Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Ίλια Θεοτοκά
Κλινική ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Αιγινήτειο Νοσοκομείο
Εmail: iliatheotoka@yahoo.com

Όλοι μας βιώνουμε ολοένα και πιο συχνά στρες, άγχος και κάποιες φορές και κρίσεις πανικού. Πολύ συχνά, η αγχώδης διαταραχή συνοδεύεται από «ψυχοσωματικά συμπτώματα»,  ή συμπτώματα σωματοποίησης του άγχους , τα οποία άλλες φορές είναι ήπια και  άλλες έντονα και επηρεάζουν την ποιότητα ζωής. Τα πιο συχνά είναι:
Ταχυκαρδία, πόνος στο στήθος, γρήγορη αναπνοή, εφίδρωση, στομαχικές  διαταραχές (ναυτία, «ανακατωσούρα», τάση για εμετό), δερματικά εξανθήματα,
αϋπνία ή/ και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, γαστρεντερικά ενοχλήματα (καούρες ,διάρροια  και/ή δυσκοιλιότητα).
Στην επιτάσσει των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων μπορούν να παρατηρηθούν και συχνά κρυολογήματα και μολύνσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις  μπορεί να θίγει η ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος ή/και να επηρεαστούν οι σωματικές λειτουργίες, όπως  και υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Με βάση τα παραπάνω κατανοούμε ότι όταν τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι συχνά και έντονα επηρεάζεται και η καθημερινότητα των ατόμων , οι προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις, η οικογενειακή ζωή και η λειτουργικότητά τους.
Όταν, δε, υπάρχουν και κρίσεις πανικού, το άτομο μπορεί να αποφεύγει να βγαίνει σε μέρη με κόσμο, χρειάζεται πάντα κάποιον μαζί του, κουβαλά συνεχώς χάπια, φοβάται να οδηγήσει, απομονώνεται  κ.λπ.

Οι κρίσεις πανικού δημιουργούν στο άτομο έντονη ψυχολογική πίεση, αμφιταλάντευση, ανασφάλεια, αλλά και αρκετό θυμό για τη δυσμενή αυτή κατάσταση.
Πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση; Καταρχήν δεν θα πρέπει να διστάσουμε να συμβουλευθούμε ψυχολόγο και να ορίσουμε ένα πρόγραμμα δραστηριοτήτων έτσι ώστε να μην επηρεάζεται η καθημερινή λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής.
Είναι σημαντικό να «υποβαθμίσουμε» την σημασία αυτών των συμπτωμάτων, εφόσον είναι συμπτώματα και δεν συνιστούν νόσο. Θα πρέπει να κάνουμε τις δραστηριότητες που παλιά μας ευχαριστούσαν, γιατί θα βρούμε πάλι ευχαρίστηση σε αυτές.

Σύντομες συμβουλές:
✤ Δεν θα πρέπει να παραιτηθείτε από τις καθημερινές σας δραστηριότητες και να κλειστείτε στο σπίτι. Μπορεί έτσι να εξαλείφετε τις πιθανές συνθήκες πυροδότησης κρίσεων, αλλά δεν εξαλείφετε την ψυχολογική τους αιτία και το πρόβλημα παραμένει. Τα παραπάνω συνδέονται με τη διαδικασία της «αποευαισθητοποίησης», η οποία επιτυγχάνεται ιδανικά με την καθοδήγηση ειδικού ψυχοθεραπευτή. Πρόκειται για τη διαδικασία του να κάνετε τα «φαινομενικά» αίτια της αγχώδους διαταραχής λιγότερο τρομακτικά στα μάτια σας, αποσυνδέοντας την κρίση πανικού από αυτά.
✤ Μάθετε να αναπνέετε καλύτερα: Συνήθως όταν παθαίνουμε μια αγχώδη κρίση είναι επειδή εκπνέουμε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από το κανονικό, καθώς αναπνέουμε πολύ γρήγορα. Φροντίστε να αναπνέετε με αργές και βαθιές ανάσες, ακόμη κι όταν δεν βρίσκεστε σε κρίση.
✤ Ασκηθείτε σωματικά και βάλτε το στο εβδομαδιαίο πρόγραμμά σας. Έχει παρατηρηθεί πως η άσκηση εκλύει ενδορφίνες οι οποίες μας ηρεμούν, βοηθούν στον καλύτερο ύπνο και στην καλύτερη αναπνοή και εκτονώνουν τα υπερβολικά αποθέματα ενέργειας και έντασης .
✤ Αντιμετωπίστε το φόβο σας. Συχνά, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να διαχειριστείτε το φόβο είναι να έρθετε σε επαφή με αυτό που φοβάστε, ώστε να μην αφήσετε το φόβο να ελέγχει τη ζωή σας.
✤ Σκεφτείτε ποια πράγματα σας ευχαριστούν και κάντε τα. Κρατήστε τους αγαπημένους ανθρώπους κοντά σας. Βγείτε μαζί τους, περάστε χρόνο με την οικογένειά σας, κάντε χαλαρωτικές δραστηριότητες.
✤ Αναζητήστε παρηγοριά στην προσευχή και στις πνευματικές δραστηριότητες. Πηγαίνετε σε μία εκκλησία, είτε εν ώρα λειτουργίας, είτε όχι και ελάτε σε επαφή με την ηρεμία του χώρου και της πνευματικότητας που εκπέμπει.
✤ Κάντε ασκήσεις διαλογισμού, yoga κλπ.
✤ Καταγράψτε τις πηγές άγχους  κρατηθείτε μακριά από αυτές (μπορεί να είναι πρόσωπα, μέρη ή  καταστάσεις) και «χτίστε» ένα περιβάλλον που δεν περιέχει αυτές τις πηγές άγχους.
✤ Προσέξτε τη διατροφή σας: Αποφύγετε  καφεΐνη, αλκοόλ, μειώστε την ποσότητα ζάχαρης που καταναλώνετε καθημερινά και προτιμήστε ροφήματα ή τρόφιμα που σας χαλαρώνουν, δεν δημιουργούν το αίσθημα εξάρτησης και δεν εντείνουν τον πονοκέφαλο. Προτιμήστε τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, μαγνήσιο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, οι οποίες ενισχύουν το νευρικό μας σύστημα.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ
Φαρμακοποιός

Κυστίτιδα είναι η λοίμωξη-φλεγμονή στην ουροδόχο κύστη και στο κατώτερο ουροποιητικό σύστημα. Προκαλείται από μικρόβια που εισέρχονται-αναπτύσσονται στη συγκεκριμένη περιοχή. Όταν η φλεγμονή επεκταθεί πέραν της κύστης, μιλάμε για ουρολοίμωξη η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να εξελιχθεί σε πυελονεφρίτιδα με υψηλό πυρετό και ρίγη.
Η κυστίτιδα, είναι η αρχική, απλή, χωρίς πυρετό, ουρολοίμωξη και αφορά στο 80% περίπου των ουρολοιμώξεων.

