Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Α. Σε ποιές περιπτώσεις συνιστάται ο εμβολιασμός της εγκύου γυναίκας;

1. Εάν η πιθανότητα να εκτεθεί στη λοίμωξη είναι μεγάλη.
2. Εάν η λοίμωξη έχει πιθανότητες να προκαλέσει προβλήματα υγείας στη μητέρα και το έμβρυο.
3. Εάν το συγκεκριμένο εμβόλιο είναι απίθανο να “βλάψει” το έμβρυο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις τα οφέλη για τη μητέρα και το έμβρυο από τον εμβολιασμό, είναι μεγαλύτερα από τους δυνητικούς κινδύνους που απορρέουν από την έλλειψη εμβολιασμού.

( Κατευθυντήριες οδηγίες  του κέντρου ελέγχου λοιμώξεων Αμερικής- CDC  Guidelines 2011 ).

B. Ποιά εμβόλια είναι ασφαλή για χορήγηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Γενικώς τα εμβόλια που περιέχουν αδρανοποιημένους ιούς (inactivated viruses) ή αδρανοποιημένα μικρόβια (inactivated microbes) δεν βλάπτουν το έμβρυο και θεωρούνται ασφαλή για χορήγηση στη μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Οι συγκεκριμένοι μικρο-οργανισμοί ( ιοί, μικρόβια ) που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των εμβολίων, αναπτύσσονται σε καλλιεργητικά υλικά και έτσι χάνουν την επιθετική και τοξική τους συμπεριφορά.

Γ. Ποιά εμβόλια δεν είναι ασφαλή για χορήγηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Αντιθέτως τα εμβόλια που περιέχουν ζωντανούς ιούς (live viruses), εξασθενημένους ιούς (attenuated viruses) ή ζωντανά μικρόβια (live microbes) μπορεί να βλάψουν σοβαρά το έμβρυο και δεν θεωρούνται ασφαλή για χορήγηση στην μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Δ. Εμβόλια ΑΣΦΑΛΗ  για χορήγηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

ΑΝΤΙΓΡΙΠΙΚΟ ΕΜΒΟΛΙΟ– INFLUENZA A- ANTI H1N 1 VACCINE

Αυτό που έχει τον αδρανοποιημένο H1N1 ιό είναι ασφαλές. Μπορεί να χορηγηθεί σε όλα τα στάδια της εγκυμοσύνης ή και σε θηλάζουσες μητέρες. Μια δόση γίνεται  βαθιά στον δελτοειδή μυ (άνω έξω τμήμα του βραχίονος).

Μελέτες δείχνουν ότι τα αντισώματα που παράγονται από τη μητέρα, ως αποτέλεσμα χορήγησης του εμβολίου, προστατεύουν όχι μόνο τη μητέρα αλλά και το έμβρυο για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής του. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα μητρικά αντισώματα περνούν τον πλακούντα και φτάνουν στο έμβρυο για να του δώσουν την προστασία που χρειάζεται.

ΤΡΙΠΛΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΓΙΑ  ΤΕΤΑΝΟ-ΔΙΦΘΕΡΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΚΟΚΚΥΤΗ (TDaP).

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του κέντρου ελέγχου λοιμώξεων Αμερικής (CDC  Guidelines 2011) το εμβόλιο είναι ασφαλές και θα πρέπει να δίδεται κυρίως σε όλες τις εγκύους που εργάζονται σε δομές υγείας ανεξαρτήτως επιπέδου ή βαθμού.

Η χορήγηση του εμβολίου είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για την εξάλειψη του νεογνικού τετάνου και κοκκύτη, δύο νόσοι που αποτελούν συχνές αιτίες νεογνικών θανάτων.

Η μέγιστη παραγωγή αντισωμάτων από τη μητέρα και ακολούθως η μέγιστη παθητική προστασία (ανοσία) στο νεογνό εμφανίζονται αν η μητέρα εμβολιασθεί μεταξύ 27 και 36 εβδομάδων.

ΠΡΟΣΟΧΗ

ΕΜΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ-Α,  ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ-Β,  ΠΟΛΙΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ,  ΠΝΕΥΜΟΝΙΟΚΟΚΚΟ,  ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΟ.

