Συντάκτης: ΔΥΟ Newsroom

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Ιωάννης Ντάνασης, Μαρία Γαβριατοπούλου και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τις απαντήσεις του Paul Sax, Καθηγητή Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ που δημοσιεύτηκαν στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση The New England Journal of Medicine (https://www.nejm.org/covid-vaccine/faq?cid=DM108101_&bid=352457452).

Ποιος είναι ο μηχανισμός δράσης των εμβολίων έναντι του SARS–CoV-2?

Δύο εμβόλια έχουν λάβει έγκριση και είναι διαθέσιμα – το εμβόλιο των εταιρειών Pfizer/BioNTech (BNT162b2) και το εμβόλιο της εταιρείας Moderna (mRNA-1273). Και τα δύο εμβόλια βασίζονται στην τεχνολογία του mRNA, το οποίο επάγει την παραγωγή της πρωτεΐνης S από τα μακροφάγα και οδηγεί σε ανοσολογική ανταπόκριση αντίστοιχη με αυτή της φυσικής λοίμωξης από SARS-CoV-2. Σημαντικό είναι ότι δεν συμμετέχει ζωντανός ιός και δεν εισάγεται γενετικό υλικό του ιού στον πυρήνα των κυττάρων.

Τι γνωρίζουμε σχετικά με την αποτελεσματικότητα των εμβολίων?

Και τα δύο εμβόλια είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά. Μεγάλες κλινικές μελέτες με συμμετοχή χιλιάδων εθελοντών έδειξαν 95% αποτελεσματικότητα σε σύγκριση με το εικονικό εμβόλιο. Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα που έχουν καταγραφεί για εμβόλια έναντι λοιμωδών νοσημάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα εμβόλια προστάτευσαν όχι μόνο έναντι της νόσου COVID-19 αλλά και έναντι της σοβαρής νόσησης. Επιπλέον, οι μελέτες ενέταξαν εθελοντές που ήταν αρκετά αντιπροσωπευτικοί του αμερικανικού πληθυσμού ως προς την ηλικία, το φύλο, την εθνικότητα και τη φυλή. Επίσης, παρόλο που και τα δύο εμβόλια χορηγούνται σε δύο δόσεις, κάποιου βαθμού προστασία φαίνεται να εκδηλώνεται μετά από 10-14 ημέρες από την πρώτη δόση.

Προλαμβάνουν τα εμβόλια τη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο?

Πολλοί ερευνητές σημειώνουν ότι η έλλειψη πληροφοριών στα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των εμβολίων σχετικά με την ασυμπτωματική λοίμωξη αποτελεί περιορισμό στις γνώσεις μας σχετικά με την αποτελεσματικότητα των εμβολίων. Πράγματι, αυτό αποτελεί μια θεωρητική ανησυχία, καθώς έως και το 40% των ατόμων που μολύνονται με SARS-CoV-2 δεν έχουν συμπτώματα, αλλά ενδέχεται να μεταδώσουν τον ιό σε άλλους.

Γι’ αυτό το λόγο, μέχρι να γνωρίζουμε εάν τα εμβόλια προστατεύουν από ασυμπτωματική λοίμωξη, πρέπει συνεχώς  να τονίζουμε ότι ο εμβολιασμός δεν συνεπάγεται ότι θα σταματήσουμε άλλα σημαντικά μέτρα για την πρόληψη της εξάπλωσης της COVID-19. Πρέπει να συνεχίσουμε να τηρούμε επιμελώς τα μέτρα σωματικής απομάκρυνσης, καθολική χρήση μάσκας προσώπου, την αποφυγή πολυσύχναστων εσωτερικών χώρων και το τακτικό πλύσιμο των χεριών.

Υπάρχουν ωστόσο αρκετοί λόγοι για να είμαστε αισιόδοξοι σχετικά με την επίδραση των εμβολίων στη μετάδοση της νόσου. Πρώτον, στην κλινική δοκιμή της εταιρείας Moderna, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε PCR για SARS-CoV-2 σε ρινοφαρυγγικό επίχρισμα κατά την ένταξη στη μελέτη και ξανά την εβδομάδα 4, όταν επέστρεψαν για τη δεύτερη δόση τους. Μεταξύ αυτών που ήταν αρνητικοί κατά την έναρξη και χωρίς συμπτώματα, 39 (0,3%) στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου και 15 (0,1%) στην ομάδα του εμβολίου mRNA-1273 είχαν ρινοφαρυγγικά επιχρίσματα που ήταν θετικά για το SARS-CoV-2 με PCR την 4η εβδομάδα. Αυτά τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι ακόμη και μετά από μία δόση, το εμβόλιο έχει προστατευτικό ρόλο στην πρόληψη ασυμπτωματικών λοιμώξεων.

