος Σακελλαρίου, Ουρολόγος, Συν-διευθυντής Β’ Ουρολογικής Κλινικής του Metropolitan General.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Παρότι η κυστίτιδα συνήθως αντιμετωπίζεται από τις περισσότερες γυναίκες σαν μια σοβαρή ενόχληση, και όχι σαν μια απειλητική πάθηση, σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στους νεφρούς και να καταστεί ύπουλη απειλή για την υγεία. Όταν η κυστίτιδα έχει βακτηριακή αιτιολογία, οφείλεται κυρίως στην είσοδο μικροβίων μέσω της ουρήθρας στην ουροδόχο κύστη.
«Πέρα από την πλημμελή ατομική υγιεινή και τις ορμονικές διαταραχές, κατά την εμμηνόπαυση αλλά και στην εγκυμοσύνη που καθιστούν τις γυναίκες πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση κυστίτιδας, ενοχοποιείται η κολύμβηση σε μη καθαρά νερά, η χρήση κοινόχρηστων τουαλετών αλλά και οι λανθασμένες συνήθειες κατά τη χρήση τουαλέτας, ο τρόπος ζωής (αμελούμε να ουρήσουμε όποτε νιώθουμε την ανάγκη, φοράμε πολύ στενά ρούχα κι εσώρουχα) και οι σεξουαλικές επαφές», τονίζει ο κ. Σακελλαρίου.

Η σεξουαλική επαφή συχνά αναφέρεται ως αιτιολογικός παράγοντας υπεύθυνος για την εμφάνιση κυστίτιδας λόγω της τριβής που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια του σεξ. Η χρήση μεθόδων αντισύλληψης όπως σπερματοκτόνα και διαφράγματα, αποτελούν επίσης συχνά αιτία κυστίτιδας. Φυσικά, οι σεξουαλικές επαφές αποτελούν ζωτικό «κομμάτι» της ζωής των ενηλίκων και δεν υπάρχει καμία διάθεση εκ μέρους της επιστημονικής κοινότητας να «ενοχοποιηθεί» το σεξ για οτιδήποτε. Ωστόσο καλές πρακτικές όπως το ντους μετά το σεξ και η κατανάλωση νερού ώστε οι γυναίκες να ουρούν μετά από αυτό, βοηθούν στη μείωση του κινδύνου.

Πώς υποψιαζόμαστε μια κυστίτιδα

Η κυστίτιδα εκδηλώνεται με έντονη ανάγκη για ούρηση, αίσθημα καύσου κατά τη διάρκειά της, συχνουρία με μικρή ποσότητα ούρων, αιματουρία, δυσοσμία στα ούρα και πόνο χαμηλά στην κοιλιά.

Για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης μιας κυστίτιδας συστήνεται:

• Η κατανάλωση πολλών υγρών (νερού κατά προτίμηση)
• Η σωστή διατροφή με άφθονα φρούτα και λαχανικά που έχουν αντιοξειδωτική δράση
• Η καλή σωματική υγιεινή
• Να μην αναβάλλουμε την ούρηση
• Το πλύσιμο της γενετικής περιοχής μετά το σεξ
• Να μην κολυμπάμε σε αμφίβολης καθαρότητας νερά
• Να φοράμε άνετα ρούχα κι εσώρουχα, από βαμβακερό ύφασμα που αναπνέει
• Να χρησιμοποιούμε δική μας καθαρή πετσέτα στην παραλία, στην άμμο και την ξαπλώστρα
• Να μη χρησιμοποιούμε κοινόχρηστες τουαλέτες και κατά τη χρήση της, το σκούπισμα να έχει κατεύθυνση από μπροστά προς τα πίσω και όχι ανάποδα -γιατί υπάρχει κίνδυνος μεταφοράς μικροβίων από την περιοχή του πρωκτού.

«Τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα με κόκκινα φρούτα του δάσους (acai berries, cranberries, μύρτιλα), βοηθούν στη μείωση του κινδύνου ενώ τα άτομα με διαβήτη πρέπει να γνωρίζουν ότι αν το σάκχαρό τους είναι αρρύθμιστο, τότε κινδυνεύουν περισσότερο από κυστίτιδες/ουρολοιμώξεις. Αν ο σύντροφος σας πάθει λοίμωξη του ουροποιητικού, πρέπει να αποφεύγονται οι σεξουαλικές επαφές μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία γιατί αλλιώς δημιουργείται “κύκλος” μετάδοσης», καταλήγει ο κ. Σακελλαρίου.

Για τους περισσότερους – και ειδικά για τα παιδιά – το καλοκαίρι είναι συνώνυμο της ξεγνοιασιάς. Μπάνια στη θάλασσα και στην πισίνα, παιχνίδι στην άμμο, παγωτά. Για κάποιους, όμως, είναι μια εποχή, όπου προκύπτουν κάποια προβλήματα υγείας, που τους χαλάνε τις διακοπές και εν τέλει και τη διάθεση.

Είναι οι μολύνσεις σε μύτη, αυτιά και λαιμό, πολύ συχνές τώρα το καλοκαίρι, που μπορεί να εμφανιστούν σε μικρούς και μεγάλους και να τους ταλαιπωρήσουν, ενίοτε και επί μακρόν.
«Κάθε καλοκαίρι είθισται να αλλάζουμε κάποια πράγματα στον τρόπο ζωής μας, ειδικά στο κομμάτι της διατροφής και της άσκησης – αλλαγές που αφήνουν ενίοτε το αποτύπωμά τους και στον οργανισμό μας. Τα ωτορινολαρυγγολογικά προβλήματα, όπως οι ωτίτιδες, οι ιγμορίτιδες και η αλλεργική ρινίτιδα, είναι μερικά από αυτά, που εκδηλώνονται αυτήν την περίοδο, και τα οποία χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το αυτί είναι το όργανο, που επηρεάζεται περισσότερο το καλοκαίρι. Αυτό συμβαίνει λόγω της αυξημένης υγρασίας, τόσο από τα πολλά λουσίματα εξαιτίας της ζέστης, όσο και από το μπάνιο στη θάλασσα και στην πισίνα», εξηγεί η Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος Κεφαλής και Τραχήλου, ΠαιδοΩΡΛ, επιστημονική συνεργάτης του Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ-ΜΗΤΕΡΑ Ανατολή Παταρίδου.

Και προσθέτει: «Για παράδειγμα το λεγόμενο αυτί του κολυμβητή, γνωστό και ως ωτίτιδα, είναι μια συχνή κατάσταση, που οφείλεται σε φλεγμονή (η περιοχή κοκκινίζει και πρήζεται, μπορεί να υπάρχει έκκριση υγρού, κνησμός και πόνος) στον έξω ακουστικό πόρο. Η συχνή έκθεση στο νερό κάνει τον έξω ακουστικό πόρο ευάλωτο σε φλεγμονές, γιατί δημιουργεί ένα υγρό περιβάλλον, το οποίο λατρεύουν τα βακτήρια. Το νερό «παγιδεύεται» στον έξω ακουστικό πόρο και δεν ρέει έξω. Συχνά οφείλεται και στο κερί του αυτιού. Το αυτί του κολυμβητή είναι πολύ πιθανό να εμφανιστεί μετά από κολύμπι σε λίμνη ή σε ποτάμι».

Μολύνσεις σε μύτη και αυτιά το καλοκαίρι
Ένα άλλο πρόβλημα, που μπορεί να παρατηρηθεί αυτό το διάστημα, είναι οι αλλεργίες στη μύτη, ειδικά στα παιδιά. Είναι μια κατάσταση, που ονομάζεται δυσλειτουργία της λεγόμενης ευσταχιανής σάλπιγγας, που ορισμένες φορές είναι ιδιαίτερα επώδυνη. Ο ειδικός ιατρός μόνο μπορεί να προτείνει τρόπους αντιμετώπισης.