Αυτά τα εμβόλια δεν αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη. Η χορήγησή τους όμως πρέπει να γίνεται μετά απο εκτίμηση του εξατομικευμένου κινδύνου. Η χορήγησή τους συνιστάται μόνο σε περιπτώσεις που η μητέρα έχει μεγάλες πιθανότητες να  νοσήσει και χρειάζεται γρήγορη προστασία.

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι κυοφορούσες γυναίκες που κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών ή έχουν συντρόφους θετικούς στο Αυστραλιανό Αντιγόνο (HBsAg). Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται εμβολιασμός για ηπατίτιδα – Β.

Παρομοίως κυοφορούσες γυναίκες που έχουν υποστεί σπληνεκτομή λόγω ομοζύγου μεσογειακής αναιμίας επιτρέπεται να εμβολιαστούν για πνευμονιόκοκκο.

Ε. Εμβόλια ΜΗ ΑΣΦΑΛΗ για χορήγηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Τα ακόλουθα εμβόλια θεωρούνται μη ασφαλή για το έμβρυο και απαγορεύεται να χορηγούνται κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης:

• Παρωτίτιδος
• Ανεμοβλογιάς
• Ιλαράς
• Ερυθράς
• MMR (Measles-Mumps-Rubella)
• HPV (Ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων για κονδυλώματα και καρκίνο τραχήλου)
• Τυφοειδούς πυρετού
• Φυματίωσης (BCG)
• COVID-19 (Μη διαθέσιμο προς το παρόν-Οι τρέχουσες μελέτες δεν περιλαμβάνουν εγκυους)

Συμπέρασμα

Πολύ λίγα εμβόλια θεωρούνται ασφαλή για χορήγηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η απόφαση να γίνει εμβολιασμός της εγκύου πρέπει να βασίζεται στον εξατομικευμένο κίνδυνο που διατρέχει κάθε γυναίκα να νοσήσει, στην επίδραση της νόσου στο έμβρυο αν δεν εμβολιαστεί η μητέρα και  στην πιθανότητα βλάβης του εμβρύου ως αποτέλεσμα του εμβολιασμού.

Η επιστήμη προχωρά. Και αυτό σημαίνει λύσεις εκεί που δεν υπήρχαν ή καλύτερες λύσεις εκεί που υπήρχαν. Μια τέτοια καλύτερη λύση αποτελεί το χάπι για τον διαβήτη. Ένα χάπι που θα αντικαταστήσει την ένεση ινσουλίνης, δίνοντας έτσι ένα χάπι-end σε μια διαδικασία, που όσο και αν είναι σωτήρια, δεν παύει να είναι και επίπονη για τα πάσχοντα άτομα. Η έρευνα για τη δημιουργία ενός τέτοιου χαπιού ξεκίνησε σχεδόν παράλληλα με την ανακάλυψη της ινσουλίνης και, έκτοτε, «καλά κρατεί». Σήμερα, 90 χρόνια μετά την πρώτη προσπάθεια, πόσο κοντά ή πόσο μακριά βρισκόμαστε από ένα τέτοιο χάπι;

Το πρόβλημα του διαβήτη

«Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί μια χρόνια νόσο η οποία δυστυχώς δεν θεραπεύεται. Μπορεί όμως, χάρη στις σύγχρονες θεραπευτικές τεχνικές, να ρυθμιστεί αποτελεσματικά, έτσι ώστε το άτομο που πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη να μην κινδυνεύει από τις επιπλοκές της νόσου και να είναι ικανό να ζήσει όπως ένα μη διαβητικό άτομο», εξηγεί η κα Εμμανουέλα Χουρδάκη, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Επιμελήτρια Διαβητολογικού – Καρδιομεταβολικού Κέντρου του νοσοκομείου Metropolitan.