Δεύτερον, τα ευρήματα από πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν τώρα ότι τα άτομα χωρίς συμπτώματα είναι λιγότερο πιθανό να μεταδώσουν τον ιό σε άλλους. Γενικότερα, εμβόλια που έχουν ευρεία εφαρμογή μπορεί να προστατεύουν και από τη μετάδοση ενός παθογόνου και από τη λοίμωξη. Βέβαια, ορισμένα εμβόλια επιτρέπουν ασυμπτωματικό αποικισμό, και χωρίς αμφιβολία αυτό θα ισχύει μερικές φορές για τα εμβόλια έναντι του SARS-CoV-2. Επιπλέον, το προστατευτικό αποτέλεσμα δεν θα είναι ποτέ 100%, γι ‘αυτό και συνιστάται η συνέχιση της σωματικής απομάκρυνσης και η χρήση μάσκας προσώπου εφόσον ο αριθμός των κρουσμάτων παραμένει ακόμα υψηλός. Ωστόσο, η πιθανότητα αυτά τα εμβόλια να μειώσουν την ικανότητα μετάδοσης του ιού σε άλλους παραμένει εξαιρετικά υψηλή.

Ποιες είναι οι παρενέργειες των εμβολίων?

Τόσο από τις κλινικές μελέτες όσο και από τη διεθνή εμπειρία, η συντριπτική πλειοψηφία των παρατηρούμενων βραχυπρόθεσμων παρενεργειών αφορά πόνο στο σημείο της ένεσης, καταβολή, πονοκέφαλο και πυρετό που διαρκούν συνήθως 12 έως 24 ώρες μετά τον εμβολιασμό. Αντιδράσεις υπερευαισθησίας έχουν καταγραφεί σχετικά συχνότερα από άλλα εμβόλια. Η εκτιμώμενη συχνότητα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης (αναφυλαξίας) είναι περίπου 1 ανά 100.000 εμβολιαστικές δόσεις. Γι΄αυτό το λόγο, οι εμβολιασθέντες παρακολουθούνται για διάστημα 15 λεπτών (ή 30 λεπτών επί ατομικού ιστορικού αναφυλαξίας) μετά τον εμβολιασμό στο εμβολιαστικό κέντρο. Για συγκριτικούς λόγους αναφέρεται ότι η συχνότητα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης στην πενικιλλίνη είναι 1 ανά 5000.

Ο εξαιρετικά γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης εμβολίων έναντι του SARS-CoV-2 σημαίνει ότι έχουμε μόνο μήνες, όχι χρόνια, παρακολούθησης, καθώς και οι δύο κλινικές δοκιμές με τα εμβόλια που έχουν λάβει έγκριση και βασίζονται στο mRNA ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 2020. Αλλά και με άλλα γνωστά εμβόλια οι σοβαρές αντιδράσεις εμφανίζονται συνήθως μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες μετά τη χορήγηση. Οι μακροπρόθεσμες ανεπιθύμητες ενέργειες με τα εμβόλια είναι ευτυχώς αρκετά σπάνιες, με πιθανές αρχικές συσχετίσεις εμβολιασμών με νοσήματα να άρονται μετά από προσεκτικές πληθυσμιακές αναλύσεις. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν συστήματα καταγραφής των μακροπρόθεσμων παρενεργειών των εμβολίων, καθώς η επιτακτική ανάγκη ανάσχεσης της πανδημίας καθιστά αναγκαίο τον καθολικό εμβολιασμό του πληθυσμού.

Επιμέλεια: Νεκταρία Καρακώστα, Δημοσιογράφος Υγείας

Η κεφαλαλγία τάσης σας κάνει να αισθάνεστε ότι κάποιος πιέζει το κεφάλι τόσο πολύ που  προκαλεί γρήγορους  παλμούς, πίεση και πόνο. Αυτό είναι ένας πονοκέφαλος τάσης  και έως και το 80% των ενηλίκων στις ΗΠΑ το παθαίνουν. Μπορεί να είναι ένας σύντομος πονοκέφαλος, ή μπορεί να περάσει μετά από 30 λεπτά  ή μπορεί να διαρκέσει ακόμα και μια  εβδομάδα. Και παρόλο που δεν είναι τόσο σοβαρός όσο οι ημικρανίες, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την όραση και να σας κάνουν να αισθανθείτε ναυτία, μπορούν ακόμα να επηρεάσουν την προσωπική και επαγγελματική σας ζωή. Για να βοηθήσουμε στην ανακούφιση του πόνου, συγκεντρώσαμε τους έξι πρώτους τρόπους για να εξαλείψουμε τους πονοκεφάλους τάσης, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας A Healthier Michigan.

1. Ξαπλώστε σε ένα ήσυχο, σκοτεινό δωμάτιο με μια  βρεγμένη πετσέτα πάνω από το κεφάλι σας.
2. Κάντε ένα μπάνιο ή ντους (κρύο ή ζεστό ότι προτιμάτε). Αυτό χαλαρώνει τους τεταμένους μύες και απελευθερώνει το κεφάλι σας από την πίεση.
3. Φάρμακα όπως  ιβουπροφαίνη ή η ακεταμινοφαίνη μπορούν να σας επαναφέρουν στο φυσιολογικό γρήγορα

Οι κεφαλαλγίες τάσης προκαλούνται κυρίως από το άγχος και το στρες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αξίζει να εξερευνήσετε διάφορες μεθόδους για χαλάρωση και μείωση του στρες, όπως διαλογισμό ή γιόγκα.

Ξεκινήστε να κρατάτε ένα «ημερολόγιο πονοκέφαλου». Σημειώστε τι σκεφτόσασταν, πράγματα που φάγατε ή σε τι κατάσταση βρισκόσασταν προτού  σας ‘’χτυπήσει’’ ο πονοκέφαλος. Αυτό θα σας βοηθήσει να παρατηρήσετε εάν υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που πρέπει να αποφύγετε. Η απάντηση μπορεί να είναι τόσο απλή  όπως να σταματήσετε να τρώτε πικάντικα  τρόφιμα.

Όταν πιέζετε υπερβολικά τον εαυτό σας, αυτό μπορεί να σας οδηγήσει στον πονοκέφαλο τάσης. Γι ‘αυτό οι ειδικοί προτείνουν να βελτιώσετε τη στάση του σώματος σας και να αποφύγετε την καταπόνηση των ματιών που σχετίζεται με την παρατεταμένη χρήση υπολογιστή ως τρόπο μείωσης της συχνότητας των πονοκεφάλων.

Photos by Pexels

Εάν έχετε ρευματοειδή αρθρίτιδα, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να ακολουθήσετε τις συμβουλές του γιατρού σας και να πάρετε φάρμακα ακριβώς όπως σας έχει συνταγογραφήσει. Μπορείτε επίσης να ακολουθήσετε μερικά βήματα στο σπίτι για να διαχειριστείτε τον πόνο σας και να παραμείνετε δραστήριοι:

• Δώστε ‘’προσοχή’’ στον πόνο σας. Πρέπει να αναμένετε πόνους και δυσκαμψία. Όμως ο πόνος που διαρκεί περισσότερο από μία ώρα μετά από μια δραστηριότητα ή προκαλεί οίδημα στις αρθρώσεις δείχνει ότι η δραστηριότητα ήταν πολύ αγχωτική. Αλλάξτε το επίπεδο δραστηριότητάς σας ή τον τρόπο που κάνετε μια εργασία για να αποφύγετε να επιδεινώσετε τον πόνο σας.
• Αλλάξτε συχνά την στάση σας. Όταν γράφετε, κάνετε χειροτεχνίες ή οδηγείτε, ξεκουραστείτε κάθε 10 έως 15 λεπτά. Όταν παρακολουθείτε τηλεόραση ή χρησιμοποιείτε τον υπολογιστή, σηκωθείτε και μετακινηθείτε κάθε 30 λεπτά.
• Χρησιμοποιήστε τα σωστά εργαλεία. Αναζητήστε εργαλεία και σκεύη σχεδιασμένα για άτομα με αρθρίτιδα. Προϊόντα όπως γάντια κατά κραδασμών και στυλό μεγάλης διαμέτρου και σκεύη κουζίνας μπορούν να μειώσουν τον πόνο που προκαλείται από κινήσεις όπως το να πιάσετε κάτι.
• Εξοικονομήστε την ενέργεια σας. Ισορροπήστε περιόδους ανάπαυσης και δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Εργαστείτε με σταθερό, μέτριο ρυθμό με συχνές σύντομες διακοπές. Σταματήστε και ξεκουραστείτε προτού κουραστείτε ή πονέσετε υπερβολικά.
• Χαλαρώστε τον πόνο. Το να βουτήξετε τα χέρια ή τα πόδια σας σε ζεστό ή κρύο νερό μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση του πόνου και της δυσκαμψίας των αρθρώσεων. Για μερικούς ανθρώπους, η ηλεκτρική διέγερση παρέχει προσωρινή ανακούφιση από τον πόνο. Ο γιατρός σας μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν φυσιοθεραπευτή ή έναν ειδικό αποκατάστασης για αυτήν τη θεραπεία.

