Ζαχαρίας Καπλανίδης
Οικονοµολόγος
Από την στιγμή που πήραν για τα καλά μπρός οι εκλογικές μηχανές, και μέχρι να ολοκληρωθούν, θα είμαστε όλοι «στο ίδιο έργο θεατές», δηλαδή τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα υπόσχονται μέτρα, που θα βελτιώσουν την ευημερία της πλειονότητας των Ελλήνων πολιτών, και η κυβέρνηση να τα αντικρούει και να τα χαρακτηρίζει ανέφικτα, και ακοστολόγητα. Και εμείς όλοι, που ανήκουμε στο «Popolo», γυρίζουμε το κεφάλι πότε δεξιά και πότε αριστερά, προσπαθώντας να κατανοήσουμε ποιος λέει την αλήθεια και ποιος όχι. Στο σημερινό μας λοιπόν άρθρο, θα προσπαθήσουμε, κοιτώντας μόνο μπροστά, και όχι δεξιά και αριστερά, να δούμε με ρεαλιστική οπτική, κάποιες αλήθειες που αφορούν στην διαμάχη αν υπάρχουν χρήματα για φοροελαφρύνσεις ή άλλου είδους παροχές ή αν η κυβέρνηση έχει δίκιο, ότι έκανε το maximum με τις εξαγγελίες στην Θεσσαλονίκη στις 5 Σεπτεμβρίου. Και όπως σας υποσχέθηκα, ήδη, θα πούμε αλήθειες ή όπως λέει η λαϊκή ρύση « τα σύκα σύκα και την σκάφη σκάφη».
Αλήθεια λοιπόν πρώτη: Η Ελλάδα μετά το οικονομικό κραχ, την περίοδο 2010-2018, με τα επαχθή μνημόνια, έχει χάσει την απόλυτη αυτοδυναμία της και ελέγχεται για τις δημόσιες δαπάνες, αλλά και για τα επίπεδα των εσόδων της, από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άμεσο συμπέρασμα εδώ, και για να μην μακρηγορούμε, η κυβέρνηση δεν έχει άπλετο χώρο, ακόμα και εάν έχει οικονομικούς πόρους, να κινηθεί όπως θα ήθελε.
Αλήθεια δεύτερη: Τα συστημικά κόμματα, όπως είναι η δεξιά, το κέντρο και η αριστερά, ας αφήσουμε εδώ τα ακραία, έχουν διαφορετικές προτεραιότητες και ιδεολογίες. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλα τα φιλελεύθερα κράτη. Μολονότι μετά την κατάρρευση της κουμμουνιστικής Ρωσίας, αλλά και την αλλαγή της Κίνας, προσωπικά, πιστεύω, ότι οι αποστάσεις έχουν συγκλίνει σημαντικά, παραμένουν ιδεολογικές και οικονομικές διαφορές, που μεταφράζονται στο τέλος της ημέρας, σε διαφορετικά οικονομικά προγράμματα. Δυστυχώς ή ευτυχώς (;) η οικονομική επιστήμη, αφήνει συχνά πολλά περιθώρια για διαφορετική θεώρηση των πραγμάτων και τελικά είναι το αποτέλεσμα που δικαιώνει ή όχι την όποια ανάγνωση. Για να αναφέρουμε ένα παράδειγμα, οι δεξιές κυβερνήσεις, συνήθως, θεωρούν ότι ο πλούτος και κυρίως οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να φορολογούνται υπερβολικά, διότι τα ποσά που εξοικονομούν από μια μέτρια φορολόγηση, τα επενδύουν, δημιουργώντας νέο πλούτο αλλά και απασχόληση, άρα ανάπτυξη, τα αριστερά όμως κόμματα, θεωρούν ότι όταν δεν φορολογούνται οι πλούσιοι, όσο θα έπρεπε, τότε θα πρέπει να υπερφορολογηθούν οι φτωχοί εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι. Και φυσικά, πάνε και ένα βήμα παρακάτω, υποστηρίζοντας ότι οι πλούσιοι συνήθως δεν επενδύουν ότι γλυτώνουν από την φορολόγηση, αλλά κυρίως εξάγουν το «περίσσευμα» στο εξωτερικό. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα, για να αναφερθούμε και στην μακροοικονομική αδυναμία της οικονομικής επιστήμης, στο να μην αφήνει περιθώρια διαφορετικής ανάγνωσης σε διαφορετικές πολιτικές ιδεοληψίες, είναι η περίπτωση του δείκτη Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν προς Δημόσιο Χρέος.