«Μιας και μιλάμε για αλλεργίες, δεν πρέπει να παραλείψουμε την αλλεργική ρινίτιδα. Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να εμφανίσει έξαρση τώρα το καλοκαίρι ενώ πιο επιρρεπή είναι τα ευάλωτα άτομα. Αυτό οφείλεται στις αλλαγές, που κάνουμε στην καθημερινότητά μας, ειδικά κατά την περίοδο των διακοπών, όπως αναφέραμε και παραπάνω. Η μεγάλη κατανάλωση αλατιού προκαλεί κατακράτηση υγρών και είναι επιβαρυντική για το αναπνευστικό σύστημα, ενώ τα χημικά συστατικά ορισμένων επεξεργασμένων τροφίμων είναι πολλές φορές εκλυτικοί παράγοντες για την εμφάνιση αλλεργικής ρινίτιδας ή για την πρόκληση μιας κρίσης, σε ασθενείς με γνωστό ιστορικό», υπογραμμίζει η κα Παταρίδου.

«Αυτό, που πρέπει να κάνουμε, είναι να ακολουθούμε τους κανόνες της μεσογειακής διατροφής, αποφεύγοντας τις τεχνητές/επεξεργασμένες τροφές. Η μεσογειακή διατροφή, με την κατανάλωση φρέσκων φρούτων και λαχανικών, λειτουργεί ευεργετικά στο αναπνευστικό σύστημα και συνολικά, βέβαια, σε όλον τον οργανισμό», επισημαίνει η ειδικός.
Ένα άλλο συχνό ωτορινολαρυγγολογικό πρόβλημα του καλοκαιριού είναι η ιγμορίτιδα. Η ιγμορίτιδα μπορεί να οφείλεται σε μόλυνση από το κολύμπι σε μολυσμένα νερά, αλλά και στις καταδύσεις με ανοιχτή μύτη ή και στη συνεχή έκθεση στον αέρα των κλιματιστικών στους κλειστούς χώρους.

Σε περίπτωση που κάποιος έχει ρινική συμφόρηση («μπούκωμα»), καταρροή (συνάχι), πονοκέφαλο, πυώδεις εκκρίσεις, διαταραχές στην όσφρηση και βήχα, είναι πολύ πιθανό να έχει ιγμορίτιδα.
«Πρέπει, λοιπόν, να απευθυνθεί άμεσα στον ωτορινολαρυγγολόγο, για να τον εξετάσει και για να του χορηγήσει την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, προκειμένου και να ανακουφιστεί από τα συμπτώματα και να μπλοκάρει την ιγμορίτιδα και να μην επηρεάσει τα μάτια ή τους βρόγχους.

Πολύ συχνά η ιγμορίτιδα γίνεται χρόνια, ταλαιπωρώντας σε συνεχή βάση τον πάσχοντα, ακριβώς επειδή δεν πήγε έγκαιρα στον ιατρό, ώστε να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα», λέει η χειρουργός ωτορινολαρυγγολόγος κεφαλής – τραχήλου.

Τι μπορούμε να κάνουμε
Η ειδικός δίνει κάποιες πρακτικές συμβουλές, για να αποφύγουμε, όσο γίνεται, τέτοιου είδους προβλήματα τώρα το καλοκαίρι.
• Να πάτε εγκαίρως, πριν από τα μπάνια σας, στον ωτορινολαρυγγολόγο, για καθαρισμό της κυψελίδας από τα αυτιά σας, αν έχετε αυξημένη παραγωγή.
• Φροντίστε να κρατάτε τα αυτιά σας όσο το δυνατόν πιο στεγνά και μην βάζετε σε αυτά μπατονέτες, μολύβια, συνδετήρες, τα νύχια σας ή τα κλειδιά σας για να τα καθαρίσετε. Δεν αφαιρείται έτσι η κυψελίδα, μην προσπαθήσετε να αφαιρέσετε το κερί του αυτιού σας μόνοι σας.
• Εάν έχετε πόνο στο αυτί, αιμορραγία από το αυτί ή ξαφνική απώλεια ακοής, απευθυνθείτε σε έναν ωτορινολαρυγγολόγο άμεσα για αξιολόγηση.
• Μην κάνετε μπάνιο σε βρώμικες θάλασσες ή πισίνες.
• Μην χρησιμοποιείτε αντιβιοτικές σταγόνες για τα αυτιά ή για τη μύτη χωρίς τη συμβουλή του ωτορινολαρυγγολόγου.
• Να καλύπτετε τα αυτιά σας όταν λούζεστε, ιδιαίτερα αν έχετε δερματίτιδα ή διάτρηση τυμπάνου.