Η παθοφυσιολογία της νόσου ορίζει και τη θεραπεία της. Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από διαταραχή στο μεταβολισμό της γλυκόζης, η οποία οφείλεται σε έλλειψη ινσουλίνης (ορμόνης που εκκρίνεται από το πάγκρεας). Στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι τα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν την ινσουλίνη καταστρέφονται και έτσι παρατηρείται πλήρης έλλειψη της ορμόνης. Στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, που οφείλεται σε προοδευτική μείωση της έκκρισης της ινσουλίνης από τα β-κύτταρα του παγκρέατος, παρατηρείται συνδυασμός έλλειψης ινσουλίνης και αντίσταση στη δράση της στους περιφερικούς ιστούς.

Υπάρχουν νόσοι με αναλογίες με τον διαβήτη όπως π.χ. ο υποθυρεοειδισμός, κατά τον οποίο ο θυρεοειδής αδένας υπολειτουργεί με αποτέλεσμα την έλλειψη της απαραίτητης θυροξίνης (ορμόνης του θυρεοειδούς), για τις οποίες η θεραπεία με χάπι είναι πραγματικότητα εδώ και χρόνια. Η θυροξίνη δίνεται σε μορφή χαπιού μία φορά ημερησίως ενώ, δυστυχώς, η ινσουλίνη δύναται να χορηγηθεί μόνο ως ενέσιμη αγωγή. Επιπλέον, απαιτείται δόση βραδείας ινσουλίνης που ρυθμίζει το σάκχαρο νηστείας και δόσεις ταχείας ινσουλίνης που καλύπτουν τα γεύματα. Πόσο θαυμάσιο νέο θα ήταν, λοιπόν, ένα χάπι ινσουλίνης ή έστω και περισσότερα κατά τη διάρκεια της ημέρας, για εκατομμύρια διαβητικούς ασθενείς;

Χορήγηση από το στόμα: το ζητούμενο για την ινσουλίνη

Έχει περάσει σχεδόν ένας αιώνας από την ανακάλυψη της ινσουλίνης το 1921. Έκτοτε και μέχρι σήμερα, η εύρεση μιας άλλης μορφής χορήγησης της ορμόνης εκτός της ενέσιμης αποτελεί πρόκληση για τους ερευνητές. Η χορήγησή της από το στόμα, αν γίνει εφικτή, θεωρείται ως η πιο φυσιολογική, καθώς η απορρόφησή της μέσω της πυλαίας φλέβας προς το ήπαρ μιμείται καλύτερα την παγκρεατική ινσουλινική έκκριση.

Οι προσπάθειες για το χάπι-end

Ταξιδεύοντας πίσω στον χρόνο, κάνουμε μια πρώτη στάση στο 1930, που έγιναν οι πρώτες προσπάθειες χωρίς επιτυχία, λόγω διάσπασης του μορίου από τα πεπτικά ένζυμα. Έκτοτε όλες οι έρευνες έχουν επικεντρωθεί στην προφύλαξη της ινσουλίνης κατά τη διάρκεια της διαδρομής της μέσα στον γαστρεντερικό σωλήνα και στη βελτίωση της διοχέτευσης του μορίου της στην αιματική ροή. Το 2008 παρουσιάστηκε χάπι ινσουλίνης από την ORAMED, που κατόρθωσε να «συσκευάσει» την ινσουλίνη σε νανοσωματίδια λιπιδίων, προστατεύοντάς την από τη διαδικασία της πέψης. Ωστόσο το κόστος μιας κλινικής μελέτης θεωρήθηκε απαγορευτικό. Το 2015 η εταιρεία Novo Nordisk εκπόνησε μελέτη για χάπι ινσουλίνης (η πρώτη τυχαιοποιημένη διπλή-τυφλή σε φάση ΙΙ) η οποία δεν προχώρησε σε επόμενη φάση, γιατί οι δόσεις της ινσουλίνης που απαιτήθηκαν ήταν τεράστιες και μη εμπορικά βιώσιμες για το ευρύ κοινό. Εκτός από αυτές τις προσπάθειες θα πρέπει να αναφερθεί και η κυκλοφορία, κατά το παρελθόν, της εισπνεόμενης ινσουλίνης, που, ωστόσο, αποσύρθηκε λόγω σημαντικών παρενεργειών.