Τις περισσότερες φορές, η κυστίτιδα υποχωρεί χωρίς επιπλοκές, αντιμετωπίζεται στα πρώτα στάδια συμπτωματικά, χωρίς καλλιέργεια ούρων για τον εντοπισμό των μικροβίων που την προκάλεσαν. Ειδικά φυτικά σκευάσματα, αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα, σπασμολυτικά, είναι αποτελεσματικά στην ανακούφιση του πάσχοντα, συγχρόνως με συμμόρφωση στην καθημερινή τακτική, που είναι η προσωπική, προσεκτική, υγιεινή της περιοχής, λήψη υγρών και μη αναβολή της ούρησης.
Αντίθετα, η εκτεταμένη ουρολοίμωξη με συμπτώματα έντονα, χρήζει εξετάσεων που θα συστήσει ο γιατρός, κυρίως καλλιέργεια ούρων και αντιβιόγραμμα, για να εντοπιστούν το ή τα μικρόβια που την προκάλεσαν και να κατασταλεί με συγκεκριμένο, στοχευμένο, φάρμακο-αντιβιοτικό που θα συστήσει ο γιατρός.
Κυστίτιδες και ουρολοιμώξεις, είναι συχνότερες στις γυναίκες από ότι στους άνδρες (είσοδος ουροποιητικού πιο εκτεθειμένη στη γυναίκα) και μεταξύ των γυναικών συχνότερη σε νεαρά άτομα και γυναίκες στην εμμηνόπαυση.

Τα ενοχλητικά συμπτώματα που την προκαλούν και δημιουργούν εκνευρισμό, τσούξιμο κατά την ούρηση, συχνουρία, καύσο (κάψιμο κατά την ούρηση), αίσθημα ότι η κύστη δεν άδειασε πλήρως, πόνος χαμηλά στην κοιλιά και τέλος αιματουρία.

Αίτια που προκαλούν κυστίτιδα και γενικώς ουρολοιμώξεις, είναι κακές καθημερινές συνήθειες, όπως μικρή κατανάλωση υγρών, αναβολή ούρησης (λόγω περιβάλλοντος, κυρίως όταν το άτομο βρίσκεται εκτός του σπιτιού) κακή υγιεινή της περιοχής, ή μη προσεκτική χρήση, η υπερβολική ή μη επιλεκτική χρήση αντισηπτικών, το οποίο έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή στη φυσιολογική χλωρίδα της περιοχής.

Όλοι οι παραπάνω λόγοι, έχουν σαν αποτέλεσμα την δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης μικροβίων, τα οποία δημιουργούν φλεγμονή στα τοιχώματα της κύστης, αρχικά, ή προχωράνε περαιτέρω, καταλαμβάνοντας μεγαλύτερο μέρος του ουροποιητικού, φτάνοντας τέλος ως τους νεφρούς που πλέον μιλάμε για πυελονεφρίτιδα, η οποία μπορεί να μας οδηγήσει σε νοσοκομείο για νοσηλεία.
Η πρόληψη και η αντιμετώπιση στο στάδιο της απλής κυστίτιδας, της λοίμωξης στο κατώτερο ουροποιητικό, θα μας απαλλάξει από περιπέτειες, για αυτό δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην καθημερινή υγιεινή της περιοχής, δεν αναβάλλουμε την ανάγκη για ούρηση, πίνουμε υγρά για να καθαρίζει η κύστη από μικρόβια και με τα πρώτα συμπτώματα χρησιμοποιούμε σκευάσματα φυτικά ώστε να την καταστείλουμε στην αρχική της φάση.

Κωνσταντίνος Πεταλάς
Αλλεργιολόγος
Στρατιωτικός Ιατρός
www.drpetalas.gr

Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν συνδέσει την εποχική αλλεργία με την άνοιξη, ωστόσο μεγάλο ποσοστό υποφέρει και από φθινοπωρινές αλλεργίες. Παρόλο που το φθινόπωρο τα αλλεργιογόνα μπορεί να είναι διαφορετικά, μπορούν να προκαλέσουν εξίσου ενοχλητικά συμπτώματα, με αυτά των αλλεργιών της άνοιξης.

Αιτίες αλλεργιών το φθινόπωρο
Το φθινόπωρο που τα λουλούδια δεν ανθίζουν και δεν υπάρχει μεταφορά γύρης, όπως συμβαίνει την άνοιξη, η βασικότερη αιτία έξαρσης των αλλεργιών είναι τα αγριόχορτα. Τα αγριόχορτα κατά βάση ανθίζουν τον Αύγουστο, ωστόσο η παραγωγή της γύρης τους γίνεται τους φθινοπωρινούς μήνες. Το 75% των ατόμων που είναι αλλεργικά στη γύρη των ανοιξιάτικων φυτών έχουν αλλεργία και στα αγριόχορτα, οπότε αυτό εξηγεί την τόσο μεγάλη συχνότητα των φθινοπωρινών αλλεργιών.
Επιπλέον αίτια για τις φθινοπωρινές αλλεργίες είναι η μούχλα, η οποία αναπτύσσεται τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς χώρους, τα ακάρεα, οι μύκητες, οι ισχυροί άνεμοι που μεταφέρουν ταχύτερα τη γύρη, οι αντιδράσεις σε συγκεκριμένα τρόφιμα και ασφαλώς το άνοιγμα των σχολείων μετά την καλοκαιρινή περίοδο.
Η σχετικά υψηλή θερμοκρασία και η υγρασία είναι οι καταλληλότερες συνθήκες για να αναπτυχθούν τα ακάρεα και οι μύκητες, κυρίως στις σχολικές αίθουσες οι οποίες έχουν παραμείνει κλειστές για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Συμπτώματα φθινοπωρινών αλλεργιών
Τα αλλεργικά συμπτώματα που προκαλεί το αγριόχορτο, η γύρη ή η μούχλα κατά τους μήνες του φθινοπώρου, περικλείονται στην περίπτωση της αλλεργικής ρινίτιδας.
Η αλλεργική ρινίτιδα συνοδεύεται από:
✤ Φτέρνισμα
✤ Βήχα
✤ Δακρύρροια
✤ Συνάχι
✤ Κνησμό σε μάτια και μύτη
✤ Μαύρους κύκλους κάτω απ’ τα μάτια
✤ Καταρροή
✤ Ρινική συμφόρηση
Οι φθινοπωρινές αλλεργίες που οφείλονται στα αγριόχορτα προκαλούν επίσης κνησμό στον λαιμό και τη στοματική κοιλότητα, όταν ο πάσχων φάει μπανάνα, αγγούρι, πεπόνι και σπανιότερα και άλλα φρούτα και λαχανικά.
Τα αλλεργιογόνα που μεταφέρονται με τον αέρα μπορούν επίσης να προκαλέσουν άσθμα, το οποίο εκδηλώνεται με δύσπνοια, βήχα και συριγμό.
Οι αντιδράσεις σε τρόφιμα εκδηλώνονται με κράμπες στην κοιλιά, ναυτία, εμετό, διάρροια και εξανθήματα. Στις περιπτώσεις αναφυλαξίας, έχουμε να αντιμετωπίσουμε οίδημα στα χείλη, τη γλώσσα και τον λάρυγγα και σε κάποιες περιπτώσεις δύσπνοια.

Διάγνωση φθινοπωρινών αλλεργιών
Ο αλλεργιολόγος είναι εκείνος που θα διαγνώσει τι είναι αυτό που προκαλεί τη φθινοπωρινή αλλεργία, υποβάλλοντας τον ασθενή σε δερματικό τεστ. Μελετώντας λεπτομερώς το ιατρικό ιστορικό του και καταγράφοντας τα συμπτώματα, ο ιατρός υποβάλλει τον ασθενή σε δερματικό τεστ, φέρνοντάς τον σε επαφή με κάποιο αλλεργιογόνο. Αν υπάρχει αλλεργία στον συγκεκριμένο αλλεργιογόνο παράγοντα, η περιοχή του δέρματος θα κοκκινίσει και θα προκληθεί κνησμός, συμπτώματα που εκδηλώνουν την παραγωγή αντισωμάτων στο αλλεργιογόνο.
Μια άλλη μέθοδος που χρησιμοποιείται για τη διάγνωση των φθινοπωρινών αλλεργιών είναι το τεστ RAST, μία ειδική εξέταση αίματος που ανιχνεύει τα επίπεδα των αντισωμάτων σ’ ένα συγκεκριμένο αλλεργιογόνο.

