Κατηγορία: ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Τα κατάλληλα παιχνίδια ανά ηλικία
Με το παιχνίδι το παιδί ψυχαγωγείται, γνωρίζει τον εαυτό του και τον κόσμο που το περιβάλλει. Παίζοντας διεγείρεται η φαντασία του, ασκείται η κρίση του αλλά και η εφευρετικότητα του. Μαθαίνει να εξωτερικεύει το άγχος του, να αντιμετωπίζει τους φόβους του και την επιθετικότητα προς ό,τι το περιορίζει…

Κάθε ηλικία έχει το δικό της παιχνίδι

Από 9-12 μηνών: οι κουδουνίστρες, οι υφασμάτινες μπάλες, τα πλαστικά ζωάκια που βγάζουν ήχο, τα μαλακά ζωάκια χωρίς χνούδι, τα πλαστικά παιχνίδια για το μπάνιο κ.λπ.

Από 12-24 μηνών: παιχνίδια που μπορούν να τα τραβήξουν και να τα σπρώξουν, παιχνίδια μίμησης, όπως τηλέφωνο, σκούπα, κουτάκια που το ένα μπαίνει μέσα στο άλλο, βιβλία με εικόνες, παιχνίδια της παιδικής χαράς (κούνιες, τσουλήθρες, τραμπάλες).

2-3 χρόνων: κούκλες, παιχνίδια με κουμπιά, κουτιά με μπογιές, βιβλία με αληθινές ιστοριούλες, μικρή κουζίνα, τρένα, βαγόνια, φορτηγά, μπουλντόζες κ.λπ.

3-6 χρόνων: συσκευές με φωνές και ηχητικές οδηγίες, φάρμες με ζώα, σπίτια, παζλ, κατασκευές, ντόμινο, βιβλία, τρίκυκλο, χρώματα, ψαλίδι, δαχτυλομπογιές, κύβους, συναρμολογούμενα, ξύλινο αλφάβητο, μαγνητικά γράμματα, άλμπουμ για να κολλά φωτογραφίες.

Σχολική ηλικία: παιχνίδια μνήμης, παρατήρησης και συντονισμού χεριών και ματιών, βιβλία παιδικής λογοτεχνίας, επιτραπέζια παιχνίδια κ.ά.

Η συμμετοχή του γονιού στην ώρα του παιχνιδιού

Είναι πολύ σημαντική η ενημέρωση και η κατανόηση από τους γονείς της αναγκαιότητας του παιχνιδιού στη ζωή του παιδιού τους:
- Να χαίρεστε όταν βλέπετε το παιδί σας να παίζει και να μην πιστεύετε ότι είναι χαμένος χρόνος, γιατί στην πραγματικότητα η πιο ουσιαστική τροφή για την ανάπτυξη και τη διαπαιδαγώγηση του είναι το παιχνίδι.
- Να μην προβληματίζεστε, ακόμα κι όταν βλέπετε το παιδί να εξακολουθεί να παίζει, έχοντας πλησιάσει την ηλικία που θα πάει στο Γυμνάσιο.
- Να αποφεύγετε τις παρεμβάσεις στα παιχνίδια του, γιατί το ίδιο επιλέγει το είδος και τον τρόπο του παιχνιδιού που το ικανοποιεί.
- Να μην το διακόπτετε από αυτή την ιεροτελεστία γιατί απαιτείται χρόνος για τη διέγερση της φαντασίας του, προκειμένου να υποδυθεί κάποιους ρόλους και να ολοκληρώσει το παιχνίδι του με την εξαγωγή κάποιων συμπερασμάτων στα οποία θα καταλήξει μόνο του.
- Να μην του ασκείτε κριτική του τύπου “ακόμα με αυτό το παιχνίδι παίζεις;” ή “δε βαρέθηκες επιτέλους;”.
- Να μην υποκαθιστάτε τις ενοχές σας για τη συναισθηματική σας απουσία με την αγορά πολλών παιχνιδιών, γιατί έτσι αποσπάται η προσοχή του παιδιού και δε γίνεται επιλεκτικό.
- Να μην προτρέπετε τα παιδιά να παίζουν αποκλειστικά με πολεμικά παιχνίδια. Τα παιδιά έχουν ανάγκη κάποιες φορές να παίζουν πολεμικά ή βίαια παιχνίδια γιατί με αυτό τον τρόπο εκτονώνουν την επιθετικότητά τους. Ωστόσο, δεν πρέπει η βία να είναι ο μοναδικός τρόπος επικοινωνίας του παιδιού μαζί μας.
Η υπερβολική μύηση στον κόσμο της βίας και των συγκρούσεων είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην παιδική ψυχοσύνθεση φοβίες, ανησυχία, ένταση, επιθετικότητα πάντοτε βέβαια σε συνάρτηση με την ιδιοσυγκρασία του παιδιού, την ηλικία του, το βαθμό της ωρίμανσης του, καθώς και τις οικογενειακές συνθήκες.

Κριτήρια επιλογής παιχνιδιών
- Να επιλέγετε παιχνίδια που ερεθίζουν τη φαντασία του παιδιού.
- Να προσφέρετε το κατάλληλο παιχνίδι, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
- Να δίνετε προσοχή, ώστε τα υλικά από τα οποία είναι κατασκευασμένο το παιχνίδι να είναι μη τοξικά, ανθεκτικά και ασφαλή και να αναγράφεται στη συσκευασία ότι τηρούνται τα πρότυπα ασφαλείας που ορίζει η Ε.Ε.
- Να χαρίζετε το παιχνίδι στην κατάλληλη στιγμή και να μην του αγοράζετε ταυτόχρονα πολλά παιχνίδια.
- Να φροντίζετε κάθε φορά να έχει στη διάθεση του ασφαλή χώρο παιχνιδιού, ώστε να μην κινδυνεύει από τραυματισμούς.
- Να διαλέγετε το παιχνίδι με γνώμονα τις προτιμήσεις του ίδιου του παιδιού και να κάνετε έρευνα αγοράς, χωρίς να αντιμετωπίζετε την όλη διαδικασία ως αγγαρεία.
- Να αφιερώνετε έστω και λίγο χρόνο για να παίξετε μαζί με το παιδί, γιατί αυτό του δίνει μεγάλη χαρά και επιπλέον συνηθίζει να ενεργεί με άλλους. Εξάλλου, τα παιχνίδια δεν υποκαθιστούν την παρουσία σας.
Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγος- Παιδοψυχολόγος
20 Φεβρουαρίου, 2023
«ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΧΡΟΥΣΟΣ» και η σημασία της διαχείρισης του στρες για την υγεία

Στρες, άγχος, κατάθλιψη, ψυχοσωματικά προβλήματα, σωματικές διαταραχές. Δεν ξέρουμε πόσο «ζορίστηκε» ο καταξιωμένος παγκοσμίως καθηγητής Ενδοκρινολογίας κύριος Γεώργιος Xρούσος να τοποθετήσει στις πραγματικές επιστημονικά τεκμηριωμένες διαστάσεις αυτών των εννοιών.

Έτσι όμως κατέστη δυνατόν, μετά από μελέτες που έχουν διαρκέσει σχεδόν μισό αιώνα, να παραδώσει στην παγκόσμια κοινότητα την τεκμηρίωση του «Συνδρόμου Χρούσος» -ενός πολύ σπάνιου συνδρόμου που συνδυάζεται με την ενδογενή παραγωγή κορτιζόλης- αλλά και να συνεισφέρει τα μέγιστα στο «σκανάρισμα» του στρες και τον τρόπο επίδρασής του στη φυσιολογία και την παθολογία του ανθρώπου, μέσω της αύξησης της κορτιζόλης και άλλων ορμονών στο αίμα, την οποία προκαλεί.

Η μελέτη των γλυκοκορτικοειδών με προεξάρχουσα την κορτιζόλη οδήγησαν τον καθηγητή κύριο Χρούσο και την ομάδα του να καταστήσουν το στρες, από μια έννοια αόριστη, ασαφή και σχεδόν απαγορευμένη στην επιστημονική ορολογία, έναν θεμελιώδη παράγοντα ο οποίος παίζει κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της ομοιόστασης, δηλαδή της ψυχικής και σωματικής ισορροπίας του οργανισμού.

Ο κ. Χρούσος διερεύνησε και διελεύκανε τη ρύθμιση της έκκρισης και τις μοριακές και κυτταρικές δράσεις των γλυκοκορτικοειδών, καθώς και τις πολλαπλές επιδράσεις τους στον οργανισμό. Οι στεροειδείς ορμόνες, και συγκεκριμένα τα γλυκοκορτικοειδή, όπως η κορτιζόλη, ρυθμίζουν ένα ευρύ φάσμα φυσιολογικών λειτουργιών απαραίτητων στη ζωή, π.χ. λειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, του ανοσοποιητικού συστήματος, του καρδιαγγειακού και μεταβολικού συστήματος, καθώς και επηρεάζουν την ανάπτυξη του παιδιού, του εφήβου και του νέου. Τα γλυκοκορτικοειδή παίζουν σημαντικό ρόλο στην τελική δράση του συστήματος του στρες, ενός ειδικού συστήματος άμυνας και προστασίας του οργανισμού σε οποιοδήποτε στρεσογόνο ερέθισμα, που βοηθάει στην επίτευξη της γενικής ομοιόστασης του οργανισμού.

