Καμαρώνετε για το ωραίο φυσικό χρώμα των μαλλιών σας και, μια μέρα, κοιτάζεστε προσεκτικότερα στον καθρέφτη και ανακαλύπτετε μια, δύο, τρεις, πολλές λευκές τρίχες! Πριν πέσετε σε κατάθλιψη για τα χρόνια που περνούν-ιδίως αν δεν έχουν περάσει-, σκεφτείτε ψύχραιμα και αποφασίστε αν θέλετε να κρύψετε το «δώρο» που σας έφερε πρόωρα η φύση ή… να το κάνετε στιλ!
Γιατί ασπρίζουμε;
Κάτω από κανονικές συνθήκες, τα μελανινοκύτταρα, η ειδική ομάδα κυττάρων που βρίσκονται στον βολβό της τρίχας παράγουν μελανίνη τη χρωστική που δίνει στα μαλλιά το προκαθορισμένο από τα γονίδια χρώμα τους. Καθώς μεγαλώνουμε, συνήθως γύρω στην ηλικία των 35, τα μελανινοκύτταρα αρχίζουν να παράγουν λιγότερη χρωστική-με την πάροδο του χρόνου μπορεί να σταματήσουν εντελώς- με αποτέλεσμα οι νέες τρίχες σταδιακά να αποχρωματίζονται και να παίρνουν τόνους του γκρι, του ασημί και τελικά του λευκού. Η φύση όμως συχνά είναι απρόβλεπτη. Τα λευκά μαλλιά-θεωρητικά, σημάδι γήρανσης – μπορούν να κάνουν την εμφάνισή τους οποτεδήποτε, στα 20, στα 25, στα 30 μας , να συμβαδίσουν με την ηλικία της ωριμότητας ή και να μη μας επισκεφτούν παρά μόνο όταν φτάσουμε σε βαθιά γεράματα!
Ακόμα και το περιβάλλον ή το lifestyle μας (ρύποι, κάπνισμα, crash diets, στρες) ενδέχεται να επιταχύνουν τη διαδικασία και να εντείνουν τον βαθμό αποχρωματισμού της τρίχας. Μελέτες έχουν δείξει πως το οξειδωτικό στρες που προκαλούν στον οργανισμό οι ελεύθερες ρίζες ευθύνεται και για τη συσσώρευση υπεροξειδίου του υδρογόνου στους θύλακες της τρίχας, το οποίο μπλοκάρει τη μελανίνη και η τρίχα γκριζάρει πρόωρα.
Να τα βάψω;
Εσείς αποφασίζετε ανάλογα με το πόσο σας ενοχλούν. Σημαντικό επίσης ρόλο παίζουν το φυσικό χρώμα των μαλλιών σας και η κατανομή των λευκών. Για παράδειγμα, στα φυσικά ξανθά μαλλιά , τα λευκά δεν ξεχωρίζουν και μπορείτε πολύ εύκολα με τη μέθοδο του μπαλεγιάζ να τα κάνετε σχεδόν αόρατα. Ακόμα και στα καστανά, αν είναι λιγοστά και διάσπαρτα σε όλο το κεφάλι, ίσως να μην χρειαστεί να τα καλύψετε. Στα πιο σκούρα μαλλιά πάλι ή όταν τα λευκά είναι τούφες ολόκληρες και εμφανίζονται στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού, η βαφή είναι μάλλον αναγκαίο κακό…
Πριν αποφασίσετε πάντως να μπείτε οριστικά στο… «κλαμπ των βαμμένων γυναικών», κλείστε ένα ραντεβού στο κομμωτήριο. Ο κολορίστ είναι σε θέση να σας συμβουλέψει για τα επόμενα βήματά σας και να σας προτείνει το είδος βαφής που σας εξυπηρετεί περισσότερο αλλά και τις αποχρώσεις που σας ταιριάζουν . Έχοντας τις πληροφορίες αυτές μπορείτε να επιλέξετε είτε να αφεθείτε στα χέρια του είτε να εφαρμόσετε μόνες σας τη βαφή στο σπίτι –δεν είναι τόσο δύσκολο!
Τι να διαλέξω;
Αν τα λευκά σας είναι λιγότερο από 30% μπορείτε ακόμα και να τα καμουφλάρετε με τα ειδικά προϊόντα που προσφέρουν προσωρινή κάλυψη μέχρι το επόμενο λούσιμο. Αν καλύπτουν μέχρι το 30-50% του συνόλου, αναζητήστε βαφές ton sur ton-σε απόχρωση δηλαδή κοντά στη φυσική τους. Οι συνθέσεις αυτές περιέχουν χρωστικές και οξειδωτικούς παράγοντες αλλά όχι αμμωνία. Το αποτέλεσμα διαρκεί περίπου 2-3 μήνες. Για καλύτερα αποτελέσματα επιλέξτε απόχρωση μισό ή ένα τόνο πιο σκούρα από το χρώμα των μαλλιών σας.
Αν αναζητάτε κάλυψη των λευκών στο 100% ή αν θέλετε να αλλάξετε το χρώμα των μαλλιών σας-ιδίως αν θέλετε να το ξανοίξετε- θα πρέπει οπωσδήποτε να επιλέξετε μια μόνιμη οξειδωτική βαφή με χρωστικές που δεν καλύπτουν απλώς την επιφάνεια της τρίχας αλλά εισχωρούν σε βάθος προσφέροντας ένα ομοιόμορφο και σταθερό αποτέλεσμα . Το μόνο μειονέκτημα της τεχνικής αυτής είναι βέβαια η διαφορά ανάμεσα στο βαμμένο τμήμα της τρίχας και στη ρίζα που γίνεται ορατή έπειτα από 1 περίπου μήνα, οπότε απαιτείται ανανέωση της βαφής.
Κι αν τα αφήσω;
Υπάρχει πάντα η λύση να αφήσετε τα μαλλιά σας χωρίς τεχνικές παρεμβάσεις. «Τα γκρίζα μαλλιά , κολακεύουν σχεδόν κάθε επιδερμίδα, όποιος και αν είναι ο χρωματικός τόνος της. Όσο μεγαλώνετε είναι προτιμότερο νατα αφήνετε λευκά ή να ξανοίγετε το χρώμα τους , γιατί το πρόσωπο σκληραίνει με τα χρόνια και τα λευκά μαλλιά το γλυκαίνουν», τονίζουν οι περισσότεροι κολορίστ. Μπορείτε επομένως να εκμεταλλευτείτε το «πρόβλημα» προς όφελός σας και να το μετατρέψετε σε στιλ, ένα trendy salt & pepper look! Επιλέξτε ιδανικά μια κοντή κουπ ή ένα φιλαριστό καρέ- τα μακριά γκρίζα μαλλιά, σας γερνάνε. Αυτό που χρειάζεται να χρησιμοποιείτε συστηματικά είναι τα εξειδικευμένα μοβ σαμπουάν που αφαιρούν την κιτρινίλα (ο αέρας όπως και ο καπνός του τσιγάρου οξειδώνουν το λευκό στα μαλλιά ) και αναδεικνύουν τα ασημί ρεφλέ. Θα πρέπει τέλος να λάβετε υπόψη ότι όσο τα μαλλιά γκριζάρουν τόσο πιο ξηρά γίνονται, ενώ μπορεί να αλλάξει ακόμα και η υφή τους γι’ αυτό και δεν θα πρέπει να παραλείπετε την εντατική φροντίδα τους με μάσκες ενυδάτωσης, θρέψης και αναδόμησης.
Το κίνημα των γκρίζων μαλλιών
Γνωρίζετε το GAP; Όχι δεν πρόκειται για τη γνωστή μάρκα ρούχων, αλλά για το Gray And Proud, ένα παγκόσμιο κίνημα που γεννήθηκε μέσα στην τελευταία διετία με στόχο να ανατρέψει τα στερεότυπα καθώς οι… followers τουαμφισβητούν τη συνήθη αντίληψη περί “ομορφιάς” σε ό, τι έχει να κάνει με το χρώμα των μαλλιών. Η αφορμή δόθηκε με τα απανωτά λοκντάουν λόγω Covid. Γυναίκες κάθε ηλικίας, μη μπορώντας να πάνε στο κομμωτήριο, αντί να επιχειρήσουν να κάνουν μόνες τους βαφή στο σπίτι, άρχισαν σιγά-σιγά να συμφιλιώνονται με την ιδέα των γκρίζων μαλλιών τους και κάνοντας την υπέρβαση τα άφησαν στο φυσικό τους χρώμα, ακόμα και μετά τη λήξη της καραντίνας. Η Salma Hayek, η Andie MacDowell και αρκετές ακόμη σελέμπριτις που εμφανίστηκαν με γκρίζα μαλλιά, έπεισαν ακόμα πολλές περισσότερες γυναίκες να κάνουν το ίδιο και κάπως έτσι, οι… 50 αποχρώσεις του γκρι, έγιναν ένα…επαναστατικό post-pandemic hair trend. Σήμερα στο Instagram θα βρείτε περίπου 2,5 εκατομμύρια αναρτήσεις με τα hashtags #greyhair , και #silverhair, ενώ το #grombre (gray + ombre) είναι ο νέος τρόπος να δείξετε με αυτοπεποίθηση την αληθινή σας ομορφιά, αφήνοντας τα βαμμένα μαλλιά να μακρύνουν, μέχρι να αποκαλυφθεί το φυσικό γκρίζο ή ασημί τους χρώμα…
Είσαι μόλις τρεις σταγόνες μακριά από το να αλλάξεις το δέρμα σου προς το καλύτερο, χάρη στις ευεργετικές ιδιότητες που έχουν τα λάδια προσώπου.
Θα μου πέσει βαρύ; Θα κάνει το δέρμα μου λιπαρό; Θα φράξει τους πόρους και θα μου προκαλέσει μαύρα στίγματα; Αυτά είναι τα θέματα που μας απασχολούν όταν σκεφτόμαστε να εντάξουμε στην περιποίησή μας κάποιο facial oil. Η απάντηση στις παραπάνω ερωτήσεις είναι ότι τα λάδια προσώπου νέας γενιάς δεν φράζουν τους πόρους, ούτε προκαλούν μαύρα στίγματα.
Το αντίθετο μάλιστα! Είναι από τα πιο ευεργετικά καλλυντικά προϊόντα που μπορείς να προσφέρεις στο πρόσωπό σου. Με τη συστηματική χρήση τους, το δέρμα σου θα αρχίσει να δείχνει πιο ενυδατωμένο, λαμπερό και νεανικό. Πιθανότατα θα χρειάζεσαι λιγότερο makeup.
Οι makeup artists, οι οποίοι αγαπούν μόνο τα προϊόντα που μένουν σταθερά στην επιδερμίδα χαρίζοντάς της λάμψη, χρησιμοποιούν τα λάδια προσώπου με γενναιοδωρία εδώ και χρόνια. Νερό στο όνομά τους πίνουν και γυναίκες με διαχρονική ομορφιά. Η Σοφία Λόρεν «πιστώνει» στο παρθένο ελαιόλαδο την εξαιρετική κατάσταση της επιδερμίδας της μέχρι και σήμερα, στην ηλικία των 87 ετών.
Η θρυλική στιλίστρια και πρώην μοντέλο Λίντα Ροντέν, έχει πιστέψει στη δύναμη των ελαίων. Τρανή απόδειξη, οι πειραματισμοί της με διαφορετικά έλαια στην κουζίνα του σπιτιού της. Αυτές οι αλχημείες την οδήγησαν στη δημιουργία του Olio Lussio από έντεκα έλαια λουλουδιών και βοτάνων για πρόσωπο, σώμα και μαλλιά, με το οποίο λάνσαρε την προσωπική μάρκα καλλυντικών της.