Αντιμετώπιση- Θεραπεία φθινοπωρινών αλλεργιών
Το πρώτο μέτρο άμυνας εκείνων που υποφέρουν από φθινοπωρινές αλλεργίες είναι η πρόληψη με:
✤ Αποφυγή του υπεύθυνου αλλεργιογόνου, εφόσον έχει εντοπιστεί, μετά από αλλεργικό τεστ.
✤ Παραμονή σε κλειστό χώρο 10.00 π.μ -15.00 μ.μ, ώρες που η γύρη παρουσιάζει αυξημένη συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα.
✤ Χρήση μάσκας κατά τη διάρκεια καθαρισμού του κήπου ή υπόγειων χώρων
✤ Επαρκή αερισμό κλειστών χώρων
✤ Καλό γενικό καθαρισμό.
✤ Λειτουργία ειδικής συσκευής σε κλειστούς χώρους, η οποία θα διατηρεί την υγρασία σε φυσιολογικά επίπεδα.
✤ Ολοκληρωμένο καθαρισμό των σωμάτων θέρμανσης, καθώς σωματίδια μούχλας και άλλα αλλεργιογόνα παγιδεύονται στους αεραγωγούς των συστημάτων θέρμανσης το καλοκαίρι και απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα όταν τα σώματα τεθούν ξανά σε λειτουργία.
✤ Αλλαγή στο φίλτρο των κλιματιστικών.
Όταν κάποιος δεν καταφέρει να αποφύγει την εκδήλωση φθινοπωρινής αλλεργίας, θα αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή από τον αλλεργιολόγο.
Η βασική θεραπεία για την αντιμετώπιση της φθινοπωρινής αλλεργίας γίνεται με:
✤ Κορτικοειδή, σε μορφή σπρέι, για τη μείωση της ρινικής φλεγμονής.
✤ Αντιισταμινικά, για τη μείωση του φτερνίσματος και του κνησμού
✤ Αποσυμφορητικά τοπικής ή συστηματικής χρήσης, για τη διάνοιξη της ρινικής κοιλότητας και την απέκκριση της βλέννας.
✤ Ανοσοθεραπεία ή απευαισθητοποίηση, για την ανάπτυξη σταδιακής ανοσίας στα αλλεργιογόνα μέχρι στο τέλος το σώμα να πάψει να αντιδρά σε αυτά.
Η ανοσοθεραπεία επιλέγεται σε περιπτώσεις με βαριά συμπτωματολογία, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται σε καμία άλλη φαρμακευτική αγωγή.
✤ Συνδυασμό αντισταμινικών/αποσυμφορητικών
✤ Αντισταμινικά «δάκρυα».

ΜΑΡΊΑ AΘ. Ψωμά
Ιατρός-Βιοπαθολόγος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Ιατρική & Χειρουργική της Παχυσαρκίας (Paris VI) Fellow and Board Certified
στην Ιατρική της Αντιγήρανσης
13psoma@gmail.com 

Ο χειμώνας πλησιάζει και είναι σημαντικό να θωρακίσουμε τον οργανισμό μας, με βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, είτε μέσω της διατροφής είτε μέσω συμπληρωμάτων, πάντα με την υπόδειξη του ιατρού σας.

Βασικές είναι οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες, οι οποίες καταπολεμούν το σχηματισμό ελευθέρων ριζών.
Το πλέον ισχυρό αντιοξειδωτικό είναι η βιταμίνη C. Είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη, γνωστή ως ασκορβικό οξύ, η οποία έχει βρεθεί ότι υποστηρίζει την παραγωγή ιντερφερονών και ενισχύει τη λειτουργία των λευκών αιμοσφαιρίων. Επίσης υποστηρίζει την παραγωγή και την δραστηριότητα των αντισωμάτων και βελτιώνει την δραστηριότητα των φυσικών κυττάρων φονέων. Σε μελέτες σε ζώα αλλά και σε ανθρώπους, η καθημερινή χορήγηση >100 γρ. ημερησίως αναστέλλει άμεσα βαριές ιογενείς λοιμώξεις και μειώνει τη διάρκεια του κοινού κρυολογήματος.
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C είναι τα εσπεριδοειδή, τα ακτινίδια, τα πράσινα λαχανικά (πιπεριές, μπρόκολο), οι ντομάτες και οι φράουλες.
Η βιταμίνη Ε σε συνεργασία με τη C, προστατεύουν τις κυτταρικές μεμβράνες και κάνουν τα κύτταρα πιο ανθεκτικά. Έρευνες δείχνουν ότι η συμπληρωματική χορήγηση Ε, μπορεί να ενισχύσει την φαγοκυττάρωση και την χημική ανοσία.

Υπάρχει κυρίως στα φυτικά έλαια (ελαιόλαδο), στους ξηρούς καρπούς, τους σπόρους και τα όσπρια.
Εξαιρετικής σημασίας για το ανοσοποιητικό είναι η βιταμίνη D. Η βιταμίνη D ρυθμίζει τη λειτουργία των λευκών αιμοσφαιρίων, ενεργοποιεί πάνω από 3000 γονίδια και βοηθάει στην παραγωγή 200 ενδογενών αντιβιοτικών ουσιών

Η πρόσληψη D από τις τροφές δεν είναι αρκετή, αφού για να μετατραπεί σε ενεργή μορφή χρειάζεται την έκθεση στον ήλιο.
Τα χαμηλά επίπεδα στον οργανισμό σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης γρίπης και κρυολογήματος κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η πρόσληψη τουλάχιστον 1000IU ημερησίως τον χειμώνα μπορεί να μειώσει την πιθανότητα εμφάνισης
γρίπης, κρυολογήματος και λοιμώξεων του αναπνευστικού κατά 50%.

Ένα σημαντικό ιχνοστοιχείο για το ανοσοποιητικό είναι ο ψευδάργυρος. Χρειάζεται για την ανάπτυξη και την λειτουργία των κυττάρων που μεσολαβούν στην έμφυτη και προσαρμοστική ανοσία. Έχει αντιφλεγμονώδεις ,αντιικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Μια μεγάλη επιδημιολογική μελέτη στις ΗΠΑ NHANES III, έδειξε ότι το 35-45% των ενηλίκων άνω των 60 ετών δεν λαμβάνουν αρκετό ψευδάργυρο καθημερινά. Η έλλειψη του ψευδαργύρου μπορεί να οδηγήσει σε δυσλειτουργία της πρώτης γραμμής άμυνας του οργανισμού. Είναι απαραίτητος για την φυσιολογική παραγωγή Τ λεμφοκυττάρων.