Ο ορισμός του στρες είναι ακριβώς η κατάσταση της απειλούμενης ή διαταραγμένης ομοιόστασης. Όταν το στρες, «ζόρισμα» (από την τουρκική λέξη «ζορ» που σημαίνει δυσκολία) υπερβαίνει κάποια όρια, τότε πυροδοτούνται μεταβολές ορμονικές, οι οποίες, αν χρονίσουν, έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση των λεγόμενων “χρονίων μη-μεταδιδόμενων νοσημάτων”, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η παχυσαρκία, οι μεταβολικές και καρδιαγγειακές παθήσεις και ο καρκίνος, ενώ καθιστά τον οργανισμό ευάλωτο σε λοιμώξεις, όπως χαρακτηριστικά σε λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένου του SARS-coV-2.

Άρα, η διαχείριση του στρες είναι πολύ σημαντική για την εν γένει ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Και για να γίνει πιο κατανοητό απλά, αυτός ο οποίος είναι στρεσαρισμένος – ζορισμένος κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και της νύχτας και τα Σαββατοκύριακα, καθώς και όταν βρίσκεται σε διακοπές, ουσιαστικά δεν αφήνει τον εαυτό του/της να χαλαρώσει, να ανακάμψει ψυχικά και να επιδιορθώσει τις καθημερινές βλάβες που υφίστανται οι ιστοί του/της τις ώρες της δραστηριότητας, που συνήθως λαμβάνουν χώρα στο πρώτο μέρος της ημέρας.

Τι σημαίνει αυτή η στάση ζωής με το αδιάκοπα συνεχιζόμενο, χρόνιο, ημερονύχτιο στρες και τι επιπτώσεις έχει αυτό στις ορμονικές εκκρίσεις και τις λειτουργίες του οργανισμού;

Φυσιολογικά, κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο ο οργανισμός λειτουργεί κάτω από στρες στο σχολείο, στη δουλειά, στις εξωτερικές δραστηριότητες, συσσωρεύονται διάφορες διορθώσιμες βλάβες στα αγγεία και στους άλλους ιστούς του σώματος, που σχετίζονται με την αυξημένη έκκριση κορτιζόλης και άλλων ορμονών του στρες. Όλες αυτές τις βλάβες ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να τις διορθώνει κατά τις βραδινές και νυχτερινές ώρες, κατά τις οποίες τα επίπεδα της κορτιζόλης στο αίμα πέφτουν και γίνονται σχεδόν μη ανιχνεύσιμα.

Όταν, όμως, ένας άνθρωπος είναι κάτω από την επήρεια του στρες όλο το εικοσιτετράωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χωρίς καλό ύπνο, έχει συνεχώς τον οργανισμό του «στην τσίτα», με την κορτιζόλη στο αίμα του αυξημένη και κατά τις βραδινές και νυχτερινές ώρες. Έτσι, δεν επιτρέπει τη λειτουργία του μηχανισμού διόρθωσης των αναστρέψιμων βλαβών, οι οποίες συσσωρεύονται και με την πάροδο του χρόνου προοδευτικά προκαλούν τις χρόνιες νόσους.

Κάποιοι άνθρωποι έχουν από μόνοι τους την ικανότητα-χάρισμα να ανθίστανται στο στρες «αυτόματα». Οι περισσότεροι, όμως, δεν διαθέτουν αυτή την ικανότητα, άρα πρέπει να εκπαιδευτούν, να μάθουν να διαχειρίζονται το στρες. Η διαχείριση του στρες και διδάσκεται και μαθαίνεται και διευκολύνει την πρακτική ενός υγιούς τρόπου ζωής που απαραίτητα συμπεριλαμβάνει την υγιεινή διατροφή, τη μέτρια σωματική άσκηση, τον επαρκή και σωστό ύπνο και την κανονικότητα των γευμάτων και του ύπνου.

Η διαχείριση του στρες επιτυγχάνεται με διάφορες μεθόδους διαλογισμού (υπερβατικός διαλογισμός, διαλογισμός ενσυνειδητότητας, Πυθαγόρεια αυτογνωσία, χαλάρωση, βιοανάδραση ή “bio-feedback” κ.λπ.), οι οποίες στην ουσία είναι μορφές μιας εγκεφαλικής άσκησης που διδάσκεται, όπως επίσης και με ειδικές γυμναστικές ασκήσεις, που περιλαμβάνουν το tai chi και τη yoga, συνήθως σε συνδυασμό με γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, που έχει τις ρίζες της στις φιλοσοφικές σχολές της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης.

Ακόμα, σημειώνουμε ότι στον υπερβατικό διαλογισμό ή στη χαλάρωση, χρησιμοποιείται μια λέξη την οποία επαναλαμβάνει ο άνθρωπος επί 15-20 λεπτά. Η λέξη αυτή υποδεικνύεται από τον εκπαιδευτή (λένε ότι είναι μια ειδική «μάντρα»), αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να έχει επιλεγεί και από τον θεραπευόμενο ως μια λέξη με θετικό νόημα που τον/τη βολεύει. Χώροι με χαμηλό φωτισμό, ησυχία, και ωραίο περιβάλλον είναι οι πλέον κατάλληλοι για τέτοιου είδους πνευματικές ασκήσεις.Παράλληλα, η έκθεση στη Φύση, στο πράσινο έχει απίστευτη επίδραση στο συναίσθημα, προσφέροντας αυτόματα ηρεμία και απόλαυση.

Πώς λειτουργούν όλα αυτά;

Επιτυγχάνουν το συντονισμό λειτουργίας ορισμένων νευρωνικών δικτύων του εγκεφάλου, αυξάνοντας τη συνδεσιμότητα μεταξύ τους, η οποία -με έναν τρόπο που δεν είναι ακόμα γνωστός- διεγείρει το σύστημα της αμοιβής του εγκεφάλου και ελαττώνει το άγχος.
Μια μέθοδος που εφαρμόζεται με πολύ καλά αποτελέσματα είναι η βιοανάδραση ή “bio-feedback”, που λειτουργεί με συντονισμό της αναπνοής με ένα εξωτερικό ρυθμικό ερέθισμα. Τα σημερινά smartphones περιλαμβάνουν τέτοια προγράμματα που εφαρμόζονται για 10-20 λεπτά 2 φορές την ημέρα.

Μια μεγάλη μελέτη βιοανάδρασης που έγινε από την ομάδα του κυρίου Xρούσου, σε συνεργασία με ερευνητική ομάδα της Ιταλίας, σε ανθρώπους με χρόνιο πόνο είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής κατά 50%! Πριν 20-25 χρόνια δεν θα μπορούσαν καν να φανταστούν οι επιστήμονες ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί. Κατά παρόμοιο τρόπο λειτουργούν και οι άλλες μέθοδοι διαχείρισης του στρες.

Τέλος, ο κ. Χρούσος τονίζει ότι ήδη από την εμβρυική ζωή ο άνθρωπος επηρεάζεται καθοριστικά από το στρες (μια στρεσαρισμένη έγκυος πιθανόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο έμβρυο το οποίο κυοφορεί). Αργότερα, ειδικά κατά τα πρώτα 5-6 χρόνια της ζωής, τα βιώματα και η τρυφερή και υποστηρικτική συμπεριφορά των γονέων έχουν μεγάλη θετική επίπτωση στη μετέπειτα ζωή του. Δηλαδή, ήρεμη παιδική, εφηβική και νεανική ζωή, σωστή επιλογή σπουδών και επαγγέλματος -που πραγματικά ικανοποιεί και αρέσει. Στην ενήλικη ζωή αυτό θα οδηγήσει σε ευχάριστη εργασία, παράλληλα με ξεκούραση και hobbies. Υγιεινό περιβάλλον, σωστό διατροφικό μοντέλο, μέτρια άσκηση και καλός ύπνος είναι οι κανόνες που εξασφαλίζουν ευζωία και υγιή μακροζωία κατά τον διάσημο καθηγητή κύριο Γεώργιο Χρούσο.

18 Φεβρουαρίου, 2023
Πόσο σοβαρό είναι; Όταν κάνουμε το τόσο … ΤΟΟΟΟΣΟ!
H Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος, Σοφία Ανδρεοπούλου MSc μας μιλάει για τις υπερβολικές αντιδράσεις και τις επιπτώσεις τους στην καθημερινότητά μας.

Διάβασα πρόσφατα μια έρευνα που κατέληγε στο συμπέρασμα ότι μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που παίρνουν αντικαταθλιπτικά νιώθουν άσχημα χωρίς να τους συμβαίνει κάτι κακό. Γνωρίζω από πρώτο χέρι πόσο συχνά τα ζευγάρια τσακώνονται για ασήμαντους λόγους, αλλά και πόσο συχνά οι γονείς καταστρέφουν τη σχέση τους με τα παιδιά τους φωνάζοντας διαρκώς με ασήμαντες αφορμές. Πολλοί άνθρωποι ουσιαστικά δεν απολαμβάνουν τα καλά που έχουν στη ζωή τους επειδή εστιάζουν στα αρνητικά, τα κάνουν τεράστια μέσα στο μυαλό τους, και υποφέρουν για αυτά.