Οι ημερομηνίες λήξης είναι πολύ σημαντικές. Μας ενημερώνουν πότε πρέπει να πετάξουμε ένα φαγητό που δεν είναι πια ασφαλές για κατανάλωση, πότε να αντικαταστήσουμε τα φάρμακα και τις βιταμίνες μας, πότε να αγοράσουμε καινούργιο μέικ απ, ακόμα και πότε πρέπει να αλλάξουμε λάδια στο αυτοκίνητο. Τι ισχύει όμως για τα γυαλιά ηλίου; Αυτά έχουν ημερομηνία λήξης ή μπορούμε να τα φοράμε επ’ άπειρον;

«Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Για να προστατεύουν αποτελεσματικά τα μάτια, τα γυαλιά ηλίου πρέπει να είναι επιστρωμένα με ειδικά φίλτρα που απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Με την πάροδο του χρόνου, όμως, και με την παρατεταμένη έκθεση στην UV, τα φίλτρα αυτά παρουσιάζουν σταδιακή μείωση της προστατευτικής δράσης τους», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός – Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

Το πότε ακριβώς θα συμβεί αυτή η μείωση δεν είναι επακριβώς γνωστό, γιατί εξαρτάται από τη συχνότητα και τη διάρκεια της χρήσης των γυαλιών ηλίου, καθώς και από την ένταση της UV κατά τη χρήση. Πριν από λίγα χρόνια, επιστήμονες από τη Βραζιλία είχαν δημοσιεύσει μελέτη που έδειξε ότι σε μία ηλιόλουστη χώρα όπως η δική τους, τα γυαλιά ηλίου χάνουν την προστατευτική δράση τους μέσα σε δύο χρόνια καθημερινής χρήσης επί μερικές ώρες (περίπου 2 την ημέρα).

«Σκεφτείτε τα γυαλιά ηλίου σαν το αντηλιακό», τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος. «Είναι εξίσου σημαντικά για την υγεία των ματιών, με το αντηλιακό που βάζουμε στο δέρμα. Όπως όμως δεν αρκεί μία επάλειψη με το αντηλιακό, αν πρόκειται να μείνει κάποιος όλη μέρα στον ήλιο, έτσι δεν αρκεί και ένα ζευγάρι γυαλιών ηλίου για καθημερινή, πολύωρη χρήση επί μήνες και χρόνια».
Τι σημαίνουν πρακτικά αυτά; «Ο γενικός κανόνας είναι πως όσο πιο παλιά είναι τα γυαλιά ηλίου, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να μην προστατεύουν πια επαρκώς τα μάτια», απαντά ο καθηγητής. «Γι’ αυτό τον λόγο συνιστάται προληπτικός έλεγχος της απορροφητικότητάς τους σε ένα κατάστημα οπτικών. Σε πολλά από αυτά υπάρχουν ειδικές συσκευές που την μετρούν. Αν τα γυαλιά ηλίου σας είναι απορροφητικά, θα διηθούν όλο το φάσμα της UV, παρέχοντας 99-100% προστασία εναντίον της UVA και της UVB».
Η εναλλακτική λύση σε όποιον δεν επιθυμεί να κάνει αυτή τη μέτρηση, είναι να αλλάζει γυαλιά ηλίου κάθε περίπου 2 χρόνια, εφόσον τα φορά καθημερινά, χειμώνα-καλοκαίρι, επί αρκετές ώρες σε υπαίθριους χώρους.