Πρόσφατα παρουσιάστηκε ένα χάπι-κάψουλα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χορήγηση δόσεων ινσουλίνης από το στόμα. Πρόκειται για μια κάψουλα η οποία φέρει βελόνα, η κορυφή της οποίας είναι φτιαγμένη από συμπιεσμένη, παγωμένη ινσουλίνη που απελευθερώνεται κατά την επαφή της με τα τοιχώματα του στομάχου. Οι ερευνητές εμπνευσμένοι από το σχήμα ενός είδους χελώνας της Αφρικής, σχεδίασαν κατά τέτοιο τρόπο την κάψουλα ώστε, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο φθάνει στο στομάχι, να προσανατολίζεται μόνη της, έτσι που η βελόνα να έρχεται σε επαφή με το τοίχωμα του στομάχου. Το στομάχι δεν φέρει υποδοχείς πόνου και έτσι θεωρείται από τους ερευνητές ότι η επαφή της βελόνας με αυτό δεν θα γίνεται αντιληπτή από τους ασθενείς. Το φάρμακο βρίσκεται σε ερευνητικό επίπεδο και δεν έχει προχωρήσει σε κλινική μελέτη.

Το εγγύς μέλλον

«Με βάση τα προαναφερόμενα, δεν μπορούμε να ξέρουμε πόσο κοντά ή πόσο μακριά βρισκόμαστε στο χάπι-end του διαβήτη. Ξέρουμε όμως ότι μάλλον βρισκόμαστε πολύ κοντά σε ένα “ενδιάμεσο” happy end για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι, με την αντλία ινσουλίνης-γλυκαγόνης, το λεγόμενο τεχνητό πάγκρεας, που αναμένεται σύντομα. Εν τω μεταξύ θα πρέπει να θυμόμαστε ότι ο σακχαρώδης διαβήτης είναι ένα χρόνιο πολυπαραγοντικό νόσημα με πολύπλοκους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς, που μπορεί όμως να ρυθμιστεί άριστα μέσω μιας καλής συνεργασίας ασθενούς και θεράποντα ιατρού. Σήμερα η επιστήμη κατέχει αρκετά, αποτελεσματικά θεραπευτικά εργαλεία που σε συνδυασμό με σωστή διατροφή και άσκηση είναι ικανά να ρυθμίσουν τη νόσο και σε αρκετές περιπτώσεις να προλάβουν ακόμα και την εκδήλωσή της», καταλήγει η κα Χουρδάκη. 

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

 

