Όλγα Κεσίδου
Χειρουργός, Ωτορινολαρυγγολόγος,
Mcs στην Eπαγγελματική και Περιβαλλοντική Υγεία, Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων ΩΡΛ, Μέλος ΔΣ ΙΣΑ
Πολλοί ενήλικες παρατηρούν ότι «δεν ακούνε όπως παλιά», όμως συχνά το αποδίδουν απλά στην ηλικία, στην κούραση ή στον θόρυβο της καθημερινότητας. Στην πραγματικότητα, η μειωμένη ακοή δεν είναι κάτι που πρέπει να συνηθίσουμε, είναι ένα ζήτημα υγείας που μπορεί να κρύβει κάποια βλάβη η νόσο που αν παραμείνει χωρίς έλεγχο, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και σε μερικές περιπτώσεις την ίδια την ζωή.
Βαρηκοΐα ονομάζουμε τη μείωση της ικανότητας ακοής και μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά ή ξαφνικά. Δεν είναι πάντα η «φυσική συνέπεια της ηλικίας» — είναι ένα ιατρικό πρόβλημα που μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστεί. Αν παρουσιαστεί ξαφνική απώλεια ακοής απαιτείται άμεση επίσκεψη σε Ωτορινολαρυγγολόγο (ΩΡΛ) εντός 72 ωρών για να αυξηθούν οι πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης καθώς είναι πιθανό να οφείλεται σε λοιμώξεις, διαταραχές του έσω ωτός, τραυματισμούς, αυτοάνοσα νοσήματα, αγγειακά, νευρολογικά ή άλλα ιατρικά προβλήματα.
Γιατί δεν αρκεί μόνο το ακουόγραμμα; υπάρχουν απώλειες ακοής που θεραπεύονται πλήρως και κάποιες άλλες που αντιμετωπίζονται με ικανοποιητικά αποτελέσματα και εξαρτώνται από τον τύπο της βαρηκοΐας και ανάλογα με το σημείο του ακουστικού συστήματος που δυσλειτουργεί.
Οι τρεις βασικοί τύποι βαρηκοΐας, που καθορίζουν την αντιμετώπιση είναι:
1. Αγωγιμότητας (συνήθως αντιμετωπίζεται πλήρως με φαρμακευτική αγωγή, αφαίρεση κυψελίδας, θεραπείες ή μικρές επεμβάσεις). Προκύπτει όταν ο ήχος δεν φτάνει σωστά στο εσωτερικό αυτί. Ο ήχος ακούγεται αλλά «χαμηλός», σαν να έχει κλείσει το αυτί.
Συνήθεις αιτίες: βύσμα κυψελίδας (κερί), ωτίτιδες, διάτρηση τυμπάνου, προβλήματα στα ακουστικά οστάρια, υγρό στο αυτί κλπ.
2. Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα (δεν «θεραπεύεται», αλλά αντισταθμίζεται με εξαιρετικά αποτελέσματα). Ο ήχος παραμορφώνεται, δεν χαμηλώνει απλά, συχνά λένε «ακούω αλλά δεν καταλαβαίνω». Η πιο συχνή μορφή στους ενήλικες., οφείλεται σε βλάβη στο έσω αυτί ή στο ακουστικό νεύρο.
Συνήθεις αιτίες: έκθεση σε δυνατούς θορύβους, ηλικία (πρεσβυακουσία), γενετικοί παράγοντες, αγγειακές – νευρολογικές – ενδοκρινολογικές παθήσεις, φάρμακα ή άλλες ωτοτοξικές ουσίες, λοιμώξεις ή παθήσεις του έσω αυτιού.
3. Μικτού τύπου βαρηκοΐα (Χρειάζεται συνδυασμό μεθόδων) Συνδυασμός αγωγιμότητας και νευροαισθητηριακής βλάβης.
Μην Αγνοείτε τα Σημάδια.
Απαντήστε σε ένα ερωτηματολόγιο, βασισμένο σε διεθνώς χρησιμοποιούμενα εργαλεία προσυμπτωματικού ελέγχου ( HHIE-S – Hearing Handicap Inventory for the Elderly – Screening Version),
Είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί χωρίς καθυστέρηση η βαρηκοΐα καθώς σε άλλη περίπτωση μπορεί να οδηγήσει σε:
✤ απομόνωση και άγχος, καταθλιπτική διάθεση, εντάσεις στις σχέσεις,
✤ πτώση εργασιακής απόδοσης, ατυχήματα (δεν ακούγονται ειδοποιήσεις, κουδούνια, προειδοποιητικοί ήχοι), επιτάχυνση νοητικής έκπτωσης.
Η γρήγορη αποκατάσταση της ακοής βοηθά τον εγκέφαλο να «ξαναμπεί στο παιχνίδι» και να κρατήσει τις γνωστικές λειτουργίες ενεργές.
Ένα ραντεβού με ΩΡΛ μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητά του βαρήκοου, καθώς η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει σημαντικά τα αποτελέσματα. Ο έλεγχος ακοής είναι ανώδυνος, σχετικά γρήγορος, παρέχει μια ξεκάθαρη εικόνα, είναι το πρώτο βήμα για να ξανακερδίσει ο βαρήκοος την ποιότητα ζωής του και περιλαμβάνει:
✤ Ωτοσκόπηση: έλεγχος για κερί, εξωστώσεις, φλεγμονή, έλεγχος τυμπάνου κλπ.