Photos by Pexels

Έχετε συχνά δύσπνοια όταν κάνετε πράγματα όπως τρέξιμο ή ανεβαίνετε σκάλες; Μάθετε εάν διατρέχετε κίνδυνο να πάθετε ΧΑΠ.

Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), η οποία περιλαμβάνει εμφύσημα και χρόνια βρογχίτιδα, καθιστά δύσκολη την αναπνοή για τα 16 εκατομμύρια Αμερικανούς που έχουν διαγνωστεί με ΧΑΠ. Εκατομμύρια περισσότεροι πάσχουν από ΧΑΠ, αλλά δεν έχουν διαγνωστεί και δεν υποβάλλονται σε θεραπεία. Η ΧΑΠ μπορεί να περιορίσει την ικανότητά σας να εργάζεστε ή ακόμη και να εκτελείτε απλές καθημερινές εργασίες, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (Centers For Disease Control And Prevention).

Θα μπορούσατε να έχετε ΧΑΠ;

Η κύρια αιτία της ΧΑΠ είναι ο καπνός του τσιγάρου, οπότε εάν καπνίζετε, διατρέχετε μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ΧΑΠ. Η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση στο σπίτι ή στην εργασία, το οικογενειακό ιστορικό και αναπνευστικές λοιμώξεις όπως η πνευμονία αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο.

Πώς διαγιγνώσκεται η ΧΑΠ;

Η ΧΑΠ διαγιγνώσκεται χρησιμοποιώντας ένα απλό αναπνευστικό τεστ που ονομάζεται σπιρομέτρηση.

Πώς αντιμετωπίζεται η ΧΑΠ;

Η αντιμετώπιση της ΧΑΠ σας μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής σας. Οι επιλογές θεραπείας που μπορεί να εξετάσει ο γιατρός σας περιλαμβάνουν:

• Διακοπή του καπνίσματος. Για τα άτομα που καπνίζουν, η πιο σημαντική πτυχή της θεραπείας είναι να σταματήσει το κάπνισμα.
• Αποφυγή καπνού τσιγάρου και άλλων ατμοσφαιρικών ρύπων στο σπίτι και στην εργασία.
• Φαρμακευτική αγωγή. Συμπτώματα όπως βήχας ή συριγμός μπορούν να αντιμετωπιστούν με φάρμακα.
• Πνευμονική αποκατάσταση, ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα θεραπείας που σας διδάσκει πώς να διαχειριστείτε τα συμπτώματα ΧΑΠ για να βελτιώσετε την ποιότητα ζωής. Τα σχέδια μπορεί να περιλαμβάνουν

την εκμάθηση της αναπνοής, τον τρόπο εξοικονόμησης ενέργειας και συμβουλές για φαγητό και άσκηση.

• Αποφυγή λοιμώξεων των πνευμόνων. Οι πνευμονικές λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα σε άτομα με ΧΑΠ. Ορισμένα εμβόλια, όπως εμβόλια γρίπης και πνευμονίας, είναι ιδιαίτερα

σημαντικά για άτομα με ΧΑΠ. Οι αναπνευστικές λοιμώξεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά, εάν χρειαστεί.

• Μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματικό οξυγόνο από φορητή συσκευή οξυγόνου εάν τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα είναι χαμηλά.

Photos by Pexels