Λάδια προσώπου και τα οφέλη τους
1. Βλέπεις άμεσα εντυπωσιακά αποτελέσματα
Δεν έχει μεγάλη σημασία ποιος είναι ο τύπος της επιδερμίδας σου. Δοκίμασε να εφαρμόσεις στο πρόσωπό σου ένα λαδάκι για πρώτη φορά και θα δεις αμέσως σημαντικά οφέλη. Εμπλουτισμένα με φυτικά και αιθέρια έλαια, αντιοξειδωτικά, πολυφαινόλες και ωμέγα λιπαρά οξέα, αυτά τα προϊόντα ενυδατώνουν και προσφέρουν πλούσια θρέψη και λάμψη. Επιπλέον, βελτιώνουν την υφή της επιδερμίδας και λειαίνουν τις πρώτες γραμμές και ρυτίδες.
Από εκεί και πέρα, κάθε έλαιο έχει τις δικές του… χάρες. Για παράδειγμα, το λάδι καρύδας σημειώνει υψηλές επιδόσεις στο θέμα της ενυδάτωσης. Το argan oil, πολύτιμη πηγή βιταμίνης Ε, ξεχωρίζει για την αντιοξειδωτική και αντιγηραντική του δύναμη, όπως και το έλαιο marula, που είναι πλούσιο σε βιταμίνη C.
Σε τι διαφέρουν από μια κρέμα ημέρας; Στην ταχύτητα και στην αποτελεσματικότητα. Οι εντυπωσιακές επιδόσεις των λαδιών προσώπου είναι πιο γρήγορες και άμεσες για το δέρμα από μια κρέμα ημέρας, γιατί έχουν ενεργά συστατικά σε μεγαλύτερη περιεκτικότητα.
Αν και μπορείς να χρησιμοποιείς τα λάδια πρωί και βράδυ, προτίμησε την εφαρμογή τους στη νυχτερινή ρουτίνα ομορφιάς σου. Η επιδερμίδα επανορθώνεται και αναγεννάται στη διάρκεια του νυχτερινού ύπνου, ώστε να διασφαλίσει τη σωστή λειτουργία των επιδερμικών φραγμών κατά τη διάρκεια της μέρας. Για ακόμα μεγαλύτερα οφέλη, μπορείς να συνδυάσεις την κρέμα νύχτας και το λαδάκι εφαρμόζοντάς τα με τη σειρά που σου τα αναφέραμε.
2. Είναι πέρα για πέρα πολυχρηστικά
Τα λάδια προσώπου είναι θρεπτικά ελιξίρια που εξασφαλίζουν την καθημερινή δόση ομορφιάς σου! Μπορείς να τα εφαρμόσεις ως συμπλήρωμα ενυδάτωσης, ενδυνάμωσης και τόνωσης.
Αν, για παράδειγμα, χρησιμοποιείς ρετινόλη, AHA και άλλα συστατικά για να καταπολεμήσεις τα σημάδια του χρόνου και να αποκαλύψεις μια φρέσκια και λεία όψη, ίσως παρατηρήσεις ότι ταυτόχρονα ξηραίνουν το δέρμα σου. Τότε είναι που χρειάζεται να εντάξεις στη ρουτίνα της περιποίησής σου ένα λάδι. Θα σε βοηθήσει να αντιμετωπίσεις την ξηρότητα, να επαναφέρεις την ενυδάτωση και να προσφέρεις ανακούφιση στην επιδερμίδα σου.
Με τη βοήθεια ενός λαδιού μπορείς επίσης να διορθώσεις και να φρεσκάρεις το μακιγιάζ σου. Αντί να προσθέτεις μεγαλύτερη ποσότητα foundation, ρίξε στις παλάμες σου μερικές σταγόνες από το αγαπημένο σου έλαιο, τρίψε το απαλά και άπλωσέ το ταμποναριστά στο πρόσωπό σου. Έτσι, θα δώσεις ζωντάνια και λάμψη στο μακιγιάζ. Φρόντισε όμως να αποφύγεις τη ζώνη Τ, εκτός αν έχεις το πιο ξηρό δέρμα στον κόσμο. Σημείωσε επιπλέον ότι τα έλαια ντεμακιγιάζ αφαιρούν ακόμα και το επίμονο μακιγιάζ.
Ένα έξυπνο tip είναι να χρησιμοποιήσεις το λάδι προσώπου στα σκασμένα και αφυδατωμένα χείλη. Και –γιατί όχι;– να εκμεταλλευτείς την ευεργετική του δράση στο σώμα, στα μαλλιά ή στα νύχια. Είναι θαυμάσιο να τυλίξεις κάθε σημείο του σώματός σου με τα υπέροχα, αισθησιακά και αναζωογονητικά αρώματα που έχουν τα λάδια προσώπου.
Σε ποιον απευθύνονται τα λάδια προσώπου;
Σχεδόν όλοι οι τύποι δέρματος μπορούν να επωφεληθούν από τις ιδιότητές τους. Είναι κοινό μυστικό, βέβαια, ότι τα έλαια είναι ιδανικά για την αντιμετώπιση του ξηρού και ώριμου δέρματος.
Η διαδικασία έχει ως εξής: Αρχικά, εφάρμοσε μια πλούσια κρέμα και αμέσως μετά άπλωσε λίγες σταγόνες από το έλαιο. Χάρη στο μεγάλο μοριακό τους βάρος, τα λαδάκια επικάθονται στις επιφανειακές στιβάδες της επιδερμίδας και συγκρατούν την υγρασία. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μπαίνουν τελευταία στη σειρά της περιποίησης, ώστε να σφραγίσουν τη δουλειά που κάνουν τα υπόλοιπα προϊόντα με το χαμηλότερο μοριακό βάρος και τις πιο λεπτόρρευστες υφές.
Σημείωσε ότι υπάρχουν νέας γενιάς serum-in-oils, δηλαδή λαδάκια σε μορφή ορού, που έχουν μικρό μοριακό βάρος. Αυτά μπορείς να τα χρησιμοποιείς με την κανονική τους σειρά στη ρουτίνα περιποίησης, δηλαδή μετά τον καθαρισμό.
Αν πρόκειται να εφαρμόσεις αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας SPF, τότε άφησέ τη για το τέλος. Τα αντηλιακά φίλτρα θα «κλειδώσουν» τα φυτικά έλαια μαζί με τα υπόλοιπα πολύτιμα συστατικά της σύνθεσής τους και επιπλέον θα δώσουν ματ όψη στην επιδερμίδα.
Σε μικτή και κανονική επιδερμίδα είναι προτιμότερο να εφαρμόζεις το λάδι το βράδυ, γιατί μπορεί να της πέσει βαρύ το πρωί. Δύο με τρεις σταγόνες είναι αρκετές για να απολαύσεις τα ευεργετικά του οφέλη.
Το ίδιο ισχύει και με τη λιπαρή επιδερμίδα, για την οποία ενδείκνυνται μόνο οι ελαφριές συνθέσεις. Το κατάλληλο προϊόν μπορεί να αναπληρώνει τα φυσικά λιπίδια της επιδερμίδας, απομακρύνοντας την περιττή λιπαρότητα και ισορροπώντας την παραγωγή σμήγματος χωρίς να φράζει τους πόρους. Προτίμησε συνθέσεις με έλαιο jojoba, που απορροφάται άμεσα χωρίς να αφήνει ίχνος λιπαρότητας και τονώνει την επιδερμίδα διατηρώντας την υγρασία και την ελαστικότητά της.
Κορυφαίο για την ακμή είναι το tea tree oil, που καταπολεμά τις φλεγμονές χάρη στην αντιβακτηριδιακή και αντισηπτική δράση του.
Ακόμη κι αν δεχτούμε πως η λεπτή από τη φύση της επιδερμίδα δημιουργεί τις ιδανικές προϋποθέσεις, γεγονός παραμένει πως για την πρόωρη εμφάνιση των ρυτίδων στην περιοχή του ντεκολτέ, τον κύριο λόγο έχει η έλλειψη συστηματικής φροντίδας. Είναι λοιπόν αποκλειστικά δική μας ευθύνη να τις αποτρέψουμε ή να τις απαλύνουμε.
Μπορεί το πρόσωπο να είναι το πρώτο σημείο στο οποίο σχηματίζονται οι ρυτίδες όμως, όπως αποδεικνύεται ,ποτέ δεν σταματούν εκεί. Το ντεκολτέ είναι μια από τις πιο ευάλωτες ζώνες στα σημάδια του χρόνου που, συχνά,πολύ πριν σημάνει το βιολογικό μας ρολόι, αναδεικνύει, την έλλειψη καθημερινής, συστηματικής περιποίησης.
Τι συμβαίνει στην περιοχή. Η φθορά του κολλαγόνου και της ελαστίνης, που συνθέτουν το σύστημα στήριξης του δέρματος και η υπερέκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, είναι οι δύο βασικές αιτίες για το σχηματισμό των ρυτίδων στο ντεκολτέ. Πρόκειται, στην πλειονότητά τους, για κάθετες ρωγμές που ξεκινούν από το στήθος , απλώνονται σποραδικά σε όλη την περιοχή και έχουν την τάση να εμφανίζονται πολύ νωρίτερα από το πρόσωπο. Η επιδερμίδα στο ντεκολτέ είναι ιδιαίτερα λεπτή αφού είναι αρκετά περιορισμένος ο αριθμός των σμηγματογόνων αδένων ενώ υπολείπεται κατά πολύ και σε λιποκύτταρα. Επιπλέον, είναι ένα από τα πιο εκτεθειμένα σημεία του σώματος στην υπεριώδη ακτινοβολία. Η αθροιστική, λοιπόν, εκφυλιστική δράση του ήλιου στην παραγωγή κολλαγόνου και ελαστίνης, των δύο δομικών υλικών που προσδίδουν ελαστικότητα και ανθεκτικότητα στο δέρμα, σε συνδυασμό με τη φυσιολογική τους φθορά λόγω της βιολογικής γήρανσης , εξηγεί το λόγο που, πολλές φορές, από την ηλικία ήδη των 30 χρόνων οι λεπτές γραμμές αλλοιώνουν την λεία όψη της επιδερμίδας στο ντεκολτέ. Παρόλα αυτά , όπως λένε οι ειδικοί, ποτέ δεν είναι αργά να ξεκινήσουμε τη συστηματική φροντίδα. Και τα θετικά αποτελέσματα δεν θ αργήσουν να φανούν.
Πως θα καθυστερήσουμε τις ρυτίδες.
Η καθημερινή αντηλιακή προστασία της περιοχής -όταν οι καιρικές συνθήκες επιτρέπουν ανοιχτό πουκάμισο ή τι-σερτ με χαμηλό ντεκολτέ- είναι η πρώτη κίνηση για τη σωτηρία …..του ντεκολτέ. Δεν ξεχνάμε ποτέ πως ηUVA ακτινοβολία παραμένει το ίδιο ισχυρή, άρα και απειλητική για την υγεία της επιδερμίδας, σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, ακόμη και τις μέρες με συννεφιά.
Ο βραδινός καθαρισμός ξεκινάει πάντα από …..χαμηλά. Απλώνουμε το γαλάκτωμα ή το τζελ καθαρισμού με ανοδικές κυκλικές κινήσεις στο ντεκολτέ και αφαιρούμε, αντίστοιχα, με δίσκο ντεμακιγιάζ ή άφθονο χλιαρό νερό.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η καθημερινή ενυδάτωση. Είναι γνωστό ότι η ξηρότητα συμβάλλει στο να διαγράφονται εντονότερα οι ρυτίδες. Μετά το ντους και όσο η επιδερμίδα είναι ακόμη νωπή απλώνουμε μια πλούσια κρέμα σώματος- ιδανικά να συνδυάζει ενυδατικούς παράγοντες με ρετινόλη ,πεπτίδια ή άλφα υδροξυοξέα- ή ένα θρεπτικό, ξηρό λάδι. Οι κινήσεις παραμένουν απαλές- το επιβάλλει η λεπτή φύση της επιδερμίδας στην περιοχή- με ανοδική πάντα κατεύθυνση.
