Αναστασία Μοσχοβάκη
Ιατρός Ειδική Παθολόγος
iatreioamoschovaki.gr
anastasiamoschovaki1.blogspot.com/
Οι γιορτές αποτελούν για τους περισσότερους μια περίοδο χαλάρωσης, συναισθηματικής ευφορίας και κοινωνικών συναναστροφών. Το εορταστικό κλίμα, με τη λάμψη και τη ζεστασιά του, παρασύρει σε έναν ρυθμό πιο χαλαρό και ανέμελο. Η εορταστική περίοδος είναι κατεξοχήν περίοδος κατά την οποίαν αρκετοί άνθρωποι αγνοούν τα «καμπανάκια» που στέλνει ο οργανισμός και παραμελούν κάτι θεμελιώδες: τις προληπτικές και απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις.
Η υποεκτίμηση του κινδύνου κατά την εορταστική περίοδο
Η ψυχολογία της «εορταστικής διάθεσης» οδηγεί σε ένα φαινόμενο γνωστό ως risk downplaying (υποεκτίμηση κινδύνου). Η ευφορία, η κοινωνική πίεση για συμμετοχή σε δραστηριότητες, η επιθυμία «να μην χαλάσει η διάθεση» και η αλλαγή προτεραιοτήτων συμβάλλουν σε γνωστικές στρεβλώσεις:
✤ Μειώνεται ο φόβος για πιθανή σοβαρή νόσο,
✤ αυξάνεται η ανοχή σε σωματικά συμπτώματα,
✤ αυξάνεται ο φόβος της ιατρικής εξέτασης και της νοσηλείας στο σπίτι ή στο νοσοκομείο.
Η «αναβολή λόγω γιορτών» αποτελεί καταγεγραμμένο μοτίβο συμπεριφοράς. Οι άνθρωποι τείνουν να μεταθέτουν τις ιατρικές εξετάσεις:
✤ Λόγω υποεκτίμησης κινδύνου
✤ λόγω φόρτου δραστηριοτήτων,
✤ λόγω της πεποίθησης ότι οι εξετάσεις μπορούν να περιμένουν, λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας κατά την διάρκεια των εορταστικών ημερών.
Η αναβολή αυτή μπορεί να οδηγεί σε σημαντικές καθυστερήσεις στη διαλεύκανση συμπτωμάτων, με κλινικές συνέπειες που συχνά γίνονται εμφανείς αργά.
Γιατί ο κίνδυνος εμφάνισης παθολογικών προβλημάτων παρά τον εφησυχασμό είναι μεγαλύτερος κατά τις εορτές
Οι διατροφικές και μεταβολικές επιβαρύνσεις της περιόδου δεν είναι αμελητέες. Κατά τους εορταστικούς μήνες καταγράφονται:
✤ Αυξημένη πρόσληψη κορεσμένων λιπών και απλών υδατανθράκων, που επηρεάζουν τα λιπιδαιμικά προφίλ και τα επίπεδα γλυκόζης.
✤ Μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ, που μπορεί να επιβαρύνει το ήπαρ, να προκαλέσει αρρυθμίες ή να αλληλοεπιδράσει με φάρμακα.
✤ Μειωμένος ύπνος και απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, οποίος επηρεάζει ορμονικές ισορροπίες, ανοσολογική λειτουργία και καρδιαγγειακό φορτίο.
✤ Έκθεση σε αυξημένα επίπεδα στρες, παρά το φαινομενικά χαλαρωτικό κλίμα, λόγω κοινωνικών υποχρεώσεων και ανισορροπίας μεταξύ υποχρεώσεων και ξεκούρασης.
Αυτές οι αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα που συχνά αποδίδονται λάθος στις «υπερβολές των γιορτών», ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελούν πρώιμα σημάδια παθολογικών καταστάσεων. Οι στατιστικές δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας από παθολογικά προβλήματα αμέσως μετά την περίοδο των γιορτών, πιθανώς λόγω της συνδυασμένης επίδρασης υπερβολών και αποφυγής ιατρικών εξετάσεων.
Η πρόληψη δεν έχει εποχή. Οι τακτικές εξετάσεις δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Η καλλιέργεια μιας κουλτούρας προληπτικής ιατρικής απαιτεί επίγνωση ότι ο οργανισμός δεν παύει να εκπέμπει σήματα ακόμη και μέσα στο γιορτινό περιβάλλον. Η έγκαιρη αναγνώριση και αξιολόγηση αυτών των σημάτων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της υγείας και την πρόληψη σοβαρών παθήσεων.
Ακόμη και κατά τη διάρκεια των γιορτών – ή ειδικά τότε – κάθε πολίτης οφείλει να δίνει προσοχή σε μηνύματα καμπανάκια του οργανισμού:
✤ Αντιλαμβάνεται αλλαγές στη λειτουργία του σώματος;
✤ Εμφανίζει συμπτώματα που δεν είχε στο παρελθόν;
✤ Αισθάνεται ασυνήθιστη κόπωση ή δυσφορία;
✤ Έχει συχνουρία;
✤ Έχει ανεξήγητους πόνους στο στήθος;
✤ Έχει μουδιάσματα;
✤ Παρουσιάζει πρήξιμο;
✤ Έχει πονοκέφαλο;
✤ Έχει δύσπνοια;
Αυτές οι ενδείξεις δεν πρέπει να αγνοούνται.
Μικρές αλλαγές, μεγάλη διαφορά
Δεν χρειάζεται να στερηθείτε την χαρά των γιορτών για να φροντίσετε την υγεία σας. Μερικές απλές και ρεαλιστικές πρακτικές αρκούν:
✤ Ακούστε προσεκτικά το σώμα σας.
✤ Αποφύγετε υπερβολές σε φαγητό και αλκοόλ.
✤ Προγραμματίστε έγκαιρα την παθολογική ιατρική σας εξέταση στην αρχή ή στο τέλος της περιόδου.
✤ Μην αναβάλλετε την ιατρική παθολογική σας εξέταση όταν υπάρχει σύμπτωμα που είναι έντονο ή επιμένει.