• Η λοίμωξη COVID-19 μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής επαφής από άτομο σε άτομο, μεταξύ ατόμων που βρίσκονται πλησίον ο ένας στον άλλο (σε απόσταση λιγότερο από 2 μέτρα). Άτομα που έχουν μολυνθεί αλλά δεν εμφανίζουν συμπτώματα μπορούν επίσης να μεταδώσουν τον ιό.
• Η λοίμωξη COVID-19 μεταδίδεται πολύ εύκολα από άτομο σε άτομο. Ο ιός SARS-CoV-2 φαίνεται να μεταδίδεται πιο εύκολα από τη γρίπη, αλλά όχι τόσο εύκολα όσο η ιλαρά, ο οποίος είναι ένας από τους πιο μεταδοτικούς ιούς στην ανθρωπότητα.
• Η λοίμωξη COVID-19 μεταδίδεται συνήθως κατά τη στενή επαφή. Άτομα που βρίσκονται πλησίον (σε απόσταση λιγότερο των 2 μέτρων) σε άτομο με COVID-19 ή έχουν άμεση επαφή με αυτό το άτομο διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης. Όταν άτομα με λοίμωξη COVID-19 βήχουν, πτερνίζονται, τραγουδούν, μιλούν ή αναπνέουν, παράγουν αναπνευστικά σταγονίδια. Αυτά τα σταγονίδια μπορεί να κυμαίνονται σε μέγεθος και να είναι μεγαλύτερα (μερικά από τα οποία είναι ορατά) έως μικρότερα. Οι λοιμώξεις είναι κυρίως αποτέλεσμα της έκθεσης σε αναπνευστικά σταγονίδια. Τα αναπνευστικά σταγονίδια προκαλούν λοίμωξη όταν εισπνέονται ή εναποτίθενται σε βλεννογόνους, όπως στο εσωτερικό της μύτης και του στόματος. Η απόσταση έχει καθοριστική σημασία καθώς όσο μακρύτερα ταξιδεύουν τα αναπνευστικά σταγονίδια από το άτομο με COVID-19, η συγκέντρωση αυτών των σταγονιδίων μειώνεται. Τα μεγαλύτερα σταγονίδια πέφτουν από τον αέρα λόγω της βαρύτητας. Τα μικρότερα σταγονίδια και σωματίδια διαχέονται στον αέρα. Με το πέρασμα του χρόνου, η ποσότητα του μολυσματικού ιού στα αναπνευστικά σταγονίδια μειώνεται.
• Η λοίμωξη COVID-19 μπορεί να μεταδοθεί ορισμένες φορές αερογενώς. Ορισμένες λοιμώξεις μπορούν να μεταδοθούν από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω έκθεσης σε μικρά σταγονίδια και σωματίδια που φέρουν ιικό φορτίο και μπορούν να παραμείνουν στον αέρα για λεπτά έως ώρες. Αυτοί οι ιοί μπορεί να είναι σε θέση να μολύνουν άτομα που απέχουν περισσότερο από 2 μέτρα από τον φορέα της λοίμωξης ή ακόμα και αφού ο φορέας της λοίμωξης έχει απομακρυνθεί από το χώρο. Αυτό το είδος μετάδοσης αναφέρεται ως αερομεταφερόμενη μετάδοση και είναι ένας σημαντικός τρόπος εξάπλωσης λοιμώξεων όπως η φυματίωση, η ιλαρά και η ανεμοβλογιά. Υπάρχουν ενδείξεις ότι υπό ορισμένες συνθήκες, άτομα με COVID-19 φαίνεται να έχουν μολύνει επίνοσα άτομα σε απόσταση μεγαλύτερη των 2 μέτρων. Αυτά τα περιστατικά έχουν αναφερθεί σε κλειστούς χώρους με ανεπαρκή αερισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκε ότι το μολυσμένο άτομο ανέπνεε έντονα κατά τη διάρκεια τραγουδιού ή άσκησης. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η ποσότητα μολυσματικών μικροσταγονιδίων και σωματιδίων από τα άτομα με COVID-19 συγκεντρώθηκε αρκετά για να διαδώσει τον ιό σε άλλους ανθρώπους. Τα άτομα που είχαν μολυνθεί βρίσκονταν στον ίδιο χώρο κατά την ίδια ώρα ή λίγο μετά την αποχώρηση του ατόμου με COVID-19. Ωστόσο, σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η μετάδοση μέσω στενής επαφής είναι ο κύριος τρόπος εξάπλωσης και σαφώς συχνότερη συγκριτικά με τη μετάδοση μέσω αερολύματος. 
• Η λοίμωξη COVID-19 μεταδίδεται λιγότερο συχνά μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες. Τα αναπνευστικά σταγονίδια μπορούν επίσης να εναποτεθούν σε επιφάνειες και αντικείμενα. Είναι πιθανό ένα άτομο να έρθει σε επαφή με τον SARS-CoV-2 αγγίζοντας μια επιφάνεια ή αντικείμενο και έπειτα να μολυνθεί αγγίζοντας το στόμα, τη μύτη ή τα μάτια του. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος τρόπος μετάδοσης δεν θεωρείται συχνός.
• Η λοίμωξη COVID-19 σπάνια μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων και ζώων. Έχουν αναφερθεί μεμονωμένες περιπτώσεις μετάδοσης του SARS-CoV-2 από ανθρώπους σε κατοικίδια ζώα, κυρίως γάτες και σκύλους, μετά από στενή επαφή με άτομα με COVID-19. Γι ’αυτό το λόγο συστήνεται προσοχή κατά την επαφή με κατοικίδια ζώα κατά τη διάρκεια της λοίμωξης COVID-19. Ο κίνδυνος εξάπλωσης της λοίμωξης COVID-19 από ζώα σε ανθρώπους θεωρείται χαμηλός.

Προστατεύουμε τον εαυτό μας και τους άλλους 

Ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη της ασθένειας είναι να αποφύγουμε την έκθεση στον ιό. Μπορούμε να λάβουμε μέτρα για να αποτρέψουμε την αλυσίδα μετάδοσης.