Άνθρωποι που παθαίνουν κρίσεις πανικού επειδή το αφεντικό τους τούς έκανε την παραμικρή παρατήρηση, που παθαίνουν κρίσεις οργής επειδή το ταίρι τους αγνόησε μια επιθυμία τους, που καταρρέουν επειδή το παιδί τους δεν διαβάζει, που νιώθουν αδικημένοι και «άτυχοι» επειδή έσκασε το λάστιχό τους.

«Πάλι πήγε για ύπνο και παράτησε τα πιάτα πάνω στο τραπέζι. Δεν αντέχω άλλο!» αναφώνησε κλαίγοντας μια θεραπευόμενή μου τις προάλλες.

«Πάλι άργησε να ετοιμαστεί για τα αγγλικά και όταν του το είπα με αγνόησε! Μου’ ρχεται να του δώσω μια και να τον κάνω χαλκομανία», φώναξε θυμωμένος την περασμένη βδομάδα ένας πατέρας για τον γιό του.

Στο μυαλό των ανθρώπων αυτών –και πάαααρα πολλών άλλων δυστυχώς- το γεγονός ότι ο σύντροφός τους δεν κάνει κάποια δουλειά ή το παιδί τους δεν ετοιμάζεται στην ώρα του φαντάζει ως κάτι τεράστιο, κάτι που δικαιολογεί να είναι συνέχεια θυμωμένοι, να γκρινιάζουν, να φωνάζουν, να «καταθλίβονται».

Μα, θα μου πείτε, αν ο σύντροφός μου ή το παιδί μου αγνοούν αυτό που τους ζητάω τότε αυτό δεν είναι σοβαρό; «Όταν ο άντρας μου παρατάει τα πιάτα και πάει για ύπνο, αυτό μου δίνει ένα μήνυμα για τη σχέση μας και αυτό είναι κάτι σοβαρό. Όταν λέω κάτι στο παιδί μου «ένα εκατομμύριο φορές» και εκείνο πάλι με αγνοεί, αυτό μου δίνει ένα μήνυμα που ίσως είναι σοβαρό.

Συμφωνώ, πίσω από όλα αυτά τα μικρά, ασήμαντα καθημερινά πράγματα ενδέχεται να κρύβεται κάτι πιο σοβαρό. Όμως:
- Συχνά δεν κρύβεται τίποτα άλλο και άδικα γινόμαστε χάλια
- Συχνά καταλαβαίνουμε λάθος αυτό που κρύβεται και βγάζουμε αυθαίρετα συμπεράσματα
- Συχνά, ακόμα κι αν καταλάβουμε ότι κάτι άλλο κρύβεται, δεν κάνουμε κάτι για αυτό αλλά μένουμε στην αντίδραση για την επιφανειακή κατάσταση – η οποία βέβαια είναι ασήμαντη.
Τελικά, η δική μας υπερβολική αντίδραση συνήθως κάνει χειρότερη την κατάσταση, τόσο σε βαθύτερο όσο και σε επιφανειακό επίπεδο. Αν ο άντρας μου άφησε τα πιάτα επειδή απλώς νύσταζε και σκέφτηκε ότι θα τα μαζέψει την άλλη μέρα, τότε η δική μου υπερβολική αντίδραση να θυμώσω ή να βάλω τα κλάματα και να είμαι χάλια για ώρες απλώς δημιουργεί ένα πρόβλημα εκεί που δεν υπήρχε. Αν πάλι, τα άφησε επειδή ήθελε να μου δείξει κάτι, πχ. ότι θεωρεί πως είναι δική μου δουλειά να τα μαζέψω ή ότι είναι θυμωμένος μαζί μου και δεν θέλει να βοηθήσει, τότε η δική μου υπερβολική αντίδραση δεν θα αντιμετωπίσει καθόλου το πραγματικό θέμα αλλά απλώς θα προσθέσει περισσότερα αρνητικά συναισθήματα στη σχέση μας.

Επιπλέον, η υπερβολική μου αντίδραση, με κάνει να υποφέρω και να κολλάω για ώρες ή ημέρες στο αρνητικό, ντύνοντας το αρχικό περιστατικό με όλων των ειδών τις αρνητικές ερμηνείες, αναμνήσεις και σκέψεις. Ξεκινάς από κάτι που πήγε στραβά και τελικά θυμάσαι όλων των ειδών τις αναποδιές που σου έχουν τύχει και καταλήγεις σε ένα υπερβολικό συμπέρασμα το οποίο όμως σε επηρεάζει μόνιμα και σε κάνει να νιώθεις άσχημα για τον εαυτό σου. Έτσι, το «φτου! Έσκασε το λάστιχο. Τι θα κάνω τώρα;» γίνεται «Όλο σε μένα συμβαίνουν αυτά. Πόσο άτυχη είμαι. Είναι άδικο….». Αν έχω μόνιμα τη στάση αυτή, ασφαλώς καταστρέφω τόσο τη διάθεσή μου όσο και τις σχέσεις μου αφού είναι δύσκολο οι άλλοι άνθρωποι να αντέξουν να είμαι συνέχεια δυσαρεστημένη με κάτι.

Αγαπητοί φίλοι, πρέπει να το αποδεχτούμε επιτέλους: η ζωή δεν είναι τέλεια, οι άλλοι άνθρωποι δεν είναι τέλειοι, ακόμα κι εμείς –που προφανώς είμαστε τέλειοι!- δεν τα κάνουμε όλα τέλεια. Πρέπει να αποδεχτούμε ότι κάθε μέρα κάτι θα πηγαίνει στραβά ή όχι όπως εμείς νομίζουμε ότι πρέπει να πάει.

Το ζήτημα είναι να μην το κάνουμε τεράστιο μέσα στο μυαλό μας αν δεν είναι πραγματικά τεράστιο. Να βλέπουμε τα πράγματα σε όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικές διαστάσεις και να τα αντιμετωπίζουμε ανάλογα. Και να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να συνηθίσουμε να αξιολογούμε τα πράγματα.

Κάθε φορά, λοιπόν, που συμβαίνει κάτι που σας αναστατώνει, προτείνω να δίνετε στον εαυτό σας λίγα λεπτά για να το επεξεργαστείτε πριν αντιδράσετε ή καταλήξετε σε κάποιο αυθαίρετο συμπέρασμα.
- Κάντε στον εαυτό σας τη μαγική ερώτηση: Πόσο σοβαρό είναι αυτό που έγινε;
- Και προσπαθήστε να το αξιολογήσετε λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειές του.
Για παράδειγμα: ο διευθυντής μου μού έκανε μια παρατήρηση για ένα λάθος που έκανα και αυτό με πείραξε. Πόσο σοβαρό είναι; Πόσο κακές συνέπειες μπορεί να έχει; Μπορεί να οδηγήσει στην απόλυσή μου, ή να με εμποδίσει να προχωρήσω;

Αν το σκεφτώ και συμπεράνω ότι μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες, τότε είναι λογικό να ταραχτώ και πρέπει να κάνω κάτι για να το διαχειριστώ. Αν όμως συμπεράνω πως απλώς μου έκανε ένα σχόλιο και αυτό δεν θα έχει κάποια συνέχεια, ε, τότε δεν είναι κάτι σοβαρό και δεν αξίζει να γίνω χάλια και να το σκέφτομαι για μέρες. Τότε, πρέπει απλώς να πω στον εαυτό μου: «Δεν είναι σοβαρό – θα το αφήσω να φύγει» και να πάψω να ασχολούμαι με αυτό.

Η ικανότητα να διακρίνουμε τις πραγματικές διαστάσεις όσων μας συμβαίνουν, είναι εξαιρετικά πολύτιμη καθώς έτσι δεν θα υποφέρουμε για πράγματα για τα οποία δεν αξίζει να υποφέρουμε – και βέβαια θα έχουμε την ενέργεια και την ψυχραιμία να διαχειριστούμε αυτά που είναι πράγματι σοβαρά. Ας φυλάξουμε λοιπόν τις ψυχικές μας δυνάμεις για όταν πραγματικά χρειάζεται – και ας μη δίνουμε μεγάλη σημασία σε ασήμαντα πράγματα. Πιστέψτε με – έτσι θα γίνει πολύ καλύτερη η ζωή μας!
17 Φεβρουαρίου, 2023
5 συμβουλές μείωσης του στρες

Όλοι γνωρίζουμε τις επιπτώσεις του στρες για τον οργανισμό μας. Στις γραμμές που ακολουθούν σας παρουσιάζουμε κάποιες στρατηγικές μείωσης του:

1. Διαλογισμός

Με τον διαλογισμό μπορείτε απαλλαγείτε από το διαρκές άγχος που σας οδηγεί σε πνευματικό χάος. Ουσιαστικά ο διαλογισμός ενισχύει το ενεργοποιητικό σύστημα του δικτυωτού σχηματισμού (RAS) του σώματος, ένα δίκτυο νευρώνων που βρίσκεται στον εγκέφαλο και καθορίζει το πώς προσλαμβάνετε και αντιδράτε στα ερεθίσματα του εξωτερικού κόσμου. Είναι ένα φίλτρο όλων όσων φτάνουν σε σας μέσω των αισθήσεών σας.