Το 70 % του ανοσοποιητικού συστήματος εδράζεται στο γαστρεντερικό σύστημα. Περισσότερα από 100 τρισεκατομμύρια βακτήρια εντοπίζονται στο έντερο μας, και τα περισσότερα από αυτά θωρακίζουν τον οργανισμό μας «καλά βακτηρίδια» και ονομάζονται προβιοτικά. Ενισχύουν το ανοσοποιητικό με πολλούς τρόπους 1)Ενισχύουν την λειτουργία του επιθηλιακού φραγμού και εμποδίζουν την είσοδο παθογόνων μικροοργανισμών και 2)τα ίδια τα προβιοτικά έχουν αντιμικροβιακή δράση και 3) ενισχύουν τοπικά την παραγωγή αντισωμάτων.
Τα προβιοτικά βρίσκονται στο γιαούρτι και το κεφίρ, αλλά μπορούν να χορηγηθούν και σε μορφή συμπληρωμάτων ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Γαρυφαλλιά Πουλάκου
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια
Παθολογίας-Λοιμώξεων
Γ’ Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο ΕΚΠΑ
ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Ο εμβολιασμός είναι μια παγκόσμια ιστορία επιτυχίας που σώζει εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο και άλλαξε όχι μόνο την παγκόσμια πορεία της υγείας αλλά και της ανάπτυξης. Τα εμβόλια δημιουργούν στον οργανισμό μας μια ανοσολογική απάντηση και με αυτό τον τρόπο ενισχύουν την φυσική άμυνά μας, με αποτέλεσμα τη μείωση ή την εξάλειψη του κινδύνου εμφάνισης μιας νόσου.

Σήμερα διαθέτουμε εμβόλια για την πρόληψη περισσότερων από 20 απειλητικών για τη ζωή ασθενειών. Ο εμβολιασμός αποτρέπει σήμερα 3,5-5 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο από ασθένειες όπως η διφθερίτιδα, ο τέτανος, ο κοκκύτης, η γρίπη και η ιλαρά, βοηθώντας τους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο και με λιγότερες ασθένειες. Στις αναπτυσσόμενες χώρες που στερούνται εμβολιαστικής κάλυψης, παιδιά και ενήλικες είναι ευάλωτοι και πεθαίνουν από ασθένειες «ξεχασμένες» πλέον στις αναπτυγμένες χώρες.

Ο εμβολιασμός, ως βασικό συστατικό της πρόληψης και θεωρείται προνόμιο των αναπτυγμένων συστημάτων υγείας, είναι δε ένα πανίσχυρο όπλο που έχει στα χέρια της η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Πέραν αυτού όμως, ο εμβολιασμός θεωρείται ένα αναμφισβήτητο ανθρώπινο δικαίωμα. Τα εμβόλια προστατεύουν την παγκόσμια υγεία έναντι λοιμώξεων αλλά και έναντι κάποιων μορφών καρκίνου, ενώ σύντομα θα αποτελέσουν ζωτικό εργαλείο στη μάχη κατά της μικροβιακής αντοχής. Η συμβολής τους είναι επίσης κρίσιμη για την πρόληψη και τον έλεγχο σε περιπτώσεις επιδημίας ή επικείμενης επιδημίας μολυσματικών ασθενειών. Το βιώνουμε σήμερα, μετά την καταστροφική πλημμύρα στη Θεσσαλία, με την παρέμβαση των αρχών για τον έγκαιρο εμβολιασμό των πληγέντων, ώστε να προφυλαχθούν από την εμφάνιση νόσων όπως η ηπατίτιδα, ο τέτανος κλπ.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει κατατάξει τη διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την παγκόσμια υγεία.
Η πανδημία της Covid-19, οι σχετικές διακοπές στην πρόσβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα και ο εστιασμός στις προσπάθειες εμβολιασμού κατά του SARS-CoV-2, πίεσαν τα συστήματα υγείας το 2020 και το 2021, με αποτέλεσμα δραματικές αστοχίες στη ροή των εμβολιαστικών προγραμμάτων, τόσο σε αναπτυγμένες όσο και σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ωστόσο, από παγκόσμια στατιστικά δεδομένα, το 2022 η εμβολιαστική κάλυψη έναντι διφθερίτιδας-τετάνου-κοκκύτη (DTP), αν και παραμένει άνιση μεταξύ των χωρών, έχει σχεδόν ανακάμψει στα επίπεδα του 2019.
Η ιλαρά όμως, λόγω της υψηλής μεταδοτικότητάς της, είναι το νόσημα που αποκαλύπτει πολύ γρήγορα τυχόν κενά ανοσίας στον πληθυσμό, δημιουργώντας επανεμφάνιση επιδημιών. Υπολογίζεται ότι 22 εκατομμύρια παιδιά έχασαν την πρώτη τους δόση του εμβολίου κατά της ιλαράς το 2022, σε σύγκριση με 19 εκατομμύρια το 2019.

Πώς λειτουργούν τα εμβόλια
Τα εμβόλια διδάσκουν στο ανοσοποιητικό μας σύστημα πώς να δημιουργεί αντισώματα που μας προστατεύουν από ασθένειες. Επιπλέον εκπαιδεύουν και άλλες πτυχές του ανοσοποιητικού μας, όπως η κυτταρική ανοσία.
Είναι πολύ πιο ασφαλές για το ανοσοποιητικό μας σύστημα να το μάθει αυτό μέσω του εμβολιασμού παρά με το να κολλήσει τις ασθένειες και να τις θεραπεύσει. Ακόμη και κάποιες ασθένειες που θεωρούνται «παιδικές» και «αθώες» (πχ ιλαρά, ανεμευλογιά), μπορεί να συνοδεύονται από σοβαρές επιπλοκές, ιδίως αν νοσήσουν ενήλικες, υπερήλικες και άτομα με ανοσοκαταστολή.
Από τη στιγμή που το ανοσοποιητικό σας σύστημα γνωρίζει πώς να καταπολεμήσει μια ασθένεια, μπορεί συχνά να μας προσφέρει προστασία δια βίου, ενώ για άλλα νοσήματα χρειάζονται επαναληπτικές δόσεις. Η συχνότητα των επαναληπτικών δόσεων εξαρτάται από τη μεταβλητότητα το παθογόνου (π.χ. γρίπη, κορωνοϊός χρειάζονται ετήσια επικαιροποίηση του εμβολίου ανάλογα με το επικρατούν στέλεχος) και από την τεχνολογία του εμβολίου (τα ζώντα-εξασθενημένα εμβόλια κατά κανόνα χρειάζονται λιγότερες δόσεις). Τέλος, η μειωμένη ανοσολογική κατάσταση του ασθενούς μπορεί να επιβάλει περισσότερες δόσεις κάποιων εμβολίων.

Ανοσία αγέλης-Ανοσία κοινότητας
Η καθολική ή σχεδόν καθολική εφαρμογή ενός εμβολίου ωφελεί ολόκληρη την κοινότητά μέσω της «ανοσίας της αγέλης». Εάν εμβολιαστεί η πλειονότητα της κοινότητας, είναι πιο δύσκολο να εξαπλωθεί η ασθένεια σε εκείνους τους ανθρώπους που είτε δεν μπορούν να κάνουν εμβόλια είτε δεν απαντούν στον εμβολιασμό (για παράδειγμα, άτομα που πάσχουν από σοβαρές ασθένειες ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα). Με αυτή τη λογική, ηθικά επιβάλλεται ο εμβολιασμός-ομπρέλα προστασίας- στα άτομα του περιβάλλοντος όλων των ευπαθών ατόμων, όπως των φροντιστών τους και του υγειονομικού προσωπικού.