• Τηρούμε αποστάσεις από τους πλησίον μας τουλάχιστον 2 μέτρα, όποτε είναι δυνατόν. Αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό μέτρο πρόληψης.
• Καλύπτουμε το στόμα και τη μύτη με μάσκα όταν είμαστε κοντά με άλλους. Αυτό συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εξάπλωσης τόσο με στενή επαφή όσο και με αερομεταφερόμενη μετάδοση.
• Πλένουμε τα χέρια μας συχνά με σαπούνι και νερό. Εάν το σαπούνι και το νερό δεν είναι διαθέσιμα, χρησιμοποιούμε ένα απολυμαντικό χεριών που περιέχει τουλάχιστον 60% αλκοόλη.
• Αποφεύγουμε τους πολυσύχναστους εσωτερικούς χώρους και φροντίζουμε οι εσωτερικοί χώροι να αερίζονται επαρκώς με εξωτερικό αέρα. Γενικά, η παρουσία σε εξωτερικούς χώρους και σε χώρους με καλό εξαερισμό μειώνει τον κίνδυνο έκθεσης σε μολυσματικά αναπνευστικά σταγονίδια.
• Παραμένουμε στο σπίτι και απομονωνόμαστε από τους οικείους μας όταν αρρωστήσουμε.
• Καθαρίζουμε τακτικά και απολυμαίνουμε τις επιφάνειες που αγγίζουμε συχνά.
• Οι πανδημίες μπορεί να είναι αγχωτικές, ειδικά όταν βρισκόμαστε μακριά από άλλους. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, είναι σημαντικό να διατηρούμε τις κοινωνικές επαφές και να μην παραμελούμε την ψυχική μας υγεία.

 

 

 

---

Η Health Editor Προτείνει:

 

Γράφει ο Δημήτριος Ξενόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Κιάτο Κορινθίας

Νιώθετε τα μάτια σας κουρασμένα; Είναι κόκκινα ή δακρύζουν; Τότε μπορεί να πάσχετε από μία συνηθισμένη πάθηση που ονομάζεται ξηροφθαλμία, η οποία  αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης στον οφθαλμίατρο. Στην πραγματικότητα, η ξηροφθαλμία  δείχνει ότι υπάρχει υποκείμενο πρόβλημα με τη λίπανση του ματιού.  Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, προκαλείται από δυσλειτουργία της δακρυϊκής στιβάδας, η οποία είναι υπεύθυνη για την ενυδάτωση του οφθαλμού.

Παράγοντες κινδύνου 

Εάν, λοιπόν, εμφανίζετε χρόνια οφθαλμικά συμπτώματα και αναγνωρίζετε έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου, μπορεί να έχετε σύνδρομο ξηροφθαλμίας.