2. Κοιτάξτε τη φλόγα ενός κεριού

Ανάψτε ένα κερί γυρίζει τα φώτα ώστε Η φλόγα του να κυριαρχήσει στο χώρο. Βάλτε το κερί στο ύψος των ματιών σας σε ένα τραπέζι, καθίστε μπροστά του, βάλτε το χρονόμετρο στα 15 λεπτά πάρτε μερικές βαθιές αναπνοές, χαλαρώστε και επικεντρωθείτε στη φλόγα. Όταν το μυαλό σας πηγαίνει να φύγει, επικεντρωθείτε και πάλι στη φλόγα.

3. Πάρτε βαθιές αναπνοές

Όταν αναπνέετε βαθιά, η αρτηριακή πίεση μειώνεται ή σταθεροποιείται και ο καρδιακός ρυθμός επιβραδύνεται.

4. Η μέθοδος 4-7-8

Πρόκειται για μία άσκηση που οδηγεί στη χαλάρωση το νευρικό σύστημα. Βάλτε την άκρη της γλώσσας σας πίσω από τα πάνω μπροστινά σας δόντια. Εκπνεύστε από το στόμα με θόρυβο. Κλείστε το στόμα σας και εισπνεύστε ήρεμα από τη μύτη, μετρώντας από μέσα σας μέχρι το 4. Κρατήστε την αναπνοή σας, μετρώντας μέχρι το 7. Εκπνεύστε και πάλι δυνατά από το στόμα, μετρώντας μέχρι το 8. Επαναλάβετε τρεις φορές.

5. Φροντίστε να κοιμάστε καλά.

Ο ύπνος είναι όσο σημαντική είναι και η τροφή και το νερό, για την καλύτερησωματική και πνευματική υγεία. Φροντίστε να κοιμάστε καθημερινά περισσότερες από 7 ώρες.

13 Φεβρουαρίου, 2023
Γιατί δεν μπορώ να χαρώ;
Οι περισσότεροι άνθρωποι που έρχονται στο γραφείο μου έχουν κάποιο πρόβλημα ή περνάνε δύσκολες στιγμές και έρχονται με την ελπίδα ότι θα τους βοηθήσω να διαχειριστούν την κατάσταση και να νιώσουν καλύτερα. Κάποιοι όμως, έρχονται με ένα πολύ διαφορετικό θεραπευτικό αίτημα.

Δεν χρειάζονται τη βοήθειά μου για να λύσουν τα προβλήματά τους – αλλά για να απολαύσουν αυτή την καλή περίοδο που ζουν χωρίς σημαντικά προβλήματα. Γιατί, ενώ όλα πάνε καλά στη ζωή τους, οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να χαρούν.

«Από μικρή ονειρευόμουν να γίνω αρχιτέκτονας. Και τώρα που επιτέλους έχω μια καλή δουλειά σε ένα μεγάλο αρχιτεκτονικό γραφείο, έχω φίλους, έχω μια καλή σχέση, τώρα που όλα πάνε καλά στη ζωή μου – δεν μπορώ να το χαρώ», μου είπε πρόσφατα μια νέα γυναίκα 27 χρονών.

«Πάντα ήθελα να κάνω μια δουλειά με πολλά ταξίδια. Τώρα τα κατάφερα και έχω τη δουλειά των ονείρων μου, ενώ παράλληλα έχω και την τύχη να ζω με μια γυναίκα που μπορεί να με ακολουθεί στα ταξίδια επειδή δουλεύει από τον υπολογιστή της. Αλλά αντί να το απολαμβάνω, όλο κάτι βρίσκω για να αγχωθώ», είπε ένας άντρας 35 χρονών.

Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται στη θέση αυτή: δουλεύουν για χρόνια για να πετύχουν κάτι (πχ. μια δουλειά, ένα γάμο, να αποκτήσουν παιδιά) και όταν το πετυχαίνουν, όταν όλα φαίνονται να πηγαίνουν καλά στη ζωή τους, αποδεικνύεται πως δεν μπορούν τελικά να το χαρούν – αισθάνονται άσχημα, αγχώνονται, παραπαίουν, μερικές φορές καταλήγουν ακόμα και να καταστρέφουν αυτό που έχουν φτιάξει, αυτό που υποτίθεται πως θα ήταν η ευτυχία τους.

Πώς μπορεί να καταστρέφει κάποιος την ευτυχία, του, ίσως αναρωτιέστε. Με πολλούς τρόπους:
- Θα δημιουργήσει με τη φαντασία του όλων των ειδών τα αρνητικά σενάρια που θα τον/την αγχώσουν (πχ. θα φαντάζεται ότι μπορεί να χάσει έναν πελάτη ή να μην πάρει την επόμενη προαγωγή, και αυτό θα προξενήσει τόσο άγχος ώστε θα πάθει κρίση πανικού ή κάποιο άλλο ψυχοσωματικό).
- Θα κάνει πολλές αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό του και τους άλλους (πχ. «δεν είμαι καλός σε αυτό, εκείνος με υπονομεύει, ο άλλος δεν με θέλει).
- Θα πέσει με τα μούτρα σε μια πλευρά της ζωής του και θα παραμελήσει κάποια άλλη οπότε αυτή θα καταρρεύσει (πχ. θα δουλεύει υπερβολικά πολύ και θα παραμελεί τον γάμο του, οπότε ο γάμος θα αρχίσει να μην πηγαίνει καλά).
- Θα πάρει λάθος αποφάσεις που θα καταστρέψουν την καλή κατάσταση που έχει φτιάξει (πχ. ξαφνικά και χωρίς λόγο θα παραιτηθεί από την δουλειά του, θα μετακομίσει, θα χωρίσει, θα απατήσει).
- Θα αποκτήσει κάποιον εθισμό (πχ. αλκόολ) ή μια δυσλειτουργική συμπεριφορά (πχ. πολλά νεύρα) που θα καταστρέψει την καλή κατάσταση που έχει φτιάξει.
Σας θυμίζουν τίποτα όλα αυτά; Μήπως έχετε κι εσείς βρεθεί σε αυτή τη θέση όπου μοιάζετε σαν να «προσπαθείτε» να καταστρέψετε το καλό που έχετε πετύχει; Αν ναι, τότε ίσως πρέπει να αναρωτηθείτε γιατί συμβαίνει αυτό. Γιατί αντί να χαίρεστε καταλήγετε να νιώθετε όλο και χειρότερα;

Μια συχνή απάντηση στην ερώτηση αυτή είναι ο φόβος ότι το καλό κομμάτι θα τελειώσει και θα αφήσει πίσω του πόνο. Πράγματι, πολλοί άνθρωποι φοβούνται να αφεθούν σε θετικά συναισθήματα επειδή σκέφτονται ότι αυτό που τώρα φαίνεται να πηγαίνει πολύ καλά κάποια στιγμή μπορεί να αλλάξει, να τελειώσει και δεν θέλουν να απογοητευθούν.

«Πρόσεξε μη σου βγει ξυνό το γέλιο» έλεγε η γιαγιά μου όταν με άκουγε να γελάω. Αυτό ουσιαστικά σήμαινε «μην γελάς τώρα γιατί αργότερα θα κλάψεις». Και αυτή είναι μια νοοτροπία που έχει σταλάξει μέσα σε πολλούς ανθρώπους έστω κι αν δεν το συνειδητοποιούν. Συχνά φοβόμαστε να χαρούμε το καλό επειδή σκεφτόμαστε πως θα τελειώσει.

Ωστόσο, πόσο λογικό είναι αυτό; Πόσο λογικό είναι να μην χαίρομαι κάτι τώρα επειδή σκέφτομαι πως δεν θα το έχω αργότερα; Δεν είναι κρίμα να αφήνουμε τα πιο καλά κομμάτια της ζωής μας να περνάνε χωρίς να τα απολαμβάνουμε μόνο και μόνο για να προστατευθούμε από την απογοήτευση όταν τελειώσουν;

Ναι, είναι αλήθεια ότι το καλό μπορεί να τελειώσει. Στο κάτω-κάτω, στη ζωή υπάρχουν διάφορες φάσεις, διάφορα απρόοπτα, και δυστυχώς όλα τελειώνουν κάποτε. Επομένως, ναι, αυτό που σήμερα πάει καλά στη ζωή μου και θα μπορούσα να το χαρώ, αύριο μπορεί να μην πηγαίνει πια καλά.

Ωστόσο, το να μην χαρώ σήμερα δεν με προστατεύει για αύριο. Αν αύριο κάτι πάει στραβά, πάλι θα νιώσω άσχημα, πάλι θα υποφέρω. Αν, δηλαδή, δεν χαρώ την προαγωγή μου σήμερα, και αύριο απολυθώ, δεν θα στενοχωρηθώ με την απόλυση; Αν δεν χαρώ την καλή μου σχέση σήμερα, και αύριο η σχέση τελειώσει, δεν θα πονέσω; Αν δεν ευχαριστηθώ τις διακοπές μου σήμερα, αύριο που θα τελειώσουν δεν θα λυπηθώ;

Η αποφυγή της χαράς δεν θα μειώσει την θλίψη όταν κάτι στραβώσει. Μάλιστα, συχνά κάνει πιο έντονα τα αρνητικά συναισθήματα – γιατί δεν έχουμε την ψυχική ανθεκτικότητα που χτίζει μια θετική στάση απέναντι στη ζωή. Έτσι, η κακή στιγμή μας βρίσκει ψυχικά καταπονημένους και χωρίς το κουράγιο για να τη διαχειριστούμε.