Τα εμβόλια προστατεύουν από πολλές διαφορετικές ασθένειες, όπως:
✤ Καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (εμβόλιο έναντι ιού HPV)
✤ COVID-19
✤ Διφθερίτιδα
✤ Τέτανο
✤ Κοκκύτη
✤ Ηπατίτιδα Β
✤ Γρίπη
✤ Ιλαρά
✤ Ερυθρά
✤ Παρωτίτιδα
✤ Ανεμευλογιά
✤ Έρπητα ζωστήρα
✤ Μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο
✤ Πνευμονιοκοκκική νόσο
✤ Αναπνευστικό Συγκυτιακό Ιό
✤ Πολιομυελίτιδα
✤ Ιαπωνική εγκεφαλίτιδα
✤ Ελονοσία
✤ Χολέρα
✤ Λύσσα
✤ Ροταϊό
✤ Τυφοειδή πυρετό
✤ Κίτρινο πυρετό
✤ Δάγγειο
✤ Ebola
Κάποια εξ’ αυτών αφορούν νόσους που δεν ενδημούν στη χώρα μας (π.χ. τυφοειδής πυρετός, ιαπωνική εγκεφαλίτιδα) και αποτελούν αντικείμενο εμβολιασμού στα πλαίσια ταξιδιωτικής ιατρικής.
Η Ελλάδα διαθέτει ένα σύγχρονο και πλούσιο εμβολιαστικό πρόγραμμα και οι εμβολιασμοί στην παιδική ηλικία είναι πολύ υψηλά, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Στους εμβολιασμούς των ενηλίκων υπάρχει περισσότερος χώρος για βελτίωση και δρόμος για να διανύσουμε. Υπάρχει διαρκής ενημέρωση σε όλες τις Επιστημονικές Εταιρείες και προς το ευρύ κοινό για τη σημασία των εμβολίων στους ενήλικες, δεδομένου ότι κάποια από τα εμβόλια της παιδικής ηλικίας δεν παρέχουν πια προστασία και χρειάζονται επαναληπτικές δόσεις, ενώ υπάρχουν πλέον νέα εμβόλια, αποκλειστικά για ενήλικες.

Νέα εμβόλια στην Ελληνική πραγματικότητα είναι το 20δύναμο συζευγμένο εμβόλιο έναντι του πνευμονιοκόκκου και της πνευμονιοκοκκικής νόσου (για παιδιά και ενήλικες), το 15δύναμο συζευγμένο έναντι του πνευμονιοκόκκου και της πνευμονιοκοκκικής νόσου (εισήχθη στον εμβολιασμό των παιδιών) και το ανασυνδυασμένο έναντι έρπητα ζωστήρα (για ενήλικες). Τέλος κυκλοφόρησαν μόλις δύο εμβόλια για ενήλικες έναντι του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV), που προκαλεί σοβαρή αναπνευστικη νόσο.
Η διαδρομή του εμβολίου έναντι του SARS-CoV-2 ήταν ένα φαινόμενο μοναδικό ιστορικά. Άνοιξε το δρόμο για νέες πλατφόρμες ανοσοποίησης που θα οδηγήσουν στην πρόληψη και θεραπεία άλλων νοσημάτων (π.χ. καρκίνος), αλλά και αμφισβητήθηκε από ένα μέρος της κοινής γνώμης, πέφτοντας συχνά θύμα της ταχύτητας με την οποία αναπτύχθηκε σε απάντηση της πανδημίας αλλά και της υποχρεωτικότητας με την οποία εισήχθη. Άλλαξε όμως την πορεία της ενός θανατηφόρου νοσήματος, σώζοντας εκατομμύρια ζωές. Σήμερα συμβιώνουμε με την COVID-19 με πολύ λιγότερες συνέπειες, ενώ ξεκάθαρα οι πληθυσμοί που εξακολουθούν και νοσούν σοβαρά είναι όσοι (κυρίως ανοσοκατεσταλμένοι) δεν απαντούν στον εμβολιασμό.
Οι αναγνώστες είναι καλό να ανατρέχουν σε ιστοσελίδες επίσημων οργανισμών για την έγκυρη ενημέρωσή τους και την αποφυγή «ψευδοεπιστημονικών» ιστοτόπων. Επίσης μπορούν να ενημερώνονται από τον προσωπικό τους Ιατρό ή από Ιατρεία Λοιμώξεων Νοσοκομείων. Το Ιατρείο Λοιμώξεων της Γ’ Παθολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «ΣΩΤΗΡΙΑ» παρέχει συμβουλευτική εμβολίων και ταξιδιωτικής ιατρικής.

ΖΑΦΕΙΡΙΑ ΖΟΥΡΜΠΑΚΗ
Φυσικοθεραπεύτρια ΠΑΔΑ,
Ειδικός Βιοϊατρικού Βελονισμού ΠΑΔΑ,- Ειδικευμένη στην μέθοδο ΣΡΟΘ (BSPTS) (Αντιμετώπιση Κύφωσης – Σκολίωσης)
Εmail: irozourbaki@hotmail.com

Τα τελευταία χρόνια είναι γεγονός, πως η κλασική ιατρική του δυτικού κόσμου, που όλοι γνωρίζουμε, έχει πλέον εξηγήσει και αποδεχθεί τον βελονισμό ως μέσο θεραπείας, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει και συστήνει τον βελονισμό για πλειάδα παθήσεων.
Βασιζόμενοι πάντα στις αρχές και τους κανόνες της βιοϊατρικής επιστήμης, μπορούμε να μιλήσουμε, για τα οφέλη του βελονισμού, στον χρόνιο πόνο.
Πρακτικά με την εισαγωγή βελόνων στο ανθρώπινο σώμα προκαλούμε μια νευροτροποποιητική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, με αποτέλεσμα ο εκάστοτε οργανισμός να δίνει θεραπευτική απάντηση.

Ο οργανισμός μας παράγει από μόνος του παυσίπονη ουσία (οπιοειδή, κανναβινοειδή κ.τ.λ.), μέσω του βελονισμού μπορούμε να ενισχύσουμε την παραγωγή παυσίπονης ουσίας και να σταματήσουμε την «οδό» του πόνου.

Τι ορίζουμε ως Χρόνιο Πόνο;
Ο χρόνιος πόνος είναι όποια συνθήκη ειδικής ή και μη ειδικής αιτιολογίας, που οδηγεί τον ασθενή σε μια μόνιμη δυσάρεστη κατάσταση, κάνοντας τον μη λειτουργικό. Πολλοί ασθενείς φτάνουν στο σημείο να ζουν με τον πόνο θεωρώντας το πλέον ως κάτι αναμενόμενο και φυσιολογικό, όμως χρήζουν βοήθειας και αντιμετώπισης. Σίγουρα όσο πιο έγκαιρη είναι η αντιμετώπιση τόσο πιο άμεσα αποτελεσματική η θεραπεία.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα χρόνιου πόνου αποτελούν οι παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος όπως αυχεναλγίες, οσφυαλγίες, οστεοαρθρίτιδες κ.α., παθήσεις του νευρικού συστήματος όπως ημικρανίες, κεφαλαλγίες, ίλιγγοι, νευραλγίες κ.α.

Αναντίρρητα στην κατηγορία του χρόνιου πόνου εντάσσουμε και τις ψυχοσωματικές διαταραχές, που μαστίζουν πλέον στην εποχή μας και δυστυχώς όσοι πάσχουν δεν βρίσκουν εύκολα θεραπεία. Η δράση του βελονισμού όμως αποτελεί ένα εξαιρετικό μέσο θεραπείας στα χέρια μας, καθώς έχει ως στόχο να μειώσει και γιατί όχι να εξαλείψει τα συμπτώματα πόνου που αναφέρονται από τον ασθενή, προκειμένου το άτομο να γίνει και πάλι λειτουργικό και ικανό να ανταποκριθεί στις καθημερινές του δραστηριότητες. Αξίζει να αναφερθεί, ότι ο βελονισμός δρα ρυθμιστικά σε αγχώδεις διαταραχές, στην κατάθλιψη και σίγουρα μπορεί να τονώσει την ψυχολογία των ασθενών που ταλαιπωρούνται από χρόνιο πόνο. Επιπλέον, συστήνουμε την θεραπεία με βελονισμό, σε λειτουργικές χρόνιες παθήσεις, όπως θεωρείται η αλλεργική ρινίτιδα, η σπαστική κολίτιδα αλλά και δερματικές παθήσεις π.χ. κνησμός.

