Ζαχαρίας Καπλανίδης
Οικονοµολόγος
Σχεδόν πάντοτε, πριν πάρω το στυλό μου για να γράψω ένα άρθρο στα περιοδικά ΔΥΟ & WIBS, έχω εντοπίσει εκ των προτέρων τo θέμα μέσα από την επικαιρότητα, διεθνή και ελληνική, και έτσι η σκέψη μου είναι ξεκάθαρη και απόλυτα προσηλωμένη.
Αυτή την φορά, έχω πιάσει το στυλό, και ακόμα προσπαθώ να εντοπίσω τι από όλα αυτά που συμβαίνουν για μας αλλά χωρίς εμάς, έχουν ένα ειδικό βάρος στην καθημερινότητα, αν μη τι άλλο του μέσου Έλληνα πολίτη.
Νοιώθω ότι έχω πάθει κάτι σαν vertigo. Ίσως όχι άδικα, σπεύδω να δικαιολογήσω τον εαυτό μου. Αυτά που συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα, και κυρίως αυτά που προδιαγράφονται για το εγγύς μέλλον, να ξεπερνούν τον μέσο Έλληνα πολίτη και εγώ σίγουρα είμαι ένας από αυτούς.
Πάμε λοιπόν μαζί, να προσπαθήσουμε να ξετυλίξουμε το τόσο σύνθετο κουβάρι, του να ζεις ανθρώπινα και ισορροπημένα, σ΄ένα κόσμο που κινείται σε ένα «θέατρο του παραλόγου».
Θα έλεγα να αρχίσουμε με τις τελευταίες εξελίξεις στην Γαλλία. Αν με ρωτήσετε γιατί, η απάντηση είναι γιατί η χώρα αυτή είναι η δεύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής ‘Ένωσης και η έβδομη στον κόσμο, άρα επηρεάζει άμεσα και έμμεσα την οικονομική, και όχι μόνο, ζωή του κάθε πολίτη της Ευρώπης, άρα και των Ελλήνων.
Παράλληλα οι Γάλλοι φημίζονται για τις προοδευτικές τους ιδέες και το ασυμβίβαστο του χαρακτήρα τους σε βασικές πανανθρώπινες αξίες. Η επανάσταση του 1789, αποτελεί ορόσημο και ενέπνευσε πολλά Κράτη και Έθνη συμπεριλαμβανομένου και του Ελληνικού, στην έναρξη της επανάστασης του ’21. Αυτό που συμβαίνει στην Γαλλία σήμερα, δηλαδή η αλλαγή των κυβερνήσεων σαν τα νερά της Χαλκίδας, κάθε 6 ώρες, δεν είναι ούτε τυχαίο ούτε εντοπισμένο στην συγκεκριμένη χώρα. Είναι συνέπεια μιας άτυχης συνολικής πολιτικής του προέδρου Μακρόν άλλα και εν γένει της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά την έναρξη του Ρωσοουκρανικού πολέμου.
Σ’αυτόν τον πόλεμο, η Γαλλία και η Γερμανία, δηλαδή οι ατμομηχανές της Ε.Ε. αποφάσισαν αβίαστα και χωρίς δεύτερη σκέψη και συνετή διπλωματία, να τα δώσουν όλα υπέρ της Ουκρανίας, αποκόπτοντας κάθε οικονομικό δεσμό με μια χώρα 145 εκατομμυρίων κατοίκων. Και φυσικά, πάνω από όλα, έκλεισαν τις στρόφιγγες του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, στις φθηνές τιμές των οποίων στηρίχθηκαν, τα τελευταία τουλάχιστον 30 χρόνια, οι βιομηχανίες τόσο της Γαλλίας όσο και της Γερμανίας, που με την σειρά τους, άμεσα ή έμμεσα, επηρέασαν θετικά όλα τα κράτη και τους πολίτες στην Ευρώπη.