Αντίθετα, σε πολλές έρευνες φαίνεται ότι άτομα που χάρηκαν αληθινά μια επιτυχία ή κάτι καλό στη ζωή τους, είχαν περισσότερες ψυχικές δυνάμεις για να διαχειριστούν την κακή φάση όταν τα πράγματα άλλαξαν. Η χαρά, η ικανοποίηση, τα θετικά συναισθήματα ενισχύουν τη λειτουργία του οργανισμού μας και μας δημιουργούν ψυχικές δυνάμεις που θα μας βοηθήσουν να επιδείξουμε ανθεκτικότητα στις δύσκολες στιγμές.

Άλλωστε δεν είναι εξυπνότερο να χαρώ σήμερα και αν αύριο στραβώσει κάτι να στενοχωρηθώ τότε, από το να μην χαρώ ποτέ; Δεν είναι κρίμα να ζήσω μια ζωή χωρίς ικανοποίηση, χαρά, ευτυχία, μόνο και μόνο από φόβο μην τα χάσω; Όπως το είχε θέσει και η Σκάρλετ Ο’Χάρα στο Όσα παίρνει ο άνεμος, «θα κλάψω αύριο». Σήμερα θέλω να γελάσω και να χαρώ!
10 Φεβρουαρίου, 2023
Το παιχνίδι της χαράς!

Όταν ήμουν μικρή, η αγαπημένη μου ηρωίδα ήταν η Πολυάννα – ένα έξυπνο κοριτσάκι με έντονη προσωπικότητα που ζούσε διάφορες περιπέτειες σε μια σειρά παιδικών βιβλίων.

Η Πολυάννα μου έμαθε το παιχνίδι της χαράς το οποίο πραγματικά άλλαξε τη ζωή μου! Το παιχνίδι της χαράς είναι πολύ απλό για να το καταλάβεις και πολύ δύσκολο για να το εφαρμόσεις. Όμως έχει απίστευτη επίδραση στην ψυχική μας ζωή, στην σωματική μας υγεία, και στις σχέσεις μας. Αν αποφασίσετε να το παίξετε κι εσείς, ίσως αλλάξει και τη δική σας ζωή!

Θέλετε να μάθετε για το παιχνίδι αυτό;

Λοιπόν, η Πολυάννα ήταν επτά χρονών, ορφανή από μητέρα, και με έναν πατέρα που ήταν ιεραπόστολος . Έμεναν σε ένα πολύ φτωχό μέρος –δεν θυμάμαι πού, μάλλον στην Αφρική- και ο πατέρας της προσπαθούσε να βοηθήσει τους ντόπιους που περνούσαν πολύ δύσκολα. Κάποια μέρα, λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, έφτασε στην ιεραποστολή ένα μεγάλο κιβώτιο γεμάτο με διάφορα πράγματα για το χωριό. Η Πολυάννα έτρεξε όλο προσμονή να δει τι είχε μέσα το κουτί με την ελπίδα ότι επιτέλους θα έπαιρνε την κούκλα που ονειρευόταν όλο τον χρόνο. Ο πατέρας της άρχισε να μοιράζει τα δώρα στα παιδιά του χωριού και τα τρόφιμα στους μεγάλους, και εκείνη την άφησε τελευταία. Όταν τελικά έφτασε η σειρά της, το μόνο που υπήρχε μέσα στο κουτί ήταν μια … πατερίτσα!!!

Η καημένη η Πολυάννα έβαλε τα κλάματα απογοητευμένη και πικραμένη. Ο πατέρας της την αγκάλιασε και για να την παρηγορήσει, της έμαθε το παιχνίδι της χαράς. Τι ήταν αυτό; Απλούστατα, ήταν σε κάθετι να προσπαθεί να βρει μια θετική πλευρά ή να το βάλει σε ένα θετικό πλαίσιο. Να βρίσκει παντού κάποιο λόγο για να νιώθει κάπως καλά – αν όχι χαρά, τουλάχιστον να μην νιώθει και θλίψη ή πικρία.

Μα, θα μου πείτε, πώς θα μπορούσε η καημένη η Πολυάννα να μην νιώσει άσχημα που αντί για κούκλα απέκτησε μια πατερίτσα; Τι θα μπορούσε να σκεφτεί; «Να χαίρεσαι που δεν την χρειάζεσαι», της είπε ο πατέρας της. Πράγματι, η Πολυάννα παρηγορήθηκε λίγο με τη σκέψη ότι τουλάχιστον ήταν τυχερή που τα πόδια της ήταν γερά και δεν χρειαζόταν την πατερίτσα.

Σας φαίνεται υπερβολικό, απλοϊκό, αφελές ίσως; Κι όμως, η θετική ψυχολογία έχει ερευνητικά και εμπειρικά εδραιώσει την υπόθεση ότι ο άνθρωπος που βλέπει πιο θετικά τα πράγματα έχει καλύτερα υγεία, καλύτερη διάθεση, και καλύτερες σχέσεις. Παρότι το παιχνίδι αυτό είναι διατυπωμένο πολύ απλά, έτσι ώστε να μπορεί να το παίξει ένα παιδί, έχει ένα τεράστιο βάθος, κρύβει μέσα του μια μεγάλη αλήθεια:

Σε όλα (ή σχεδόν σε όλα) τα πράγματα υπάρχει και μια θετική πλευρά – και θα είμαστε πολύ καλύτερα στη ζωή μας αν εκπαιδεύσουμε το μυαλό μας να την εντοπίζει και να εστιάζει σε αυτή.

Προφανώς δεν περιμένουμε να παίξει το παιχνίδι της χαράς κάποιος που βιώνει πόλεμο, σοβαρή ασθένεια, θάνατο, ακραία φτώχια. Προφανώς, ορισμένες καταστάσεις είναι τόσο τραγικές που μοιάζει σκληρό και μόνο να υπονοήσουμε ότι θα μπορούσε το άτομο που τις βιώνει να βρει κάτι θετικό σε αυτές.

Ωστόσο, ευτυχώς στους περισσότερους ανθρώπους δεν συμβαίνουν τραγικά πράγματα. Κι όμως, πολλοί άνθρωποι είναι μέσα στην γκρίνια, στο άγχος, στους καυγάδες για τις μικρές καθημερινές αναποδιές. Αν το καλοσκεφθείτε, τις περισσότερες φορές που «πέφτουμε», που λέμε «δεν είμαι καλά», που αγχνωνόμαστε, που τσακωνόμαστε – δεν έχει συμβεί κάτι τραγικό. Ωστόσο, εμείς τα παίρνουμε όλα σαν να είναι τραγικά, σαν να αξίζει να υποφέρουμε για αυτά.

Ε, λοιπόν όχι. Δεν αξίζει να υποφέρουμε για ασήμαντα πράγματα. Δεν αξίζει να γινόμαστε χάλια γιατί ο άντρας μας δεν μάζεψε τα πιάτα, το παιδί μας δεν διάβασε, ο προϊστάμενος μας έκανε μια παρατήρηση, ή πήραμε τρια κιλά. Όλα αυτά δεν είναι σημαντικά και δεν αξίζει να χαλάμε τη ζωή μας για αυτά.

Σε αυτές τις περιπτώσεις λοιπόν, που δεν συμβαίνει κάτι σοβαρό αλλά που η διάθεσή μας χαλάει, αξίζει να παίζουμε το παιχνίδι της χαράς. Αξίζει να προσπαθούμε να βρίσκουμε κάτι θετικό ή παρηγορητικό έστω σε κάθε κατάσταση που μας δυσαρεστεί. Στα παρακάτω παραδείγματα αναφέρω τον αρνητικό τρόπο με τον οποίο συνήθως οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τις καταστάσεις αυτές και τον θετικό τρόπο στον οποίο οδηγεί το παιχνίδι της χαράς.

· Ο διευθυντής μου μού ανέθεσε μια καινούρια δουλειά.

Αρνητικός τρόπος σκέψης: «Γιατί πάλι εγώ; Έχω ξεπατωθεί και οι άλλοι κάθονται».

Παιχνίδι της χαράς: «Αυτό σημαίνει ότι με εμπιστεύεται και μου δίνει την ευκαιρία να ξεχωρίσω».

· Βρέχει και δεν μπορώ να πάω τη βόλτα στην Πάρνηθα που σχεδίαζα.

Αρνητικός τρόπος σκέψης: «Τι ατυχία! Έτσι και αποφασίσω να κάνω κάτι, θα γίνει κατακλυσμός. Πάει, χάλασε το Σάββατό μου».

Παιχνίδι της χαράς: «Είναι ευκαιρία να απολαύσω και το σπίτι μου λιγάκι, να χαλαρώσω και να δω εκείνη την ταινία που δεν πρόλαβα μέσα στη βδομάδα».

Προτείνω να αρχίσετε με μικρά πράγματα. Την επόμενη φορά που θα πιάσετε τον εαυτό σας να γκρινιάζει, πείτε από μέσα σας: «Τι θετικό ή παρηγορητικό μπορώ να πω στον εαυτό μου;» Και βάλτε το πείσμα, σε κάθε τέτοια φάση να προσπαθείτε να βρείτε κάτι θετικό. Αν επιμείνετε για λίγο, σιγά-σιγά θα γίνεται όλο και πιο εύκολο. Και θα αρχίσετε αυτόματα να παίζετε κι εσείς το παιχνίδι της χαράς!

3 Φεβρουαρίου, 2023
Η καταστροφολογία συχνά προκαλεί την καταστροφή!
Όπως είθισται στην αρχή κάθε χρόνου, έτσι και φέτος όλοι μα όλοι, ειδικοί και μη, άρχισαν τις προβλέψεις και τις προγνώσεις για το μέλλον: θα πέσει το χρηματιστήριο, θα γίνουν αυξήσεις, θα γίνει πόλεμος, θα…θα…θα… Προβλέψεις από οικονομολόγους, προβλέψεις από πολιτικούς, προβλέψεις από ιστορικούς…μέχρι και προβλέψεις από τη θεία μου τη Μαρίτσα ή οποία είναι απολύτως πεπεισμένη για τις φοβερές στιγμές που μας περιμένουν επειδή της το είπε ο αστρολόγος της!

Πράγματι, φαίνεται πως πολλοί άνθρωποι δεν κάνουν άλλο πράγμα από το να φαντάζονται αρνητικές εξελίξεις και να υποφέρουν προκαταβολικά. Ωστόσο, όλη αυτή η εμμονή με το αρνητικό και με την καταστροφή μας κάνει μεγάλο κακό. Η καταστροφολογία κυριολεκτικά βλάπτει σοβαρά την υγεία μας!

Στην ψυχολογία ο όρος καταστροφολογία είναι σχετικά καινούριος και αναφέρεται σε μια αγχώδη διαταραχή που συνδέεται με έναν τρόπο σκέψης, γνωστό ως «γνωστική διαστρέβλωση» καθώς οι πραγματικές διαστάσεις ενός ενδεχόμενου γεγονότος διαστρεβλώνονται και μεγαλοποιούνται. Γι’ αυτό άλλωστε η καταστροφολογία ονομάζεται συχνά «μεγέθυνση», επειδή το άτομο που καταστροφολογεί φαντάζεται μια κακή εξέλιξη και στη συνέχεια μεγεθύνει τη σοβαρότητά της, τις πιθανότητες να συμβεί, και τις συνέπειές της.

Φυσικά, όλα αυτά τα αρνητικά σενάρια που φαντάζεται το άτομο κυριεύουν το μυαλό του και του προξενούν άγχος, το οποίο μπορεί να εξελιχθεί σε αληθινό τρόμο, ο οποίος μπορεί να συνοδεύεται από ταχυπαλμία, ψυχοσωματικά και αϋπνία.

Το φοβερό δε με την καταστροφολογία είναι ότι συχνά λειτουργεί σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία, δηλαδή μια «προφητεία» που μας ωθεί να λειτουργούμε έτσι ώστε τελικά την επιβεβαιώνουμε. Τι εννοώ με αυτό; Ας δούμε ένα παράδειγμα.

Έχω μια σχέση θαυμάσια. Αλλά είμαι άνθρωπος που όλο φαντάζομαι αρνητικά σενάρια, εστιάζω στο αρνητικό και καταστροφολογώ. Έτσι, μόλις φανεί το παραμικρό σύννεφο στην ατμόσφαιρα, φαντάζομαι ότι ο σύντροφός μου με απατάει, δεν με αγαπάει, θα με εγκαταλείψει! Αυτό το φανταστικό σενάριο με κάνει να νιώθω άσχημα, μου προξενεί άγχος, ψυχοσωματικά, και επιπλέον με ωθεί να αντιδρώ υπερβολικά ή δυσλειτουργικά στον σύντροφό μου. Αν αυτό το συνεχίσω για καιρό, ασφαλώς η σχέση μου θα πηγαίνει όλο και χειρότερα και στο τέλος είναι πιθανό να με εγκαταλείψει πράγματι ο σύντροφός μου, οπότε θα έχει «επιβεβαιωθεί» η αρνητική προφητεία, η καταστροφή που είχα προβλέψει. Η πρόβλεψη της καταστροφής προκάλεσε την καταστροφή!

Βέβαια, το φαινόμενο της αυτοεκπληρούμενης προφητείας δεν λειτουργεί μόνο στις προσωπικές σχέσεις αλλά σε όλων των ειδών τις προφητείες για καταστροφές – χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το χρηματιστήριο, όπου ο πανικός που κάποιοι διασπείρουν με τις αρνητικές προβλέψεις τους μπορεί να ωθήσει άλλους να κάνουν σπασμωδικές κινήσεις που πράγματι θα τους καταστρέψουν.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η καταστροφολογία είναι χρήσιμη γιατί μας προειδοποιεί για να προετοιμαστούμε για μια δυσάρεστη εξέλιξη ή ακόμα και μια ενδεχόμενη καταστροφή. Αυτό θα μπορούσε πράγματι να συνέβαινε αν εξετάζαμε κάθε φορά τα πιθανά αρνητικά σενάρια με ψυχραιμία και ορθολογισμό, παίρναμε τα μέτρα μας, και συνεχίζαμε τη ζωή μας.

Δυστυχώς, οι άνθρωποι που καταστροφολογούν συνήθως δεν κάνουν τίποτα τέτοιο. Δεν παίρνουν τα μέτρα τους και δεν συνεχίζουν τη ζωή τους – αντίθετα, παθαίνουν εμμονή με το αρνητικό σενάριο που έχουν φανταστεί και αυτό τους μπλοκάρει από το να κάνουν οτιδήποτε. Ή τους ωθεί να αντιδράσουν σπασμωδικά και απερίσκεπτα. Φαίνεται πως η καταστροφολογία τις περισσότερες φορές δεν μας ωθεί να προετοιμαστούμε για μια καταστροφή – μάλλον προκαλεί την καταστροφή.

Αν, λοιπόν, είστε άνθρωπος που συχνά κάνετε αρνητικά σενάρια για το μέλλον και μετά κολλάτε σε αυτά και υποφέρετε, θα σας πρότεινα να κάνετε μια συνειδητή προσπάθεια να αλλάξετε αυτόν τον τρόπο σκέψης σας.

Τρόποι για να καταστροφολογείτε λιγότερο (ή καθόλου)
- Πάρτε συνειδητή απόφαση ότι θα σταματήσετε να καταστροφολογείτε. Γράψτε μια υπόσχεση στον εαυτό σας: «Υπόσχομαι ότι θα δουλέψω για να καταφέρω να περιορίσω/κόψω την καταστροφολογία».
- Διαλέξτε μια λέξη που θα τη λέτε στον εαυτό σας μόλις αρχίζει να φτιάχνει ένα αρνητικό σενάριο, πχ. «Στοπ!» ή «Σταμάτα!» ή «Κόφτο».
- Προστατεύστε τον εαυτό σας από τις καταστροφολογίες των άλλων – αποφύγετε ειδήσεις, άρθρα με προγνώσεις, συζητήσεις για παρούσες ή ενδεχόμενες καταστροφές, κλπ.
- Απαγορεύστε στον εαυτό σας να ψάξει στο διαδίκτυο μόλις αρχίσει να σχηματίζεται ένα αρνητικό σενάριο στο μυαλό σας.
- Μάθετε τεχνικές διαλογισμού που μπορούν να σας βοηθήσουν να εστιάζετε σε θετικές σκέψεις.
- Βάλτε κάποια ευχάριστα πράγματα μέσα στη μέρα σας, και βρείτε τρόπους να χαλαρώνετε
Πώς θα διαχειριστείτε εποικοδομητικά τα αρνητικά σενάρια

Όταν φτιάξετε ένα αρνητικό σενάριο με το μυαλό σας ή ακούσετε το σενάριο κάποιου άλλου και νιώσετε άσχημα, θα πρέπει να κάνετε τα παρακάτω:

· Θα το αναλύσετε όσο μπορείτε πιο ψύχραιμα και λογικά. Αν δεν μπορείτε, ζητήστε βοήθεια από κάποιον για αυτό το στάδιο. Πόσο πιθανό είναι να συμβεί; Ποιες θα είναι οι συνέπειες; Τι μπορείτε να κάνετε εσείς γι’ αυτό;

· Αν μπορείτε να κάνετε κάτι για να το αποφύγετε/αντιμετωπίσετε, το κάνετε. Και μετά, δεν το σκέφτεστε πια.

· Αν δεν μπορείτε να κάνετε κάτι, το παίρνετε απόφαση. Και δεν το σκέφτεστε πια.

Σε κάθε περίπτωση, δεν έχει κανένα νόημα να κολλήσετε εμμονικά στο σενάριο καταστροφής. Το πιο σπουδαίο απ’ όλα, είναι να το αφήσετε να φύγει και να εστιάσετε στο παρόν. Να θυμάστε πάντα ότι όλα αυτά τα σενάρια είναι φανταστικά – ενώ το παρόν είναι πραγματικό και αξίζει να ζούμε σε αυτό και να δουλεύουμε για να το κάνουμε καλύτερο (πράγμα που ενδεχομένως μας βοηθήσει και να αποφύγουμε την καταστροφή)!
27 Ιανουαρίου, 2023
Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών & Ψυχολογία
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ), είναι μια ορμονική διαταραχή που προσβάλλει περίπου 1 στις 10 γυναίκες τόσο εφηβικής, όσο και αναπαραγωγικής ηλικίας.

Κάθε γυναίκα βιώνει το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών διαφορετικά, τα συνηθέστερα όμως συμπτώματά του περιλαμβάνουν:
- Αυξημένη τριχοφυΐα
- Υπογονιμότητα
- Παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο
- Διαβήτης
- Αποφρακτική υπνική άπνοια
- Μελανίζουσα ακάνθωση
- Υπέρταση
Στο πλαίσιο του πρόσφατου συνεδρίου της ΕSoDiMeSo, η Αθανασούλη Τ. Κατερίνα, Κλινική & Κοινοτική Ψυχολόγος BSc, MSc, Bps, Ψυχοθεραπεύτρια Μεικτής Συνδυαστικής & CBT Ψυχοθεραπείας, Επιστημονικό μέλος της ΕSoDiMeSo, τόνισε ότι το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών συνδέεται και με τα εξής ψυχολογικά συμπτώματα:
- Άγχος (ανησυχία και νευρικότητα)
- Κατάθλιψη (χαμηλή εικόνα εαυτού, αισθήματα μειονεξίας, σύγκριση εαυτού)
- Διατροφικές Διαταραχές και τάση για παχυσαρκία.
25 Ιανουαρίου, 2023
Δύναμη για να αντέξω ή δύναμη για να αλλάξω;

Συχνά, τον τελευταίο καιρό, έρχονται στο γραφείο μου άνθρωποι που υποφέρουν. Και όταν, μετά από πολλές συζητήσεις και αναλύσεις, μπορεί εγώ να προτείνω να κάνουν κάτι για να αλλάξουν την κατάσταση που τους κάνει να υποφέρουν, τότε εκείνοι αναφωνούν με φρίκη: «Μα αυτό θέλει πολλή δουλειά! Δεν έχω τη δύναμη να το κάνω όλο αυτό!».

Προτιμούν, δηλαδή, να βάζουν όλη τους τη δύναμη για να αντέξουν μια δυσάρεστη κατάσταση παρά για να την αλλάξουν – ή για να αλλάξουν τον τρόπο που οι ίδιοι τη βλέπουν και έτσι να νιώσουν καλύτερα.

Γιατί βέβαια το να αντέχεις και να υπομένεις μια δυσάρεστη κατάσταση δεν είναι κάτι απλό – απαιτεί πολύ κόπο, πολλή ενέργεια. Δεν είναι εύκολο να νιώθεις συνέχεια άσχημα, να σέρνεσαι, να τα βάζεις με τους πάντες και τα πάντα, να γκρινιάζεις διαρκώς. Κι επειδή δεν είναι εύκολο να υπομένεις το δυσάρεστο, πολλοί άνθρωποι καταλήγουν σε κάποιον εθισμό για να αντέξουν. Άλλωστε, είμαστε μια κοινωνία που έχει σαν σύνθημα «όταν νιώθεις άσχημα, κάνε κάτι για να το ξεχάσεις»!

Και βέβαια, όταν μιλάω για εθισμό, δεν αναφέρομαι απλώς στα σκληρά ναρκωτικά ή το αλκόολ, ούτε μόνο σε ουσίες που είναι παράνομες. Δυστυχώς στην εποχή μας υπάρχουν διάφορα αντικείμενα εθισμού που είναι νόμιμα και κοινωνικά αποδεκτά. Απολύτως αξιοσέβαστα άτομα εξαρτώνται από ένα νόμιμο χάπι για να ξυπνήσουν το πρωί, για να λειτουργήσουν, για να κοιμηθούν, ακόμα και για να κάνουν σεξ. Άλλα απολύτως αξιοσέβαστα άτομα, χρειάζονται να καπνίσουν νόμιμα τσιγάρα ή να πιούν νόμιμο αλκοόλ , ή ακόμα να τζογάρουν νόμιμα. Σήμερα υπάρχουν εθισμένοι στο σεξ, στο κινητό, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα και στη δουλειά! Πολλών ειδών διαφορετικοί εθισμοί για όλα τα γούστα.

Δυστυχώς όμως όλοι αυτοί οι εθισμοί όχι μόνο έχουν πολλών λογιών παρενέργειες, αλλά επιπλέον παγιδεύουν τον χρήστη (του χαπιού, της ουσίας, κλπ.) στην κατάσταση ακριβώς εκείνη που τον κάνει να υποφέρει. Ο εθισμός εμποδίζει την αλλαγή και διατηρεί ίδια τη δυσάρεστη κατάσταση. Πώς συμβαίνει αυτό; Ας τα πάρουμε από την αρχή.

Ένας άνθρωπος που υποφέρει δοκιμάζει κάτι (χάπι, ουσία, δραστηριότητα) για να νιώσει καλύτερα ή να ξεχαστεί. Αν αυτό το κάτι πράγματι τον βοηθήσει να νιώσει καλύτερα ή να ξεχαστεί, συνεχίζει να το κάνει μέχρι που εθίζεται σε αυτό. Ο εθισμός όμως κάνει τον άνθρωπο αυτό να νιώσει προσωρινά καλύτερα – οπότε δεν έχει την έντονη ανάγκη να βελτιώσει την κατάσταση. Ταυτόχρονα, δεν έχει και τη συγκρότηση για να σχεδιάσει και να επιφέρει μια πραγματική βελτίωση. Καθώς χρειάζεται όλο και περισσότερο από το αντικείμενο του εθισμού του για να νιώσει καλά, σύντομα αρχίζει να ασχολείται μόνο με την εξεύρεση του αντικειμένου αυτού. Οπότε, δεν υπάρχει πια ούτε κίνητρο, ούτε η ικανότητα για να λύσει το πρόβλημα που τον απασχολεί ή να βελτιώσει την κατάσταση που τον βασανίζει.

Με αυτόν τον τρόπο, ο εθισμός, ο οποιοσδήποτε εθισμός, κάνει τα πράγματα να μένουν ίδια. Η γυναίκα που υποφέρει στο γάμο της και παίρνει αντικαταθλιπτικά είναι απίθανο να καταφέρει να βελτιώσει τον γάμο αυτό, αλλά επίσης είναι απίθανο να καταφέρει και να χωρίσει. Ο άντρας που υποφέρει στη δουλειά του και πίνει, είναι απίθανο να καταφέρει να βελτιώσει κάτι στη δουλειά αυτή, αλλά είναι και απίθανο να καταφέρει να παραιτηθεί και να βρει μια άλλη δουλειά. Οι άνθρωποι εθίζονται για να ξεχάσουν ότι υποφέρουν και έτσι διατηρούν ίδια την κατάσταση που τους κάνει να υποφέρουν.

Γιατί όμως; Γιατί τόσοι άνθρωποι προτιμούν να υποφέρουν, να εθίζονται, να χαπακώνονται, παρά να αλλάζουν;

Ίσως γιατί υπάρχει ένα φαινόμενο γνωστό ως αντίσταση στην αλλαγή. Όσο κι αν υποφέρουμε με μια κατάσταση, υπάρχει κάτι μέσα μας που αντιστέκεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια να τη βελτιώσουμε. ‘Ένας λόγος που πιθανώς συμβαίνει αυτό είναι ότι το άγνωστο είναι τρομακτικό. Πολλοί άνθρωποι προτιμούν το γνωστό που δεν τους αρέσει παρά το άγνωστο που δεν ξέρουν αν θα τους αρέσει ή όχι.

«Το έχω συνηθίσει πια», λένε. «Με αυτό ξέρω πώς να τα βγάλω πέρα. Με κάτι νέο, δεν θα ξέρω».

Ναι, αλλά έτσι καταδικάζουμε τον εαυτό μας σε έναν αέναο φαύλο κύκλο, σε μια διαρκή επανάληψη των ίδιων δυσλειτουργικών μοτίβων. Και είναι κρίμα. Γιατί πολλές φορές, αυτά που μας κάνουν να υποφέρουμε μπορούν να βελτιωθούν – αρκεί να το αποφασίσουμε και να δουλέψουμε γι’ αυτό. Και πολλές φορές, το νέο, αν και άγνωστο, μπορεί να αποδειχθεί πολύ καλύτερο από το παλιό.

Μάλιστα, είναι ενθαρρυντικό ότι συχνά, τα άτομα που έχουν πάρει την απόφαση να προσπαθήσουν να βελτιώσουν τη ζωή τους καταλήγουν να νιώθουν πιο καλά απλώς και μόνο λόγω της απόφασης αυτής. Το γεγονός ότι έχουν πάψει πια να βλέπουν τον εαυτό τους σαν ένα παθητικό άτομο που είναι καταδικασμένο να υποφέρει, και τον βλέπουν σαν ένα ενεργητικό άτομο που κρατάει τη ζωή του στα χέρια του, τους βοηθάει αυτόματα να νιώσουν καλύτερα έστω κι αν δεν έχει ακόμα βελτιωθεί πραγματικά η κατάσταση που τους έκανε να υποφέρουν.