Τέλος ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο που πρέπει να αναφερθεί και που είχα την τιμή να αναλύσω στο φετινό 21ο Παγκόσμιο Ιατρικό Συνέδριο, για καρκίνο του μαστού και την υγεία του μαστού είναι η δράση του βελονισμού. Να σημειωθεί πως ο βιοϊατρικός βελονισμός δεν αντικαθιστά καμία μέθοδο καταστολής της συγκεκριμένης ασθένειας, ωστόσο αναγνωρίζεται ως μια αποτελεσματική μέθοδος στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του πόνου και των πιθανών παρενεργειών που δύναται να παρουσιαστούν στον εκάστοτε ασθενή.
Η βελονιστική θεραπεία πραγματοποιείται παράλληλα με το θεραπευτικό πρόγραμμα που ακολουθεί η ασθενής από τον επιβλέπον ιατρό βλ. φαρμακευτική αγωγή, χημειοθεραπείες κ.τ.λ.
Συνοψίζοντας, η θεραπεία του βελονισμού αποτελεί μια εξαιρετικά ασφαλή μέθοδο που όσοι ταλαιπωρούνται από χρόνιο πόνο, αξίζει να τον δοκιμάσουν και να αποκαταστήσουν την ποιότητα στη ζωή τους, βέβαια πάντα απευθυνόμενοι σε εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας.

Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα
Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών
Χειρουργός–Γυναικολόγος, Μαστολόγος-Ογκολόγος
Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας
Εθνικός Εκπρόσωπος στην Ε.Ε. για τον καρκίνο του
μαστού και τα Κέντρα μαστού
Δ/ντης Ελληνικής Σχολής Μαστολογίας
Εmail: lydiamouzaka@yahoo.gr

Καρκίνος του μαστού μπορεί να αναπτυχθεί και στον άνδρα. Η συχνότητα του είναι 1 με 2 άνδρες σε κάθε 200 γυναίκες με καρκίνο του μαστού, δηλ. 0,5-1%. Δυστυχώς οι άνδρες δεν γνωρίζουν ότι και αυτοί μπορεί να πάθουν καρκίνο στον μαστό για αυτό και η προσέλευση τους στον ιατρό γίνεται με καθυστέρηση και έτσι η έκβασή του έχει χειρότερη πρόγνωση, επειδή καθυστερεί η διάγνωση και η θεραπεία. Ακόμη δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι το μεγέθους του μαστού που στον άνδρα είναι πολύ μικρότερο από της γυναίκας έχουμε πιο εύκολη διήθηση του δέρματος ή του μυός που βρίσκεται πίσω από τον μαστό με διευκόλυνση των μεταστάσεων.
Τα τελευταία χρόνια οι ιατροί στον Καναδά κάνουν εκστρατείες και προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν τους άνδρες σχετικά με την πιθανότητα ότι μπορεί να νοσήσουν και αυτοί και να περάσουν το μήνυμα για την αξία της έγκαιρης διάγνωσης, προτρέποντάς τους να υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο σε περίπτωση που διαπιστώσουν οποιαδήποτε ενόχληση στον μαστό τους.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ως αιτιολογικοί παράγοντες εμφάνισης καρκίνου του μαστού στον άνδρα αναφέρονται:
✤ Η ηλικία. Είναι πιο συχνός στις ηλικίες μεταξύ 50 έως 75 ετών.
✤ Η εθνικότητα. Μεγαλύτερη συχνότητα παρουσιάζουν οι άνδρες της μαύρης φυλής και ακόμα μεγαλύτερη οι άνδρες της εβραϊκής φυλής Ασκενάζι.
✤ Το οικογενειακό ιστορικό και ιδιαίτερα η ύπαρξη μετάλλαξης στο γονίδιο BRCA 1 & BRCA 2 στον άνδρα 12πλασιάζει τη συχνότητα ανάπτυξης καρκίνου του μαστού.
Έτσι η ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού είναι συχνότερη σε άνδρες που έχουν:
✤ Άτομα στο στενό συγγενικό τους περιβάλλον με καρκίνο του μαστού.
✤ Στενή συγγενή με αμφοτερόπλευρο καρκίνο του μαστού.
✤ Συγγενή με ανάπτυξη καρκίνου του μαστού σε ηλικία < 40 ετών.
✤ Μέλη της οικογένειας με καρκίνο των ωοθηκών, του παχέος εντέρου ή του ενδομητρίου.
✤ Υψηλή κοινωνικο-οικονομική κατάσταση (είναι συχνότερος σε αποφοίτους Πανεπιστημιακών Σχολών).
✤ Αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων στο αίμα.
✤ Το Σύνδρομο Klinefelter ή βουβωνοκήλη με κρυψορχία.
✤ Έκθεση σε ακτινοβολία κατά τη νεαρή τους ηλικία.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ-ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Οι άνδρες στην πλειοψηφία τους αντιλαμβάνονται τον καρκίνο στον μαστό τους σε πολύ προχωρημένο στάδιο, παρόλο που η κατασκευή του ανδρικού μαστού επιτρέπει την εύκολη ψηλάφηση του. Οι άνδρες όμως δεν ανησυχούν όταν διαπιστώσουν κάτι ψηλαφητό στον μαστό τους, επειδή αγνοούν την ύπαρξη του καρκίνου του μαστού στους άνδρες και επειδή έχουν την εμπειρία της παροδικής εφηβικής γυναικομαστίας με ψηλαφητό μόρφωμα, εκλαμβάνουν και την περίπτωση του ογκιδίου που εμφανίζεται σε προχωρημένη ηλικία ότι θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε καλόηθες μόρφωμα, το οποίο θα εξαφανιστεί από μόνο του όπως και αυτό στην εφηβεία.
Τα πλέον συχνά συμπτώματα τα οποία μπορούν να διαπιστώσουν οι άνδρες στον μαστό τους είναι:
✤ Ένα ανώδυνο ψηλαφητό ογκίδιο συνήθως κάτω από την
περιοχή της θηλής και της θηλαίας άλω.
✤ Αλλαγή στο μέγεθος του ενός μαστού.
✤ Αλλαγή στο σχήμα του ενός μαστού.
✤ Εξέλκωση του δέρματος του μαστού.
✤ Έκκριμα από τη θηλή του μαστού.
✤ Εισολκή της θηλής.
✤ Εξάνθημα.
✤ Ψηλαφητοί μασχαλιαίοι λεμφαδένες.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Η διαγνωστική προσέγγιση και στον άνδρα είναι όμοια με αυτή στη γυναίκα. Λήψη λεπτομερούς ιστορικού, κλινική εξέταση, η οποία αρχίζει με την επισκόπηση των μαστών και ακολουθεί η ψηλάφηση, μαστογραφία, υπερηχογράφημα μαστών, παρακέντηση με λεπτή βελόνα και κυτταρολογική εξέταση. Εάν διαγνωσθεί καρκίνος του μαστού, τότε ο ασθενής υποβάλλεται σε πλήρη συμπληρωματικό προεγχειρητικό έλεγχο με αξονική τομογραφία άνω και κάτω κοιλίας και θώρακος και σπινθηρογράφημα οστών.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Η εκλογή της θεραπευτικής αντιμετώπισης βασίζεται στη σταδιοποίηση της νόσου. Η πιο συχνή χειρουργική θεραπευτική αντιμετώπιση στον άνδρα είναι η μαστεκτομή, επειδή το μικρό μέγεθος του ανδρικού μαστού δεν επιτρέπει σωστή από ογκολογικής άποψης επέμβαση και εξαίρεση του λεμφαδένα φρουρού.
Η περαιτέρω θεραπευτική αγωγή βασίζεται στη μετεγχειρητική εκτίμηση του σταδίου της νόσου, στην ηλικία του ασθενούς και τους προγνωστικούς παράγοντες που θα διαπιστωθούν από την ιστολογική εξέταση της μαστεκτομής και των λεμφαδένων.
Η θεραπευτική αγωγή μπορεί να συμπληρωθεί με χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία.