Αυτό λοιπόν έπαθε η Γαλλία και όχι μόνο αυτή. Αγοράζει σήμερα ενέργεια από την Αμερική, με σχεδόν διπλάσια τιμή, από ότι λίγα χρόνια πριν από την Ρωσία. Έκλεισε τις πόρτες των εμπορικών συναλλαγών της, σε μια αγορά με υπερδιπλάσιους κατοίκους απ’ αυτήν, ξόδεψε δισεκατομμύρια σε απευθείας ενίσχυση της Ουκρανικής πολεμικής οικονομίας, μειώθηκε η ανάπτυξη της σχεδόν στο 0%, τα τελευταία τρία χρόνια, αυξήθηκε το Δημόσιο χρέος της στο 114% του ΑΕΠ της, και τώρα καλείται επειγόντως να κάνει μειώσεις 40-50 δισεκατομμυρίων, στις δημόσιες δαπάνες, για να μην εκτροχιαστεί ανεπανόρθωτα το Δημόσιο χρέος. Πως να το δεχθούν αυτό λοιπόν ειδικά οι Γάλλοι πολίτες; Οι Γερμανοί είναι ίσως λίγο πιο υπομονετικοί. Να θυμίσουμε, ότι όταν το 1789 ξέσπασε η Γαλλική Επανάσταση, ο λαός της χώρας στην πλειονότητα του, πλήρωνε το 80% του ημερομίσθιου του για την αγορά ενός καρβελιού ψωμιού, και το κράτος, το 50% των εσόδων του για την αποπληρωμή των δανείων του.
Σήμερα η Γαλλία δεν είναι σ΄αυτό ακριβώς το επίπεδο, αλλά οδεύει σε παρόμοια μονοπάτια. Από κοντά και η Γερμανία με χιλιάδες λουκέτα μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μηδενική ανάπτυξη, υστέρηση στην έρευνα και τεχνολογία έναντι Αμερικής και Κίνας. Και δεν φθάνουν όλα αυτά, αλλά έρχεται και η «σύμμαχος» Αμερική του Τράμπ, και απαιτεί την αύξηση των δαπανών άμυνας ή πολέμου, όπως είναι η νέα ονομασία του Πενταγώνου, από το 1% του ΑΕΠ των κρατών του ΝΑΤΟ, δηλαδή όλων σχεδόν των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο 5%. Από την μια δηλαδή καλούμαστε σε μειώσεις Δημοσίων Δαπανών σε συντάξεις, κοινωνικές παροχές, επιστημονική έρευνα ,υγεία κ.ά. και από την άλλη μας ζητάνε οι Αμερικανοί αύξηση πολεμικών δαπανών στο 5%. Με δεδομένο ότι το συνολικό Κοινοτικό Ακαθάριστο Προϊόν ανέρχεται σε 16,5 τρισεκατομμύρια ετησίως, κάντε το λογαριασμό για να δείτε πόσα δισεκατομμύρια θα πηγαίνουν πλέον σε δαπάνες πολέμου και «αντιμετώπιση» του Ρωσικού κινδύνου!
Μα θα μου πείτε η Ρωσία επιτέθηκε και εισέβαλε στην Ουκρανία. Ναι, χωρίς αμφιβολία. Και το Ισραήλ επιτέθηκε και ισοπέδωσε την Παλαιστίνη. Για τη Ρωσία η Ευρώπη επέβαλε πάνω από 20 οικονομικά, και όχι μόνο, πακέτα αντιποίνων αλλά για το Ισραήλ κανένα.
Θα μου πείτε, ίσως, ότι η Χαμάς προκάλεσε το Ισραήλ με την τρομοκρατική ενέργεια της 7ης Οκτωβρίου. Ασφαλώς, αλλά και η Ουκρανία δεν προκαλούσε επι χρόνια με την εξουδετέρωση χιλιάδων Ρωσόφωνων κατοίκων στις ανατολικές της επαρχίες; με το να «διαρρηγνύει τα ιμάτια της» να φέρει το ΝΑΤΟ στην πόρτα της Ρωσίας; Και μάλιστα παρά τις επιφυλάξεις ακόμα και της ίδιας της Αμερικής; Δύο μέτρα λοιπόν και δύο σταθμά όπου στην περίπτωση της Ρωσίας η Ευρώπη και η Ελλάδα χωρίς διπλωματική ωριμότητα και στρατηγική μετατρέπουν έναν ιστορικό σύμμαχο(θυμηθείτε Α’ και Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) αλλά και οικονομικό εταίρο, σε «ανάθεμα», ανάλογο της περίπτωσης Ελ.Βενιζέλου και έτσι «βάζουν τα χέρια τους και βγάζουν τα ίδια τα μάτια τους». Οι Ευρωπαίοι πολίτες, και φυσικά οι Γάλλοι, πληρώνουν αυτήν την επιλογή της ηγεσίας τους και αναπόφευκτα αντιδρούν ανάλογα. Ας μην παραπονιόμαστε λοιπόν για την άνοδο ακραίων κομμάτων, την ύφεση στην Ευρωπαϊκή οικονομία, τον πληθωρισμό και άλλα πολλά.