Ηαπολέπιση παραμένει ο πιο σίγουρος τρόπος για να απομακρύνουμε τα νεκρά κύτταρα , το λόγο που η επιδερμίδα στο ντεκολτέ δείχνει και είναι τραχιά, θαμπή και ξηρή. Επιλέγουμε, κατά προτίμηση, συνθέσεις με ήπιους απολεπιστικούς παράγοντες που δεν τραυματίζουν τη λεπτή εκ φύσεως επιδερμίδα.
Ο ήλιος όμως δεν είναι ο μοναδικός ένοχος για την πρόωρη όμως εμφάνιση των ρυτίδων στο ντεκολτέ. Η πίεση που ασκείται , όταν κοιμόμαστε στο πλάι, ευνοεί το σχηματισμό ρυτίδων. Φήμες λένε ότι «ξοδεύουμε» 2.500 ώρες το χρόνο – αν υπολογίσουμε ότι συμπληρώνουμε καθημερινά ένα οκτάωρο ύπνου- για να ανατρέψουμε όσα οφέλη προσφέρει η καλλυντική περιποίηση…..
Νανοτεχνολογία των εμβολίων αλλά και του νέου εμβολίου της Novavax Συνέντευξη του Καθηγητή Κ. Ν. Δεμέτζου, Διευθυντή του Εργαστηρίου Φαρμακευτικής Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ και Προέδρου της Ελληνικής Φαρμακευτικής Εταιρείας
Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος είναι Διευθυντής του Εργαστηρίου Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Επιστημονικής Ελληνικής Φαρμακευτικής Εταιρείας (ΕΦΕ) και τακτικό Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας, Επιστημών και Τεχνών, Τάξη IV Φυσικών Επιστημών, 2021. Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος, το 2018 βραβεύθηκε από την Τάξη των Θετικών Επιστημών της Ακαδημίας Αθηνών για το επιστημονικό του έργο στην Φαρμακευτική Νανοτεχνολογία και για το πρωτότυπο σύγγραμμα του ‘Pharmaceutical Nanotechnology. Fundamentals and Practical Applications’, το οποίο προσφέρει νέες και διεπιστημονικές προσεγγίσεις στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη νέων και καινοτόμων νανοσυστημάτων για την μεταφορά φαρμακομορίων και θεραπευτικών προϊόντων για την θεραπεία των νόσων. [http://demetzoslab.gr/; https://orcid.org/0000-0001-9771-4314; http://linkedin.com/in/costas-demetzos-76a651203]
Ο Καθηγητής κ. Δεμέτζος μίλησε στο HUB σχετικά με τη Νανοτεχνολογία των εμβολίων αλλά και του νέου εμβολίου της Novavax
Ακολουθεί η συνέντευξη:
Ποια είναι η τεχνολογία των εμβολίων mRNA και ποιος ο ρόλος της Νανοτεχνολογίας στην ανάπτυξη των εμβολίων και των νέων θεραπειών ?
Τα εμβόλια εναντίον του κοροναϊου SARS-CoV-2 αποτελούν αντικείμενο ευρύτατης συζήτησης, όσον αφορά στην αποτελεσματικότητα και στην ασφάλεια τους. Οι συζητήσεις, οι συνεντεύξεις και η αρθρογραφία που αφορούν στην ενημέρωση των πολιτών και του επιστημονικού δυναμικού της χώρας στην εποχή της πανδημίας και αναφέρονται στην νανοτεχνολογία των εμβολίων και στην κατανόηση του τεχνολογικού τους υπόβαθρου, είναι περιορισμένες.
Δεν θα αναφερθούμε στην μεθοδολογία παραγωγής του mRNA το οποίο κωδικοποιεί την παραγωγή της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ του ιού SARS-CoV-2, αλλά θα συζητήσουμε το νανοτεχνολογικό υπόβαθρο των εμβολίων. Η νανοτεχνολογία είναι ένα διεπιστημονικό πεδίο στο οποίο συμμετέχουν επιστήμες όπως, της ιατρικής, της φυσικής , της χημείας, των μαθηματικών, της φαρμακευτικής αλλά και αυτές των υπολογιστών, της μηχανικής μάθησης, της τεχνητής νοημοσύνης. Ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη νανοσυσκευών με χρήση βιοϋλικών οι οποίες έχουν διαστάσεις ενός δισεκατομμυριοστό του μέτρου (10-9 m) αποτελεί το βασικό αντικείμενο της φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας με στόχο την μεταφορά θεραπευτικών προϊόντων, φαρμάκων ή γενετικού υλικού.
Τα λιπιδικά νανοσωματίδια τα ονομαζόμενα LipidNanoParticles (LNPs), αναπτύχθηκαν και μελετήθηκαν για πολλές δεκαετίες και σε αυτά εγκλωβίζεται το ευαίσθητο mRNA . Χωρίς τα νανοσωματίδια δεν θα μπορούσαμε να έχουμε αναπτύξει τα εμβόλια, τα σημαντικά αυτά όπλα εναντίον του ιού SARS-CoV-2. (Βιβλ. Drug Delivery, Covid-19, ‘Without these lipid shells, there would be no m RNA vaccines for COVID, 19’, R.Cross, 99 (8), March, 2021) . Οι νανοσυσκευές έχουν διαστάσεις εκατοντάδες φορές μικρότερες από το πλάτος της ανθρώπινης τρίχας. Αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για αόρατα νανο-οχήματα που χρησιμοποιούνται για τον εγκλωβισμό, την μεταφορά και παράδοση του mRNA στα κύτταρα και στην συνέχεια στα ριβοσώματα (οργανίδια των κυττάρων) στα οποία θα πραγματοποιηθεί η μετάφραση του mRNA και η παραγωγή της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ η οποία θα ενεργοποιήσει την παραγωγή των αντισωμάτων εναντίον του ιού SARS-CoV-2. Τα λιπιδικά νανοσωματίδια (Lipid Nano Particles, LNPs) που έχουν χρησιμοποιηθεί ως δομικά συστατικά (καινοτόμα έκδοχα) των εμβολίων εναντίον του ιού SARS-CoV-2, έχει επιβεβαιωθεί ότι είναι ασφαλή και αποτελεσματικά, όχι μόνο από τις κλινικές μελέτες, αλλά και από την χορήγηση τους σε δισεκατομμύρια δόσεις παγκοσμίως για την προστασία εναντίον της COVID-19. Η έρευνα εξελίσσεται καθημερινά και νέες πρωτοποριακές μελέτες δημοσιεύονται συνεχώς και γίνονται εμφανείς οι προοπτικές ανάπτυξης και μελλοντικής έγκρισης νέων αντιιικών θεραπειών βασισμένων στην νανοτεχνολογία.
Η τεχνολογία των LNPs τα οποία ομοιάζουν με τα λιποσώματα (liposomes), εμφανίζεται στη βιβλιογραφία από το 1974, και αναφέρεται η ανοσοενισχυτική τους δράση (Βιβλ. Allison, A.C and Gregoriadis, G, Nature, 252, 1974). Επίσης από το 1990 αναφέρονται λιποσωμιακά προϊόντα, ενώ η βιβλιογραφία αναφέρεται σε προσπάθειες που εξελίσσονταν σχετικά με τον εγκλωβισμό νουκλεϊνικών οξέων σε λιποσωμιακά ή λιπιδικά νανοσωματίδια, με στόχο την δημιουργία εμβολίων αλλά και νέων θεραπειών. Η σημαντική αλλά και συσσωρευμένη επιστημονική γνώση στην θεραπευτική νανοτεχνολογία σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στην μοριακή γενετική, οδήγησε στην ανάπτυξη του εμβολίου εναντίον του ιού SARS-CoV-2, σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Στο παρακάτω Σχήμα (Σχήμα 1) παρουσιάζεται η εξέλιξη του mRNA παράλληλα με την εξέλιξη των λιπιδικών νανοσωματιδίων (Βιβλ. Xucheng Hou, Tal Zaks , Robert Langer, Yizhou Dong Nat Rev Mater 2021 Aug 10;1-17. doi: 10.1038/s41578-021-00358-0.)
Σχήμα 1. Εξέλιξη της πορείας του mRNA με την πορεία εξέλιξης της πορείας των λιπιδικών νανοσωματιδίων (LNPs).
Θα πρέπει να αναφέρουμε επίσης την τεχνολογία των virosomes (νανοσωμιακοί φορείς) (Εικόνα 1)
Εικόνα 1. Virosomes: Νανοσωματίδια που μιμούνται τις ‘αντιγονικές’ ιδιότητες (πρωτεΐνες επιφανείας) του ιού και προκαλούν ανοσοποίηση (Βιβλ. Virosomes: A Novel Strategy for Drug Delivery and Targeting, January 2, 2011, Sanjib Bhattacharya, Bhaskar Mazumder, BioPharm International, BioPharm International-01-02-2011, Volume 2011 Supplement, Issue 1)
που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή εμβολίων και κυκλοφορούν από την δεκαετία του 1990 εναντίον της γρίπης (στελέχη Α και Β) και της ηπατίτιδας Α. Τα virosomes είναι μη αντιγραφόμενοι τεχνητοί ιοί που χρησιμοποιούνται για να μεταφέρουν ιικά αντιγόνα. Αποτελούνται από ανασύσταση των πρωτεϊνών του ιού της γρίπης, συγκεκριμένων στελεχών, σε συνδυασμό με φωσφολιπίδια και τα οποία αυτό-οργανώνονται και σχηματίζουν τεχνητά καψίδια. Ανήκουν στα πρωτεο-λιποσωμιακά νανοσωματίδια και στόχο έχουν τη μεταφορά αντιγόνων και την ενεργοποίηση αντισωμάτων, για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων πρωτεϊνών που έχουν στην επιφάνεια τους. Από το2014 δημοσιεύονται ερευνητικές δραστηριότητες και αποτελέσματα κλινικών μελετών που αφορούν στην εφαρμογή της λιποσωμιακής νανοτεχνολογίας και της τεχνολογίας των λιπιδικών νανοσυστημάτων για τον εγκλωβισμό και την ασφαλή μεταφορά και παράδοση στα κύτταρα- στόχους του mRNA για την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Το 2017 δημοσιεύονται κλινικές μελέτες με λιπιδικά νανοσυστήματα για χρήση ως εμβόλια εναντίον του ιού της γρίπης καθώς και μελέτες για την ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων mRNA εναντίον του καρκίνου καθώς και εφαρμογές σε πρωτεϊνικές θεραπείες. Το 2020 έχουμε την ανάπτυξη και κυκλοφορία των σημαντικών, αποτελεσματικών και ασφαλών εμβολίων εναντίον του ιού SARS-CoV-2. Η περιγραφή του μηχανισμού με τον οποίο τα λιπιδικά νανοσωματίδια ενσωματώνονται στα ανθρώπινα κύτταρα και η ανάπτυξη κατάλληλων αντισωμάτων για την αντιμετώπιση του ιού SARS-CoV-2 περιγράφεται εκτενώς σε πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο (Βιβλ. Xucheng Hou, Tal Zaks , Robert Langer, Yizhou Dong Nat Rev Mater 2021 Aug 10;1-17. doi: 10.1038/s41578-021-00358-0).