Ζωή Απάλλα
Αν. Καθηγήτρια Δερματολογίας Αφροδισιολογίας Α.Π.Θ
DERMOMEDICA
Αντιπρόεδρος Ελληνικής Δερματολογικής Αφροδισιολογικής Εταιρείας

Oι ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο του μαστού συχνά υποβάλλονται σε θεραπείες με ογκολογικά φάρμακα και ακτινοθεραπεία. Οι δερματικές αλλαγές λόγω θεραπειών είναι εξαιρετικά συχνές και μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών και να επιβαρύνουν την ήδη επηρεασμένη ψυχολογία τους.

Οι κύριοι τύποι των δερματικών ανεπιθύμητων ενεργειών που μπορεί να προκαλέσει η ογκολογική θεραπεία είναι η ξηρότητα στο δέρμα, η αιφνίδια ερυθρότητα στο δέρμα κυρίως του προσώπου (flushing), οι υπερμελαγχρώσεις, η φωτοευαισθησία, τα οιδήματα, τα εξανθήματα (κηλιδώδη, βλατιδώδη και φλυκταινώδη), ενώ ιδιαίτερα συχνές είναι και οι διαταραχές των τριχών και των ονύχων.

La Roche-Posay “Pink October 2024”: Δέσμευση για Υποστηρικτική
Φροντίδα Ογκολογικών Ασθενών 

Η La Roche-Posay, η κορυφαία μάρκα δερμοκαλλυντικών που συνεργάζεται με δερματολόγους παγκοσμίως, ενισχύει τη δέσμευσή της για την υποστήριξη των ογκολογικών ασθενών με αφορμή το “Pink October 2024”. Το πρόγραμμα “Fight with Care” της La Roche-Posay στοχεύει στην ευαισθητοποίηση για τις δερματικές ανεπιθύμητες ενέργειες των θεραπειών κατά του καρκίνου, παρέχοντας εκπαίδευση σε ασθενείς, φροντιστές και επαγγελματίες υγείας, καθώς και οικονομική στήριξη και δωρεές προϊόντων.

Για περισσότερα από 15 χρόνια, η La Roche-Posay συνεργάζεται στενά με δερματολόγους σε όλον τον κόσμο, εμπλουτίζοντας συνεχώς την επιστημονική γνώση σχετικά με τις δερματικές ανεπιθύμητες ενέργειες και εξοπλίζοντάς τους με αποδεδειγμένα ασφαλείς και αποτελεσματικές λύσεις.

Τι μπορεί να κάνει ο ασθενής;

Προτείνεται ο ασθενής να ξεκινήσει τη φροντίδα του δέρματός του πριν την έναρξη της ογκολογικής θεραπείας ή της ακτινοθεραπείας, ώστε το δέρμα του να είναι κατάλληλα προετοιμασμένο να δεχθεί το στρες αυτών των θεραπειών. Προτεινόμενα μέτρα φροντίδας περιλαμβάνουν:

✤ Χρήση ήπιων καθαριστικών για το σώμα και το πρόσωπο.
✤ Περιποίηση του προσώπου και του σώματος με χρήση μη-αλκοολικών, ενυδατικών κρεμών, δύο φορές την ημέρα, ειδικά μετά το μπάνιο.
✤ Συχνή χρήση αντηλιακών κρεμών και κρεμών ανάπλασης και ενυδάτωσης για τα χέρια και τα πόδια.
✤ Χρήση χλιαρού και όχι καυτού νερού στο ντουζ.
✤ Αποφυγή έντονης τριβής του δέρματος κατά τη διάρκεια του ντους ή του μπάνιου. Απαλό στέγνωμα του δέρματος μετά το μπάνιο (σκούπισμα ταμποναριστά).
✤ Αποφυγή χρήσης αρώματος/κολώνιας ή άλλων αλκοολούχων σκευασμάτων αμέσως μετά το μπάνιο και μετά το ξύρισμα.
✤ Αύξηση της ημερήσιας πρόσληψης νερού (σε συνεννόηση πάντα με τον ογκολόγο).
✤ Αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο, αλλά και ακραίων θερμοκρασιών.
✤ Προστασία του δέρματος από το κρύο και τον αέρα. Αποφυγή του ζεστού νερού και των υψηλών θερμοκρασιών (ειδικά τα περιβάλλοντα με ξηρή-ζέστη ατμόσφαιρα).
✤ Ενημέρωση από το δερματολόγο σας για τις πιθανές παρενέργειες, το χρόνο εμφάνισής τους, το πώς μοιάζουν και τι συμπτώματα μπορεί να προκαλούν.
Ανάλογα με τον τύπο του εξανθήματος, ο δερματολόγος μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα όπως αντηλιακά σκευάσματα, σκευάσματα που καταπραΰνουν τον κνησμό, τοπικά στεροειδή σε μορφή λοσιόν, γαλακτώματος, κρέμας ή αλοιφής, αντιισταμινικά για την αντιμετώπιση μιας αλλεργικής αντίδρασης και αναλγητικά φάρμακα, εάν υπάρχει επώδυνο εξάνθημα.

Συνολικά, οι περισσότερες από τις δυσάρεστες επιπτώσεις της ογκολογικής θεραπείας και της ακτινοθεραπείας είναι παροδικές και υποχωρούν μετά τη λήξη τους.