✤ Ακουόγραμμα: μετρά την ακοή και δείχνει τον τύπο βαρηκοΐας.
✤ Τυμπανομετρία: ελέγχει το τύμπανο και το μέσο αυτί.
✤ Δοκιμές κατανόησης λόγου: αξιολόγηση της πραγματικής επικοινωνίας.
✤ Αν ο γιατρός σας το κρίνει απαραίτητο μπορεί να σας συστήσει και άλλες πιο εξειδικευμένες εξετάσεις.
Ο ΩΡΛ θα εντοπίσει την αιτία της βαρηκοΐας, θα διαπιστώσει αν θεραπεύεται και να σας δώσει την κατάλληλη αγωγή ώστε να προλάβει περαιτέρω επιδείνωση. Μπορεί να προτείνει λύσεις, όπως ακουστικά βοηθήματα, που σήμερα είναι διακριτικά, άνετα και έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα όταν εφαρμόζονται από εξειδικευμένους επιστημονικούς συνεργάτες για την εφαρμογή ακουστικών βαρηκοΐας που λέγονται ακοοπροθετιστές. Αυτοί οι επιστήμονες δεν εμπορεύονται απλά ακουστικά βοηθήματα αλλά έχουν ειδική εκπαίδευση και εξειδίκευση στην εφαρμογή, ρύθμιση και προσαρμογή των ακουστικών βαρηκοΐας παρέχοντας υπηρεσίες για την υποστήριξη της ακοής και αντιμετώπισης των εμβοών με αυτά. Μάλιστα πλέον τα ακουστικά βαρηκοΐας μπορούν να ρυθμίζονται και απομακρυσμένα μέσω ειδικής εφαρμογής.
Η καλή ακοή δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασικό στοιχείο για μια υγιή και ισορροπημένη ζωή. Εξασφαλίζει καθαρή επικοινωνία, ενισχύει τις προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις και συμβάλλει ουσιαστικά στην ευεξία.
Παράλληλα, προστατεύει τον εγκέφαλο: σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, η μειωμένη ακοή συνδέεται με ταχύτερη συρρίκνωση της εγκεφαλικής μάζας — έως και 40% — και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, ακόμη και πέντε φορές πάνω από τον μέσο όρο. Η βαρηκοΐα σχετίζεται επίσης με υψηλότερη πιθανότητα εμβοών, πτώσεων και καταθλίψεων.
Μια καλή ακουστική υγεία οδηγεί σε καλύτερη ποιότητα ζωής, ισχυρότερη αυτοπεποίθηση και βελτιωμένη ψυχολογία. Επιπλέον, αυξάνει την ασφάλεια και την αποδοτικότητα στην εργασία, αφού επιτρέπει την έγκαιρη αντίληψη σημαντικών προειδοποιητικών ήχων στην καθημερινότητα.
Πολλοί άνθρωποι συνηθίζουν την κατάσταση και δεν συνειδητοποιούν πόσο έχει μειωθεί η ποιότητα ζωής τους, μέχρι να λάβουν την κατάλληλη θεραπεία ή βάλουν ακουστικό και να πουν: «Δεν φανταζόμουν ότι έχανα τόσα!»
ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΒΑΡΗΚΟΪΑΣ
Οδηγίες: Απαντήστε σε κάθε ερώτηση με ΝΑΙ ή ΟΧΙ.
1. Δυσκολεύεστε να καταλάβετε τι λένε οι άλλοι όταν μιλούν χαμηλόφωνα;
2. Ζητάτε συχνά από τους άλλους να επαναλάβουν αυτό που είπαν;
3. Έχετε δυσκολία να παρακολουθήσετε συζητήσεις όταν μιλούν πολλοί μαζί;
4. Αυξάνετε την ένταση της τηλεόρασης ή του ραδιοφώνου περισσότερο από ό,τι οι άλλοι;
5. Δυσκολεύεστε να καταλάβετε συνομιλητές στο τηλέφωνο;
6. Έχετε την αίσθηση ότι οι άνθρωποι “μιλάνε μέσα από τα δόντια τους”;
7. Αποφεύγετε κοινωνικές συγκεντρώσεις λόγω δυσκολίας στην ακοή;
8. Ακούτε καλύτερα όταν βλέπετε το πρόσωπο του συνομιλητή;
9. Σας έχουν πει συγγενείς ή φίλοι ότι δεν ακούτε καλά;
10. Δυσκολεύεστε να ακούσετε θορύβους όπως κουδούνι πόρτας, ή ξυπνητήρι;
ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ – ΕΡΜΗΝΕΙΑ
Κάθε απάντηση ΝΑΙ = 1 βαθμός
Κάθε απάντηση ΟΧΙ = 0 βαθμοί
✤ 0–1 θετικές απαντήσεις: Δεν ενδείκνυται άμεσος έλεγχος, επαναξιολόγηση κατά διαστήματα.
✤ 2–3 θετικές απαντήσεις: ΠΙΘΑΝΗ βαρηκοΐα – Συνιστάται ακοολογικός έλεγχος.
✤ Περισσότερες από 4 θετικές απαντήσεις:
ΙΣΧΥΡΗ ένδειξη βαρηκοΐας
ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ πλήρης ακοολογικός έλεγχος.