Τα Νανοσωματιδια της κατηγορίας των Virus-Like Particles (VLPs) με μέγεθος σωματιδίων 20-100 nm, έχουν τις πρωτεΐνες και τα δομικά υλικά του καψιδίου του ιού, αλλά χωρίς να έχουν γενετικό υλικό, οπότε δεν πολλαπλασιάζονται και συνεπώς δε έχουν μολυσματικότητα για τον άνθρωπο. Τα πολύπλοκα αυτά συστήματα με χαρακτηριστικό την αυτό-οργάνωση (self-assembly) των πρωτεϊνών (self-assembly of proteins in a vector) αποτελούν την νανοτεχνολογική πλατφόρμα εγκεκριμένων εμβολίων όπως τα anti-HBV EngerixTM-B, Recombivax-HB® and Fendrix®, anti-HPV GardasilTM and CervarixTM. Εμβόλια της κατηγορίας των VLPs εναντίον της ελονοσίας, των ιών SAR, HIV, Ebola είναι ήδη σε κλινικές μελέτες. Το πλεονέκτημα αυτών των εμβολίων είναι ότι συνδυάζουν την ανοσογονικότητα του ιού λόγω της υπερμοριακής τους δομής όμοιας με του ιού, χωρίς όμως την μολυσματικότητα του λόγω της μη ύπαρξης του γενετικού του υλικού που έχει αφαιρεθεί (Tsakiri, M., et al., Int J Pharm. 2021. doi: 10.1016/j.ijpharm.2021.121212. Epub 2021; Kushnir N, et al., Vaccine. 2012 Dec 17; 31(1): 58–83. doi: 10.1016/j.vaccine.2012.10.083). Η σύσταση των εμβολίων mRNA είναι λιπιδικά νανοσωματιδία (LNPs) στα οποία έχει εγκλωβισθεί το mRNA (Εικόνα 2). Με βάση το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (Summary of Product Characteristics, SPC) του εμβολίου της Pfizer/BioNTech, το εμβόλιο εκτός του mRNA, το οποίο είναι εγκλωβισμένο στα Λιπιδικά νανοσωματιδία και κωδικοποιεί την παραγωγή της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ του ιού SARS-CoV-2 η οποία οδηγεί στην παραγωγή των αντισωμάτων, περιλαμβάνει και τα λεγόμενα έκδοχα. Τα βασικό ‘καινοτόμο έκδοχο’ χωρίς το οποίο δεν θα μπορούσε να υπάρχει το εμβόλιο, είναι τα λιπιδικά νανοσωματίδια (LNPs), η σύσταση των οποίων περιγράφεται στο φύλλο οδηγιών χρήσης και είναι : ιοντιζόμενα κατιονικά λιπίδια (ionizable cationic lipid (ALC-0315), πολυεθυλενογλυκόλη (PEG, ALC-0159), χοληστερόλη και ένα ‘βοηθητικό’ φωσφολιπίδιο , διστεαροϋλοφωσφατιδυλοχολίνη (helper Distearoylphosphatidylcholine, DSPC). Το εμβόλιο φυλάσσεται σε θερμοκρασία -80 oC και αυτό αποτελεί πρόβλημα για τις χώρες χαμηλού κατά κεφαλή εισοδήματος. Το εμβόλιο της εταιρείας Moderna το οποίο και αυτό είναι της τεχνολογίας mRNA, είναι σταθερό σε θερμοκρασίες ψυγείου για ένα μήνα και για επτά μήνες σε θερμοκρασία -25 oC έως -15 oC. Η διαφορετική αυτή θερμοκρασία αποθήκευσης των δυο εμβολίων πιθανόν να οφείλεται σε διαφορετική ποιοτική η ποσοτική σύσταση των λιπιδικών νανοσυστημάτων και λιγότερο στις μικρές διαφορές στο mRNA, ανάμεσα στις δυο εταιρείες. Η μορφοποίηση των λιπιδικών νανοσωματιδίων της εταιρείας Moderna με βάση το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (Summary of product characteristics) περιέχει SM-102 ως ιοντιζόμενο κατιονικό λιπίδιο, επίσης περιέχει DSPC, χοληστερόλη και πολυεθυλενογλυκόλη ( polyethyleneglycol 2000 – dimyristoyl glycerol (PEG2000 DMG)). Και οι δυο μορφοποιήσεις των λιπιδικών νανοσωματιδίων περιέχουν ιοντιζόμενα κατιονικά λιπίδια τα οποία συνδέονται ηλεκτροστατικά με το αρνητικά φορτισμένο mRNA. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η μορφολογία των δυο ιοντιζόμενων κατιονικών λιπιδίων, ALC-0315 and SM- 102, είναι διαφορετική π.χ. στο μήκος των υδρόφοβων αλυσίδων τους. Επίσης η ακριβής μοριακή αναλογία των συστατικών που δημιουργούν το λιπιδικό νανοσωματιδίο φαίνεται ότι καλύπτεται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας τα οποία είναι ενεργά. Όλα τα παραπάνω φανερώνουν ότι υπάρχουν όχι μόνο χημικές διαφορές της σύστασης των λιπιδικών νανοσωματιδίων, αλλά λόγω της αυτό-οργάνωσης των βιοϋλικών τους σε λιπιδικές νανοδομές, δημιουργείται διαφορετική οργάνωση των βιοϋλικών με αποτέλεσμα να έχουν διαφορετική βiοφυσική συμπεριφορά.
Αξίζει να αναφερθεί ότι όλα τα συστατικά των νανοσωματιδίων είναι ασφαλή και εγκεκριμένα από τους διεθνείς οργανισμούς όπως τον FDA (Food and Drug Administration, USA) και χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια στην ανάπτυξη θεραπευτικών προϊόντων που ήδη κυκλοφορούν στην παγκόσμια αγορά. Πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο (Βιβλ.Nature Biotechnology Vol. 39, October 2021, 1169-1175 ) αναφέρεται στην ανάπτυξη νανοσυσκευών με συγκεκριμένη λειτουργικότητα. Σημαντικό να αναφερθεί ότι οι νανοσυσκευές με δομικά υλικά λιπίδια ή και πολυμερή είναι βιοσυμβατές και βιοαποικοδομίσιμες από τον ανθρώπινο οργανισμό, και αποβάλλονται μέσω των φυσιολογικών ανθρώπινων λειτουργιών. Η ανάπτυξη επίσης πολύ-λειτουργικών νανοσυσκευών έχει ως στόχο την χρήση τους στην αντιμετώπιση πολλών διαφορετικών ιών οι οποίοι όμως έχουν κοινά δομικά χαρακτηριστικά δηλ. κοινές βιολογικές ‘σημαίες’, οι οποίες αναγνωρίζονται από τις νανοσυσκευές.
Κλινικές μελέτες φάσης Ι και ΙΙ εξελίσσονται για εμβόλια εναντίον διαφόρων μορφών καρκίνου για τους οποίους πολύ γρήγορα αναμένεται να έχουμε θεραπευτικά εμβόλια. Αυτά, θα κινητοποιούν το ανοσοποιητικό να παράγει αντισώματα που θα στρέφονται εναντίον συγκεκριμένων καρκινικών κυττάρων αναγνωρίζοντας συγκεκριμένες πρωτεΐνες στην επιφάνεια τους. Τα αντισώματα που θα παράγονται από τον οργανισμό του ασθενή, θα ‘επιτίθενται’ και θα καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα. Οι εξελίξεις αυτές είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας της νανοτεχνολογίας και της βιοτεχνολογίας αλλά και άλλων κλασσικών αλλά και αναδυόμενων τεχνολογιών που θα βοηθήσουν να δημιουργηθούν οι προοπτικές θεραπείας των νόσων βασισμένων στην ανοσοθεραπεία. Επίσης έχουμε την προοπτική ανάπτυξης θεραπειών και για νευροεκφυλιστικές νόσους, χρησιμοποιώντας τα νέα επιστημονικά εργαλεία, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική μάθηση κ.α.
Σήμερα γίνεται μια επανάσταση και πρέπει να αντιληφθούμε ότι η εξέλιξη της επιστήμης των υπολογιστών και της πληροφορικής, η τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση μπορούν να δημιουργήσουν πολύ-υβριδικά νανοσωματίδια. Σε συνδυασμό με την τριδιάστατη εκτύπωση (3D Printing) μπορούν να αναπτυχθούν νανοτεχνολογικά προϊόντα για την απεικόνιση των ιστών, όπως γίνεται με τις ακτινογραφίες, τις τομογραφίες και τους υπερήχους, παράλληλα με την εφαρμογή σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων αλλά και νέων θεραπειών με σημαντικά πλεονεκτήματα στην θεραπεία των ασθενών. Είναι ρεαλιστικό ότι, τα νανοσωματίδια απεικόνισης των ιστών, μπορεί να μεταφέρουν και το θεραπευτικό προϊόν ταυτόχρονα, βελτιώνοντας έτσι το τελικό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Η κατηγορία αυτή των διαγνωστικών και θεραπευτικών προϊόντων ταυτόχρονα, είναι γνωστή ως theranostics.
Ποια είναι η τεχνολογία του νέου εμβολίου NVX-CoV2373 της εταιρείας Novavax;
Η τεχνολογία με την οποία έχει αναπτυχθεί το εμβόλιο NVX-CoV2373 εναντίον του ιού SARS-CoV-2 αναφέρεται ως recombinant nanoparticle technology, δηλ. ανασυνδυασμένη νανοτεχνολογία. Το νανοεμβόλιο NVX-CoV2373, εναντίον του SARS-CoV-2 το οποίο έχει αναπτυχθεί από την εταιρεία Novavax και αναμένεται τον Φεβρουάριο του 2022 στην Ελλάδα, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η μορφοποίηση του περιλαμβάνει την πρωτεΐνη ‘ακίδα’ του ιού SARS-CoV-2 και το ανοσοενισχυτικο Matrix-MTM. Το ανοσοενισχυτικό Matrix-MTM είναι κατοχυρωμένο με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην εταιρεία Novavax και έχει ως δομικό συστατικό το φυσικό προϊόν σαπωνίνη (fraction extract) από το φυτό Quillaja saponaria Molina (Βιβλ. . Li X., et al., 2018; Chung Y.H.,et al., 2020 ; Tian J.H., et al., 2021). Η Novavax είναι η εταιρεία η οποία αναπτύσσει όχι μόνο ένα νανοσύστημα με αντιγονικές ιδιότητες λόγω της ύπαρξης της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ ως μέρους του εμβολίου, αλλά επίσης ένα νανο-ανοσοενισχυτικό εμβόλιο (NVX-CoV2373 – 0.5 mL). Το NVX-CoV2373 περιέχει ένα ανασυνδιασμένο νανοσωματίδιο (rSARS-CoV-2, ∼27.2 nm) και ένα νανο-ενισχυτικό. Η νανοπλατφόρμα δημιουργείται με αυτό-οργάνωση των συστατικών δηλ. της πρωτεΐνης ‘ακίδας’ του ιού SARS-CoVO-2, και έτσι δημιουργούνται νανο μικκυλιακές δομές (Εικόνα 3) οι οποίες ‘καθαρίζονται’ μέσα σε κύτταρα baculovirus Spodoptera fruigiperda (Sf9) (Βιβλ. Tian et al., 2020).
Εικόνα 3. Πιθανή μορφολογία του εμβολίου με βάση την τεχνολογία των πρωτεϊνικών νανοσωματιδίων (protein nanoparticles) (Βιβλ. Adv Drug Deliv Rev. 2021 Feb; 169: 168–189. Published online 2020 Dec 13. doi: 10.1016/j.addr.2020.12.006)
Ο εμβολιασμός απαιτεί δυο ενδομυϊκές δόσεις με διαφορά 21 ημέρες, ενώ τα rSARS-CoV-2 και Matrix-MTM διατηρούνται ξεχωριστά σε θερμοκρασία 2–8 °C και αναμιγνύονται λίγο πριν την χορήγηση. To εμβόλιο NVX-CoV2373 είναι το πέμπτο στην σειρά εμβόλιο εναντίον του ιού SARS-CoV-2 και λαμβάνει προσωρινή έγκριση (rolling review) από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) με το εμπορικό όνομα Nuvaxovid. Τον Μάρτιο του 2021 η εταιρεία ανακοίνωσε ποσοστό αποτελεσματικότητας 96% εναντίον του κορωνοϊού, 86 % έναντι της παραλλαγής B.1.1.7 και 49% έναντι της παραλλαγής B.1.351. Το εμβόλιο της εταιρείας Novovax ακολουθεί διαφορετική λογική στην ανάπτυξη των νανοσωματιδίων με δομή μικκυλίων από ότι των εμβολίων των Pfizer/BioNTech και Moderna (m RNA) και των Astra-Zeneca και Janssen-Cilag (Johnson & Johnson). Οι τελευταίες χρησιμοποιούν αδενοϊούς χωρίς γενετικό υλικό και με βάση την τεχνολογία του ανασυνδυασμένου γενετικού υλικού παράγουν την πρωτεΐνη-ακίδα η οποία δημιουργεί τα εξουδετερωτικά αντισώματα.