Ωστόσο πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί όταν διαλέγετε ένα νέο ζευγάρι γυαλιά ηλίου. Η τιμή, το σχέδιο και το χρώμα των φακών τους μπορεί να είναι τα κύρια κριτήρια με τα οποία συνήθως διαλέγουμε τα γυαλιά, αλλά κανένα από αυτά δεν είναι το μείζον για να προστατευτούν τα μάτια από τις βλάβες της UV.

«Για να είναι αξιόπιστα τα γυαλιά ηλίου πρέπει κατ’ αρχάς να αναγράφουν ότι παρέχουν 100% προστασία από την UVA και την UVB ή απορρόφηση της UV έως 400 nm», τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος. «Πρέπει επίσης να είναι μεγάλα και να εφάπτονται καλά στο πρόσωπο, ώστε να προστατεύουν τα μάτια και από τις αντανακλάσεις της UV που φτάνουν υπό διάφορες γωνίες στα μάτια. Επομένως τα πιο κατάλληλα γυαλιά είναι αυτά που καλύπτουν μεγάλο τμήμα του προσώπου, προστατεύοντας τα μάτια και από τα πλάγια».
Το χρώμα που θα έχουν οι φακοί των γυαλιών ηλίου επίσης δεν πρέπει να σας απασχολεί. Τα πιο σκουρόχρωμα γυαλιά δεν σημαίνει ότι είναι πιο απορροφητικά από τα πιο ανοικτόχρωμα. Αντιθέτως, τα σκουρόχρωμα γυαλιά χωρίς καλό φίλτρο απορρόφησης της UV μπορεί να είναι πιο επικίνδυνα για τα μάτια, διότι το σκοτεινό περιβάλλον που δημιουργούν προκαλεί διαστολή της κόρης του ματιού, με συνέπεια να φθάνει περισσότερη UV στο εσωτερικό τους.

Η μοναδική περίπτωση που έχει σημασία το χρώμα των φακών είναι αν ασχολείστε με υπαίθρια αθλήματα όπως το γκολφ. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ίσως χρειάζεστε γυαλιά ηλίου με πράσινους, γκρι, καφέ, ροζ ή κεχριμπαρένιους φακούς διότι αυξάνουν την αντίθεση (κοντράστ) και διευκολύνουν την άθληση.

Ένας άλλος παράγοντας που δεν πρέπει να σας απασχολεί είναι η τιμή των γυαλιών. Τα ακριβά γυαλιά δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι είναι προστατευτικά, ούτε τα φθηνά ότι είναι ακατάλληλα. Σημασία έχει από πού προμηθεύεστε τα γυαλιά ηλίου και όχι πόσο κοστίζουν. Επομένως να είστε πολύ επιφυλακτικοί με τις αγορές από πλανόδιους πωλητές, από το διαδίκτυο, από υπαίθριες αγορές κ.λπ. Η καλύτερη επιλογή είναι να αγοράζετε γυαλιά ηλίου από καταστήματα οπτικών, ώστε να ενημερώνεστε για όλες τις προδιαγραφές ποιότητας που έχουν.
Αν προτιμάτε γυαλιά ηλίου με πολωτικούς φακούς, πρέπει να γνωρίζετε ότι αυτοί μειώνουν την λάμψη που αντανακλάται στις λείες επιφάνειες (π.χ. στην άσφαλτο, στην άμμο). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παρέχουν προστασία έναντι της UV. Άρα και τα γυαλιά ηλίου με πολωτικούς φακούς πρέπει να διαθέτουν ειδικό φίλτρο μέγιστης απορρόφησης της UV.
Να θυμάστε, τέλος, πως «τα γυαλιά ηλίου, όσο αξιόπιστα κι αν είναι, δεν μπορούν να προστατεύσουν τα μάτια σας αν κοιτάξετε απευθείας τον ήλιο, επομένως μην το κάνετε αυτό ποτέ και για κανένα λόγο», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.