Το πηλίκον λοιπόν του ΑΕΠ προς το Δημόσιο χρέος μιας χώρας, είναι η επιτομή της οικονομικής κατάστασης της, όχι μόνο για τη εικόνα της προς τα έξω, αλλά και για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική ισορροπία. Έτσι, εάν μια χώρα έχει Δημόσιο Χρέος γύρω στο 100% του ΑΕΠ της, τότε όλα είναι καλά και ανθηρά, τόσο για την εικόνα της χώρας, όσο και για την παγκόσμια οικονομική ισορροπία. Εάν όμως το Δημόσιο Χρέος φτάσει στο 150-170% του ΑΕΠ, τότε όλα αλλάζουν και χτυπάει συναγερμός. Συνέβη αυτό, όπως πικρά θυμόμαστε, με την Ελλάδα, το 2010, όταν πανικοβλήθηκε όλη η Ευρώπη, όλες οι χρηματαγορές παγκοσμίως, θέλανε να μας βγάλουν από το ευρώ, μας είπανε τεμπέληδες, μας επιβάλανε επαχθή μνημόνια, οι μισοί Έλληνες έχασαν τις περιουσίες τους κ.λ.π, κ.λ.π, και όλα αυτά για ένα συνολικό Δημόσιο Χρέος κοντά στα 350 δισεκατομμύρια ευρώ. Αρκούσε και μόνο ότι με ΑΕΠ περίπου 250 δισεκατομμυρίων, το 2010, ο λόγος ΑΕΠ- Δημοσίου Χρέους έφτανε το 150%. Σήμερα η Αμερική έφτασε τα 41 τρισεκατομμύρια χρέος και κανένας σχεδόν δεν την κατηγορεί και κανένας πανικός στις παγκόσμιες αγορές. Αρκεί που ο λόγος ΑΕΠ προς χρέος είναι κοντά στο 120%.
Τι λέει λοιπόν η οικονομική επιστήμη και η στατιστική; Τα 350 δις χρέους της Ελλάδας είναι πιο επικίνδυνα και σοβαρά από τα 41τρις της Αμερικής! Δηλαδή ανατροπή των μαθηματικών που μάθαμε στο δημοτικό: 350δις > 41τρις. Συχνά πιστεύω, ότι αυτόν τον δείκτη, τον επινόησαν οι πλούσιες χώρες, για να μπορούν να δανείζονται, όσα χρήματα επιθυμούν, χωρίς να υποβαθμίζεται η πιστοληπτική τους εικόνα. Και δεν είναι μόνο η Αμερική. Και το Δημόσιο Χρέος της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ιαπωνίας ακόμα και της Κίνας ξεπερνάει κατά πολύ το 2,5τρις για την καθεμία. Την ίδια στιγμή, μικρές οικονομικά χώρες, με δύο-τρεις εκατοντάδες δις χρέος, θεωρούνται όχι μόνο χρεοκοπημένες αλλά και επικίνδυνες για την παγκόσμια οικονομία, και έτσι τους επιβάλλονται βαρύτατες οικονομικές συνθήκες από το διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), στο οποίο προσφεύγουν, για να δανειστούν, αφού κανένας άλλος δεν τους δανείζει. Εμείς οι Έλληνες το έχουμε βιώσει, τι σημαίνει αυτό, και στο πρόσφατο παρελθόν και στο απώτερο. Ωστόσο, δεν έχω καμία διάθεση να αλλάξω τους οικονομικούς κανόνες σχετικά με την σημασία που δίδεται σε κάποιους δείκτες. Απλά έκανα μια παρένθεση, για να σας τονίσω, ότι και η οικονομική θεωρία έχει αδυναμίες, που αφήνουν περιθώρια για διαφορετικές απόψεις και εκτιμήσεις. Επανερχόμενος λοιπόν στο κυρίως θέμα, περί χρημάτων και δημοσιοοικονομικών ή μη δυνατοτήτων, περνώ στην
Αλήθεια Τρίτη: Η κυβέρνηση εφέτος και τα δυο προηγούμενα χρόνια, ακολουθεί μια πολιτική προεξόφλησης χρέους, από το πρώτο μνημόνιο, που κανονικά το οφείλουμε μετά το 2030. Συνολικά εφέτος η προεξόφληση θα αγγίξει τα 13 δις και προσθέστε και άλλα περίπου 13 δις τα προηγούμενα χρόνια. Σύνολο 26 δις! Δεν τα λες και λίγα. Η αντιπολίτευση ενίσταται, για αυτή την πολιτική, θεωρώντας ότι τα χρήματα αυτά θα έπρεπε να δοθούν στους πολίτες, αφού από αυτούς κυρίως προέρχονται και αποτελούν δημοσιοοικονομικό περίσσευμα, και η κυβέρνηση (μέσω Άδωνη Γεωργιάδη) τους απαντάει, και σωστά, ότι δεν επιτρέπει η Ευρωπαϊκή ‘Ένωση να τα δώσει σε παροχές λόγω μνημονιακών δεσμεύσεων. Έτσι το μόνο που μπορεί να κάνει, είναι με αυτά τα 26 δις,να αποπληρώσει μελλοντικό χρέος, έτσι ώστε να εξοικονομήσει τόκους και να βελτιώσει την εικόνα της προς τις αγορές, ώστε να δανείζεται φθηνότερα. Λογικό.