Ο ρόλος των ανοσοενισχυτικών (adjuvants) παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Η δομή τους αλλά και η μορφολογία τους όταν συνδέονται με τα νανοσωματίδια και στην συνέχεια η δομική τους σταθερότητα, είναι προϋποθέσεις για την βιολογική σταθερότητα και αποτελεσματικότητα του εμβολίου. Η χρήση των ανoσοενισχυτικών τα οποία μπορεί να είναι συνθετικά, ή μπορούν να παραχθούν με την χρήση της γενετικής μηχανικής, ή είναι εκχυλίσματα ή φυσικά προϊόντα, είναι εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας στην ανοσοποίηση του οργανισμού. Θα πρέπει να μελετηθούν διάφοροι παράμετροι πριν την επιλογή του κατάλληλου ανοσοενισχυτικού για την δημιουργία του τελικού εμβολίου. Σήμερα ένας μεγάλος αριθμός προϊόντων είτε μικρής σχετικής μοριακής μάζας (μοριακού βάρους) (μικρά μόρια), φυσικής προέλευσης , είτε συνθετικά, αλλά και μακρομόρια, χρησιμοποιούνται ως ανοσοενισχυτικοί παράγοντες. Είναι προφανές ότι η επιλογή τους γίνεται στην βάση όχι μόνο της αποτελεσματικότητας τους αλλά και της ασφάλειας και μη τοξικότητας τους (Πινακας 1)
Πίνακας 1. Εγκεκριμένα από τον FDA (Food Drug Administration, USA) ανοσοενισχυτικά τα οποία χρησιμοποιούνται σε εμβόλια (Βιβλ. Nanishi E., Dowling D.J., Levy O. Toward precision adjuvants: Optimizing science and safety. Curr. Opin. Pediatr. 32 (1), 125–138, 2020).
Ανοσοενισχυτικό
Σύσταση
Μορφοποίηση
Εμβόλιο
Έτος
Εγκεκριμένα ανοσοενισχυτικά για παιδιατρικών εμβολίων
Aluminum
One or more of the following: Aluminum hydroxide, aluminum phosphate, potassium, Alum, AAHS
Various/ Aqueous (PBS-based)
Anthrax (BioThrax), DT, DTaP (Daptacel), DTaP (Infanrix), DTaP-IPV (Kinrix), DTaP-IPV (Quadracel), DTaP-HepB-IPV (Pediarix), DTaP –IPV/Hib (Pentacel), Hep A (Havrix), Hep A (Vaqta), Hep B (Engerix-B), Hep B (Recombivax), HepA/Hep B (Twinrix), HIB (PedvaxHIB), HPV (Gardasil 9), Japanese encephalitis (Ixiaro), MenB (Bexsero, Trumenba), Pneumococcal (Prevnar 13), Td (Tenivac), Td (Mass Biologics), Tdap (Adacel), Tdap (Boostrix)
1930 – present
Εγκεκριμένα ανοσοενισχυτικά παιδιατρικών εμβολίων
MF59
Oil in water emulsion, squalene-based
Emulsion- based
TIV (Fluad) (for adults aged 65 or older)
2015
AS01B
MPL and QS-21, natural extract from the Chilean soapbark tree
Liposome- based
RVL (Shingrix) (for adults aged 50 or older)
2017
CpG-1018
CpG, synthetic form of DNA mimicking bacterial oligodeoxynucleotide and viral genetic material
PBS-based
Hep B (Heplisav-B) (for adults aged 18 or older)
2017
Εγκεκριμένα μη εμπορικά διαθέσιμα σε ΗΠΑ
AS04
MPL and aluminum salt
VLP and MPL adsorbed onto Alum, PBS- based
HPV (Cervarix)
2009
AS03
a-Tocopherol, squalene and polysorbate 80
Emulsion- based
Monovalent Pandemic H5N1 Swine Influenza A (Q- Pan H5N1) (for adults aged 18 or older)
2013
Ποιο το έργο του ΕΚΠΑ και του Εργαστηρίου Φαρμακευτικής Νανοτεχνολογίας στους τομείς της τεχνολογίας νανοσωματιδίων για ανάπτυξη θεραπευτικών προϊόντων, καθώς και γενικότερα, σχετικά με τα νανοσωματίδια και τη νανοτεχνολογία;
Το εργαστήριο της Φαρμακευτικής Νανοτεχνολογίας, δημιουργήθηκε το 2002 μετά την επιστροφή μου από τις ΗΠΑ (1996) όπου η μεταδιδακτορική μου έρευνα αφορούσε στην ανάπτυξη καινοτόμων νανοτεχνολογικών φορέων των φαρμάκων και των θεραπευτικών βιομορίων. Η ερευνητική και διδακτική δραστηριότητα στην φαρμακευτική νανοτεχνολογία ξεκίνησε από μηδενική βάση στο τμήμα Φαρμακευτικής. Τα ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα στα οποία συμμετείχαμε, αλλά και η συνεχής προσπάθεια διαχρονικά των μελών του εργαστηρίου μου, έδωσε μεγάλη ώθηση στην δημιουργία υποδομών και στην συσσώρευση γνώσης για περαιτέρω έρευνα.
Σήμερα το εργαστήριο παράγει πρωτογενή γνώση και αποτελέσματα τα οποία δημοσιεύονται σε διεθνή περιοδικά. Η ερευνητική δραστηριότητα του εργαστηρίου αφορά όχι μόνο στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη νανοφορέων της κατηγορίας κυρίως των λιπιδικών νανοσωματιδίων για εγκλωβισμό φαρμακομορίων, αλλά και στον τρόπο αυτό-οργάνωσης τους σε δομές, με μορφολογίες οι οποίες συσχετίζονται με την λειτουργικότητα τους π.χ., σταθερότητα, ρυθμός αποδέσμευσης φαρμακομορίων, βιοφυσική και σε μεγάλο βαθμό εφαρμογή της θερμοδυναμικής. Επίσης εκτός από την πρωτογενή ερευνητική δραστηριότητα, το εργαστήριο συμμετέχει σε εφαρμοσμένη έρευνα σε συνεργασία με την Ελληνική Φαρμακευτική βιομηχανία, βοηθώντας στην ανάπτυξη θεραπευτικών προϊόντων.
Έχουν ολοκληρωθεί δεκάδες διδακτορικές διατριβές, και μεταπτυχιακά διπλώματα ειδίκευσης καθώς και πολύ μεγάλος αριθμός διπλωματικών εργασιών.
Στο εργαστήριο έχουν απονεμηθεί διπλώματα ευρεσιτεχνίας, βραβεύσεις σε συνέδρια και επιστημονικές ημερίδες καθώς και προσωπικές τιμητικές διακρίσεις των μελών του εργαστηρίου. Συνεργαζόμαστε σε δεκάδες Εθνικά και Ευρωπαϊκά ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα, υποδεχόμαστε επιστήμονες και φοιτητές από την Ευρώπη κυρίως και συμμετέχουμε διαχρονικά σε πολλά ερευνητικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία. Επίσης μέλη του εργαστηρίου εργάζονται σε Πανεπιστήμια και Ινστιτούτα της Ευρώπης, μεταφέροντας τεχνογνωσία αλλά και τις γνώσεις τους που αποκτούν στο εργαστήριο μας. Μέλη του εργαστηρίου νανοτεχνολογίας έχουν ήδη πανεπιστημιακές θέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Τα τελευταία 22 χρόνια έχουν δημοσιευθεί περισσότερες από 250 ερευνητικές δημοσιεύσεις και εκατοντάδες ανακοινώσεις και ομιλίες σε Εθνικά και Διεθνή συνέδρια.
Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μεγάλη αυτή ερευνητική δραστηριότητα στον τομέα των νανοσωματιδίων διαφορετικών μορφολογιών, οδήγησε σε ανάπτυξη σημαντικού διδακτικού έργου. Σήμερα διδάσκονται μαθήματα που δεν υπήρχαν στο παρελθόν τόσο στο τμήμα Φαρμακευτικής όσο και στην Ιατρική σχολή του ΕΚΠΑ, με αντικείμενο την Φαρμακευτική και Θεραπευτική νανοτεχνολογία, την νανο-Ιατρική και την νανο-φαρμακολογία, αλλά και σε άλλες Ιατρικές σχολές της χώρας. Επίσης συμμετέχουμε σε πολλά μεταπτυχιακά μαθήματα τόσο στο ΕΚΠΑ όσο και σε άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα όχι μόνο σε σχολές επιστημών υγείας αλλά και σε συναφή γνωστικά αντικείμενα, προσφέροντας μαθήματα φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας και νανοϊατρικής, ενώ έχουμε οργανώσει και πρακτικές ασκήσεις σε προπτυχιακό επίπεδο για εκπαίδευση των φοιτητών.
Τέλος, το συγγραφικό έργο του εργαστηρίου είναι επίσης σημαντικό. Έχουν γραφτεί μονογραφίες τόσο με Ελληνικούς όσο και με ξένους εκδοτικούς οίκους με αντικείμενο την φαρμακευτική νανοτεχνολογία, καθώς και μεταφράσεις και επιστημονικές επιμέλειες διεθνών συγγραμμάτων ενώ έχουν εκδοθεί πολύσυγγραφικά βιβλία με ξένους εκδοτικούς οίκους. Όλα τα βιβλία δίδονται μέσω του συστήματος ΕΥΔΟΞΟΣ όχι μόνο σε σχολές επιστημών υγείας στα πανεπιστήμια της χώρας μας, αλλά και σε συναφή γνωστικά αντικείμενα άλλων πανεπιστημιακών σχολών.
Σήμερα το εργαστήριο φαρμακευτικής νανοτεχνολογίας προσφέρει τις γνώσεις του και τις υπηρεσίες του στην προσπάθεια που καταβάλει το ΕΚΠΑ για ενημέρωση των πολιτών και του επιστημονικού δυναμικού της χώρας. Μέλη του εργαστηρίου μας με ομιλίες σε επιστημονικές ημερίδες και συνέδρια με αντικείμενο την νανοτεχνολογία των εμβολίων, με συνεντεύξεις και άρθρα στον τύπο, συμβάλλει στην διάχυση της επιστημονικής γνώσης, αλλά κυρίως στην ενημέρωσης της κοινωνίας.
Μελλοντικός μας στόχος είναι η ακόμα μεγαλύτερη συμβολή μας στην κατάκτηση γνώσεων, στην αποκάλυψη των μυστικών του νανόκοσμου και στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προϊόντων υγείας, εμβολίων και φαρμάκων. Η ερευνητική δραστηριότητα αποτελεί την βάση για την εξέλιξη και προαγωγή της εκπαίδευσης των νέων επιστημόνων και στόχος μας είναι η μεγιστοποίηση της προσπάθειας μας προς αυτή την κατεύθυνση. Επίσης, στόχος μας αποτελεί η εκλαΐκευση δύσκολων επιστημονικών πεδίων και εννοιών, ώστε η εξωστρέφεια που σήμερα το ΕΚΠΑ έχει επιτύχει, να είναι μεγαλύτερη και προς την κατεύθυνση της μεταφοράς της επιστημονικής γνώσης στην κοινωνία, και σε αυτό είμαστε έτοιμοι να συμβάλλουμε ακόμα περισσότερο.