• Πολλές ώρες στον υπολογιστή: Έχετε παρατηρήσει ότι παραμένετε προσκολλημένοι για αρκετές ώρες μπροστά από μία οθόνη, είτε του κινητού, είτε του υπολογιστή, είτε της τηλεόρασης. Κάτι τέτοιο μπορεί να κουράσει τα μάτια σας, με αποτέλεσμα να νιώθετε ότι ξεραίνονται. Αυτό συμβαίνει καθώς η χρήση της οθόνης μειώνει σημαντικά τον αριθμό τη συχνότητα με την οποία «ανοιγοκλείνετε» τα μάτια σας, με αποτέλεσμα την ανεπαρκή τους λίπανση και την αίσθηση ξηρότητας.
• Ξηρότητα: Ο ξηρός αέρας, είτε βρίσκεστε σε εξωτερικό είτε σε εσωτερικό χώρο, μπορεί να ξηράνει περισσότερο τα μάτια σας. 
• Φακοί επαφής: Η μακροχρόνια χρήση φακών επαφής ενδέχεται να προκαλέσει ξηροφθαλμία, ειδικά αν αυτοί δεν χρησιμοποιούνται σωστά. Οι φακοί επαφής συγκεκριμένα, ενδέχεται να παρεμποδίζουν το στρώμα των δακρύων που καλύπτει και προστατεύει την οφθαλμική επιφάνεια. Αυτό προκαλεί μείωση της λίπανσης των ματιών, με αποτέλεσμα να τα αισθάνεστε ξηρά ή να κοκκινίζουν.
• Αλλεργίες: Η αλλεργία και τα ξηρά μάτια είναι σχεδόν συνώνυμα, αφού οι περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν ξηροφθαλμία με την εμφάνιση των ενοχλητικών εποχιακών αλλεργιογόνων. Για αυτό θα ήταν καλό να πλένετε συχνά τα μάτια σας, αφού πρώτα καθαρίσετε πολύ καλά τα χέρια σας.
• Γήρανση:  Η γήρανση επηρεάζει όλα τα μέρη του σώματός με τα μάτια να μην αποτελούν εξαίρεση. Έως το 30% των ατόμων άνω των 50 ετών έχουν ξηροφθαλμία, η οποία γίνεται ακόμη πιο έντονη μετά την ηλικία των 65 ετών. Ευτυχώς, η ξηροφθαλμία ως αποτέλεσμα της γήρανσης δεν είναι σοβαρή και παρόλο που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής, συνήθως αντιμετωπίζεται.
• Λήψη αντισυλληπτικών και εμμηνόπαυση: Η πλειονότητα όσων πάσχουν από ξηροφθαλμία, είναι γυναίκες. Ένας από τους κύριους λόγους είναι ότι μετά την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες δεν παράγουν αρκετή ποσότητα δακρύων. Επίσης, οι γυναίκες που έχουν πρώιμη εμμηνόπαυση (ηλικίας 40 ετών ή μικρότερης ηλικίας) και αναπτύσσουν ξηροφθαλμία, διατρέχουν κίνδυνο μεγαλύτερης βλάβης στην επιφάνεια του ματιού τους. Και δεν είναι μόνο η εμμηνόπαυση. Κι άλλες ορμονικές αλλαγές μπορεί να επιφέρουν το ίδιο αποτέλεσμα, όπως η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών ή ορμονοθεραπεία, καθώς και η εγκυμοσύνη.
• Αυτοάνοσα νοσήματα:  Το ξηρό μάτι συσχετίζεται με πολλές διαφορετικές αυτοάνοσες διαταραχές, όπως είναι ο ερυθηματώδης λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σκληρόδερμα και το σύνδρομο Sjögren.
• Διαβήτης: Μελέτη διαπίστωσε ότι περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς με διαβήτη, πάσχουν από ξηροφθαλμία. Ένας μη ρυθμισμένος διαβητικός κινδυνεύει από βλάβη στα οπτικά νεύρα, καθώς ο διαβήτης προκαλεί πολυνευροπάθεια, μια κοινή μορφή βλάβης των νεύρων, η οποία μπορεί να βλάψει το νευρωνικό δίκτυο σε περισσότερα από ένα μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του κερατοειδούς χιτώνα. Η κατάσταση αυτή παρεμβαίνει στην παραγωγή δακρύων, μειώνοντας τη συχνότητα που «ανοιγοκλείνουμε» τα μάτια, πράγμα που σημαίνει ότι τα δάκρυα εξατμίζονται πιο εύκολα.
• Λήψη φαρμάκων:  Πολλά φάρμακα,  συνταγογραφούμενα και μη, αναγράφουν  την ξηροφθαλμία  ως πιθανή ανεπιθύμητη ενέργεια, επειδή μπορεί να μειώσουν την παραγωγή των δακρύων. Πρόκειται για διάφορα φάρμακα όπως αντιυπερτασικά (διουρητικά και β-αναστολείς), υπνωτικά, αντικαταθλιπτικά, φάρμακα κατά του άγχους, παυσίπονα, αντιισταμινικά και αποσυμφορητικά, καθώς και μερικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ακμής και της νόσου Parkinson. Εάν αντιμετωπίζετε ξηροφθαλμία και λαμβάνεται κάποια από αυτές τις θεραπείες, συζητήστε το με τον γιατρό σας.
• Ανεπάρκεια βιταμίνης Α: Η ανεπάρκεια βιταμίνης Α στον οργανισμό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ξηροφθαλμία, αν και αυτό το φαινόμενο εμφανίζεται πιο συχνά σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Αντιμετώπιση 

Απλές καθημερινές συνήθειες, που μπορείτε να εντάξετε στη ζωή σας, θα σας βοηθήσουν να βελτιώσετε τα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας.