Αντί λοιπόν να βάζουμε δύναμη για να αντέξουμε μια δυσάρεστη κατάσταση, θα ήταν πολύ προτιμότερο να βάλουμε δύναμη για να την αλλάξουμε. Να πάρουμε τα πράγματα στα χέρια μας και να τολμήσουμε να δουλέψουμε για μια νέα κατάσταση που θα είναι καλύτερη – ή που έστω θα την νιώθουμε εμείς καλύτερη επειδή δεν θα είμαστε πια στη θέση του «θύματος» που υπομένει αλλά του ελεύθερου και δυνατού ανθρώπου που αλλάζει!

20 Ιανουαρίου, 2023
Ηρέμησε το ανήσυχο μυαλό σου με 6 εύκολους τρόπους
Οι ανήσυχες σκέψεις, ειδικά σε δύσκολες περιόδους όπως αυτή που διανύουμε, μπορεί να μας κατακλύσουν, καθιστώντας δύσκολη τη δράση, τη λήψη αποφάσεων και τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση οποιουδήποτε ζητήματος μας ενοχλεί.

Το άγχος μπορεί επίσης να οδηγήσει σε υπερβολική σκέψη, γεγονός που μας κάνει πιο ανήσυχους, που οδηγεί σε περισσότερη σκέψη και ούτω καθεξής. Είναι απολύτως φυσιολογικό. Πώς όμως μπορούμε να βγούμε από αυτόν τον φαύλο κύκλο;

Υπάρχει λύση και μάλιστα άμεση.

Στα επόμενα 3 λεπτά θα μάθεις:

-Πως να κάνεις μια τεχνική γείωσης.
-Πόσο σημαντική είναι μια ρουτίνα ευεξίας.

Ακολουθούν 6 στρατηγικές που θα σε βοηθήσουν να ξεκολλήσεις και να προχωρήσεις:

Γνωστική Απόσταση

Αντιμετώπισε τις ανήσυχες σκέψεις σου ως εικασίες, όχι ως γεγονότα. Το μυαλό σου προσπαθεί να σε προστατεύσει προβλέποντας τι θα μπορούσε να συμβεί, αλλά απλώς επειδή κάτι θα μπορούσε να συμβεί δεν σημαίνει ότι θα συμβεί. Αναρωτήσου: Πόσο πιθανό είναι να συμβεί πραγματικά αυτό που σκέφτομαι; Υπάρχει κάτι καλό που μπορεί να συμβεί αντ’ αυτού; Και ποια πιστεύεις ότι είναι πιο πιθανό να συμβούν, με βάση την προηγούμενη εμπειρία και άλλες πληροφορίες που έχεις σχετικά με την κατάσταση; Είναι αλήθεια πιθανά να συμβούν;

Εξάσκησε την παρατήρηση

Πρακτική για να παρατηρείς τις σκέψεις σου, αντί να αντιδράς αυτόματα σε αυτές. Κάθισε κάπου αναπαυτικά, κλείσε τα μάτια και χαλάρωσε το σώμα. Πάρε μερικές βαθιές αναπνοές. Παρατήρησε τις σκέψεις σου χωρίς να θυμώνεις ή να κρίνεις, απλά παρατήρησέ τις και δες τις ως σύννεφα που επιπλέουν. Δες τώρα τα σύννεφα, να απομακρύνονται μακριά από εσένα… πιο μακριά… μέχρι που γίνονται θολά και δυσδιάκριτα και εξαφανίζονται εντελώς.

Μείνε στο παρόν, τεχνική STOP

Αυτή είναι μια πολύ σύντομη και εύκολη τεχνική ενσυνειδητότητας (mindfulness) που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.

S = Stop Σταμάτησε αυτό που κάνεις τώρα, μπες σε μια άνετη χαλαρή θέση, είτε καθιστός ή ξαπλωμένος.

T = Take Πάρε μερικές βαθιές ανάσες. Μέσα από τη μύτη αρχικά, και στη συνέχεια έξω από το στόμα. Με κάθε εκπνοή επίτρεψε στο σώμα σου να χαλαρώσει λίγο περισσότερο. Όσο είσαι εδώ με την αναπνοή τώρα, άφησε το σώμα σου να αφεθεί στο φυσικό ρυθμό της αναπνοής.

O = Observe Άρχισε να παρατηρείς το σώμα σου, παρατηρώντας εάν υπάρχει οποιαδήποτε ένταση ή πίεση οπουδήποτε, συμπεριλαμβανομένου του προσώπου. Αν παρατηρήσεις κάποια από αυτά απλά επίτρεψέ του να μαλακώσει. Παρατήρησε αν υπάρχει μια αίσθηση ηρεμίας ή ευκολίας, ή ίσως κάποια ανησυχία ή ακόμη και θλίψη. Ή μπορεί να νιώθεις ουδέτερος. Συνέχισε να παρατηρείς τον εαυτό σου σωματικά και συναισθηματικά σε αυτή τη στιγμή, απλά αφήνοντας τα πράγματα να είναι. Είτε έτσι είτε αλλιώς, είναι εντάξει-το “o” της παρατήρησης, είναι ακριβώς για να μας επιτρέψει να γνωρίζουμε την εμπειρία μας στη στιγμή, σωματικά, συναισθηματικά και διανοητικά. Απλά παρατήρησε χωρίς να κρίνεις.

P= Proceed Προχώρησε απλά ρωτώντας τον εαυτό σου: “Τι είναι πιο σημαντικό για μένα και να του δώσω προσοχή σε αυτή τη στιγμή;” ή “Τι χρειάζομαι τώρα;” Επίτρεψε οποιαδήποτε απάντηση είναι εκεί στο τώρα. Προχώρησε με αυτό την επόμενη στιγμή. Πάντα να θυμάσαι να αναγνωρίζεις στον εαυτό σου τα εύσημα για αυτή την πρακτική. Αυτή είναι μια μεγάλη πράξη αυτοφροντίδας!

Διεύρυνε την οπτική σου

Εστίαζε πολύ κοντά στις απειλητικές πτυχές μιας κατάστασης, αντί να βλέπεις ολόκληρη την εικόνα; Το άγχος κάνει το μυαλό μας να συστέλλεται και να επικεντρώνεται στην άμεση απειλή χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο. Άλλαξε θέση κάνοντας κυριολεκτικά 5 βήματα πίσω και δες την κατάσταση με τον εαυτό σου έξω από το γεγονός. Δες τον εαυτό σου σαν να παίζει μπροστά σε ένα θεατρικό έργο, εσύ απλά είσαι ο θεατής/παρατηρητής. Παρατήρησέ τον…, τι κάνει, τι λέει, πως φέρεται μέσα στην κατάσταση. Είναι αυτή η κατάσταση τόσο σημαντική όσο το άγχος του τού λέει; Έχει επιλογές για να μην νιώθει έτσι; Ποιες είναι αυτές; Τι διαφορετικό μπορεί να κάνει για να αντιμετωπίσει επιτυχώς την κατάσταση;

Δοκίμασε μια τεχνική γείωσης κάθε φορά που νιώθεις πανικό

Χαλάρωσε το σώμα με όποιο τρόπο μπορείς, πάρε μερικές αργές βαθιές ανάσες και επικεντρώσου διαδοχικά σε:
- 5 αντικείμενα που μπορείς να δεις γύρω σου
- 4 αντικείμενα που μπορείς να αγγίξεις
- 3 διαφορετικούς ήχους που ακούς γύρω σου
- 2 διαφορετικές οσμές που μυρίζεις στον χώρο
- 1 τρόφιμο που μπορείς να γευτείς
Δημιούργησε καθημερινές ρουτίνες ηρεμίας και ευεξίας

Αφιέρωσε 20-30 λεπτά καθημερινά για να κάνεις μια δραστηριότητα που σε χαλαρώνει και σε ηρεμεί. Επιίλεξε με βάση τη δική σου ευχαρίστηση αν θα είναι πρωινή ή βραδινή ώρα ή ακόμα καλύτερα αν θα την καθιερώσεις πρωί και βράδυ. Μπορείς απλά να ακούσεις μια μουσική που σε χαλαρώνει και σου ξυπνά όμορφα συναισθήματα. Μπορείς να κάνεις λίγο Yoga ή stretching που αποδεδειγμένα βοηθούν στη χαλάρωση, την ηρεμία και την ευεξία ή να απολαύσεις ένα ζεστό χαλαρωτικό μπάνιο υπό το φως των κεριών. Κλείσε τα μάτια, ανάπνευσε ήρεμα και αργά και απόλαυσε!

Τα κλειδιά της επιτυχίας είναι η υπομονή, η επιμονή και η επανάληψη. Οι παραπάνω ασκήσεις, με την προϋπόθεση ότι γίνονται τακτικά, θα σε βοηθήσουν να επικεντρώνεσαι πιο εύκολα στο παρόν και να ηρεμείς τον νου σου.
17 Ιανουαρίου, 2023