Κωνσταντίνα Χρονοπούλου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια

Ο καρκίνος του μαστού εξακολουθεί να είναι ο συχνότερος κακοήθης όγκος της γυναίκας, χωρίς όμως να θεωρείται πια ως καταληκτική ασθένεια. Παρά το ότι πρόκειται για θεραπεύσιμη ασθένεια, εξακολουθεί να αποτελεί μια επώδυνη κατάσταση για τη γυναίκα σε όλες τις φάσεις, όπως είναι αυτή της διάγνωσης, της θεραπείας αλλά και της αποθεραπείας, κατά την οποία απαιτούνται πολλές προσαρμοστικές προσπάθειες, τόσο από εκείνη όσο και από την οικογένεια της, αφού απαιτείται να γίνει η ασθένεια κομμάτι της ζωής της. O καρκίνος του μαστού, έχει ιδιαιτερότητες σε σχέση με άλλες μορφές της ίδιας ασθένειας, οι οποίες οφείλονται σ’ αυτό καθαυτό το όργανο στόχο. Συγκεκριμένα, η γυναίκα µε καρκίνο του μαστού, δεν έρχεται αντιμέτωπη μόνο με ένα σοβαρό νόσημα, αλλά και µε την πιθανή απώλεια ενός τµήµατος του σώματός της, που συμβολίζει σημαντικές πτυχές της ύπαρξής της: την μητρότητα και την ερωτική της υπόσταση. Το τελευταίο έχει ιδιαίτερη σημασία, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο καρκίνος του μαστού είναι πιο συχνός σε μια ηλικία που και άλλοι παράγοντες (πχ. εμμηνόπαυση, φυσιολογική γήρανση) επιδρούν αρνητικά στην αίσθηση θηλυκότητας και ελκυστικότητας που αισθάνονται και νιώθουν οι γυναίκες (Πωγωνίδης κ.α, 2005).
Πολλές γυναίκες βιώνουν ψυχολογική εξάντληση, η οποία εκδηλώνεται με συμπτώματα κατάθλιψης, όπως αϋπνία, αδυναμία συγκέντρωσης, απώλεια της όρεξης, αυξημένη χρήση αλκοόλ και ηρεμιστικών, αυτοκτονικές σκέψεις, σεξουαλική δυσλειτουργία και διατάραξη των καθημερινών δραστηριοτήτων. Η κατάθλιψη αποτελεί την πιο κοινή ψυχολογική επίπτωση της διάγνωσης αλλά και της θεραπείας (Sharippo, Gottman & Carrere, 2000). Σήμερα υπάρχει ενδιαφέρον για τη μελέτη της διάγνωσης του καρκίνου ως τραυματικού γεγονότος, το οποίο προκαλεί συμπτώματα σχεδόν ίδια με εκείνα του μετατραυματικού στρες. Ο καρκίνος είναι μια απειλητική για τη ζωή χρόνια ασθένεια και οι άνθρωποι που έχουν διαγνωστεί, ακόμα και μεγάλο διάστημα μετά, είναι πιθανό να βιώνουν στρες, όταν κάτι τους θυμίζει τη θεραπεία ή την εμπειρία τους με τον καρκίνο. Το στρες αυτό εκδηλώνεται πολύ συχνά με επαναλαμβανόμενες, ενοχλητικές αναμνήσεις, όνειρα σχετικά με τη θεραπεία, φόβους υποτροπής, φόβους θανάτου και σωματικές αντιδράσεις. (Cordova et al., 1995, Hodgkinson et al., 2007).
Οι κύριοι μηχανισμοί που χρησιμοποιούνται για την προσαρμογή στην ασθένεια κυμαίνονται από την άρνηση ( λένε π.χ. «δεν ήταν κάτι σοβαρό, απλώς έβγαλαν το στήθος για λόγους προληπτικούς»), μέχρι την αποδοχή, την απελπισία ή την μαχητικότητα.
Αυτά τα σεισμικά γεγονότα συνταράσσουν τη ζωή. Μετά όμως από μια περίοδο αποδιοργάνωσης κάποιοι άνθρωποι βρίσκουν ένα νέο νόημα ζωής. Δεν επιστρέφουν απλά στην προηγούμενη κατάσταση αλλά αναπτύσσουν μια νέα φιλοσοφία και κατανόηση για τον εαυτό τους, τις σχέσεις τους, τον τρόπο που υπάρχουν.

ΔΡΑΚΟΥΛΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΚΑΚΟΣ
Διευθυντής Ερευνών, Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του Ανθρώπου
ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος & Διευθυντής Τμήματος Γενετικής Συμβουλευτικής
Ευρωκλινική Αθηνών
www.euroclinic.gr/doctors/giannoykakos-drakoylis/

Ως γονιδιακό έλεγχο στον καρκίνο εννοούμε την ανάλυση κάποιων γονιδίων που συνδέονται με την προδιάθεση στον καρκίνο. Αλλαγές (μεταλλάξεις ή μεταλλαγές) σε ορισμένα γονίδια μπορούν να προδιαθέτουν στην ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων καρκίνων. Για παράδειγμα, τα γονίδια BRCA1 και BRCA2 προδιαθέτουν στην ανάπτυξη κυρίως καρκίνου μαστού και ωοθηκών στις γυναίκες αλλά και καρκίνο παγκρέατος (και στα δύο φύλα) και προστάτη στους άνδρες.
Πότε μια γυναίκα εμφανίζει προδιάθεση στον καρκίνο του μαστού; Η αυξημένη προδιάθεση στον καρκίνο συνδέεται με συγκεκριμένα γονίδια και παραλλαγές αυτών. Όταν μια γυναίκα φέρει μεταλλάξεις σε συγκεκριμένα γονίδια (BRCA1, BRCA2, PALB2, ATM, CHEK2 κ.α.), τότε έχει αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσει καρκίνο μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής της σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Οι πιθανότητες αυτές κυμαίνονται από 30-90% σε σχέση με το 12% στο γενικό πληθυσμό μέχρι την ηλικία των 80 χρόνων. Πολλοί άλλοι παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο στην εμφάνιση του καρκίνου του μαστού όπως η σωματική άσκηση, η διατροφή, το σωματικό βάρος, η ηλικία εμμηναρχής/εμμηνόπαυσης, πρώτης τελειόμηνης κύησης κ.α.

Πως συνδέονται όμως αυτές οι αλλαγές στα γονίδιά μας με την πρόληψη και την αντιμετώπιση του καρκίνου; Αρχικά, όσον αφορά τις ίδιες τις ασθενείς με καρκίνο μαστού, η γνώση αυτή βοηθάει τον θεράποντα ιατρό να εκτιμήσει τις πιθανότητες επανεμφάνισης του καρκίνου στον ίδιο ή τον άλλο μαστό, τις ωοθήκες ή άλλο όργανο και να προτείνει κατάλληλες χειρουργικές παρεμβάσεις και εξατομικευμένη  διαγνωστική παρακολούθηση. Ταυτόχρονα, το είδος της παθογόνου παραλλαγής που εντοπίζεται είτε στο κληρονομούμενο DNA, είτε στο DNA του όγκου της ασθενούς, καθοδηγεί πολύ συχνά τον θεράποντα ιατρό στο είδος της θεραπευτικής αγωγής που θα ακολουθήσει.
Ο γονιδιακός έλεγχος έχει όμως και επιπτώσεις στους συγγενείς της ασθενούς εάν ταυτοποιηθεί μία παθογόνος παραλλαγή. Τα παιδιά, αδέλφια, ξαδέλφια της ασθενούς μπορεί να μη φέρουν την παραλλαγή ή να τη φέρουν. Στην περίπτωση που ένας/μια συγγενής δεν φέρει την παραλλαγή δεν ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Αντίθετα εάν κάποια-ος τη φέρει θα πρέπει να παρακολουθείται πιο συστηματικά διαγνωστικά, ώστε εάν εμφανιστεί κάποια νεοπλασία να μπορέσει να αφαιρεθεί έγκαιρα πριν δημιουργήσει μεταστάσεις.
Τέλος έχει ιδιαίτερη σημασία να αναφέρουμε ότι παρότι έχει γίνει εξαιρετικά μεγάλη συζήτηση την τελευταία 10ετία για το εάν η παρουσία μιας παθογόνου παραλλαγής παίζει κάποιο ρόλο στην εγκυμοσύνη, το θηλασμό, στην πρόωρο ωοθηκική ανεπάρκεια, στο αποθεματικό των ωοθηκών και γενικότερα στο αναπαραγωγικό δυναμικό μιας γυναίκας δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα δεδομένα που να υποστηρίζουν τη σαφή συσχέτιση αυτή. Σε κάθε περίπτωση όμως, οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν την ολοκλήρωση της τεκνοποιίας πριν τα 35 χρόνια στις γυναίκες που έχουν προδιάθεση στον καρκίνο του μαστού.