Η ευημερία των λαών είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις επιλογές των κυβερνήσεων τους. Αυτός είναι ο κανόνας και μάλιστα χωρίς εξαιρέσεις. Είτε συμφωνείτε είτε όχι με τις παραπάνω επισημάνσεις μου, το βέβαιο είναι, ότι η Ευρώπη χαρακτηρίζεται σήμερα από έλλειψη ηγεσίας και σε Εθνικό και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.
Και ας έλθουμε τώρα στα αυστηρά καθ’ ημάς. Το «έλα να δεις». Το ένα σκάνδαλο μετά το άλλο, ο πρωτογενής τομέας, δηλαδή η βάση της οικονομίας σε διάλυση, η Ελληνική Επαρχία σε ερημοποίηση και λόγω της κτηνοτροφικής και αγροτικής κρίσης, το δημογραφικό στα τάρταρα (χάνουμε 40,000 Έλληνες ετησίως στο ισοζύγιο θανάτων -γεννήσεων) η Δικαιοσύνη μπαλάκι του τένις στα χέρια πολιτικών, η παραγωγικότητα να χάνει διαρκώς θέσεις στον παγκόσμιο χάρτη, η ενδοοικογενειακή βία αλλά και η βία στους νέους να παίρνει διαρκώς διαστάσεις που ανησυχούν πλέον κάθε συνετό πολίτη αυτής της χώρας.
Δεν κάνουμε αντιπολίτευση. Σ’ αυτή την χώρα, όπως και σε κάθε χώρα, και στην Γαλλία,το 80% των πολιτών δεν τους ενδιαφέρει το «χρώμα» των κυβερνήσεων τους. Αυτό που μετράνε είναι το επίπεδο της οικονομικής και κοινωνικής τους ευμάρειας. Ένα μόλις 10% έχει σύνδεση με συγκεκριμένες κυβερνήσεις γιατί διαπλέκεται με αυτές, και ένα 10% ακόμα είναι στον «κόσμο» του εντελώς αδιάφορο. Μακάρι η παρούσα κυβέρνηση, να είχε καταφέρει πολύ καλύτερα αποτελέσματα σε όλα τα παραπάνω αναφερόμενα. Δυστυχώς δεν έχει γίνει, τουλάχιστον μέχρι σήμερα.
Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση εν γένει, υπόσχεται πολύ καλύτερη διακυβέρνηση αλλά αρνείται να ενωθεί. Αντίθετα, διαρκώς διασπάται, δίνοντας έτσι την δυνατότητα στην ΝΔ να συντηρείται και να επιδιώκει και τρίτη θητεία. Αλαλούμ. Και άντε τώρα ο Έλληνας να επιτύχει για αυτόν και την οικογένεια του την απαραίτητη οικονομική και ψυχική του ισορροπία. Στόχος χωρίς κέντρο.
Αναπόφευκτα: Ένα σωρό παράδοξα, που ούτε οι σύγχρονοι οικονομολόγοι και αναλυτές μπορούν να ερμηνεύσουν, όπως π.χ. ότι έχουμε υψηλή ανεργία κοντά στο 8,5%, αλλά την ίδια στιγμή λείπουν σε κενές θέσεις εργασίας 300-400 χιλιάδες εργαζόμενοι, οι Έλληνες νέοι να φεύγουν από τα σπίτια των γονιών τους μετά τα 30 τους χρόνια, ενώ στην Ευρώπη μετά τα 22, οι μισθοί του μέσου Έλληνα να αναλώνονται κατά 50-60% στην ενοικίαση ενός μέτριου διαμερίσματος, και την ίδια στιγμή εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα στα χέρια ιδιωτών αλλά και τραπεζών να παραμένουν κλειστά για λόγους γραφειοκρατίας!! Και πλείστα άλλα φαινόμενα που οδηγούν, όπως και μένα σήμερα, σε vertigo, με αποτέλεσμα να μου βγαίνουν ασυναίσθητα, τα λόγια παλιού ελληνικού τραγουδιού σε «τι κόσμο μπαμπά με έχεις φέρει να ζήσω».
Αλλά για να μην είμαστε άδικοι, και να προσθέσουμε και λίγο χιούμορ στα παραπάνω λόγια, να κάνουμε αναφορά και στην μαμά, για να μοιραστούν οι «ευθύνες» της ύπαρξης μας, σε αυτό το θέατρο του παραλόγου.
Καλό Φθινόπωρο