Αλήθεια τέταρτη: Η κυβέρνηση δεν μπορεί, όπως έχουμε τονίσει, να προβεί σε απεριόριστες παροχές, με το οποιοδήποτε περίσσευμα στον προϋπολογισμό του κράτους, έχει όμως την δυνατότητα να αυξήσει σημαντικά τις δημόσιες επενδύσεις. Σε τρία χρόνια, 26 δις επιπλέον επενδύσεις, θα ήταν ίσως εφικτό να αλλάξουν πολλούς δείκτες της Ελληνικής Οικονομίας. Ανεργία, παραγωγικότητα, έρευνα, υγεία, τεχνολογίες αιχμής σε Δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, είναι μόνο μερικοί απ’αυτούς, που όμως, σε όλες τις διεθνείς έρευνες, η χώρα μας κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις. Το 2025, δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, έφτασαν μόλις στο 17% του ΑΕΠ, εκ των οποίων το 7% προήλθε από το ταμείο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, που ήδη μας τελείωσε. Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή ‘Ένωση, για να έχουμε μια εικόνα, είναι σχεδόν 21%. Ακόμα και εάν μείνουμε στο 17%, παρότι δεν θα έχουμε το 7% του ΤΑΑ, πως θα συγκλίνουμε σε όρους ανάπτυξης και ευημερίας με το μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο; Όλοι γνωρίζουμε, ότι το βασικό στοιχείο για την δημιουργία πλούτου σε μια χώρα, είναι οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις. Αν θέλουμε λοιπόν μια μέρα να φτάσουμε στο μέσο όρο διαβίωσης της Ε.Ε.,θα πρέπει να επενδύουμε τα επόμενα 10-15 χρόνια τουλάχιστον το 25% του ΑΕΠ, δηλαδή, τουλάχιστον 60 δις ετησίως από τα 38-40 που βρισκόμαστε σήμερα. Σημειωτέον, η Κίνα, επενδύει κάθε χρόνο, σχεδόν το 40% του ΑΕΠ της, δηλαδή περίπου 7 τρις ευρώ!!
Μια τέτοια λοιπόν επιλογή, να αυξήσουμε σημαντικά τις δημόσιες επενδύσεις, θα είχε σαν αποτέλεσμα την θεαματική αύξηση του ΑΕΠ, και θα βελτίωνε τον λόγο ΑΕΠ προς Δημόσιο Χρέος, άρα και την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, ακόμα και εάν αυξάνεται το απόλυτο μέγεθος του Δημόσιου Χρέους (το παράδοξο στο οποίο αναφερθήκαμε προηγουμένως). Με απλά λόγια, τα 26 δις, που δώσαμε για προεξόφληση μελλοντικών δανείων, μόνο τα τρία τελευταία χρόνια, έχουν πολύ μικρότερο όφελος, από το όφελος μιας ανάλογης αύξησης στις επενδύσεις, ειδικότερα εάν οι επενδύσεις αυτές γίνουν με στρατηγική στόχευση, εκεί που η Ελληνική Οικονομία νοσεί και παράλληλα έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Αλήθεια πέμπτη και τελευταία: Τόσο οι θέσεις της κυβέρνησης όσο και της ευρύτερης αντιπολίτευσης, έχουν θετικά και ρεαλιστικά στοιχεία, αλλά την ίδια στιγμή, απευθύνονται σε διαφορετικές δεξαμενές ψηφοφόρων, με διαφορετικές αντιλήψεις, τόσο καθαρά ιδεολογικές όσο και οικονομικές, παραβλέποντας ηθελημένα ή μη, τις πραγματικές ανάγκες αλλά και δυνατότητες της Ελληνικής Οικονομίας. Η προσωπική μου άποψη, αν με ρωτάτε, που απαντάει και στο ερώτημα του τίτλου του άρθρου, είναι ότι χρήματα υπάρχουν ή μπορούν να εξοικονομηθούν ή να δημιουργηθούν.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι, πως τα διαθέτουμε!!
Καλό φθινόπωρο



