Ευχαριστίες
Ως διευθυντής του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας και επιστημονικός υπεύθυνος του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Νανοτεχνολογίας του ΕΚΠΑ, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον πρύτανη καθηγητή Α.Μ Δημόπουλο, διότι αποτελεί αρωγό στην προσπάθεια του εργαστηρίου μου και δίνει πάντοτε βήμα έκφρασης των δραστηριοτήτων του. Επίσης η εξωστρέφεια του ΕΚΠΑ και οι διεθνείς επιτυχίες του έχουν και την δική του συμβολή. Τέλος ευχαριστίες στο Γραφείο Τύπου του ΕΚΠΑ και στον κόμβο επικοινωνίας του HUB.
Περισσότερες πληροφορίες για την δραστηριότητα του εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Νανο-Τεχνολογίας του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ στην ιστοσελίδα του εργαστηρίου: www.demetzoslab.gr
Τι κοινό έχουν το ξινολάχανο, το kimchi και το γιαούρτι; Είναι μερικές από τις καλύτερες τροφές που μπορείτε να φάτε για ένα υγιές έντερο. Αυτό συμβαίνει επειδή είναι όλες πηγές προβιοτικών, το καλό είδος βακτηρίων που χρειάζεται το πεπτικό σας σύστημα. Αυτά τα καλά βακτήρια κάνουν ένα σωρό σημαντικά πράγματα, όπως το να σας βοηθούν να απορροφήσετε θρεπτικά συστατικά, να καταπολεμήσετε τις φλεγμονές, να προστατεύσετε το έντερό σας από μολύνσεις και ακόμη και να ενεργοποιήσετε μονοπάτια προς τον εγκέφαλό σας, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Eating Well.
Στην πραγματικότητα, ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η σωστή ισορροπία στο μικροβίωμα του σώματός σας -το ζωντανό, αναπνέον οικοσύστημα του εντέρου σας, που αποτελείται από τρισεκατομμύρια πολυάσχολους μικροοργανισμούς- παίζει μεγάλο ρόλο στο να είστε υγιείς και ευτυχισμένοι. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από προβλήματα του στομάχου, όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (IBD) και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), για να μην αναφέρουμε την παχυσαρκία, τον καρκίνο του παχέος εντέρου και άλλες σοβαρές καταστάσεις. Μπορεί ακόμη και να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου κατάθλιψης και άγχους.
1. Σόδα διαίτης
Τα τεχνητά γλυκαντικά στα μηδενικών θερμίδων ποτά μπορεί να διαταράξουν τo μικροβίωμα σας, λένε ορισμένοι ερευνητές. Μια μικρή μελέτη στο Ισραήλ δείχνει ότι γλυκαντικά όπως η σακχαρίνη, η σουκραλόζη και η ασπαρτάμη μπορεί να μεταβάλλουν τα βακτήρια του εντέρου με τρόπο που αυξάνει τη δυσανεξία στη γλυκόζη, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Οι επιστύμονες τονίζουν ότι χρειάζονται περισσότερες έρευνες αλλά το να κόψετε τη συνήθεια των αναψυκτικών διαίτης δεν θα σας κάνει κακό.
2. Κόκκινο κρέας
Ό,τι είναι κακό για το έντερό σας μπορεί να είναι κακό για την καρδιά σας. Ερευνητές της Κλινικής Cleveland ανακάλυψαν πρόσφατα μια εκπληκτική σχέση μεταξύ της διατροφής με βάση το κρέας, των βακτηρίων του εντέρου και του κινδύνου καρδιακών παθήσεων. Διαπίστωσαν ότι η χολίνη -ένα θρεπτικό συστατικό που βρίσκεται φυσικά στο κόκκινο κρέας και τα αυγά (αλλά λαμβάνεται ως συμπλήρωμα στη μελέτη)- παράγει βακτήρια του εντέρου που με τη σειρά τους δημιουργούν μια ουσία γνωστή ως TMAO, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σκλήρυνση των αρτηριών.
Τέτοιες βακτηριακές αλλαγές μπορούν να συμβούν γρήγορα. Το 2013, μια μελέτη του Χάρβαρντ διαπίστωσε ότι μια διατροφή με μεγάλη περιεκτικότητα σε κρέας μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές αλλαγές στα βακτήρια του εντέρου σε μόλις δύο ημέρες.
Υπάρχει ένας ακόμη λόγος για να μειώσετε το κόκκινο κρέας (και τα πουλερικά επίσης): Μπορεί να λαμβάνετε αντιβιοτικά χωρίς να το γνωρίζετε. Τα κρέατα από συμβατικά εκτρεφόμενα ζώα συχνά τα περιέχουν. Και ενώ μπορεί να χρειάζεστε αντιβιοτικά όταν είστε άρρωστοι, δεν τα χρειάζεστε στο δείπνο σας. Τα δευτερογενή φάρμακα μπορεί να σκοτώσουν τα καλά βακτήρια του εντέρου, επιτρέποντας στα κακά να δημιουργήσουν, ένα πρόβλημα που θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει σε υπερβακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά.
Αν είστε λάτρης του κρέατος, σκεφτείτε να αγοράσετε βιολογικό κρέας. Ορισμένα “φυσικά” κρέατα είναι επίσης απαλλαγμένα από αντιβιοτικά – αλλά ελέγξτε την ετικέτα για να είστε σίγουροι. Θα πρέπει να αναγράφει “χωρίς ορμόνες” και “χωρίς αντιβιοτικά”.
3. Επεξεργασμένα και συσκευασμένα τρόφιμα
Τα τσιπς, τα κράκερς, τα κουλούρια και άλλα συσκευασμένα τρόφιμα είναι συνήθως γεμάτα με πρόσθετα και συντηρητικά – το είδος των συστατικών που βγάζουν τα βακτήρια του εντέρου εκτός λειτουργίας. Αυτό που γενικά δεν έχουν: φυτικές ίνες φιλικές προς το έντερο, ειδικά τα είδη που είναι γνωστό ότι τροφοδοτούν την υγιή χλωρίδα του εντέρου. Η συμβουλή μας; Προσπεράστε το διάδρομο με τα σνακ και πηγαίνετε στο τμήμα με τα προϊόντα.
Μια τελευταία συμβουλή: Προσπαθήστε να τρώτε διαφορετικές τροφές κάθε μέρα. Περισσότερη ποικιλία στο πιάτο σας σημαίνει ένα πιο ποικιλόμορφο μείγμα μικροβίων – και αυτό είναι που χρειάζεται το σώμα σας. Εμπιστευτείτε το έντερό σας.
Το τζίνσενγκ αναγνωρίζεται συχνά για τα πολλά οφέλη του για την υγεία. Είναι ένα από τα καλύτερα συμπληρώματα για την συγκέντρωση, καθώς συμβάλλει στην ενίσχυση της λειτουργίας του εγκεφάλου. Πέρα από αυτό, βοηθά στην καταπολέμηση της κόπωσης, ώστε να είστε ξεκούραστοι για τις εξετάσεις σας, ακόμη και αν περάσατε μερικές επιπλέον ώρες μελέτης το προηγούμενο βράδυ, σύμφωνα με το άρθρο της ιστοσελίδας Ηargraves Online Healthcare.
Το τζίνσενγκ έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες και μπορεί να βοηθήσει να διατηρήσετε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας υπό έλεγχο. Αυτό είναι σημαντικό όταν προετοιμάζεστε για ένα διαγώνισμα, ώστε να μην “καταρρεύσετε” ενώ διαβάζετε ή ακόμα και κατά τη διάρκεια του ίδιου του διαγωνίσματος, αν δεν έχετε φροντίσει σωστά τη διατροφή σας.
Ιχθυέλαιο
Το ωμέγα-3 ιχθυέλαιο μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στη συνολική εγκεφαλική και ψυχική σας υγεία. Μπορεί να είχατε ακούσει ως παιδί ότι τα ψάρια είναι “τροφή για τον εγκέφαλο” και να ξέρετε πως σίγουρα ισχύει.
Όταν πρόκειται για ένα από τα καλύτερα συμπληρώματα εγκεφάλου για εξετάσεις, το ιχθυέλαιο καλύπτει πολλά πεδία.
Πρώτον, βοηθάει στην απώλεια μνήμης. Το διάβασμα για ένα διαγώνισμα δεν θα έχει καμία σημασία αν δεν μπορείτε να συγκρατήσετε τις πληροφορίες που έχετε διαβάσει! Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην τόνωση της διάθεσής σας, κάτι που μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά καθώς περνάτε ώρες μελετώντας.
Είναι καλή ιδέα να λαμβάνετε ιχθυέλαιο τακτικά, όχι μόνο όταν πλησιάζει ένα μεγάλο τεστ. Τα συστατικά στα συμπληρώματα ιχθυελαίου είναι απαραίτητα για την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου.
Ν-ακετυλο L-κυστεΐνη
Η κυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που παράγεται φυσικά από τον οργανισμό, αλλά βρίσκεται επίσης σε τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, όπως το τυρί, τα αυγά και τα άπαχα κρέατα.
Αυτό το αμινοξύ έχει μια ποικιλία διαφορετικών οφελών για την υγεία, από τη βοήθεια σε αναπνευστικές παθήσεις έως την απομάκρυνση των τοξινών από το συκώτι και τα νεφρά.
Η Ν-ακετυλο-L-κυστεΐνη είναι επίσης γνωστή για την ενίσχυση της υγείας του εγκεφάλου. Η κυστεΐνη βοηθά στη ρύθμιση του γλουταμινικού εντός του σώματος. Το γλουταμικό είναι ένας νευροδιαβιβαστής που είναι απαραίτητος για τη μάθηση και τη μνήμη.
Ψευδάργυρος
Γνωρίζατε ότι ο εγκέφαλός σας έχει ήδη αρκετό ψευδάργυρο μέσα του; Αυτό θα πρέπει να σας κάνει να καταλάβετε πόσο σημαντικός είναι για την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου και τη συνολική διαδικασία της σκέψης.
Η έλλειψη ψευδαργύρου μπορεί να οδηγήσει σε πολλές διαφορετικές ασθένειες εντός του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Αλτσχάιμερ. Ενώ ο ρόλος που διαδραματίζει ο ψευδάργυρος στον εγκέφαλο απαιτεί ακόμη περισσότερη έρευνα, η συμπερίληψή του στην καθημερινή σας πρόσληψη βιταμινών μπορεί να βοηθήσει να διατηρήσετε τη συνολική εγκεφαλική σας λειτουργία υγιή και να ενισχύσετε τη μνήμη σας. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για τα ηλικιωμένα άτομα που μπορεί να έχουν βιώσει κάποια απώλεια μνήμης.
Βιταμίνη Β-6
Οι διάφορες βιταμίνες Β παίζουν διαφορετικούς ρόλους στο σώμα και στον εγκέφαλο. Η βιταμίνη Β-6 είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν πρόκειται για τη μελέτη και την εξέταση, επειδή προάγει την υγεία του εγκεφάλου.
Στην πραγματικότητα, η βιταμίνη Β-6 έχει περάσει από εκτεταμένες έρευνες σχετικά με τη λειτουργία και την υγεία του εγκεφάλου στους ηλικιωμένους. Ορισμένες μελέτες έχουν υποδείξει ότι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο και τις επιπτώσεις της νόσου Αλτσχάιμερ.
Βιταμίνη Β-12
Ένα άλλο ισχυρό συμπλήρωμα για την υγεία του εγκεφάλου είναι η βιταμίνη Β-12. Και πάλι, έχει διαφορετικές λειτουργίες σε όλο το σώμα, αλλά είναι απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Η έλλειψη της βιταμίνης Β-12 μπορεί να οδηγήσει σε νευρολογικά προβλήματα και μπορεί να έχει ακόμη και ψυχολογικές επιπτώσεις. Πολλοί άνθρωποι λαμβάνουν συμπλήρωμα Β-12 για να βοηθήσουν στην “εγκεφαλική ομίχλη” ή την κόπωση. Έτσι, δεν υπάρχει αμφιβολία γιατί είναι μια εξαιρετική βιταμίνη που πρέπει να συμπεριλάβετε όταν προσπαθείτε να καθαρίσετε το μυαλό σας για μια μεγάλη εξέταση.
Πολυβιταμίνη
Αφού διαβάσατε για μερικές από τις καλύτερες βιταμίνες για τον εγκέφαλο, ίσως σας εκπλήξει να συνειδητοποιήσετε ότι κάτι τόσο απλό όσο η καθημερινή λήψη μιας πολυβιταμίνης μπορεί πραγματικά να σας βοηθήσει με τη συνολική συγκέντρωση, την εγκεφαλική δύναμη, τη μνήμη, την ενέργεια και πολλά άλλα.
Οι περισσότερες πολυβιταμίνες περιλαμβάνουν βιταμίνες όπως βιταμίνη Α, η βιταμίνη C, οι βιταμίνες Β6 & Β12 και ο ψευδάργυρος. Όλες αυτές οι βιταμίνες λειτουργούν στο σώμα με διαφορετικό τρόπο, κάποιες βελτιώνουν την εγκεφαλική λειτουργία και κάποιες ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνεις είναι να υιοθετήσεις μια μινιμαλιστική ρουτίνα ομορφιάς με λίγα και κυρίως υποαλλεργικά προϊόντα περιποίησης που δεν περιέχουν αλκοόλ, άρωμα και χρωστικές. Ειδικά, το κανονικό δέρμα που εμφανίζει ερυθρότητα έχει ανάγκη από συνθέσεις με ενυδατικά συστατικά και καταπραϋντικούς παράγοντες.
Όσο για το λιπαρό δέρμα, είναι επιρρεπές σε ξέσπασμα ακμής και σπυριών, ενώ η λιπαρότητά του εντείνεται ακόμα περισσότερο. Το βασικό σου μέλημα
είναι να χρησιμοποιείς προϊόντα καθαρισμού με σαλικυλικό οξύ, καταπραϋντικούς ορούς και μη λιπαρές κρέμες.
Αυτό που συμβαίνει στο ξηρό δέρμα είναι ακόμα περισσότερη ξηρότητα και αίσθηση κνησμού και τραβήγματος. Εμπλούτισε την περιποίησή του με
πλούσια ενυδάτωση και ελαιώδεις συνθέσεις και περιόρισε τα καυτά ντους. Όσο για το ευαίσθητο δέρμα γίνεται ακόμα πιο δυσανεκτικό. Φρόντισέ το με αντιερεθιστικά προϊόντα που ανακουφίζουν από την ερυθρότητα και τους ερεθισμούς.
Ξέχνα για λίγο καιρό και το μακιγιάζ, ειδικά το foundation και την πούδρα και άφησε την επιδερμίδα σου να αναπνέει.
Από το skinification που εμφανίστηκε ως όρος oμορφιάς μέσα στην πανδημία και έδινε σημασία στην περιποίηση της επιδερμίδας στο healthification. Η νέα
τάση της ομορφιάς για το 2022 διδάσκει την αξία των προϊόντων ομορφιάς που μας κάνουν να νιώθουμε όμορφα, αλλά ταυτόχρονα συμβάλλουν στην καλή υγεία και ευεξία του οργανισμού μας. Η ολιστική προσέγγιση της ομορφιάς φέρνει υπέροχα αποτελέσματα στο σώμα και στο πνεύμα.
Έχει πραγματικά σημασία αν εφαρμόζουμε το λάδι προσώπου πριν από την ενυδατική ή τη βιταμίνη C μετά τη ρετινόλη; Οι ειδικοί του layering λένε ναι, γιατί, ακόμα κι αν έχουμε τα καλύτερα προϊόντα στο νεσεσέρ μας, όταν τα χρησιμοποιούμε με λάθος σειρά, σπαταλάμε χρόνο και χρήμα, χωρίς να πετυχαίνουμε τα αποτελέσματα που θέλουμε.
Οι κανόνες του layering
Υπάρχουν τρεις γενικοί “κανόνες” που καλό είναι να έχουμε κατά νου, πριν βάλουμε τα καλλυντικά μας σε… τάξη:
Ξεκινάμε από τη λεπτότερη προς την πλουσιότερη υφή. Πρώτα εφαρμόζονται τα πιο υδαρή προϊόντα, όπως οι τονωτικές λοσιόν, οι οροί και οι essences. Ακολουθούν τα πιο «βαριά», όπως τα γαλακτώματα, οι κρέμες, στη συνέχεια τα έλαια και τέλος το αντηλιακό.
Τα προϊόντα με βάση το νερό προηγούνται των προϊόντων με βάση το λάδι. Το λάδι και το νερό δεν αναμειγνύονται και το λάδι μπορεί να εμποδίσει το νερό να διεισδύσει. Αυτό σημαίνει ότι πρώτα εφαρμόζουμε τα προϊόντα με βάση το νερό , περιμένουμε λίγο για να απορροφηθούν και συνεχίζουμε με εκείνα που έχουν σαν βάση τους το λάδι.
Πηγαίνουμε από το χαμηλότερο προς το υψηλότερο pH: Αυτός είναι ίσως ο πιο δύσκολος κανόνας γιατί είναι μάλλον απίθανο να γνωρίζουμε το pH των ενεργών συστατικών κάθε προϊόντος που χρησιμοποιούμε. Αν ωστόσο το γνωρίζουμε, έστω κατά προσέγγιση, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι τα προϊόντα με χαμηλό και υψηλό pH δεν αναμειγνύονται και τα όξινα (με pH 3,0 έως 4,0) εφαρμόζονται πάντα πριν από τα ουδέτερα (με pH 5,0 έως 7,0). Tip: Εάν η ρουτίνα μας περιλαμβάνει προϊόντα με ενεργά συστατικά η ασφαλέστερη λύση είναι να τα χρησιμοποιούμε είτε με χρονική απόσταση 30 λεπτών μεταξύ τους ή σε διαφορετικές ώρες της ημέρας-πρωί/βράδυ.
Τι συμβαίνει όταν δεν ακολουθούμε τη σωστή σειρά;
Εμποδίζουμε τη διείσδυση: Αυτό συμβαίνει όταν εφαρμόζουμε προϊόντα με λεπτόρρευστη υφή, πάνω από πλούσιες, κρεμώδεις συνθέσεις. Ο λόγος είναι προφανής. Το «φράγμα» που σχηματίζουν ένα στην επιφάνεια της επιδερμίδας εμποδίζει οτιδήποτε άλλο να περάσει.
Μειώνουμε την αποτελεσματικότητα: Όταν ένα προϊόν δεν διεισδύει σωστά στο δέρμα, προφανώς δεν επωφελούμαστε από τη δράση του όσο θα έπρεπε. Συμβαίνει όμως και κάτι ακόμα. Ορισμένα ενεργά συστατικά πρέπει να εφαρμόζονται… μακριά το ένα από το άλλο, γιατί η ταυτόχρονη χρήση τους μπορεί να τα απενεργοποιήσει ή ακόμη και να δημιουργήσει μια νέα, ανεπιθύμητη χημική αντίδραση.
Ταλαιπωρούμε την επιδερμίδα μας: Η χρήση προϊόντων …εκτός σειράς είναι πιθανό να προκαλέσει προβλήματα στο δέρμα. Για παράδειγμα, όταν απλώνουμε τον ενυδατικό ορό πάνω από ένα έλαιο η επιδερμίδα κινδυνεύει να αφυδατωθεί εξαιτίας μας καθώς εμποδίζουμε την τροφοδοσία της με υγρασία. Αν πάλι πάνω από το αντηλιακό με ορυκτά φίλτρα που χρησιμοποιούμε, προσθέσουμε τον ορό ή την κρέμα ημέρας … «αραιώνουμε» την προστασία που προσφέρει και ανοίγουμε το δρόμο στην πρόωρη γήρανση!
Πρωινή φροντίδα: Τι πάει πρώτο;
Ας δούμε λοιπόν στην πράξη ποια είναι η σωστή σειρά των βημάτων που συνθέτουν την πρωινή ρουτίνα περιποίησης. Tip.: Μην σας τρομοκρατήσει ο αριθμός των βημάτων, γιατί πολλά από αυτά είναι εντελώς προαιρετικά. Εδώ μας ενδιαφέρει κυρίως η σειρά.
Καθαριστικό.Ένα προϊόν που ξεπλένεται με νερό -κατά προτίμηση χωρίς θειικά άλατα- θα αφαιρέσει την περίσσεια σμήγματος και τα κατάλοιπα από τα προϊόντα που χρησιμοποιήσαμε το προηγούμενο βράδυ.
Scrub.Απομακρύνουμε τα νεκρά κύτταρα είτε με ένα βουρτσάκι καθαρισμού από σιλικόνη- το οποίο μπορούμε να χρησιμοποιούμε καθημερινά- ή με ένα προϊόν scrub με φυσικούς κόκκους -το οποίο όμως θα πρέπει να περιορίσουμε σε 2-3 φορές την εβδομάδα).
Τονωτική λοσιόν.Είναι η κίνηση που ολοκληρώνει τον καθαρισμό , ιδίως αν έχουμε χρησιμοποιήσει κάποιο κρεμώδες προϊόν το οποίο συχνά αφήνει ένα λεπτό φιλμ στην επιφάνεια της επιδερμίδας .
Λοσιόνpeeling. Αν δεν μας αρέσει τοscrub (βήμα 2), η χημική απολέπιση με α-υδροξυοξέα (AHAs), και β-υδροξυοξέα (BHAs), είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την απομάκρυνση των νεκρών κυττάρων και μπορούν να χρησιμοποιούνται ακόμα και καθημερινά, με την προϋπόθεση ότι είναι ανεκτά από την επιδερμίδα μας. SOS tip. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι τα οξέα έχουν χαμηλό pH, οπότε αν θέλουμε να εφαρμόσουμε από πάνω προϊόντα με υψηλότερο pH θα χρειαστεί να περιμένουμε περίπου 30 λεπτά.
Κρέμα ματιών. Η επιδερμίδα στην περιοχή δεν διαθέτει σμηγματογόνους αδένες που θα τη βοηθήσουν να διατηρηθεί ενυδατωμένη, γι’ αυτό θα πρέπει να εφαρμόσουμε την κρέμα ματιών αμέσως μόλις τελειώσουμε με τον καθαρισμό και την απολέπιση.
Ορός στοχευμένης δράσης. Σειρά έχει ένα εξειδικευμένο προϊόν, εμπλουτισμένο με ενεργά συστατικά που θα αντιμετωπίσουν ένα συγκεκριμένο πρόβλημα της επιδερμίδας ή θα της προσφέρει αντιοξειδωτική προστασία. Για παράδειγμα, ένας ορός με L-ασκορβικό οξύ (η ενεργή μορφή της βιταμίνης C) θα αποκαταστήσει τη φωτεινότητά της, θα εξασθενήσει τις κηλίδες και θα ενισχύσει την παραγωγή κολλαγόνου. Ενεργά συστατικά πάλι όπως η νιασιναμίδη, το φερουλικό οξύ ή τα πεπτίδια θα την ενυδατώσουν, θα καταπολεμήσουν τις ελεύθερες ρίζες, θα απαλύνουν τις ρυτίδες και τα σημάδια ακμής και θα καταπραΰνουν τυχόν ερεθισμούς.SOStip. Το L-ασκορβικό οξύ και ορισμένοι ακόμα τύποι βιταμίνης C έχουν χαμηλό pH , οπότε ισχύουν όσα αναφέραμε και για τα οξέα: αν θέλουμε να εφαρμόσουμε από πάνω προϊόντα με υψηλότερο pH θα χρειαστεί να περιμένουμε περίπου 30 λεπτά.
Ενυδατικός ορός ή essence. Οι συνθέσεις αυτές είναι εμπλουτισμένες με υγροσκοπικές ουσίες όπως είναι το υαλουρονικό οξύ, η γλυκερίνη ή τα εκχυλίσματα αλόης, που έλκουν νερό προσφέροντας ανάλαφρη ενυδάτωση. Το βήμα αυτό δεν είναι απαραίτητο εφόσον χρησιμοποιούμε στη συνέχεια ενυδατική κρέμα, αλλά σε μια ξηρή ή αφυδατωμένη επιδερμίδα το επιπλέον στρώμα υγρασίας θα είναι σίγουρα καλοδεχούμενο.
Ενυδατική κρέμα. Θεωρείται βασικό βήμα στη ρουτίνα περιποίησης, στην πραγματικότητα όμως δεν χρειαζόμαστε όλες ενυδατική κρέμα. Για παράδειγμα, μια λιπαρή επιδερμίδα μπορεί κάλλιστα να καλυφθεί από το προηγούμενο βήμα ή από το επόμενο που είναι το αντηλιακό. Σε κάθε άλλη περίπτωση, επιλέγουμε συνθέσεις που συνδυάζουν υγροσκοπικά και μαλακτικά συστατικά και κατά προτίμηση με χαμηλή περιεκτικότητα σε σιλικόνες και συνθετικά αρώματα.
Λάδι προσώπου. Το τελευταίο βήμα ενυδάτωσης είναι μεν προαιρετικό και ταιριάζει πιο πολύ στις ξηρές επιδερμίδες- τα φιλμογενή (occlusive) συστατικά των ελαίων, με το αόρατο φιλμ που σχηματίζουν στην επιφάνεια της επιδερμίδας, εμποδίζουν την υγρασία να διαφύγει.
Αντηλιακό. Το πιο σημαντικό από όλα τα προϊόντα της καθημερινά περιποίησης, χειμώνα καλοκαίρι. Το αντηλιακό θα πρέπει να εφαρμόζεται πάντα τελευταίο, γιατί το «φράγμα» που σχηματίζει στην επιφάνεια της επιδερμίδας , την προστατεύει από τις ακτίνες UV . Όμως αν εφαρμοστεί νωρίτερα, εμποδίζει τα ενεργά συστατικά των άλλων προϊόντων να απορροφηθούν και να δράσουν.Tip. Περιμένουμε λίγα λεπτά να στεγνώσει αντηλιακό πριν προχωρήσουμε στο μακιγιάζ.
Βραδινή φροντίδα: Τι αλλάζει;
Μολονότι τα βήματα που περιγράψαμε πιο πάνω σε μεγάλο βαθμό ισχύουν και στη νυχτερινή ρουτίνα περιποίησης, υπάρχουν ορισμένες διαφοροποιήσεις με αφαιρέσεις και νέες προσθήκες.
Ντεμακιγιάζ+ Καθαρισμός. Ακόμα και όταν δεν είμαστε μακιγιαρισμένες, στο τέλος της ημέρας η επιδερμίδα μας έχει φορτωθεί με συστατικά που δεν διαλύονται με το νερό, επομένως ο διπλός καθαρισμός είναι μονόδρομος. Για το πρώτο πέρασμα, χρησιμοποιούμε micellar water, λάδι, balm ή γαλάκτωμα καθαρισμού για να απομακρύνουμε προϊόντα με λιπαρή σύσταση- μακιγιάζ και αντηλιακά- και συνεχίζουμε με ένα ήπιο καθαριστικό που ξεπλένεται με νερό.
Μάσκα: Με εξαίρεση τις sleeping masks που είναι ειδικά σχεδιασμένες για να μένουν όλο το βράδυ στην επιδερμίδα- επομένως αντικαθιστούν την κρέμα νύχτας-, αν θέλουμε να εφαρμόσουμε μια μάσκα εντατικής φροντίδας το κάνουμε τώρα, σε καθαρό και απαλλαγμένο από τα νεκρά κύτταρα δέρμα και στη συνέχεια ξεπλένουμε και συνεχίζουμε με την υπόλοιπη ρουτίνα περιποίησης.
Κρέμα ματιών. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια πιο πλούσια σύνθεση, προσέχοντας όμως να την εφαρμόζουμε με φειδώ και μακριά από τη γραμμή των βλεφάρων για να αποφύγουμε τυχόν ερεθισμό και πρήξιμο.
Ρετινοειδή. Κατέχουν τα σκήπτρα της νυχτερινής αντιγηραντικής περιποίησης, γιατί προτιμούν να βρίσκονται μακριά από το φως της ημέρας και την υπεριώδη ακτινοβολία. Κάτω από αυτόν τον όρο ομπρέλα, θα βρούμε φυσικά τη «βασίλισσα» ρετινόλη, την ενεργή μορφή της βιταμίνης Α αλλά και άλλα παράγωγά της. Για βέλτιστα αποτελέσματα, εφαρμόζουμε το προϊόν (π.χ. ένα serum ρετινόλης) και περιμένουμε 15 έως 30 λεπτά για να απορροφηθεί πριν συνεχίσουμε με την κρέμα νύχτας. Μπορούμε ωστόσο να «συμπτύξουμε» τα δύο αυτά βήματα χρησιμοποιώντας μια κρέμα νύχτας εμπλουτισμένη με ρετινόλη.
Λάδι προσώπου. Μπορεί το πρωί να είναι ένα προαιρετικό βήμα, όμως το βράδυ, η προσθήκη ενός ελαίου στο τέλος της ρουτίνας θα «κλειδώσει» την υγρασία και θα βοηθήσει τα ενεργά συστατικά των προϊόντων που έχουν προηγηθεί να δράσουν ακόμα πιο αποτελεσματικά.
Μερικές συνήθειες που μπορείς να υιοθετήσεις από νωρίς για μια υγιή, νεανική επιδερμίδα.
Η φυσιολογική διαδικασία γήρανσης του δέρματος είναι δεδομένη, και ξεκινά ήδη από τη δεκαετία των 20. Ταυτόχρονα, εξωτερικοί παράγοντες όπως η ηλιακή και η μπλε ακτινοβολία των ηλεκτρονικών συσκευών, η ρύπανση, το στρες, το κάπνισμα συντελούν στην πρόωρη γήρανσή του.
Γι᾽αυτό και δεν είναι περίεργο το γεγονός ότι σχηματίζονται λεπτές γραμμές ακόμα και σε νεαρές επιδερμίδες – δεν οφείλονται αποκλειστικά στο πέρασμα του χρόνου. Γι᾽ αυτό και είναι σημαντικό να εντάξεις μερικές συνήθειες στην skincare ρουτίνα σου ήδη από την ηλικία των 20-25, ώστε η επιδερμίδα σου να παραμένει υγιής και λαμπερή, ανεξάρτητα από την ηλικία σου.
Πώς να “χτίσεις” τη σωστή skincare ρουτίνα αν είσαι 50+, σύμφωνα με τους ειδικούς
Ένας από τους πιο εύκολους τρόπους για να απαλλαγείς από λεπτές γραμμές και ρυτίδες στο πρόσωπο άμεσα είναι το νυστέρι. Τα fillers υαλουρονικού οξέος και το botox εγγυώνται μια νεανική, λεία επιδερμίδα χωρίς ρυτίδες και λεπτές γραμμές. Λύση ωστόσο που δεν είναι πάντα επιθυμητή από όλες τις γυναίκες, εξού και σού παρουσιάζουμε παρακάτω μερικά πράγματα που μπορείς να κάνεις ώστε να προλάβεις την εμφάνιση γραμμών εάν είσαι κάτω από 30 ή να τις απαλύνεις εάν έχουν ήδη ξεπροβάλλει στο πρόσωπό σου.
#1. Ένταξε αντιγηραντικά συστατικά στην skincare ρουτίνα σου
Είναι γνωστό ότι η Βιταμίνη C, η ρετινόλη, το υαλουρονικό οξύ και τα οξέα φρούτων (άλφα υδροξυοξέα ή AHAs) είναι μερικά θαυματουργά, δραστικά συστατικά που βοηθούν πολύ στην αντιγήρανση. Αναζήτησέ τα σε ορούς και κρέμες και εφάρμοζέ τα καθημερινά, πρωί και βράδυ. Δες εδώ περισσότερες λεπτομέρειες για τη δράση τους καθώς και μερικά skincare προϊόντα που τα περιέχουν.
#2. Κάνε χημικά peelings
Η χημική απολέπιση με AHAs (μανδελικό, γαλακτικό, γλυκολικό οξύ) ή BHAs (σαλικυλικό οξύ) βοηθά σημαντικά το δέρμα να αναδείξει τη λάμψη του. Μερικά από τα πολλά πλεονεκτήματά της είναι η ενίσχυση της παραγωγής κολλαγόνου (που φθίνει με το πέρασμα του χρόνου), η εξάλειψη των κηλίδων και η εξομάλυνση των λεπτών γραμμών και ρυτίδων. Μπορείς να την κάνεις είτε στο ιατρείο είτε στο σπίτι με ειδικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην αγορά, καλό είναι ωστόσο να συμβουλευτείς τον δερματολόγο σου σχετικά με το ποια οξέα είναι καταλληλότερα για τον τύπο επιδερμίδας και τις δικές σου ανάγκες.
#3. Ενυδατώσου (και ξεκίνα από μικρή ηλικία)
Μην ξεχνάς την ενυδάτωση με ειδικές κρέμες και ορούς που θα χαρίσουν στο δέρμα σου την επιθυμητή υγρασία αλλά και αντιγηραντική προστασία. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσεις μάλιστα, τόσο το καλύτερο. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι πρέπει να βάζεις αντιγηραντικά προϊόντα ακόμα κι αν είσαι 25 (και το πιθανότερο είναι ότι δεν τα χρειάζεσαι). Συζήτησε με τον δερματολόγο σου, παρατήρησε τι ανάγκη έχει το δέρμα σου σε κάθε δεδομένη στιγμή και δράσε ανάλογα. Φυσικά, μην ξεχνάς και την ενυδάτωση εκ των έσω με τη σωστή διατροφή και την κατανάλωση τουλάχιστον 2 λίτρων νερού τη μέρα.
#4. Κάνε face massage ή face yoga
Ίσως να μην το πιστεύεις, αλλά το μασάζ στο πρόσωπο καθώς και οι διάφορες κινήσεις που μπορείς να κάνεις με τα δάχτυλα, το στόμα και τη γλώσσα σου βοηθούν σημαντικά στη λείανση των γραμμών και ρυτίδων. Επιπλέον, και τα gua sha εργαλεία και jade rollers θα σε βοηθήσουν να αποκτήσεις μια πιο λεία, σφριγηλή επιδερμίδα ενώ ταυτόχρονα θα σε χαλαρώσουν πλήρως.
#5. Μην ξεχνάς το αντηλιακό
Είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά όπλα που έχουμε ενάντια στην τόσο επικίνδυνη και βλαβερή ηλιακή ακτινοβολία. Όσο πιο μεγάλος ο SPF δείκτης, τόσο το καλύτερο, αν και το πιο κρίσιμο είναι να επαναλαμβάνεις την επάλειψή του συχνά μέσα στην ημέρα, ιδίως αν εκτίθεσαι στον ήλιο. Φυσικά, πρόκειται για ένα βήμα που πρέπει να εντάξεις στις συνήθειές σου χειμώνα – καλοκαίρι, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών.