• Χρησιμοποιείτε τεχνητά δάκρυα: Τα τεχνητά δάκρυα ανακουφίζουν από την ξηρότητα των οφθαλμών. Εάν τα μάτια σας αρχίσουν να σας ενοχλούν, χρησιμοποιείστε οφθαλμικές σταγόνες μιας χρήσης με Υαλουρονικό Νάτριο και Χαμομήλι όπως π.χ. τις Newsept eyes, οι οποίες βοηθούν στη συμπλήρωση της λίπανσης του ματιού, εάν το σώμα σας δεν παράγει με φυσικό τρόπο αρκετή ποσότητα δακρύων.

Η παρουσία του χαμομηλιού με τις ευεργετικές του ιδιότητές το κάνει να δρα ως καταπραϋντικό, ενώ το υαλουρονικό νάτριο θεωρείται  ο καλύτερος ενυδατικός παράγοντας

• «Ανοιγοκλείνετε» συχνά τα μάτια σας: Είναι σημαντικό να «ανοιγοκλείνετε» τα μάτια σας τουλάχιστον πέντε έως έξι φορές το λεπτό, έτσι ώστε η επιφάνεια των ματιών να διατηρείται καθαρή και υγρή. Ενώ το «ανοιγοκλείσιμο» συμβαίνει κυρίως ακούσια, ίσως χρειαστεί να το κάνετε πιο συχνά όταν έχετε ξηροφθαλμία.
• Ξεκουράζετε τα μάτια σας: Τα μάτια σας χρειάζονται ξεκούραση, ειδικά όταν διατρέχουν τον κίνδυνο να στεγνώσουν. Κάνετε ένα διάλειμμα σε τακτά χρονικά διαστήματα όταν διαβάζετε ή εργάζεστε σε υπολογιστή και κλείνετε τα μάτια σας για κάποιο χρονικό διάστημα.
• Προστατέψτε τα μάτια σας: Το δυνατό φως ή τα σωματίδια του αέρα μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό στα μάτια. Φοράτε γυαλιά ηλίου για να ελαχιστοποιήσετε την ένταση του φωτός που πέφτει στο μάτι και επίσης για να μειώσετε το «στέγνωμα» των δακρύων, από τον αέρα. Εάν βρίσκεστε σε ξηρό περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα, τοποθετήστε ένα υγρό πανί πάνω από τα μάτια σας για να τα προστατέψετε. Μην χρησιμοποιείτε συχνά φακούς επαφής.
• Πλένετε συχνά τα βλέφαρα και τις βλεφαρίδες σας: Η καθημερινή υγιεινή και περιποίηση των βλεφάρων και των βλεφαρίδων αποτελεί μια καλή πρακτική πρόληψης. Καλό θα ήταν να πλένετε προσεκτικά τα βλέφαρά σας με μια καθαρή πετσέτα, σαπούνι και χλιαρό νερό. Ξεβγάζετε στη συνέχεια με προσεκτικές κι απαλές κινήσεις. Οι μαλάξεις των βλεφάρων, επίσης, δρουν ευεργετικά.
• Να είστε προσεκτικοί κατά την εφαρμογή του μακιγιάζ: Μην εφαρμόζετε μάσκαρα, eyeliners ή σκιά ματιών κάτω από τις βλεφαρίδες κοντά στο μάτι. Εάν χρησιμοποιείτε μάσκαρα, απλώστε την κοντά στις άκρες των βλεφαρίδων.
• Ακολουθήστε υγιεινή διατροφή: Οι καλές διατροφικές συνήθειες μπορούν να αποτρέψουν την εμφάνιση ξηροφθαλμίας. Δίαιτα πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά, καθώς επίσης οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία, βοηθούν στη διατήρηση υγιούς οφθαλμικής επιφάνειας.

 

 

---

H Health Editor Προτείνει: